14 PLrvrI vYlntfeIn idvs sI. ieh
idn hr sfl ipafr-prvfinaF dy DVkdy idlF nUM smrpq
huMdf hY. myry idl ivc qrMg AuWTI aqy ipafr dy qfj
nUM CUhx leI mn ny Aubflf KfDf. kr leI iqafrI. ivmfn
PiVaf. awK dy Jmkx qoN pihlF afgry, qfj mhwl dy
sfhmxy jf KVHf hoieaf. aYnI qyjL rPLqfrI ikvyN?
ipafirE, tYknflojI af! hYrfnI vflI koeI gwl nIN.
afgy, afgy dyKIey hoqf hY ikaf?
KVHy-KVHy myrI njLr afgry dy ikly
qy peI. ikly ivc iek kYd-koTVI ivc gwdIAuN
lfihaf ihMd df sLihnsLfh, sLfhjhF afpxI mihbUbf,
bygLm mumqfjL dI Xfd ivc bxy qfj mhwl vwl itk-itkI
lfeI bYTf njLrIN ipaf.
asmfn ivc bwdlF ny Jurmt pfieaf
hoieaf sI. QoVHI-QoVHI ikx-imx ho rhI sI. hvf TMZI sI
pr cldI Tumk-Tumk qy nKLry nfl sI. ho skdf, kudrq vI
vYlntfeIn idvs mnf rhI hovy. qfj mhwl dy nfl lgdf
jmnf diraf sLFq vg irhf sI. diraf ipafr-kuwTy do
pRymIaF dI khfxI nUM afpxy sIny ivc lukoeI bYTf sI.
lokF df mylf ligaf hoieaf sI. mYnUM jfipaf ik ieh lok
vI vYlntfeIn idvs mnfAuNdy iPrdy hn. joVy sohxIaF-sohxIaF
pusLfkF pfeI gutkUM-gutkUM krdy iPrdy sn. qfj mhwl dy
mInfr, sLfhjhF dy ipafr dy isLdq dI bfq pf rhy sn:
rfq ky jlqy
dIey idn myN buJ jfieaf krqy hYN
eyk hm hYN ik qyrI muhwbq myN idn rfq jlf
krqy hYN.
mYN qfj mhwl dy aMdr viVaf. do
pRymIaF dy muhwbq nfl lbf-lb Bry dIvy ltf-lt blL rhy
sn. KVHf-KVHf afpxy-afp ivc guMm ho igaf. mYN quhfzy
nfl ieh gwl sFJI nhIN krnI ik myry idl nfl kI bIq rhI
sI? acfnk, pqf nhI ikwQoN surIlI afvfjL kMnIN peI:
agr qum nf
hoqy quJy gLjLl kOn kihqf?
qyry ichry ko kMvl kOn kihqf?
Xyh qo ikRsLmf hY muhwbq kf
vrnf pwQroN ko qfj mhwl kOn kihqf?
EhnIN pYrIN aYzimMtn muV afieaf
qy jf bYTf afpxy sfQIaF dI swQ ivc. sfiraF dy ichry
iKVy hoey sn. gwlF krdy sn - bws, Puwl ikrdy sn. hfsy
Clk rhy sn. jlybIaF, lwzUaF aqy smoisaF df dOr cwl
irhf sI. aMdroN ipafr BrI afvfjL afeI ijhVI mYnUM
muKLfqb sI:
BfeI sfhb! gwlF Pyr mfr ilE.
iewDr lwzU-jlybIaF kdoN dIaF AuzIkdIaF ny.
mYN ipafry dI ipafrI bolI smJ
igaf aqy jf ky pf leI imTfeI plyt ivc.
mYN boilaf, beI ipafrf ishF,
ieh aYnF sfrf Kfx-pIx df smfn kfhdf?
ipafrf isMG boilaf: nf,
qYnUM nIN pqf? sfrI dunIaf ivc ipafr dy Zol vwj rhy
ny. pRymI afps ivc PuwlF dy guldsqy ByNt kr rhy ny.
