myplF qoN ipwplLF dI CF BflLdI sLfierI : imwpl dI kYnvs

-lyiKkf: zf[ rjnI rfxI-

 

   pMjfbI kivqf dy Kyqr ivc prvfsI kvIaF df iek hor vrg sLml ho cuwkf hY jo ivdysLF ivc rihx kfrn AuWQy dy swiBafcfrk pRBfvF qy afpxI jnm BUmI dy moh ivc kivqf rcdf af irhf hY. DrqI dy moh dIaF qMdF ikMnIaF blvfn huMdIaF hn ieMnHF df aihsfs sLfied Bfrq ivc rihx vfilLaF nfloN prvfsIaF ivc ijLafdf huMdf hY. BfvyN prvfsI sfihqkfrF ny sfihq dy lwgBwg sfry rUpF AuWqy klm clfeI hY pr sB qoN ijLafdf guxfqmk qy igxfqmk pwKoN khfxI qy kivqf dI rcnf hoeI hY. prvfsI pMjfbI kivqf ny pMjfbI kivqf dI sMcfr smrwQf ivc vfDf kIqf hY. ies kivqf ivc kfiv sMcfr dI idRsLtI qoN ivksq pUMjIvfdI pRbMD aqy AucyrI jIvn jfc nfl sMbMiDq sYaF nvyN vrqfry, srokfr qy mnosMrcnfvF nUM nvIN sLbdfvlI aqy nvyN muhfvry ivc Zfilaf igaf hY.

   AuNkfrpRIq vI prvfsI kvIaF ivcoN hI iek aijhf kvI hY jo BfvyN rihMdf knyzf ivc hY pr Auh dohrI ijMdgI ijAuN irhf hY. iesy leI AusdI kivqf df mnuwK iek pfsy prvfs Bogdf hY, ivdysLF ivc bohVF dI CF lwBdf hY aqy nvyN ivc ijANux dI bjfey ipCokV ivc ijAux dI iewCf krdf hY. ijvyN Aus dI pusqk ‘imwpl dI kYnvs’ dI pihlI hI gLjLl dy sLyar hn;

-knyzf ivc sLfh lYxf qy jIxf jlMDr ivc
avwlf sOLk ieh kyhf? avwilaf pfldf rihnF.

-nvyN sUrj dI swjrI Duwp iKlI hY qyry ivhVy ivc
qUM kfhqoN ies nUM ‘byhI Duwp’ dy sMcy Zfldf rihnF?

   AuNkfrpRIq afpxI gLjLl ivc Dfrimkqf dy dohrypn nUM nMgf krdf hY. Auh Drm dy nFh-vfcI pwKF qy pfKMz nUM ieiqhfsk ipCOkV ivc AuBfrdf hY :

-ikwQy ‘ieh lfl’ gurky luwtx gurky Gr nUM
ikwQy ‘Auh lfl’ gur qoN afpf ltfAuNx vflLy..

-Kud nUM afKy iswK eIsfeI,muslmfn
hr koeI iek lfsL ijAuN cuwkI iPry..

   Drm dy rKvflyL jo Drm dy nfm qy sMsfr df amn cYn Kf rhy hn, AuNkfrpRIq aijhy Drm dy rKvfiLlLaF qoN pUrI qrFH inrfsL hoieaf jfpdf hY. Aus dIaF gLjLlF nUM pVHn qoN pqf lgdf hY ik Aus nUM hr afdmI dohrI sKsLIaq df jfpdf hY. aMdroN hor qy bfhroM hor. ies qrHF df dohrf mfnvI jIvn dosqF qy dusmxF dI pCfx nhIN kr skdf. Aus anusfr hr mnuwK aMdroN qy bfhro alwg qrHF hI ivcrn lwg ipaf hY ;

-afdmIaq nUM ingl jfvx kdoN
mn ivc bYTy ajgrF df kI pqf..

   dosqI dy nfm qy kOx iks smyN dgf dy jfvy ieh pCfx krnI vI musLikl hY. jo mnuwK swc dy rfh cwlx vflLf huMdf hY Auh afpxy rsqy afp lwBdf hY aqy afpxy ZMg nfl iPr Aus AuWqy cwlx df vI rfh lWB lYNdf hY. AuNkfrpRIq ivdysL ivc rihMidaf afpxy pMjfbI klcr nUM vI nhIMN Buwldf, Auh pMjfbI klcr ijs ivc Qyh hY, pfQIaF dI awg AuWqy sykIaF geIaF rotIaF, brPL dy golyL, iqwqr btyry ieh sB kuJ nUM Auh prvfs dI DrqI AWuqy lwBdf hY ijhVI Aus leI nvIN hY. aijhI siQqI iek prvfsI leI bVI qrs BrI siQqI hY;

-hub hub khy sB sfvyN Gr pRdys nUM
roxy nUM Ehly Bfldf ieh kOx hY?

