lyK

 

mjLhb aqy ivigafn

ilKq: jgq pRiswD ivigafnI, afienstfien

(afienstfien df ieh lyK ‘inAUXfrk tfiemjL mYgjLIn’ ivc, 9 nvMbr 1930 nUM Cipaf sI.)

Photo Eienstein

albrt afienstfien
1879 - 1955

Photo Daljit Singh

pMjfbI anuvfd: dljIq isMG, aYzimMtn, knyzf

(anuvfd)

mjLhb aqy ivigafn

ilKq: jgq pRiswD ivigafnI, afienstfien

(afienstfien df ieh lyK ‘inAUXfrk tfiemjL mYgjLIn’ ivc, 9 nvMbr 1930 nUM Cipaf sI.)

mnuwK-jfqI jo kuC vI krdI hY aqy socdI hY, Auys df sbMD iensfn dIaF awq jLrUrI loVF dI pRfpqI aqy pIVf nUM GtfAux leI huMdf hY. jy koeI ivakqI afqmk gqIiviDaF aqy AuhnF dy ivkfs nUM smJxf cfhuMdf hY qF Aus nUM ieh gwl lgfqfr afpxy iDafn ivc rwKxI pYNdI hY. sfry mnuwKI jqn aqy mnuwKI rcnf dy ipwCy mnuwK dI Bfvnf aqy iewiCaf dI pryrnf-sLkqI kMm kr rhI huMdI hY. ieh jqn aqy rcnf, vDf cVHf ky, iksy vI prdy Qwly sfzy sfhmxy pysL ho skdy hn.

hux gwl ieh hY ik Auh ikhVIaF BfvnfvF aqy loVF hn ijnHF ny mnuwK nUM mjLhb dy ivcfr aqy ivsLvfs dy eyzy vwzy igafn-klfvy ivc lY aFdf hY. ies gwl nUM spwsLt krn leI eynI gwl hI kfPLI hY ik, bhuq sfry iBMn-iBMn Bfv, mjLhbI ivcfr aqy anuBv nUM jnm dyx dy kfrn bxy hn. afidvfsI mnuwK leI sB nfloN vwzf Bfv zr hY ijhVf Aus nUM mjLhb dy sMklp vwl AuksfAuNdf hY – BuwK df zr, jMglI psLUaF df zr, bImfrI df zr, mOq df zr. ikAuNik kfrn nUM smwisaf nfl joVn dI sUJ mnuwKI hoNd dy ies pVfa ’qy afm qOr ’qy bhuq Gwt ivksq hoeI hY, ies leI mnuwKI mn zr nfl joV ky QoVIaF-bhuqIaF rldIaF-imldIaF Brm-rUpI hsqIaF pYdf kr lYNdf hY ijnHF dIaF iewiCafvF aqy kfrjF ’qy zrfAuxIaF GtnfvF inrBr huMdIaF hn. ies qrHF mnuwK AuhnF hsqIaF dI myhr pRfpq krn vfsqy rsmF adf krdf hY aqy cVHfvy cVHfAuNdf hY. ieh prMprfvF pusLq-dr-pusLq, awgy qoN awgy sONpIaF jFdIaF hn. AuhnF isrjIaF hsqIaF nUM irJfieaf jFdf hY aqy AuhnF nUM mnuwK pRqI myhr-rUp bxfieaf jFdf hY. ies soc nfl mYN ies nUM zr-rUpI mjLhb kihMdf hF.

sfzy afpxy BrmF qoN pYdf hsqI (Brm-hsqI) ny bysLk jnm nhIN ilaf pr ies bhfny KLfs qOr ’qy AupjI pujfrI/pfdrI/iemfm sLRyxI ny ies nUM snmfnq drjy qwk pwkf kr idwqf hY. ieh sLRyxI lokF aqy AuhnF hsqIaF ijnHF qoN lokF nUM zr lgdf hY, dy drimafn afpxy afp nUM ivcolf bxf lYNdI hY aqy ies aDfr ’qy afpxI cODr kfiem kr lYNdI hY. bhuq vfr koeI lIzr jF sLfsk jF ivsLysL aiDkfr rwKx vflf vrg, ijs dI hoNd iksy ivsLysL kfrnF kr ky sQfpq ho jFdI hY, afpxIaF lOikk sLkqIaF nUM pujfrI/pfdrI/iemfm dy kfrjF nfl rlf lYNdf hY. Aus df mMqv afpxy pd nUM mihPLUjL krnf huMdf hY; jF rfjsI sLfsk aqy Dfrmk-vrg afpxy PLfieidaF KLfqr sFJf DVf bxf lYNdy hn.

