zf[ jgqfr dI sLfierI aqy Aus
ivcly drsLn dI tIsI Aus nUM afpxy smyN df iek isr-kwZ
hsqfKr bxfAuNdI hY. mjLhbo-imlq, akl-sLkl, rMg-nsl
aqy hwdF-kMDF qoN pfr jgqfr df kfiv-klfvf srv-mnuwK
isrjdf hY.
zf[ jgqfr ny 1960ivaF ivc ilKxf arMB kIqf. Aus smyN
pRgqIvfdI kfivk-lihr dy nfl-nfl pRXogvfd, pwCm dy
afDuinkqfvfdI-prCfvyN Qwly, mwDvrgI kvIaF dI cyqnf
ivc Gr kr irhf sI. ies ipCokV ivc zf[ jgqfr df kfiv-sPLr
sMn 1957 ivc ruqF rFglIaF dy kfiv-sMgRih
nfl sLurU huMdf hY. ies kfiv ivc jgqfr muwK qOr
qy rumfnI anuBv pysL krdf hY. sMn 1960 ivc
qlKLIaF-rMgInIaF kfiv-pusqk ivc pRgqIvfdI
lihr nfl juVdf njLr afAuNdf hY. sMn 1961 ivc CpI
duwD pQrI ivwc pRgqIvfdI-XQfrQvfdI
ivisLaF nUM mjLbUqI nfl prwsquq krdf hY. sMn 1967 dI
pusqk aDUrf afdmI ivc jgqfr pRXogvfd ivDI
nUM bfhrI XQfrQ dI QF mnuwKI mfniskqf dy dvMdF dI
qrjmfnI krdf hY. jgqfr aMqr-muKI ivDI df smrQk irhf
hY.
swqrHivaF ivc CpI lhU dy
nksL (1973) juJfrvfdI lihr df asr kbUldI hY.
Aus smyN nkslbfVI lihr jLorF qy sI.
lhU dy nksL ivclf kfiv-pfqr rvfieq aqy
sQfpqI df ivdrohI hY, aqy dby-kucly lokF df sfQ idMdf
hY:
mYN AunHF
ivc sLfml hF
ijnHF lokF dy GrF ivc, swKxy BFzy, buJy
cuwlHy
sdf hI dfixaF dI muwT nUM, qy awg nUM
qrsdy rihMdy
ieh gulmohr dy PuwlF vrgIaF kuVIaF
jo gLm nfl, amlqfs ho geIaF
ieh aMgUrF ijhy bwcy
jo BuwKF ny hY awj, hrVF bxf idqy
AuprMq, CFigaf ruwK (1976),
sLIsLy dy jMgl (1980), jjLIiraF
ivwc iGiraf smuMdr (1985), cnukrI sLfm (1990),
jugnUM dIvf qy diraf (1992), awKF
vflIaF pYVF (1999), pRvysL duafr (2003)
afid kfiv-sMgRih Cpy.
jgqfr burjafjLI/srmfiedfrI ivvsQf bfry zUMGf igafn
rwKdf hY aqy Aus bfry BlI BFq cyqn vI hY. nv-sfmrfjvfd
dI nIqI ny mnuwK dy sLosLn leI nvyN ZMg apnf ley hn.
globlfeIjLysLn, KulHI mMzI afid srmfeydfrI dy nvyN
hwiQafr hn. jgqfr ies nIqI df pCVy mulkF dy
lokFqy pY rhy pRBfvF nUM afpxI kfiv-sLYlI ivwc
nzr ho ky icwqrn krdf hY:
buiJaf crfgL,
idl AudfsI JIl sLfm hY
ikwQy hY qyry ichry dI kMdIl sLfm hY
KyqF c icmnIaF hux DUaF hY PYilaf
myry grF dI vI bVI qbdIl sLfm hY
sfmrfj qIjI dunIaf dy mulkF nUM
hwiQafr vycdf hY. sfmrfjI cflF iehnF mulkF df afpsI
ByV krvf idMdIaF hn. sfmrfjI nIqIaF aDIn GrogI jMgF
iehnF mulkF dy lokF nUM sfh nhIN lYx idMdIaF.
hwiQafrF rfhIN munfPLfKLorI nv-sfmrfjvfd df hwQkMzf
kfmXfb hY. jgqfr df kfiv sfmrfjI cflF qoN sucyq hox
leI qIjI dunIaf dy lokF nUM sfvDfn krdf hY:
asIN dovyN
jxy, bfrUd dy ZyrF qy bYTy hF[[[[[
asIN iewk dUsry nUM, qIlIaF kwZ kwZ
zrfAuNdy hF
qy hr pl mfcsF dy mfrky, iewk dUsry qfeIN
vKfAuNdy hF[[[[
kdy pr socdy nhIN, ik iks ny mfcsF sfnUM
PVfeIaF ny
jgqfr mnuwKqfvfdI hY. soc srv-ivafpk
hY. Drm inrpyK hY. Aus df kfiv-mnuwK lOikk hY.
