lyK/Koj/aflocnf/ivcfr/pTn/irvIAU

 

 

mfq BfsLf df mhwqv

-lyKk: blijMdr pfl-

 

myrf dfigsqfn dy ivsLv pRisD lyKLk hmjLfqov ny ikhf hY ik iksy ivakqI nUM sB qo vwzI bd duaf ieh ho skdI hY ik Auh afpxI mF bolI Buwl jfvy.

bolI kdy iksy Drm, ielfky aqy rfjnIqI dIaF hwdF dI prvfh nhIN krdI. isMD qoN lYky Xmunf qwk pMjfbI boldf pMjfb hY. pMj dirafvF dy ielfky ivc bolI jfx vflI BfsLf nUM pMjfbI ikhf jFdf sI. pihlF ies nUM ihMdI, ihMdkI jF jwtkI afid vI ikhf jFdf sI. pMjfbI bolI df muwZ nfQF-jogIaF qoN mMinaF jFdf hY pr pMjfbI mfq BfsLf dy ipqfmf bfbf syKL PLrId hn. afDuink smyN ivc pMjfbI, dunIaF dI 13vIN BfsLf hY. afksPorz izksLnrI ivc iswDy qOr qy 3500 sLbd pMjfbI dy ivcoN hn.

smwucy pMjfbIaF dI sFJ df sB qoN vwzf kfrn AunHF dI mfq-BfsLf hY. pMjfbIaF df lMmf sFJf ieiqhfs qy siBafcfr hY ijs ivc gorK nfQ, mCMdr nfQ qy hor nfQF jogIaF, syK PLrId, bulHy sLfh, sLfh husYn vrgy sUPLI sMqF, gurU nfnk qy bfkI gurU sihbfnF, vfrs sLfh, pIlU, dmodr ijhy ikwsfkfrF, Bgq isMG, krqfr isMG srfBf, AUDm isMG ijhy dysL- BgqF ny bhuq vwzf Xogdfn pfieaf hY.

pMjfbI BfvyN Bfrq, pfiksqfn jF amrIkf ’c rihx AunHF dI mF bolI ny hmysLf AunHF nUM imwtI nfl joV ky rwiKaf hY. keI lokF vwloN ieh pRcfr kIqf jFdf irhf hY ik pMjfbI iswKF dI, AurdU muslmfnF dI, sMsikRq ihMdUaF dI aqy aMgryjLI eIsfeIaF dI BfsLf hY. ies qrHF BfsLfvf dI vMz bolIaF nUM skuMicq krn dI iek koJI sLrfrq hY. ieh hmdrdF df nhIN BfsLf-doKIaF df kMm hY. ies qrHF df pRcfr krn vfly pUrI lokfeI nUM bhuq sfry vzmuwly igafn qoN vMicq krnf cfhuMdy hn aqy bolIaF dI vMz dy nF qy iPLrkfpRsqI nUM qUlL dy rhy hn qF ik ies nfl isafsI rotIaF sykIaF jf skx. dunIaF dI koeI BfsLf burI nhI hY, ijLafdf qNo ijafdf BfsLfvF df igafn mnuwK nUM iek dUjy dy siBafcfr nUM smJx df anmol mOkf hY pr mfq BfsLf dI sLrq qy dUjIaF BfsLfvF nUM qrjIh dyxf jLmInI swcfeI nfloN tuwtxf hY. ijvyN bfbU iPLrojLdIn sLrPL afpxI kivqf ivc mfq BfsLf qoN tuwtx vfilaF nUM sucyq krdf hY;

mY pMjfbI, pMjfb df rihx vflfL,
hF mYN pNyzU pr sLihrIey ZMg df hF,
smJF PLfrsI AurdU vI KUb bolF,
QoVHI bhuq aMgryjLI vI aMgdf hF,
pr bolI afpxI nfl ipafr rwKF,
ieh gwl afKxoN kdI nf sMgdf hF,
mYN pMjfbI, pMjfbI df ‘sLrP’ syvk,
sdf KYr pNMjfbI dI mMgdf hF.

pMjfbI iek imwTI bolI hY. BfvyN ik smyN smyN qy sOVI rfjnIqI ny ies ivc jihLr Golx dI koisLs kIqI hY pr pMjfbIaF ny hmysLf BfeIcfrf brkrfr rwiKaf hY. pMjfbI df sfihq qy siBafcfr bVf amIr hY aqy ies aMdr nvIaF KojF ho rhIaF hn. ies dy lyKk ies df muhfdrF inKfr ky pUry ivsLv aMdr pMjfbI nUM Xog sQfn idvfAux leI XqnsLIl hn. kMipAUtr ny ivsLv BfeIcfry nUM ieMtrnYt mYgjLInF rfhI joiVaf hY. 1947 ivc dysL dI vMz ny sB qoN vwzf nuksfn pMjfb qy pMjfbIaq df kIqf. pMjfb dy do tuwkVy ho gey-pUrbI qy pwCmI pMjfb. pMjfbI mF dy puwqrF dI vMz ivwc hjLfrF by-gunfhF dIaF jfnF clIaf geIaf, suhfgxF dy suhfg AujwV gey, mfvF dy pwuqr ivCV gey, BYxF DIaF qy mfvF dIaF iewjLqF nfl Kyilaf igaf. ies afjLfdI leI ijMnI vwzI kImq pMjfbIaF nUM cukfAuxI peI awj qk vI Ausdf aMdfjLf nhIN lgfieaf jf sikaf. ies vMz Aupr pMjfb dI DI aMimRqf pRIqm, vfirs sLfh nUM AulFBy dy qOr qy ilKdI hY;