iek-dUjy nUM qohPLy dy rhy ny. bYNkuiet hflF ivc
KLusLIaF mnfeIaF jf rhIaF ny. rOxkF hI rOxkF ny. ieh
Kfx-pIx hor kfhdy leI? awj vYlntfeIn zy af.
s[ ipafrf ishF, ieh
vYlntfeIn zy pihlF qF afpF mnfAuNdy nIN sI. hux dyKf-dyKI
ies idn dI vf sfrI dunIaf c PYlgI af.
nOjvfn pIVHI qF KfsI cFBlI iPrdI af. lwzU
KFidaF mYN ikhf.
sfzy sfiraf ivwcoN ipafrf isMG
nUM gwl aOVHdI bVI af. nfly huMdI vI isafxI qy zUMGI.
ipafrf isMG boilaf, af Blf
ijhf nF kI lYNdy ny hF, globl
ivWilj. nvyN-nvyN nF afgy. gwl kI, sfrI dunIaf
hux iek ipMz bxgI. amrIkf ivc sfh lvo, DVkx idwlI
suxdI af. lokF df siBafcfr sFJf ho irhf af qy iek-imk
vI.
pr, ipafr qF koeI nvIN gwl nIN. ipafr sfrI
dunIaf df muwZ af - Auh vI dyK nf iesLkoN KLflI
jo hr sLY df vflI. mYN mUMh krfrf krn leI
QoVHf smosf KFidaF ikhf.
eyny nUM bysmYNt coN
vfj afeI, Auh ipafrf ishF, afeIN jLrf
Qwly. drvfjf nIN KuwlHdf.
ipafr isMG Qwly cilaf igaf. mYN
afpxy sfQIaF kol jf bYTf.
beI, aYqkIN sno peI hI nhIN.
ijhVI peI sI, sfrI KurgI. sfzy ivwcoN iek
boilaf.
bfeI, lgdf mOsm bdl irhf af.
iek pfsy kursI nfl Zoh leI dUjf boilaf.
aYqkIN qF afpxy mulK
c bVI TMZ peI af. kdy pMjfb c mfeIns
suixaf sI? mYnUM qF zr lgdf ikqy hfVHI-sOxIN dIaF
ruwqF hI nf afps ivc bdl jfx aqy mhIny AuWQy hI aVy
rihx. ivwcoN iksy hor ny gwl kIqI.
rfmpq aKLbfr pVH irhf sI aqy gwl-bfq
ivc bhuqI rucI nhIN sI lY irhf. Aus ny aKLbfr df vrkf
Qwly kIqf qy afpxf mUMh bfhr kwZ ky boilaf:
ieh vYlntfeIn iks blf df nF
hY aqy nfl hI cOdF PLrvrI? kuC smJ nIN peI. ies qrIk
nfl juiVaf sLbd ipafr, ipafr ieh kI gwl hoeI?
nMbrdfr jI kihx lgy, ies
gwl df inqfrf qF pRoPLYsr jYksn hI kr skdf. Auh
ikqfbF pVHdf rihMdf af.
ipafrf isMG CyqI hI muV afieaf sI
aqy drvfjLy dI cugfT nfl Zoh lfeI KVHf sI qy sfiraF
dIaF gwlF ghu nfl cuwpcfp suxI jf irhf sI.
ipafrf isMG kihx lwgf, mYN
jfnF qy ilafAuNdF pRoPLYsr sfhb nUM. Auh snUkr Kyz
rhy ny.
hfl aMdr vVidaF ipafrf isMG ny
QoVHI AuWcI vfj nfl pRoPLYsr jYksn nUM sMboDn
kIqf, pRoPLYsr sfhb, jLrf aYWDr afieE. quhfQoN
aMdr bYTy buwDIjIvI vYlntfeIn bfry jfxkfrI lYxf
cfhuMdy ny. ipafrf isMG bhuiqaF nUM buwDIjIvI
pukfr ky bulfAuNdf af. pqf nhIN ies ivc kI rfjL hY?
clo, mYN afieaf huxy. afh
gym KLqm hI hox vflI af. pRoPLYsr sfihb ny
AuWqr idwqf.
aMdr bYTy sB sfQIaF ivc gwl cldI
hI sI. sfzy ivc iek mMny-dMny, rItfierz hYzmfstr ny.
