dunIaf ivwc gLrIbI dy iBafnk rUp
df aMdfjLf lfAuxf afm iensfn leI sOKf nhIN hY. afpxy-afpxy
dysL dI khfxI hY; sUby-sUby dI khfxI hY; sLihr-sLihr
dI hY; ipMz-ipMz dI hY; prvfr-prvfr dI hY; asl ivwc
dunIaf df awq-gMBIr mslf hY. afm afdmI smJ nhIN skdf
ik dunIaf ivwc gLrIbI dI iBafnkqf iks hwd qwk vwD
cuwkI hY. ies sbMDI aMkVy sfhmxy hoxy cfhIdy hn.
ienHF aMkiVaF nUM smJxf vI jLrUrI hY. ies AuprMq hI
sfrf cfnx ho skdf hY. sDfrn sUJ vfly ivcfry gLrIb lok
ieh smJ ky cuwp kr jFdy hn ik AunHF dI iksmq ivwc
iliKaf hI ies qrHF hY; sLfied prmfqmf dI kropI hY jF
afpxy krmF df Pwl hY. aslIaq kI hY? ies dI gMZ KolHxI
jLrUrI hY.
3 PLrvrI 2005 nUM lMzn dy
trYPLlgr skuier ivwc iewk rYlI df afXojn hoieaf. ies
rYlI nUM sMboDn kridaF dwKxI aPLrIkf dy 86 sflf nobyl
pIs prfeIjL ivjyqf, pUrb-pRDfn, nYlsn mMzylf ny amIr
dysLF qoN mMg kIqI ik dunIaf Br dy kroVF lokF nUM
gLrIbI dI gLulfmI qoN Cutkfrf duafieaf jfey. mMzylf
ny ikhf, gLrIbI mnuwKI dyx hY aqy mnuwK hI ies
nUM KLqm kr skdf hY. gLrIbI dUr krnf koeI aihsfn nhIN
hY; koeI dfn nhIN hY. ieh iensfPL df qkfjLf hY.
gLrIbI ieiqhfs bx ky rih jfxI cfhIdI hY. gLrIb dysLF
nUM shfieq vDfAuxI cfhIdI hY. afpsI vpfr ivwc iensfPL
hoxf cfhIdf hY. gLrIb dysLF nUM krijLaF ivwc rfhq
imlxI cfhIdI hY.
ajoky sMsfr ivwc gLrIbI bhuq vwzI
iPLkrmMdI df svfl bx geI hY.
gLrIbI kI hY? gLrIbI
kwulI, guwlI aqy juwlI df svfl hY. isr Zkx leI mkfn,
pyt Brn leI rotI aqy qn Zkx leI kwpVf mnuwK dIaF
muwZlIaF loVF hn. mnuwK kol ienHF df nf hoxf Aus dI
gLrIbI hY.
arQ-sLfsqrI gLrIbI dI ivafiKaf
krdy kihMdy hn: gLrIbI BuwK hY; qn Zkx leI kwpVy dI
axhoNd gLrIbI hY; by-Grf hoxf gLrIbI hY; bImfrI df
zfktrI KLrcf nf dy skxf gLrIbI hY; skUl dI pVHfeI leI
KLrcf dyx qoN asmrwQ hoxf gLrIbI hY; rojLI df sfDn nf
hoxf gLrIbI hY. sLkqIhIx hoxf; smfj ivwc ibnF
numfieMdgI rihxf; sB gLrIbI dI qsvIr hn.
gLrIbI df aMdfjLf. ivsLv
bYNk dI rIport anusfr dunIaf dI Cy arb afbfdI df
qkrIbn awDf ihwsf gLrIbI dy Gol ivwc Gul irhf hY.
koeI awq gLrIb hY. koeI mfzryt (awD-pcwD) gLrIb hY
aqy koeI ies qoN QoVHf Gwt gLrIb hY ijs nUM arQ-sLfsqrIaF
dI bolI ivwc rYilitv (anUpfqk) gLrIbI kihMdy hn. awq
dI gLrIbI df arQ hY iewk zflr qoN Gwt pRqI idn afmdnI.
sMn 1999 ivwc ies pwDr dy gLrIb lokF dI igxqI 11,690
lwK (1,169 imlIan) sI (Mitchell PCSL Represetative
Home Office Group Personal Capacity). mfzryt
gLrIbI df Bfv hY iewk qoN do zflr pRwqI idn afmdnI.
