jdoN
sfry pMjfb ivcoN ieh KbrF af rhIaF hox ik iewQy DIaF
nUM jMmx qoN pihlF hI mfr idwqf jFdf hY qF ieh Kbr
suKfvIN lgdI hY ik koeI aYsf vI ipMz hY ijwQy muMizaF
nfloN kuVIaF vDyry jMmdIaF hn. ies bfry mYnUM AudoN
pqf lwgf jdoN jlMDr qoN imwqr sqnfm cfnf vloN Cfpy
jFdy mfsk ivcfr mMc ivc bjUhf Kurd bfry
piVHaf. pr ieh KusLI AudoN DuMdlI pY geI jdoN Ausy
idn hI ieh Kbr afeI ik pMjfb dy hI iek ipMz ivc koeI
anpVH zfktr keI sflF qoN axjMmIaF kuVIaF
nUM mfr mfr ky afpxy hspqfl ivc hI puwtIaF KUhIaF ivc
swutI jFdf sI.
jdoN mYN
ieh Kbr pVH irhf sF qF mYnUM iKafl afieaf ik KUhI
KUhI ivc ikMnf Prk huMdf hY. ikqy qF ieh iksy bwcy
nUM bcf ley jfx kfrn crcf ivc afAuNdI hY aqy ikqy
ikMny hI bwicaF nUM mfr ky Kpq krn kfrn.
ajy kuJ
hPqy pihlF hI kurkusLyqr dy iek ipMz dI itAUbvYWl
lfAux leI puwtI geI KUhI sfry Bfrq ivc hI nhIN sgoN
sfry sMsfr ivc crcf df ivsLf bxI sI. BfvyN ies KUhI
jF toey kfrn iek bwcy nUM pµjfh GµitaF df lµbf smF
jLmIn dy swT Puwt hyTF hnyry aqy dihsLq Bry mfhOl ivc
ibqfAuxf ipaf sI pr ieh ijLMdgI dI KUhI iswD hoeI sI.
pMjfh GMty jLmIn hyTF ibqfAux qoN bfad jdoN pµj sfl
dy ipRµs BfrqI POj dy jvfnF ny DrqI qoN bfhr
ilaFdf qF nf isrPL hldyVI ipMz hI nhIN sgoN sfrf Bfrq
aqy sµsfr Br dy vwK vwK ihwisaF ivc bYTy BfrqI KusLI
nfl JUm AuWTy sn. awj pfqVF dIaF cMdrIaF KUhIaF dIaF
KbrF pVH ky Auh sLrm nfl isr nIvF krI bYTy hn.
hldyVI
dI KUhI ivc izwgy pµj sflF dy ipRµs sLfied
ieh pqf vI nhIN hoxf ik jdoN Auh jLmIn dy swT Puwt
hyTF zyZ Puwt dy dfiery vflI QF ivc bYTf ijLµdgI qy
mOq dI lVfeI ivc ijLµdgI dI qrPLoN lV irhf sI, AudoN
sfry Bfrq vfsI Aus dy surwiKaq DrqI AuWqy af jfx leI
mµdrF, gurduafiraF, igrijaF aqy msijdF ivc ardfsF
aqy duafvF kr rhy sn. sLfied Bfrq dy ieiqhfs ivc ieh
aijhI pihlI Gtnf sI ijs ivc iksy bwcy dI slfmqI leI
DrmF, jfqF, ielfikaF, BfsLfvF aqy rfjnIqI qoN AuWpr
AuWT ky Bfrq vfsIaF ny eynI vwzI pwDr AuWqy duafvF
kIqIaF hox.
jdoN
pfqVF vflIaF KUhIaF dI qlfsLI leI jf rhI sI aqy jdoN
Aus ivcoN sYNkiVaF dI igxqI ivc jMmx qoN vI pihlF hI
mfr idwqIaF geIaF kuVIaF dy BrUxF dIaF hwzIaF inkl
rhIaF sn AudoN Kbry ipRMs ijMnIaF qF kI iek vI ardfs
nhIN sI kIqI jf rhI. pr ijnHF lokF nUM sLrm afAuNdI
hY Auh jLrUr sLrmsfr vI sn aqy Audfs vI. pqf nhIN Aus
mnwuK dI iks qrHF dI mfniskqf hovygI ijhVf eynI vwzI
igxqI ivc kql krn qoN bfad vI rfq nUM cYn nfl sON
jFdf sI!