AuhnF dI XfddfsLq kmfl dI af. AuhnF koloN pMjfb dI
rfjnIqI alPL qoN Xy qwk simaF df ieiqhfs PLoldI imlU
jdoN mrjLI sux lE. nfly, hoAU vI bf-dlIl. suxn ivc
mjLf af jFdf. AuhI hYzmfstr sfihb boly:
lYlf mjnUM afpF ivwcoN kIhnUM
Buwilaf hoieaf af? iek vfr mjnUM Pty-purfxy kwpiVaF
ivc mMdIN hflIN mfrU-Qwl ivc lYlf-lYlf kUkdf Bwijaf
iPrdf sI. iPrdy-iPrFidaF rsqy ivc iek msjd afeI.
mjnUM msjd mUhrdI ibnF isr JukfieaF lMG igaf. ikqy
kfjLI ny dyK ilaf. kfjLI ny AuWQy hfjLr lokF rfhIN
mjnUM pysL krvf ilaf aqy jvfb-qlbI kIqI ik qUM msjd
nUM ibnF isjdf kIiqaF ikAuN lMiGaf hYN?
mjnUM ny AuWqr idwqf, kfjLI
sfihb, mYN iek aOrq dy ipafr ivc guMm hF. mYnUM
dunIaf ivc Aus qoN ibnF hor kuJ idsdf hI nhIN. jdoN
mYN msjd kol dI lMiGaf, mYnUM msjd njLrIN nhIN peI.
mYnUM hr qrPL lYlf hI lYlf idKfeI idMdI hY. mYN Aus
df dIvfnf hF. mYQoN msjd pRqI vwzI Buwl ho geI. pr
kfjLI sfihb, mYnUM iek gwl dI smJ nhIN peI. mYN iek
aOrq dy ipafr ivc aYnf zuWibaF hoieaf hF ik mYN rwb
dy Gr nUM vI pCfx nhIN sikaf. kfjLI sfihb, qusIN sfrI
KLudfeI dy mflk, rwb nfl afpxf ipafr pf ilaf af. bVI
hYrfnI vflI gwl hY ik quhfnUM mYN ikvy ids ipaf?
kfjLI inrAuWqr ho igaf.
nMbrdfr jI boly, mjLf af
igaf. ipafr qF ieh nUM kihMdy ny.
mYN ikhf, awCf, iPr mYQoN
vI iek sLyar sux lE.
sfry kihx lgy hF, hF,
suxfE.
mYN afpxy dmfgL dy kMpIAUtr
qy jLor pfieaf qy aMdfjL ivc afky boilaf:
qU ny
gLjLl CyVI, muJy sfjL dynf
jLrf Aumry rwPLqHf ko afvfjL dynf.
sfry iek afvfjL c boly,
vfh, vfh!
eyny icr nUM pRoPYsr sfihb vI af
gey. kmrf Puwl sI. ipafrf isMG ny kolLy hor peI kursI
iKskfeI aqy pRoPYsr sfihb nUM mfx nfl pysL kIqI.
hYzmfstr sfihb ny gwl qorI,
pRoPYsr sfihb, asIN sfry quhfzy koloN vYlntfeIn
zy bfry jfxkfrI lYxf cfhuMdy hF.
pRoPLYsr sfihb boly: vYlntfeIn zy
muhwbq df sunyhf lY ky hr sfl 14 PLrvrI nUM afAuNdf
hY aqy lokF dy idlF aMdr iek agMmI hulfrf dy jFdf hY.
muhwbq mnuwK df bhuq kImqI KLjLfnf hY. koeI afdmI
muhwbq qoN ibnF ijLMdgI soc hI nhIN skdf. muhwbq
mnuwK nUM qfkq bKLsLdI hY. iek ivsLvfs idMdI hY.
ijLMdgI ivc kuC kr gujLrn leI anMq hwlfsLyrI idMdI hY.
hryk dI qmMnf hY ik koeI mYnUM ipafr kry aqy mYN iksy
nUM ipafr krF. romFs ijLMdgI df jLrUrI aMg hY.
ipafr dy ies iqAuhfr nUM awj qwk
phuMcx leI koeI 2500 sfl lgy hn.