rYilitv gLrIbI ivwc mwD-sLRyxI dy suwK-afrfm pRfpq
nhIN huMdy. awq dI gLrIbI ivwc bsr krdI ijLMdgI,
ijAuNdI-mOq df iBafnk rUp hY.
awq dI gLrIbI ivkfssLIl-dysLF
ivwc hY. ienHF dysLF dI afbfdI dunIaf dI afbfdI df 4/5
Bfg hY. dunIaf ivwc bwicaF dI kul afbfdI df awDf
ihwsf BuwK, nMg aqy bImfrI df isLkfr hY.
hryk sikMt ivwc iewk gLrIb dI mOq
ho jFdI hY. iewk vfr gLrIbI ivwc Pisaf ivakqI gLrIbI
dy Gxcwkr ivwcoN inkl nhIN skdf. hOlI hOlI Aus df
sfrf prvfr KLqm ho jFdf hY. smyN dI cfl nfl prvfrF dy
prvfr aqy nslF dIaF nslF KLqm ho jFdIaF hn.
dunIaf ivwc amIrI qy
gLrIbI df afpsI pfVf
dunIaf dy sB nfloN vwD amIr iqMn
ivakqIaF dI kuwl afmdn dunIaf dy sB nfloN vwD gLrIb
48 dysLF dI kuwl GrylU Aupj (jIzIpI GDP) nfloN
vwD hY.
dunIaF dy sB nfloN vwD amIr 225
ivakqIaF dI kuwl afmdn dunIaF dy sB nfloN gLrIb 2[5
arb lokF dy brfbr hY.
sI[afeI[ey[ vrlz PYkt-buk
(CIA World Factbook),
julfeI 1, 2001 anusfr dunIaf dy amIr aqy gLrIb dysLF
dy nF aqy AunHF dI afmdnI dI qulnf bfry kuwJ qwQ.
dunIaf dy sB nfloN vwD amIr dysLF
dy drjfvfr nF ieh hn: lksmbrg, XUnfeItz styts, munYko,
sivtjLrlYNz, kymn afeIlYNzjL, nfrvy, jrsI, zYnmfrk,
bYljIam, isMgfpur, afstrIaf, jpfn, afeIslYNz, PLrFs
aqy knyzf. dunIaf dI aOsq jIzIpI pr kYpItf (GDP: Gross
Domestic Product Per Capita; pRqI
ivakqI kuwl GrylU Aupj) 6,693 zflr hY. sB qoN vwD
amIr dysL lksmbrg dI jIzIpI pRqI ivakqI (GDP Per
Capita) 33,609 zflr hY. amIr dysLF dI
ilst ivwc knyzf dI jIzIpI pRqI ivakqI (GDP Per
Capita) 23,091 zflr hY.
dunIaf dy sB nfloN vwD gLrIb
dysLF dy drjfvfr nF ieh hn: lfiebyrIaf, nfiejyrIaf,
jLYNbIaf, guienIaf-ibsfAu (GuineA-BissAu), rvFzf,
aPLgLfinsqfn, ikirbftI (KiribAti), mflI, mzgLfskr,
Xmn, quvflU (TuvAlu), kfmros (Comoros), ieirtrIaf,
brUMdI, zYmokrYitk rIpbilk afPL d kFgo, kMbozIaf,
qnjLfnIaf, somflIaf, myAut, ieQopIaf, sfierf lIAun.
lfiebyrIaf dI pRqI ivakqI GrylU Aupj jIzIpI pRqI
ivakqI (GDP Per Capita) 901
zflr hY. sfierf lIAun dI pRqI ivakqI GrylU Aupj 478
zflr hY.
eysLIaf aqy aPLrIkf dI afbfdI
ivwc gLrIb lokF dI igxqI bhuq vwzI hY. ivroDfBfs ies
gwl ivwc hY ik AuWqrI amrIkf mhFdIp iewklf aYnF aMn
pYdf krdf hY ik sfry sMsfr dy Kfx leI kfPLI hY. svfl
hY ik ies dy bfvjUd dunIaf ivwc aYnI vwzI pwDr
qy BuwK ikAuN hY? jLrf soco qF!