hldyVI
dI KUhI ivcoN jdoN afKLrkfr ipMRs iek surµg
dy rsqy bfhr kwZ ky DrqI AuWqy ilaFdf igaf qF nf
isrPL hldyVI ipµz ivc hI afiqsLbfjLI clf ky KusLIaF
mnfeIaF geIaF sgoN Bfrq dy hor sLihrF ivc vI KusLI dy
jsLn mnfey gey. ies qrHF ies ipµz dy mjLdUr pirvfr
dy iek Coty ijhy bwcy ny ipµz dy afm lokF aqy sfry
dysL dy vsnIkF nUM iekmuwTqf qy BfeIcfrk sFJ dy sUqr
ivc bMnH idwqf.
pr pfqVF
dIaF KUhIaF ivcoN ijhVy ipMjr kwZy gey AunHF AuWqy nf
iksy ny hfa df nfarf hI mfiraf aqy nf hI Kbry ieh
socx dI hI koisLsL kIqI ik jy Auh kuVIaF ijAUNdIaF
huMdIaF qF ikhVI ikhVI mwl mfrn dy smrwQ huMdIaF. awj
klH dIaF kuVIaF qF smfj leI muMizaF qoN vI vwD kMm
krdIaF hn aqy AunHF nfloN vDIaf smfj Ausfrn ivc mdd
krdIaF hn. pMjfb dy muMzy qF nisLaF ivc hI grk hoeI
jFdy hn. jy ipMRs dI slfmqI AuWqy dIpmflf hoeI sI qF
kI ienHF kuVIaF leI iek idn leI bwqIaF buJf ky sogI
hnyrf nhIN sI krnf cfhIdf?
ipMRs
vflf ajIb hfdsf Aus vyly vfpiraf jdoN hor bwicaF nfl
Kyzdf hoieaf ipRµs itAUbvYl df bor lfAux leI puwty
gey swT Puwt zUµGy toey ivc jf izwgf. BfvyN mgroN
ijLlf pRsLfsn, POj aqy lfgly sLihrF qoN hor lok vI
Aus bcfAux dy kfrjF ivc sLfml ho gey pr pihlI
ihµmq ipµz vfsIaF ny hI afpxy qOr qy kIqI.
iPr afly duafly dy lokF ny afpxy afp hI siQqI nUM
afpxy hwQF ivc lY ilaf aqy ipRMs bcfAux dy Xqn
afrµB kr idwqy. mIzIaf vloN idKfey gey idRsLF
dyK ky ipRµs bcfAux dI muihµm sfry Bfrq hI
nhIN sgoN sfry sµsfr qk PYl geI.
dUjy
pfsy sYNkVy rfj kumfrIaF pqf nhIN ikMny icr qoN
aMnHIaF KUhIaF ivc izgdIaF rhIaF aqy AunHF nUM bcfAux
dI koisLsL qF iksy ny kI krnI sI, AunHF dy qF mrn dI
vI iksy nUM Kbr nhIN sI. aMq jdoN mIzIaf ny ies Kbr
nUM nsLr kIqf AudoN qk ienHF nUM bcf skx dI koeI sbIl
hI nhIN sI rih geI. mYN soc irhf hF ik jdoN dUjI vwzI
jMg qoN bfd ihtlrI vihsLIaq nUM drsfAuNdIaF smUhk
kbrF XUrp dy vwK vwK sLihrF ivc iml rhIaF sn kI AudoN
vI lokF ny AuvyN hI mihsUs kIqf hovygf ijvyN mYN hux
mihsUs kr irhf hF?