awj afKF vfrs sLfh nUM ikqoN kbrF ivcoN bol.
awj ikqfby iesLk df koeI aglf vrkf Pol.
iek roeI sI DI pMjfb dI, qUM ilK ilK mfry vYx.
awj lwKF DIaF rodIaF qYnUM vfrs sLfh nUM kihx.

ies vMz ny ielfky qF vMz idwqy pr pMjfbIaF dy sFJy ivrsy aqy idlF nUM vMzx ivc kfmXfb nhIN ho skI. awj vI smuwcy pMjfbIaF aMdr afpxy BrfvF leI iek qVp hY jo kdy vI koeI rfjnIiqk vMz Kqm nhIN kr skygI. smuwcI dunIaF dy pMjfbIaF nUM AunHF dI mF bolI ny hmysLf joV ky rwiKaf hY. pMjfbI bolI nUM ieh mfx pRfpq hY ik Aus dI god ivc irgvyd, purfx aqy sRI gurU gRMQ vrgy mhfn gRMQF dI rcnf hoeI. sfihqk qy siBafcfrk pWKoN pMjfbI bolI hmysLf mohrI rhI hY. pRo[ pUrn isMG pMjfb nUM ivsLv Br df lfsfnI iKwqf qswvur krdf hY. Aus leI pMjfbI, isrPL pMjfb dy rihx vfly nhIN, sgoN smuwcI dunIaF aqy isMD qoN lYky Xmunf qk dy purfxy pNMjfb dy vsnIk hn. pUrn isMG dI njLr ivc pMjfbI sfDfrx iksm dy lfeIlwg suBfa vfly, gulfm jLihnIaq dy mflk nhIN. AunHF nUM pMjfbI mF bolI dI aYsI guVHqI pRfpq hY ik Auh pRym dy pujfrI, afjLfd rucIaF vfly aqy dysL leI mr imwtx vfly hn. pMjfbIaF df bFkf, inrCl aqy inrBY ikrdfr pUrn isMG ny ieAuN pysL kIqf hY;

ieh bypRvfh pMjfb dy,
mOq nUM mKOlF krn,
mrn QI nhIN zrdy,
ipafr nfl ieh krn gLulfmIN
jfn koh afpxI vfr idMdy,
pr tYN nf mMnx iksy dI,
KloN jfx zFgf moZy qy Aulfr ky.

awj iPr pUrI dunIaF dy pMjfbI afpxI mF bolI pRqI suihrd ho ky ivcfrF kr rhy hn. ipCly smyN ivc Bfrq qy pfiksqfn ivc hoeIaF ivsLv pMjfbI kfnPrMsF ies siBafcfrk qflmyl dIaF qfjLIaF imsflF hn. dohF pMjfbF dIaF srkfrF sLfhmuKI qy gurmuKI ilpI dI pVHfeI lfjLmI krn qy ivcfrF kr rhIaF hn. ieh pMjfbI mF bolI dy ivkfs leI iek sLlfGfXog kdm hY. ijs ny pUrI dunIaF aMdr ieh sMdysL idwqf hY ik pMjfbIaF dy idlF nUM vMzxf iksy vI ivsLv sLkqI dy hwQ ivc nhIN. ieh sfzy sFJy siBafcfr qy siBaqf df hI iswtf hY.

awj bVy jLor soLr nfl ieh pRcfr kIqf jf irhf hY ik iswiKaf df mfiDam aMgryjLI hoxf cfhIdf hY. ijLafdfqr mF bfp afpxy bwicaF nUM aijhy mfzl skUlF ivc dfKl krfAuNdy hn ijQy pMjfbI isrPL dUjI BfsLf dy rUp ivc pVHfeI jFdI hY. pMjfbI bolI nfl sbMiDq lok ivafh smyN gIq pMjfbI ivc gfAuNdy hn, mOq smyN vYx pMjfbI ivc pfey jFdy hn ,pr pMjfbI bolx vyly AunHF nUM sLrm mihsUs huMdI hY. jo ik ienHF lokF dy gulLfm cirwqr df pRqIk hY. ieho kfrn hY ik kyrlf, aFDr pRdysL, qfimlnfzU, afsfm aqy AuVIsf ivc jo sQfn AuQo dI mfq-BfsLf nUM pRfpq hY Auh pMjfb aMdr pMjfbI nUM pRfpq nhIN. prfeI bolI nfl jo lok iksy dUjy nUM pRBfivq krn dI koisLs krdy hn ieh isrPL AunHF df KflIpx huMdf hY. ijhVI gwl asIN afpxI mfq BfsLf ivc afsfnI nfl kih skdy hF Auh iksy dUjI BfsLf ivc nhIN khI jf skdI. ivcfrF nUM vjLndfr qy asrdfr bxfAux ivc BfsLf df bhuq vwzf rol huMdf hY. ies leI mfq BfsLf nMU iqafg ky dUjIaF BfsLfvF ipwCy dOVnF ijLafdf LPLKLr vflI gwl nhIN hY.