gLrIb dysLF dI krjLdfrI
aqy ies dy iswty
gLrIb dysL krjLy ivwc vfl-vfl Psy
hoey hn. ieh krjLy amIr dysLF vwloN jF AunHF dIaF
sQfpq eyjMsIaF vwloN pRfpq huMdy hn. krijLaF dy mUl
qy sUd-dr-sUd df ryt aYnf ijLafdf hY ik mUl
moVnf qF iewk pfsy irhf, mUl df ivafj hI rbV vFg
vwDdf gLrIb dysLF dy lokF df kcUmr kwZ irhf hY. anUp
sLfh vwloN d skyl afPL d zYWt krfeIisjL
ivwcy 2 julfeI 2005 qwk dy kuwJ aMkiVaF qy jLrf
njLr mfro:
sMn 1970 ivwc sB qoN vwD gLrIb
dysLF isr 25 arb zflr krjLf sI. sMn 2002 ivwc ieh
krjLf 523 arb zflr ho igaf. sMn 1970 ivwc aPLrIkI
dysLF isr 11 arb zflr krjLf sI pr sMn 2002 qwk ieh
krjLf 295 arb zflr ho igaf.
nfeIjyrIaf dI AuDfrn lvo. ies
dysL ny 1985/1986 ivwc 5 arb zflr krjLf ilaf. Aus ny
16 arb zflr vfps kIqy prMqU hfly vI 28 arb zflr KVyH
hn. nfeIjyrIaf dy pRYjLIzYNt, AubfsYNjo df ikhxf hY
ik dunIaf ivwc sB nfloN BYVI gwl jy hY qF Auh hY
sUd-dr-sUd.
eyQy hI bws nhIN. krjLKLfh dysL
krjLdfr dysLF qy krjLf vfpsI leI iksm-iksm dy
dbf pfAuNdy hn. AunHF df dbf hY ik syhq, ividaf aqy
smfjk shUlqF dy Krcy Gtf idE. tYks dI dr vDf idAu.
KyqI-bfVI AuqpfdkfrF nUM mflI shfieqf bMd kr idE.
gLrIb dysLF nUM KuwlHI mMzI-krn vfsqy mjbUr kIqf jFdf
hY. amIr dysL afpxy iksfnF nUM mflI shfieqf idMdy hn.
afpxf mfl gudfmF ivwc jmHF kr lYNdy hn. krjLdfr dysLF
dy iksfn srkfrI mflI shfieqf qoN ibnF kMgfl ho rhy hn.
AunHF dy mulk ivwc aMn df qotf ho jFdf hY. amIr mulkF
df stor kIqf mfl mihMgy Bf qy ivkdf hY. KuwlHI
mMzI dy isDFq anusfr amIr dysL gLrIb dysLF ivwc
afpxIaF vsqF dI Brmfr kr idMdy hn. gLrIb dysLF df
gLYr-ivksq dsqkfrI/AudXog ZFcf tuwt jFdf hY. lokF dI
rotI-rojLI nUM lwq vjdI hY. gLrIbI df mgrmwC aijhy
lokF nUM afsfnI nfl dboc lYNdf hY. gLrIb leI gLrIbI
dI lCmx-ryKf pfr krn dI ieWiCaf ivarQ dy supny bx
jFdy hn.
gLrIb dysLF qy syhq aqy
ividaf dy KLricaF AuWpr pfey dbf, AunHF dysLF dy lokF
nUM pCVypn vwl hor Dwk idMdy hn. syhq pwKoN AunHF
lokF dI jvfnI vyly qoN pihlF hI Zl jFdI hY. gLrIb
dysLF dy lokF ivwc aYWc[afeI[vI (HIV) dI
nfmurfd bImfrI df bol bflf hY. AunHF nUM pVHn dy mOky
pRfpq nhIN hn. bImfrIaF ny jvfnI df alwg Gfx kIqf
hoieaf hY. ivkfs ikwQoN hovy? gLrIbI dy idAuy df
mukfblf ikvyN hovy? gLrIb dysL nUM ivkfs krn dy mOky
dyx dI bjfey, amIr dysLF ny krjLy nUM afpxy srmfey dy
vfDy df sfDn bxf ilaf hY.
mMzylf df kihxf hY, gLrIbI
ajoky smyN df cfbk hY, aiqafcfr hY. lokF dy muwZly
mnuwKI hwkF dI rfKI hoxI cfhIdI hY; snmfn aqy susLIl
ijLMdgI df hwk hoxf cfhIdf hY.