Xorp ivc rom dy muwZly swiBafcfr
smyN ies iqAuhfr df nF luprkYlIaf sI.
romn lok 14 PLrvrI nUM jxn dyvI jUno dI
mfnqf krdy sn. ies qoN agly idn KyqI-bfVI qy psLUaF-pMCIaF
dy dyvqf PfAUnUs dy nF qy mylf DUm-Dfm
nfl mnfieaf jFdf sI, aqy vDIaf-vDIaf pkvfnF df mjLf
ilaf jFdf sI. ies idn ivafhF aqy KyzF df pur-josL
ieMqjLfm huMdf sI.
sMn 496 ivc iesfeI Drm dy bol-bflf hox kr ky pop
jYlwsIas ny Auprokq iqAuhfr luprkYlIaf df
KLfqmf kr idwqf aqy Aus dI QF qy syNt vYlntfeIn
dy mfx ivc 14 PLrvrI df iehI idn mnfAuxf arMB kr
idwqf. vYlntfeIn nF dy ipwCy vI iek ieiqhfs Cuipaf
hoieaf hY. afpF hux Aus ieiqhfs dI gwl krIey.
ivwcoN nMbrdfr jI bol pey,
beI, gwl qF bVI suafdlI af. lokI aYvyN nIN ieh idn
mnfAuNdy!
pRoPYsr sfihb ny afpxI gwl jfrI
rwKI:
ieiqhfs dwsdf hY ik vYlntfeIn dy
ieko nF Qwly iqMn sLhId ho cuwky hn. ies nF df sB
nfloN msLhUr romn pfdrI, rom dy bfdsLfh klfzIas
II smyN hoieaf hY. klfzIas df rfj bVf KLUnI sI.
lok PLOj ivc BrqI hox leI iqafr nhIN sn. bfdsLfh ny
smiJaf ik lok afpxy prvfrF dI iKwc kfrn BrqI nhIN
huMdy. ies leI klfzIas bfdsLfh ny hukm jfrI kr idwqf
ik hux qoN koeI ivafh nhIN krvfeygf.
prMqU vYlntfeIn ny bfdsLfh dy
hukm nUM mMnx qoN ienkfr kr idwqf. Auh pfdrI corI-CuporI
ipafr-joiVaF dy ivafh kr idMdf sI. Aus pfdrI ny ipafr
dI KLfqr afpxI ijLMdgI KLqry ivc pf idwqI. ieh gwl
ikMnf ku icr cwl skdI sI! pfdrI nUM girPLqfr kr ilaf
igaf. kuwitaf igaf, mfiraf igaf aqy pwQr mfry gey.
afKLr, 14 PLrvrI sMn 270 vfly idn Aus df isr DV nfloN
alwg kr idwqf igaf.
koly bYTy sqbIr isMG ny vwzf sfrf
hOkf ilaf aqy vfihgurU, vfihgurU dy sLbd
sihj suBfa mUhoN kwZy. Aus dy ichry qy AudfsI
aqy kroD dy rlvyN-imlvyN BfvF dy pRgtfa sn.
pRoPLYsr jYksn ny gwl awgy qorI:
jdoN ieh pfdrI jylH ivc sI,
kihMdy ny Aus smyN ies pfdrI df ipafr jylHr dI lVkI
nfl ho igaf. pfdrI lVkI nUM pRym-pwqr ilK ky Byijaf
krdf sI aqy Qwly ilKdf huMdf sI qyry
vYlntfeIn vwloN. ikAuNik vYlntfeIn df nF pRym
nfl juiVaf hoieaf sI aqy pRymI lokF ivc hrmn ipafrf
sI, ies vfsqy pop jYlwsIas ny luprkYlIaf df iqAuhfr
htf ky ipafr-sLhId, vYlntfeIn dy nF smrpq kr idwqf.