smfjvfdI soc aDIn afrQk nfbrfbrI sihn nhIN krdf hY.
sB leI suwK-sLFqI df cfhvfn hY. Aus dI duaf hY:
hr iewk
ivhVyc lo lwgy, hirk aFgx c
rMg AuWgy
duaf kI hor krnI hY, myrI iewko duaf
puwgy
kmidlF nUM idl, npiraF pr deIN
Xf KLudf sB byGrF nUM Gr deIN
sfiraF dysLF nUM bKLsLIN amn qUM
sB gLulfmF nUM suqMqr kr deIN
pMjfb ny sMn 1978 qoN lY ky
qkrIbn zyZ dhfky dy smyN dOrfn aqMkvfd df qFzv nfc
hMZfieaf. DrqI lflo-lfl ho geI. swQrF dy swQr ivwC
gey. Drm aqy rfjnIqI ny kohJy sbMD pYdf kr ley. hflfq
ieh sn srmu Drmu duie Cip Kloey kUVu
iPrY prDfnu vy lflo. jnqf dI bFh PVn vflf koeI
nhIN sI - kUVu amfvs scu cMdRmf dIsY nfhI kh
ciVaf. jgqfr ies smyN dIaF mOn-lfsLF dy jjLIry
dI kfiv-idRsLtI mUrqImfn krdf hY:
ryl kbrF
ivwc KVoqI, cIkdI hY
Dfn dy KyqF qoN lMG ky
nfl dy ipMzF dIaF, kMDF qy dihlIjLF nUM
twp ky
hr iksy vfsI dy idl qoN ijLhn AuWqy
dsqkF cIkF ny idwqIaF
lok pr cuwp dy jjLIry bx gey[[[[
iewk mhfkflI dI KLfqr
aOrqF, bflF, jvfnF dI blI idqI geI
ies qrHF iewk jFglI qihjLIb dI
buinafd muV rwKI geI
jgqfr srv-hfry, dwby-kucly,
inafsry lokF dI afvfjL bixaf. Aus df kfiv-drsLn
smfjvfdI idRsLtI df DfrnI hY. Aus ny afpxy kfiv nUM
nfarf nhIN bxn idqf. afpxI soc qy lgfqfr zwitaf
af irhf hY. iksy loB-lflc ny Aus nUM Brmfieaf nhIN .
jgqfr iek inpuMn gLjLlgo hY. Aus ny smfjvfdI drsLn dI
aiBivakqI leI gLjLl kfiv-ivDI nUM bVI kfmXfbI nfl
mfiDam bxfieaf hY. gLjLl dI bMdsL ny Aus dI ivafpk
soc ivc rukfvt nhIN pfeI. sLbdF df DnI hY. Auh iewk
afsLfvfdI kvI hY. Aus nUM srvhfiraF dy bfjLU-bl
qy jLrf vI sLwk nhIN:
1[ hr moV
qy slIbF, hr pYr qy hnyrf.
iPr vI asIN ruky nf, sfzf vI dyK jyrf.
pwQr
qy nksL hF mYN, imwtI qy qF
nhIN hF,
ijMnf iksy imtfieaf, huMdf igaf zuMGyrf.
myry vI pYr
cuMm ky, iewk idn khygI byVI,
sd sLukr hY ik afieaf, mihbUb aMq myrf.
2[ dosqo jy
mr gey qF gLm nhIN,
dfsqF sfzI kdy jfxI nhIN.
byVIaF dI
Cxk ivwc jo rmjL hY,
kOx kihMdY, lokF pihcfxI nhIN.
3[ bsqIaF
qy isLkiraF df jd kdI lsLkr cVyHgf,
vyKxf, GugIaF df dl hI, bsqIaF KLfqr
lVygf.
jgqfr ny mwD-sLRyxI dy gLrIb
iksfnI Grfxy ivwc jnm lY ky bcpn qoN hI gLrIbI hMZfeI.
mulk dI vMz vyly jgqfr afpxI BYx kol rih ky sLyKLUpur
(hux pfiksqfn) ivKy cOQI jmfq ivwc pVHdf sI. Bfrq ivc
af ky Aus ny qMgIaF-qursLIaF qoN hfr nhIN mMnI.