sb sYhrf aPLrIkf (sub Sahra of
Africa)
sb sYhrf aPLrIkf df nksLf dyK
skdy hF. nksLy df sPLYd Bfg ies iKLwqy df nF hY. ies
iKLwqy dy dysF dy lokF bfry qwQ ijLMdgI aqy mOq dI
khfxI pfAuNdy hn:
XUnIsYP (UNICEF) dI
rIport anusfr ienHF dysLF dy 50 lwK bwcy aqy bflgL
1980ivaF dy aKLIr qoN hux qwk krijLaF dI dfVH Qwly af
ky afpxI ijLMdgI qoN hwQ Do bYTy hoxgy. XU[aYWn[E[
nUM zr hY ik ies iKLwqy dy gLrIb dysLF dy 30 lwK hor
bwcy sMn 2015 qwk mOq dy mUMh ivwc jf pYxgy.
sfrI dunIaf ivwc hr sfl 110 lwK
bwcy gLrIbI aqy krjLy kfrn mr jFdy hn. ieh KLfs qwQ 5
sfl dy Gwt Aumr dy bwicaF dy hn. ies Aumr qoN vwD 6/7
sfl dy bwicaF nfl kI bIqdI hY? aMdfjLf afp lf lvo. jy
bwcy nhIN hoxgy, jvfnI ikwQoN lwBogy? jvfnI qoN ibnF
dysL df ivkfs dUr dI khfxI hY.
vrlz bYNk dI globl
PLfeInFs zvYlpmYNt 1999 dI
prkfsLnf dwsdI hY ik krijLaF dI vwDdI adfiegI dy
bfvjUd kuwl krijLaF dI rkm ivwc vfDf ho irhf hY.
jublI 2000 dy aMkiVaF anusfr ivkfssLIl dysL hr iewk
zflr krjLy dI adfiegI qy 13 zflr vfps krdy hn.
sfPL jLfhr hY ik qIjI dunIaf (Third World) df
ivkfs asl ivwc vwzIaF qfkqF dI nIqI dI gLulfmI hY.
ieh nIqI krijLaF dI kImq mMgdI hY. ieh nIqI qIjI
dunIaf dy Kwpqkfr dI KLrId-sLkqI qy rokF
lfAuNdI hY. (jy[zblXU[ simQ, JW Smith,
The World Fasted Health 2)
Auprokq lyKk df ihsfb hY ik jy
krjL-jfl qy nwQ nf pfeI geI qF 10% ivafj-dr-ivafj
nfl iewk tirlIan (Krb) zflr 50 sflF ivwc 117 tirlIan
zflr bx jfeygf aqy sO sflF ivwc 13[78 kuafzirlIan
zflr ho jfeygf. ies df mqlb ieh hovygf ik Aus smyN
qIjI dunIaf dy hryk mrd, aOrq, bwcy, buwZy isr 35 lwK
zflr krjLf hovygf.
krjLy dI smwisaf qy kMm krn
vfly ivdvfnF df iswtf hY ik krjLf mflI jF afrQk mslf
nhIN hY. asl ivwc ieh iewk isafsI mslf hY. dunIaf dy
AuWqrI Bfg vfilaF dI dunIaf dy dwKxI aqy pUrbI ihwsy
qy afpxI qfkq jmfAux vfsqy krjLy dy hiQafr dI
iewk vDIaf kfZ hY. ieh hiQafr AunHF leI bwsqIvfd-nIqI
nfloN ikqy lfBdfiek hY. krjLf prxflI leI nf PLOj dI
loV, nf ieMqjLfmIaf msLInrI dI loV. lok afpxy sLosLn
leI afp hI adfiegI krdy hn. (sUsn jfrj, Susan George,
The Global Citizens Movement(30 august 2001)
qIjI dunIaF (Third-World)
dI gLrIbI dy kfrn: qIjI
dunIaf dI gLrIbI dy kfrn iewk nhIN hn. kfrnF bfry
jfxkfrI iewk guMJldfr svfl hY. afpF awz-awz idsLfvF
qoN kfrn jfnx dI koisLsL krFgy.