smfjk mnovyg/mnoqrMg, mjLhb nUM spwsLt rUp dyx leI iewk hor somf hY. mF, bfp aqy ivsLfl mnuwK jfqIaF dy nyqf nfsLvfn hn aqy Buwlxhfr hn. rfhnumfeI, ipafr aqy smrQn dI iewiCaf mnuwK nUM smfjk jF nYqk rwb df sMklp pYdf krn leI pryrdI hY. ieh rwb hY ijhVf rwiKaf krdf hY, itkf ivc rwKdf hY, vr bKLsLdf hY aqy dMz idMdf hY; ieh rwb, sLrDflU dy idRsLtIkon dI sImf anusfr, kbIly dy jIvn jF mnuwK jfqI dy jIvn, jF afpxy-afp nUM vI jF jIvn nUM ipafr krdf hY aqy invfjdf hY. duwK aqy asMqusLt-iewiCaf smyN idlfsf idMdf hY; AuhI imrqk dI afqmf nUM surwiKaq rwKdf hY. ieh rwb df smfjk jF nYqk sMklp hY.

XhUdI Dfrmk pusqkF zr-Auqpn mjLhb qoN nYqkqf-Auqpn mjLhb qwk dy ivkfs-sPLr dI bhuq vDIaf ivafiKaf krdIaF hn aqy ieh ivkfs inAU tYstfmYNt ivc vI jfrI irhf hY. sfry swiBak lokF dy mjLhb, KLfs qOr ’qy pUrbI dysLF (ErIaYNt) lokF dy mjLhb mUl rUp ivc nYqk-rUpI mjLhb hn. zr-rUpI mjLhb qoN nYqk-rUpI mjLhb qwk df ivkfs lokF dIaF ijLMdgIaF ivc bhuq vwzI pulFG hY. hfly vI, afidvfsI-mjLhb zr AuWqy hI pUry dy pUry aDfrq hn. swiBak lokF dy inry nYqkqf aDfrq mjLhbF ivc pwKpfq hY ijs vwloN sfnUM sfvDfn rihxf cfhIdf hY. scfeI ieh hY ik sfry mjLhb ies iBMnqf dy nfl dono iksm dy mjLhbF df Gwt-vwD imsLrn hn. ijLMdgI dy Aucyry pwDr ’qy nYqk rUpI-mjLhb BfrU hY.

rwb dI mnuwKI gux-rUpI suBf ivc klpq rcnf, sfry mjLhbF dy sMklp ivc sFJf kfrj hY. afm qOr ’qy isrPL ivsLysL priqBf vfly ivakqI aqy asDfrn AuWcI buwDI vflIaF sLRyxIaF ies pwDr qoN AuWpr AuWTdIaF hn. pr mjLhbI anuBv dI qIjI avsQf vI hY ijhVI AuhnF sfiraF kol hY, bysLk ieh inrol rUp ivc Gwt hI imldI hY: mY ies anuBv nUM sMsfr-rUpI mjLhb khFgf. ijhVf ivakqI ies anuBv qoN iblkul korf hY, Aus nUM ies anuBv dI ivafiKaf kr ky dwsxI bhuq aOKI hY ikAuNik ies anuBv ivc koeI mfnv-rwb nhIN hY.