myrf
iKafl hY ik AudoN Kbry ies qrHF nf hovy. iek qF sMsfr
nUM pihlF hI pqf sI ik nfjLIaF ny QF QF ies qrHF dIaF
kbrF bxfeIaF hoeIaF hn. dUjy AunHF kbrF ivc isrP
kuVIaF hI nhIN sn sgoN mrd aqy bwcy vI sn. qIjy AunHF
ivc isrP axjMmIaF kuVIaF hI nhIN sn. iewQy qF isrP
axjMmIaF kuVIaF hI dPn sn. ieh qF nfjLIaF qoN vI vwzI
vihsLIaq sI. ipMRs nUM bcf ky sDfrn lokF dI ihµmq
aqy POj dI jugq aqy XqnF nfl mnuwKqf df nF cmkfAux
vflf iek kfrj mukµml kr ilaf igaf. dUjy pfsy mnuwKqf
df Gfx krn vflI kfrvfeI df pqf lfAux leI iek ruwsI
hoeI dfeI dy gwwsy dI AuzIk krnI peI. jy Blf Aus dfeI
dI zfktr nfl pYisaF bdly nf ivgVdI qF
Kbry hux vI ienHF KUhIaF dy Byd df pqf nf lgdf.
kuJ idn
pihlF myry iek sInIar kMm sfQI ny iksy vloN kIqI ies
isLkfieq AuWqy XkIn krn qoN nFh kr idwqI sI ik koeI
zfktr iksy mrIjL nfl guwsy ho ky Aus dI awK ivc sUeI
mfr ky awK Krfb kr skdf hY. Aus df kihxf sI koeI
vihsLI hI ies qrHF dI kfrvfeI kr skdf hY, zfktr nhIN.
pr jdoN kuJ idn bfad hI Kbr afeI ik keI zfktr pYsy lY
ky bwicaF dIaF lwqF bfhF ies kfrn kwt idMdy hn qF ik
Auh cMgy mMgqy bx skx qF Aus kol kuJ zfktrF dy vihsLI
nf hox dy pwK ivc koeI dlIl nhIN sI. hux jdoN iek
anpVH zfktr dIaF KUhIaF ivcoN sYNkVy BrUx inkly hn qF
Aus kol hux vI koeI dlIl nhIN hoxI. ikhVf mnwuK lflc
ivc kdoN mnuwK qoN cMzfl bx jfvy ies bfry koeI
PfrmUlf nhIN bxfieaf jf skdf.
jlMDr dI
nkodr qsIl ivc pYNdy bjUhf Kurd ivc puwqrF nfloN DIaF
dI igxqI vwD hox bfry Kbr pVH ky ijhVf sMqoK hoieaf
sI Auh pfqVF vflI Kbr ny Kqm kr idwqf. iPr vI bjUhy
dy lokF nUM vDfeI hY ik Auh AunHF simaF ivc cfnx
munfrf bx rhy hn ijnHF ivc sfrf pMjfb hI nisLaF aqy
mfdf BrUxF dIaF hiqafvF ivc lwgf hoieaf prqIq huMdf
hY. sLfbfsL!
keI vfrI
iksy cIjL vsq df sbMD iksy Kfs vrqfry nfl juV jFdf hY.
hux qk KUh myry leI jIvn dfqf pfxI ilafAux vfly
KusLnumf vrqfry nfl juVy hoey sn. sfzy ipMz dI hjLfrf
isMG dy Gr kol dI KUhI ivcoN pfxI BrdIaF aOrqF mYN
afpxy bcpn ivc AudoN dyKIaF hoeIaF sn jdoN ajy Gr Gr
ivc cMdry nlky nhIN sn lwgy. ipMRs kFz ny KUhI nUM
ijLMdgI nfl joV idwqf sI. mnwuK ies KUhI ivcoN iek
jfn nUM mOq dy mUMh ivcoN kwZ ilafieaf sI. pr pfqVF
vflI KUhI ny KUhI nUM mOq nfl joV idwqf hY. AudoN qk
KUhI mOq nfl hI juVI rihxI hY jdoN qk koeI hor KUh jF
KUhI ijLMdgI dI Kbr nhIN lY afAuNdI.
KUhI df
koeI ksUr nhIN. ksUr AunHF nfjLIaF df hY ijnHF ny ies
nUM ijLMdgI dI QF mOq df vsIlf bxf idwqf.
*****
E mail: dalbirsingh50@yahoo.com
******
(28 agsq 2006)