1[ dunIaf dIaF ivdysLI
shfieqf dyx vflIaF eyjMsIaF df kQn hY ik
gLrIbI iewk mfVf dOr hY. AunHF eyjMsIaF
anusfr ieh iewk dOr hI hY aqy ieh dOr gLrIb dysLF dy
afrQk ivkfs ivwc rukfvt bx irhf hY. ies df mukfblf
krn leI ivdysLI shfieqf dI loV hY.
svfl pYdf huMdf hY ik XU[aYWs[ey[,
ieMglYNz, knyzf, inAujLIlYNz, sivtjLrlYNz aqy hor
dUjy dysLF ivwc vI mfVy dOr afey. AunHf afpxy dysLF
ivwc ajyhy mfVy dOr df ikvyN tfkrf kIqf? iksy mOky
ieh dysL vI pCVy hoey sn. Auh ikvyN amIr ho gey? kI
Auh jMmy hI amIr sn? AunHf nUM krijLaF dI loV ikAuN
nf peI? ikhf jf skdf hY ik Aus vyly krjLy vrgIaF
shUlqF nhIN sn. hYrItyj PLfAUNzysLn dy
ivsLlysLk (Analyst) pyaflo pYsIkoln aqy
sYrf iPtjLjIrflz dI rIport anusfr keI dhfikaF qoN
afrQk shfieqf dy bfvjUd shfieqf pRfpq krn vfly dysL
pihlF nfloN hor vI gLrIb ho gey hn.
krjLy dy loV dI dlIl koeI bhuqI
vjLnI nhIN lwgdI. hF, jy krjLy nfl mdd krnI hY qF
rfjnIqI juVI nhIN hoxI cfhIdI. gLrIb dysLF ivwc
gLrIbI hY. Aus df nF BfvyN dOr dy lvo jF hor kuJ.
dOr sLbd kfrn nfl Gwt hI myl KFdf hY.
2[ qIjI dunIaF dy keI jfbr hfkmF
ny ivdysLI shfieqf afn-sLfn vfly prfjYktF qy
Krc kIqI, ijnHF df koeI afrQk lfB nhIN sI. AunHF ny
ies shfieqf ivwcoN afpxIaF aqy afpxy ijgrI XfrF dIaF
jybF BrIaF. afpxy lokF nUM dbfAux vfsqy PLOjI hwiQafr
KLrIdy. sivs bYNk ivwc arbF zflr dy gupq Kfqy bxfey.
ivdysLI shfieqf df PLfiedf Auprokq iksm dy lokF nUM
imilaf hY pr jnqf gLrIb hI rhI. ies kfrn ny gLrIb
dysLF dI gLrIbI vDfAux ivwc inwgr ihwsf pfieaf hY.
3[ gLrIb dysLF dI aiDk afbfdI df
imwQ vI pysL kIqf jFdf hY. ieh dlIl vI koeI lV
PLVfAuNdI idKfeI nhIN idMdI. cIn dI pRqI vrg mIl
zYnistI (densiy) Gxqf/afbfdI df sMGxfpn)
409 hY. qfievfn dI zYnistI 1,478 hY aqy hFkFg dI 247,500
hY. mukfbly ivwc hFkFg dI afmdn bhuq ijLafdf hY. iPr
qusIN kI nqIjf kwZ skdy ho? zYnistI dy ihsfb nfl cIn
sB nfloN amIr hoxf cfhIdf sI aqy hFkFg sB nfloN gLrIb
pr hY ies dy Ault. iewk arQ-sLfsqrI lfrz pItr bfier
ilKdf hY, afrQk pRfpqI aqy ivkfs lokF
dy afcfr-ivhfr qy inrBr krdf hY nfik afbfdI dI
zYnistI qy.
4[ qIjI dunIaf dI vwDdI gLrIbI df
kfrn vpfr df globlfeIjLysLn (sMsfrIkrn) aqy bhu-kOmI
kfrporysLnF dI sLosLx-nIqI ikhf jFdf hY. KLulHI mMzI
dy isDFq aqy krijLaF dI nIqI ivwc rfjsI KLuwd-gLrjLI
lukI huMdI hY. ieh nIqI gLrIb dysLF nUM hmysLf leI
afpxf afrQk gLulfm bxf lYNdI hY. ies leI gLrIb dysL
hor gLrIb ho rhy hn.
dyKx nUM ieh vI afAuNdf hY ik
eysLIaf ivwc nypfl, iqbq aqy Butfn; aPLrIkf ivwc
ieQopIaf aqy lfiebyrIaf ivwc pwCmI kfrporysLnF
phuMcIaf hI nhIN pr Auh dysL awq gLrIb hn.