ijLMdgI dy Gol ny Aus dy sMvydnsLIl mn nUM kfiv-rcYqf
bxf idqf. jgqfr PLfrsI, AurdU aqy pMjfbI BfsLfvF df
aYWm[ey[ hY. hux qwk Auh 32 ikqfbF ilK cuwikaf hY
ijnHF ivwco 11 kfiv-pusqkF hn. Aus ny hIr
dmodr qy Koj df kMm kIqf aqy ieh ikqfb
hux pMjfb XUnIvristI ivc tYkst-buwk dy qOr qy
lwgI hoeI hY. jgqfr ny pfiksqfnI lyKk abduwlf hsn dI
AurdU ikqfb rfq aqy PLYjL aihmd PLYjL dI
rfq kf rfjL dy pMjfbI ivc AulQy kIqy hn.
ies ny 1947 qoN 1972 qwk dy pfiksqfnI afDuink pMjfbI
kfiv qy Koj df kMm kIqf. ies sLfier ny ikwisaF
ivcoN arbI, PLfrsI aqy sMskirq dy 200 sLbdF aqy
muhfviraF df pMjfbI ivc qrjmf kIqf hY. jgqfr ny
ihstrI afPL pyNitMg ien ieMzIaf aqy krqul
hYdr dI ikqfb ey rYwz kfeIt dy AulQy kIqy
hn.
jgqfr nUM Aus dI pMjfbI gLjLlF dI
ikqfb jugnUM dIvf qy diraf leI sfihq
akfdmI df sfihq purskfr imilaf. Aus dy gIqF aqy
gLjLlF kfrn Aus nUM BfsLf ivBfg vwloN avfrz pRfpq
hoieaf. pfiksqfn dy sfihqkfrF vwloN Aus nUM
poiet afPL tuzy avfrz idwqf igaf. amrIkf
ivwc 2000 sfl df poiet afPL milnIam
mMinaf igaf aqy sdI df kvI dy qOr
qy mfnqf idwqI geI. iehnF purskfrF qoN ielfvf
Aus nUM proPLYsr mohn isMG aqy bfvf
blvMq avfrz pRfpq hoeyy. Auh PLYlo afPL
pMjfbI XUnIvristI vI irhf hY.
zf[ jgqfr prOZ soc df mflk hY.
srmfeydfr dy ichry df nkfb lfhuMdf, Auh Aus dI kohJI
mfniskqf df BFzf BMndf hY:
zbo ky mYnUM
lihrfieaf, AuCilaf, grijaf, hwisaf,
smuMdr idl df kmjLorf sI, pr sfijLsL
c gihrf sI.
jgqfr dIaF do gLjLlF:
1[ koeI
mjbUrI nhIN
koeI mjbUrI
nhIN jy idl kry qF KLq ilKIN
irsLiqaF dI BIV coN PLursq imly qF
KLq ilKIN
hY bhfrF df
ajy mOsm qUM jMm jMm mfx ieh
qyry afÕx ivwc jdoN pwqy JVy qF KLq
ilKIN
kOx jsLnF
ivwc iksy nUM icwq Dry, cyqy kry
ijLMdgI ivc jd kdy qlKLI vDy qF KLq ilKIN
mihkdy
mihMdI Bry hwQF dI iek vI ryK coN
rMg jy myrI muhwbq df idsy qF KLq ilKIN
myrI bMjr
KLfk nUM qF KLfb qk afAyuxf nhIN
jd iqrI imwtI c koeI Puwl iKVy qF
KLq ilKIN
mihPLlF ivc,
cfr XfrI ivc, Auqsv c vI
ijLkr myrf jy iksy nUM vI cuBy qF KLq
ilKIN
jo iqrf qIrQ,
iek iebfdq, dIn dunIaf sI kdy
hux kdy jgqfr Auh qYnUM imly
qF KLq ilKIN.
2[ mMijLl
qy jo nf phuMcy
mMijLl
qy jo nf phuMcy, prqy nf GrF nUM
rHfvF ny Kf ilaf hY, AuhnF musfPLrF nUM
sVdy hoey
vxF nUM, koeI hI gOldf hY
lgdI hY lfs awg dI afpxy jdoN GrF nUM
brbfd kr ky
sfnUM, jo Jol pfAux Gogy
afE nkyl pfeIey, AuhnF smuMdrF nUM
qpdy QlF
c eydF, afeI hY Xfd qyrI
kmlF dy KLfb afvx ijAuN suwk gey srF nUM
qnhfeI ny hI
myrf, afKLr nUM hwQ PiVaf
sB lok, afpxy afpxy jF qur gey GrF nUM
BuwKF dy nfl
hMBy, JwKV dy nfl JMby
lokI AuzIkdy nf, ruwqF nUM rihbrF nUM
bfjLF ny aMq
Auzxf, aMbrF qoN vI agyry
pfeygf zor koeI, kd qIk Blf prF nUM.
(12 jUn 2006)
*****
dljIq
isMG, aYzimMtn, knyzf
(Daljit Singh Rakhra)
1107 10149 Saskathewan Drive
Edmonton AB T6E 6B6
Canada
Phone: (780) 989 - 2977
|