ies qrHF dy anuBv vflf ivakqI mnuwKI iewiCafvF aqy AudysLF nUM ivarQ mihsUs krdf hY aqy, AuhnF ikirafvF dI mhfnqf aqy adBuqqf nUM anuBv krdf hY ijhVy kudrq aqy drsLn (iPlfsPI) dI dunIaf ivwc prgt huMdy hn. ivakqIgq hoNd Aus nUM kYd lgdI hY aqy Auh sfry sMsfr nUM iewk KLfs iekfeI dy qOr ’qy dyKxf cfhuMdf hY. jgq-rUpI mjLhbF dy anuBv dy muwZ, pihlF qoN hI mjLhb-ivkfs dy muZly pwDr ’qy prgt hoey hn ijvyN zyivz dy keI gIqF aqy keI pYgLMbrF dIaF bfxIaF ivc ieh anuBv imldy hn. sLfpnhr dIaF prsMsfXog ilKqF qoN sfnUM KLfs qOr ’qy pqf lwigaf hY ik buwD Drm ivc ies bfry ijLafdf mjLbUq qwq mOjUd hn.

sfry XwugF dy buwDImfn ies iksm dy Dfrmk anuBv kfrn priswD hoey hn. ieh anuBv iksy mwq-isDFq nUM mfnqf nhIN idMdf aqy nf hI mnuwKI sLkl ivc koeI rwb df sMklp krdf hY; ies vfsqy koeI pUjf-asQfn, ijs dIaF kyNdrI iswiKafvF hI mnuwKI-rwb hn, nhIN ho skdf. so iswtf ieh inkldf hY ik vfsqv ivwc hryk Xuwg dy Drm-ivroDIaF ivcoN sfnUM ajyhy lok imldy hn ijnHF kol ies iksm df AuWc drjy df Dfrmk anuBv sI, aqy bhuiqaF nUM AuhnF dy smkflIaF ny nfsqk ikhf aqy keIaF ny sMq ikhf. ies ivcfr dy aDfr ‘qy ‘zYmokrfietws’, ‘PLrFiss afPL asIsI’ aqy ‘sipnojL’ afps ivwc bhuq rldy-imldy ivcfrDfrk sn.

jy ieh anuBv rwb df koeI pwkf sMklp jF Drm sLfsqr pysL nhIN kr skdf qF jgq-rUpI mjLhb df anuBv iek-dUjy nUM ikvyN dwisaf jf skdf hY? myry ivcfr ivwc ies iksm dy anuBv pRqI jfgrqI ilAux vfsqy, aqy AuhnF lokF ivc ies anuBv nUM ijAuNdf rwKx leI ijhVy ies anuBv nUM gRihx krdy hn, klf aqy ivigafn df bhuq jLrUrI krqwv bxdf hY.
ies qrHF asIN prclq sMklp nfloN iblkul vwKry iswty, ivigafn df mjLhb nfl myl, dy ivcfr ’qy phuMc jFdy hF. jdoN koeI mnuwK ies gwl nUM ieiqhfsk qOr ‘qy dyKdf hY qF Auh ieh socx leI mjbUr ho jFdf hY ik ivigafn aqy mjLhb qF iewk dUjy dy kwtV ivroDI hn ikAuNik ies df iblkul prqwK kfrn hY. ijs ivakqI nUM kfrj-kfrn ikiraf dy srvivafpk aml ’qy pUrI qrHF XkIn hY, Auh pl Br leI vI iksy aYsI hsqI df sMklp nhIN kr skdf, ijhVf GtnfvF dy vfprn ivc dKl idMdf hY, bsLrqy ik Auh ivakqI inscy hI kfrj-kfrn dy isDFq nUM swcI-muwcI gMBIrqf nfl lYNdf hovy. Auh zr-rUpI mjLhb ivc koeI mqlb nhIN dyKdf aqy nf hI smfjk aqy nYqk mjLhb ivc iksy iksm df arQ lwBdf hY. Auh ajyhy rwb dI klpnf nhIN kr skdf ijhVf rwb Pl aqy dMz idMdf hY: ikAuNik iek iswDf ijhf kfrn hY ik mnuwK dy kMm mnuwK dI aMdrUnI aqy bfhrI loV imQdI hY. ies qrHF rwb dIaF njLrF ivwc mnuwK Aus by-jfn cIjL, ijhVI gqIsLIl rihMdI hY, nfloN ijLafdf jvfbdyh nhIN ho skdf. ies vfsqy ivigafn ’qy dosL lfieaf igaf hY ik Auh nYqk kdrF-kImqF nUM kmjLor krdf hY. prMqU ieh dosL ainafeI hY. mnuwK df nYqk clx hmdrdI, ivwidaf aqy smfjk irsLiqaF qy loVF AuWqy kfrgr ZMg nfl aDfrq hoxf cfhIdf hY. ies leI Aus nUM iksy mjLhb dy aDfr dI loV nhIN hY. jy mnuwK nUM mOq dy ipwCoN dMz dy zr aqy Pl dIaF afsF ny kfbU ivc rwKxf hY qF ies qrHF mnuwKI hoNd kuC vI nhIN rih jfeygI.