XuUnfeItz styts sMn 1776 ivwc
qIjI dunIaf dy pwDr qy sI. AunHf ny afpxy dysL
df aYsf ZFcf pYdf kIqf ijs nfl amIrI vDy. ies Zfcy ny
ivdysLI invysLkfrI (investment) nUM
afpxy vwl iKwicaf. imhnqI aqy lfiek ikrqIaF ny dUjy
dysLF coN ies dysL vwl prvfs kIqf. mulk amIr
bxdf igaf. gwl buinafdI ZFcy dI hY.
ies dy ivprIq gLrIb dysLF dy
buinafdI ZFcy afpxy hI dysL dy lfiek ikrqIaF nUM
afpxy dysLF ivwc smf nhIN rhy aqy Auh lfiek ikrqI
bfhrly dysLF nUM prvfs kr rhy hn. ivdysLI invysLkfrI
leI koeI iKwc nhIN hY. vwZIKLorI afpxy jobn qy
hY.
5[ dysL dy lokF ivwc anpVHqf,
mfrU bImfrIaF dI Brmfr, juMzI-rfj, vwZIKLorI, lok-qMqrqf
dI kmI, smfjI sMkIrnqf, mnuwK-pRDfn smfj, mnuwK-aOrq
dI nfbrfbrI afid gLrIbI vDfAux dy vwzy kfrn hn.
6[ guaFZI dysL df jbr gLrIb dysL
dy ivkfs ivwc rukfvt pfAuNdf hY.
7[ keI vfr Bucfl, hV, juaflfmuKI
phfVF qoN qbfhI, sokf, aOV afid dIaF kudrqI afPLqF
mulk dI gLrIbI dy kfrn bx skdIaF hn.
8[ amIr dysLF dI KLuwd-gLrjLI aqy
bhu-kOmI kMpnIaF dy lflc sMsfr-gLrIbI dy vwDx dy kfrn
bxy hn.
9[ ikRscIan eyzjL
zfimink nwt 5 julfeI 2005 anusfr jI8
dy dysLF: ibRitsL, amrIkf, PLrFs, jrmn aqy rUs dIaF
kMpnIaF mukfbly-bfjLI df PLfiedf lYx leI aPLrIkI
dysLF ivwc irsLvq nUM bVHfvf idMdIaF hn. trFspyarYNsI
ientrnYsLnl dy srvy anusfr rUs, amrIkf,
ietlI aqy PLrFs sB nfloN vwD irsLvq idMdy dysL hn.
ibRitsL srkfr ny qF ieh vI kfnUn bxfieaf hoieaf hY ik
ivdysLF ivwc idqI irsLvq dy aDfr qy afpxy dysL
ivwc mukwdmF nhIN clfieaf jf skdf.
10[ jrmnI, bYljIam, PLrFs aqy
purqgfl ny aPLrIkI dysLF nUM Cwzdy smyN AuWQy ajyhf
srkfrI ZFcf Cwizaf, ijwQy vwZIKLorI ny afpxy pYr sOKy
hI jmf ley.
11[ amIr dysLF ny afpxIaF hwQ-Tokf
skfrF bxfeIaF aqy zYmokrysI nUM Zfh lfeI ijvyN
jLfiery ivwc hoieaf. bYljIam aqy amrIkf ny lokF dI
rfeysLumfrI dy ivruD sLfsk ilaFdy aqy izktytrF nUM
KuwlHy gwPy Ckx df mOkf idqf. ajyhf hI kuC aMgolf aqy
mOjLMbIk ivwc hoieaf.
12[ aPLrIkI dysLF ivwc GrogI-jMg
aqy guaFZI dysLF nUM afpsI jMg ivwc AulJf ky amIr
dysLF ny PLOjI hwiQafr vycy aqy AunHF isr krjLf cfVH
idqf. Auh dysL gLrIb kr idqy gey aqy hux AunHF qoN
krjLf-vfpsI mMgI jf rhI hY.
13[ aPLrIkI nyqf vI afpxI
jLuMmyvfrI qoN mukq nhIN ho skdy. AunHF ny vI lokF
nfl Droh kIqf hY. AunHF dysLF dy lokF ivwc gLrIbI awq
drjy qwk phuMc geI hY.