Aus smyN qoN ieh idn ies nF nfl joV ky mnfieaf jf
irhf hY.
rfmpq dI qswlI ho geI aqy kihx
lwgf ik hux asl gwl dI smJ peI.
jYksn boldf igaf: keI kihMdy ny
ik klfzIas bfdsLfh kihMdf sI ik mYN rwb hF aqy isrPL
myrI hI mfnqf hoxI cfhIdI hY. prMqU vYlntfeIn ny Aus
nUM rwb mMnx qoN ienkfr kr idwqf sI. ies vfsqy
vYlntfeIn nUM kql kr idwqf igaf. lgdf, vYlntfeIn df
ipafr dI KLfqr sLhId hoxf, gwl TIk hY aqy eysy kfrn
hr sfl Aus dy sLhIdI idn 14 PLrvrI nUM vYlntfeIn idvs
kr ky mnfieaf jf irhf hY.
vYlntfeIn idvs ipafr df pRqIk hY.
pRymI afps ivc guldsqy aqy qohPLy dy ky afpxy ipafr
df pRgtfa krdy hn. ipafr dyvqf, ikAUipz df
qIr, lfl gulfb dy Puwl aqy hor anyk
iksm dy kfrz ipafr-insLfnI nfl juVy hoey hn.
jYksn ny afpxI gwl KLqm kr idwqI.
awlfdIn, pRoPLYsr sfihb qoN bhuq
pRBfvq ho igaf. Aus ny KLfs qOr qy AuhnF df sLukrIaf
adf kIqf.
sfry sfQIaF dy ichiraF qy
ajIb iksm df hulfs sI. ipafrf isMG ny qF Bfvk ho ky
eyQoN qwk kih idwqf ik mYN Gr nUM muVdy smyN jLYlr
stor qoN PuwlF df guldsqf lY ky jfAUNgf aqy Gr phuMc
ky afpxI Gr vflI nUM ipafr-siqkfr nfl Auh guldsqf
pysL krUMgf. bfkI idaF dy idlF ivc vI ipafr dI Kuq-KuqI
hoeI qy kihx lgy, ipafrf ishF, asIN ikqy
qyry nfloN ipwCy rhFgy! vYlntfeIn idvs sfnUM sfiraF
nUM ijLMdgI bKLsLdf hY. pRoPLYsr sfihb ny vYlntfeIn
dI kQf suxf ky sfzy mnF ivc ijLMdgI df rs Br idwqf hY.
mYN vI kol bYTf cuwp sF. sMjIdf
sF. mYN hOlI jyhy iKskx dI kIqI. myrf AuWQy bYTx nUM
idl nf kIqf. sosfietI ivwcoN inkl ky bws-stfp
qy jf KVHf hoieaf. bws cVHn leI hor keI lok sn.
mYN iksy vwl KLfs iDafn nfl nf qwikaf. sLYltr ivc iek
PLwty qy bih igaf aqy aqIq dI iPLlm ivc jf
viVaf.
dyKdy-dyKdy mYN asmfn ivwcoN
PuwlF ivc lwdI iek dyvI AuWqrdI dyKI. Auh sLYltr ivc
af vVI. Aus dy hwQF ivc PuwlF df guldsqf PiVaf hoieaf
sI. Aus nUM pCfxn ivc mYnUM bhuqI dyr nf lwgI. icrIN-ivCuMny
jIvn-sfQI nUM dyK ky myry glL ivc gwc Br afieaf. mYN
awKF dy hMJUU pI igaf aqy buwlHF nUM dMdF ivc pIc
ilaf. sfQx gldsqf dy ky alop ho geI. mYN Audfs vI sI
aqy KLusL vI. myrf idl afpxy sfQx pRqI kih irhf sI:
PUl ly kr
PUl afieaf
PUl ko mYN ny khf
PUl kI ikaf jLrUrq QI
PUl qo qum KLud hI ho.
mYN sLYltr qoN bfhr afieaf. mYN
afpxy afpy ivc nhIN sI! bws kdoN afeI qy kdoN clI geI!
mYnUM kuJ pqf nhIN lwgf.
(7 PrvrI 2006)
*****
dljIq
isMG, aYzimMtn, knyzf
(Daljit Singh Rakhra)
1107 10149 Saskathewan Drive
Edmonton AB T6E 6B6
Canada
Phone: (780) 989 - 2977