ies vfsqy ieh gwl afsfnI nfl smJI jf skdI hY ik Drm-asQfnF ny ivigafn df hmysLf ivroD kIqf hY aqy ivigafn dy smrQkF nUM qsIhy idqy hn. dUjy pfsy myrf ivsLvfs hY ik jgq-rUpI mjLhb df anuBv ivigafnk Koj leI sB nfloN ijLafdf blvfn aqy srysLT muwdf hY. ijhVy lok asIm jqnF nUM smJdy hn, aqy sB nflo vwzI gwl, lgn rwKdy hn, ijs qoN ibnF, isDFqk ivigafn ivc prfrMBk kMm nypry nhIN cfVHy jf skdy, AuhI lok BfvF dI isLdq nUM smJ skdy hn. ieh iehsfs ijhVf ijLMdgI dIaF qqkflI scfeIaF qoN dUr hY, isrPL ajyhf iswtf kwZ skdf hY. isRsLtI dy qrk dI ikMnI zUMGI Dfrnf sI aqy ies nUM smJx dI ikMnI qFG sI! ieh iehsfs ies dunIaf ivc mn df mwDm ijhf prBfv bixaf. ies mno-prBfv ny kYplr aqy inAUtn nUM sMsfrk bxqr-ivDI dy isDFqF dI guMJl KolHx leI jLrUr sflF dy sfl iekFq ivc myhnq krn dy Xog bxfieaf hovygf. amlI nqIijaF qoN ivigafnk jfxkfrI pRfpq krn vfly lok, sLMkfvfdI lokF dI mno-ibrqI bfry iblkul gLlq mwq bxf lYNdy hn. iehnF sLMkfvfdI lokF ny sfrI dunIaf ivc aqy sdIaF ivc iKMzy-puMzy sFJy-suBfvF dy jIvF nUM rsqf idKfieaf hY. isrPL AuhI mnuwK ijs ny ies qrHF dy mMqvF leI afpxI ijLMdgI lyKy lfeI hY, ies gwl df spsLt qOr ‘qy anuBv kr skdf hY. ies iehsfs ny iehnF lokF nUM AuqsLfhq kIqf aqy byihsfb asPlqfvF dy bfvjUd AuhnF dy mMqv leI AuhnF nUM swcy-suwcyy rihx vfsqy qfkq idqI. iksy smkflI ny gLlq nhIN ikhf hY ik sfzy smyN dy ies pdfrQvfdI Xuwg ivc gMBIr ivigafnk ikrqI hI isrPL Dfrmk lok hn.

Source English Script: http://www.sacred-texts.com/aor/einstein/einsci.htm (With Courtesy)

anuvfdk: dljIq isMG, aYzimMtn

(13 mfrc 2006)

*****

dljIq isMG, aYzimMtn, knyzf
(
Daljit Singh Rakhra)
1107 – 10149 Saskathewan Drive
Edmonton AB T6E 6B6
Canada
Phone: (780) 989 - 2977

ies lVI dy sfry lyK pVHn leI kilwk kro:

albrt afienstfien

mjLhb aqy ivigafn (2)

mjLhb aqy ivigafn (3)

mjLhb aqy ivigafn (4)

 

e-mail:
ilKfrI
Likhari


© likhari: Punjabi Likhari Forum-2001-2006