Auprokq qwQ dwsdy hn ik amIr
dysLF aqy sbMDq dysLF dy nyqfvF sB ny rl ky lokF nUM
cUMizaf hY. afp hI cor aqy afp hI cor-cor df rOlf,
kyho jyhI rfm-khfxI hY? lok mdfrI-cflF nUM kI smJx?
aMqm inrxf: sO gjL
rwsf isry qy gMZ, gMBIr msly df hwl vI gMBIrqf
nfl hI ho skdf hY. jy sMsfr dI gLribI htfAuxI hY qF
gLrIb dysLF dy sB nyqfvF, amIr dysLF dIaF srkfrF aqy
bhu-kOmI kMpnIaF nUM suihrd hoxf pvygf. lflc nUM
iCwky qy tMgxf hovygf. iPr hI gLrIbI htfAux
aQvf GtfAux dy Auprfly kIqy jf skdy hn.
zYmokrysI df syhqmMd buinafdI
ZFcf dysL nUM awgy qorn dy Xog hY. lok BlfeI dy kfrj
qn-dyhI nfl qFhI clfey jf skdy hn jy lokF ivwc afpsI
ipafr aqy sih-hoNd dI Bfvnf hY. ajyhy ZFcy ivwc KLud-gLrjLI,
afpsI rMjsLF, lflc aqy irsLvq nUM koeI QF nhIN hY.
gLrIb dysL afpxy nyqfvF qoN hAumY df blIdfn mMgdy hn.
dysL-syvf dI pukfr hY: jAu qAu pRym Kylx kf
cfAu] isru Dir qlI glI myrI afAu]
gLrIb dysLF dy brafmdI vpfr ivwc
coKf vfDf hoxf cfhIdf hY. ies nfl hI AunHF dysLF dI
afrQk hflq suDr skdI hY. afksPYm
kimAuintI eyz aYbrfz df aMdfjLf hY ik
jy aPLrIkI dysLF dI brafmd sMsfrk-brafmdI mMzI df 1%
hovy qF AunHF dI sflfnf afmdn ivwc 700 kroV XU[aYWs[
zflr df vfDf ho skdf hY ijhVI AunHF nUM hux imldI
iemdfd aqy krjLy df pMj guxf bxdI hY.
sMsfrk-brafmd df 1% aPLrIkf,
pUrbI eysLIaf aqy lYitn amrIkf dy 1280 lwK lokF dI
gLrIbI dUr kr skdf hY.
syhq, ividaf aqy sQfnk igafn dy
bVHfvy leI krjLy aqy shfieqf KLrc hovy. cMgIaF srkfrF
hI cMgIaF afrQk nIqIaF iqafr kr skdIaF hn. ivdysLI-pUMjI
invysLkfrI leI iKwc pYdf kIqI jf skdI hY.
gLrIb lokF leI pOsLitk KLurfk,
eyzjL aqy hor bImfrIaF dI rok-Qfm vfsqy amIr dysLF dI
iemdfd bhuq jLrUrI hY. gLrIb lokF dy rihx-sihx dy
pwDr nUM AuWcf cukxf amIr dysLF df PLrjL bxdf hY.
mnuwKqf df afpsI rwl-iml ky rihxf iewk
sunihrI asUl hY.
vrlz ivjLn 40-afvr
PLYimn anusfr amIr dysLF ivwcoN iewk Audfhrn hY.
afstrylIaf ivwc 40 GMty ivwc 31[5 lwK zflr dI afeIs-krIm
KfDI jFdI hY. ieh Dn 250,000 BuwKy bwicaF nUM mhInf
Br Kfxf dyx leI kfPLI hY.
d gfrzIan 6 julfeI
2005 dy aMkVy dwsdy hn ik pwCmI dysL ijMnI mdd
ivdysLF nUM idMdy hn Aus nfloN 25 guxf ijLafdf afpxy
dysL dy zPLYNs qy KLrc krdy hn. gLrIb dysLF dI
mdd vfsqy Dn dI kmI nhIN hY.
kI gLrIb dysL krjLy moV skdy hn?
ieh dUr dI gwl hY. jI8 dy dysLF nUM ies smwisaF df
hwl kZxf pYxf hY. sMsfr gLrIbI dUr krnf zor
amIr dysLF dy hwQ ivwc hY.
******
dljIq
isMG, aYzimMtn, knyzf (Daljit
Rakhra)
1107 10149 Saskathewan Drive
Edmonton AB T6E 6B6
Canada
Phone: (780) 989 - 2977