dUjy pfsy ieh dwsxf vI jLrUrI ho jFdf hY ik aMgryjLI dy ivsLv BfsLf hox dy dfavy ikMny ku mjLbUq hn. lgBg pUrf lYitn amrIkf spynI boldf hY. igxqI pwKoL cInI BfsLf dy bulfry sB qoN vwD hn. koeI sfZy cfr dysLF dI mfq BfsLf aMgryjLI hY aqy ienHF dI afbfdI kyvl pYNqI kroV bxdI hY. bhuqy dysLF ivc ijwQy lok aMgryjLI jfxdy hn, Auh aMgryjLI ivc gwl krnf psMd nhIN krdy. Bfrq ivc aMgryjLI bolx vfilaF dI igxqI do-iqMn pRqIsq qoN ijLafdf nhIN. agr aMgryjLI nUM ivkfs dI jLrUrI sLrq mMn ilaf jfvy qF cIn qy jfpfn kdy vI ivkfs nf krdy. cIn qy jfpfn ivc lok aMgryjLI sfzy nfloLN bhuq Gwt jfxdy hn, pr qrwkI ivc sfzy nfloN ikqy awgy hn. ieQy aMgryjLI-BgqF nUM ieh vI dws dyxf jLrUrI hY ik sfzI hldI qy sONP nUM awj ivdysLI kMpnIaF pytYNt krvf rhIaF hn. ijs qrF dy gux sfzI hldI qy sONP ivc hn aijhy hI gux sfzIaF mfq BfsLfvf ivc vI hn pr jLrUrq hY pCfnx dI.

ivsLv Br ivc hoey aiDaYnF dy iswty aqy ies muwdy qy pysLfvr ivdvfnF dI srbsMmq rfey ienHF DfrnfvF leI atwl sbUq pysL krdy hn ik ivdysLI BfsLf qy muhfrq dI srvoqm ivDI iehI hY ik pihlF mfq BfsLf qy muhfrq hfsl kIqI jfvy iPr ivdysLI BfsLf iswKI jfvy. XunYsko dI irport anusfr, “qfjLf qjrbf dwsdf hY ik dUjI BfsLf pVHfAux df ibhqr ZMg iehI hY ik mfq BfsLf nUM iswiKaf df mfiDam rwKdy hoey dUjI BfsLf nUM pihlF kyvl iek ivsLy vjo pVHfieaF jfvy.

BfsLf isrPL sUcnf df mfiDam nhIN. ies nfl sfzf sdIaF purfxf amIr ivrsf aqy siBafcfr juVy hoey hn jo pIVHI dr pIVHI BfsLf rfhIN awgy phuMcdy rihMdy hn. pMjfbI mfq BfsLf iek AuWc drjy dI BfsLf hY ijs ivc dUjIaF BfsLfvF dy sLbd jjLb krn dI smrwQf hY. sfihqk qy siBafcfrk pwKoN ieh BfsLf hmysLf mohrI rhI hY. awj vI pUrI dunIaF aMdr pMjfbI gIq, sMgIq bVy vwzy pwDr qy psMd kIqf jf irhf hY. loV hY afpxI mfq BfsLf nUM cMgI qrHF pVHn, GoKx qy ivcfr krn dI qF ik asIN Aus dy guxF nUM cMgI qrHF pCfx skIey aqy ies nUM ivsLv pwDr dI BfsLf bxfAux leI Xqn krIey.

{blijMdr pfl, ipMz qy zfkKfnf KIvf klF, vfieaf BIKI, ijLlf mfnsf, pMjfb (ieMzIaf)}

 

blijMdr pfl dy hor lyK pVHn leI kilwk kro:

juJfrvfdI kivqf df pRqIbwD kvI-avqfr pfs
isrPL ibrhf df hI kvI nhIN sI isLv kumfr btflvI
dwibaF ilqfiVaF df kvI : lfl isMG idl
sMq rfm AudfsI dI kivqf df punr mulFkx

ieh vI pVHo:
do pfT-do idRsLtIaF--imrjLf sfihbF pIlU df qy aOrqF df:
zf[ krm jIq isMG

qknIkI kRFqI qy pMjfbI dy msly: zf[ krmjIq isMG

knyzf dI pMjfbI khfxI dy mUlL srokfr: kQf knyzf dy sMdrB ivc--zf: krmjIq isMG
kOrv sBf : ivcfrDfrfeI pRsMg
-zf: krmjIq isMG

e-mail:
ilKfrI


© likhari: Punjabi Likhari Forum-2001-2005