   AuNkfrpRIq dI gLjLl dI KLfsIaq ieh hY ik Aus df hr iek sLyar afpxy afp ivc mukMml hY jo gLjLl dI ivsLysL KubI vI hYgLjLl df hr syLar afpxy afp ivc iek ivroDfBfs nUM smoeI bYTf huMdf hY. ieko mn dy do ihwisaf df ivroD vI huMdf hY. koeI bMdf kuJ kihxf cfhuMdf hY pr kih nhIN skdf. AuNkfrpRIq dIaF gLjLlF ivc keI vfr bulHy sLfh vI boldf lgdf hY:

-mYN qnoN hF afpdf pr mnoN hF hor df
mn qyry dI aY mnF, kih idaF jf nf khf.
-kih rhy ny dosq kih dosqI qy iek gLjLl
dosqF dy drimaf, kih idaf jf nf khf.

   Aus dy ies isLarF ivc qn qy mn df ivroDfBfs hY. AuNkfrpRIq ny mnuwK dy bfhrI rUp qy aMdr dy rUp dy doPfV nUM bVI KLUbI nfl pysL kIqf hY. gLjLl mUl rUp ivc do ivroDI qwqF nUM afpxy ivc smf ky qurdI h.Y jdoN Auh ivafkqIgq aqy smUihk jF iPr rfjnIiqk ivroDfBfs nUM pysL krdI hY qF Aus df rMg qy ivaMg hor vI iqWKy ho jFdy hn ijvyN ;

-vyK nf AuWqoN KusL sLklF hI Jfk AunHF dy aMdr vyK.
aflIsLfn mkfnF dy ivc vsdy ny ikMJ KMzr vyK.
[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[
prjfqMqr dy spny lY kwlH jo PLFsIN lwgy lok,
awj AunHF dy supny PLFsI lfAuNdf prjfqMqr vyK.

-pyt afpxy Br ky lIzr sON gey
icMqf BuWKy dysL dI jFdI rhI.

-pusqkF Zwk rysLmI sLflLF ’c pRIq
nMgI anpVH hfey dunIaF iPr rhI..

   mnuwK awj byvPLfeI BrI ijMLdgI qoN pUrI qrHF inrfsL lwgdf hY. Aus nUM ies sMsfr dIaF kMDF BrI ngrI ivc vPf krn vflLf koeI njLr nhIN afAuNdf. iewQoN qwk ik AuWcy AuWcy Dfrimk sQl vI Aus nUM sMsfr ivc by mfany lwgdy hn. koeI dosq aijhf nhIN lwgdf jo ik dosqI inBfAuNx vflf hovy:

-ieAuN AuWcy ny Drm sQl
kOx Kudf nUM puwCdf hY.
XfrI Xfr inBfAux mgr
kOx vPf nUM puCdf hY..

-pwg vI AuCfl dy ny kihMdy vI ny ajLIj
ies ipMz ‘pRiq’ qyry kyhy ny bylI Xfr?.

   sMsfr iek bfjLfr hY. hr cIjL iewQy ivk rhI hY. lyikn swcy sfihqkfr nUM sfihq df mMzI dI vsq bxnfgvfrf nhIN hY. hr pfsy pYsy dI puwC hY. kdrf kImqF bdl geIaf hn. ies mMzI ivc cMgy sfihqkfr aqy swc nUM byprdf krn vfly lyKkF dI jLrUrq nhIN hY. slier nUM Drm dy nF qy vpfr krn vflLy lok vI psMd nhIN hn.

aMbr qoN twt ky qfry Klfa `c guMmx,
buJdy ny lok eydF BuwK qoN ienfm lY ky.

-lY pfn qy supfrI nnkfxy jfx vflLy,
krqfrpur nUM muVdy kfjU bdfm lY ky.

-jd ‘rfm jI’ vI inlky bs koeI rfm cMdr,
agnI `coN gujLry sIqf qd iks df nfm lY ky?

   sMsfr ivc hr sLYa ivkfAU hY. swc dI koeI kImq nhIN. sfLierI vI cMgyy sLyarF leI qVpdI jfpdI hY. AusnUM vI swcy kdrdfnF aqy swcy sLfierF dI BflL hY. aPLsos huMdf hY jdoN AuWcIaF kursIaF qy bYTy lok vI sLfierI krn df Brm BflLdy hn. lok ienHF aKoqI sLierF leI vfh vfh vI krdy hn. asl ivc ieh sB kuJ sLierI dI kdrdfnI nhIN hY sgoN kursIaf nUM slfmF hI huMdIaf hn.

qVpdI hY sLfierI dI afqmf,
kursIaf jd krdIaF ny sfLierI.

   sfLier dI sfLierI ieklfpy mnwK dI hoxI nUM ibafn krdI hY. AusdI sur ikqy ikqy rumFsvfdI vI idKfeI idMdI hY. ijwQoN qk AuNkfr pRIq dI gLjLl ivc pRym pRsMgF df sMbMD hY Auh ivrlf hY pr ijwQy vI hY spwsLt hY. iek gwl ieh vI spwsLt hY ik Auh pyRm qoN vPLfdfrI dI mMg krdf hY. pRym sMbMDF ivc muKOitaF nUM iGrxf krdf hY. pRym nUM qn dy irsLiqaF qoN Aupr mMndf hY. iesy sMdrB ivc Auh afpf vfrn dI gwl vI krdf hY. AuNkfr pRIq afpxI sfLierI ivc ijwQy kdy rumFitk huMdf hY AuWQy vI Auh dohrI siQqI nUM ibafn krdf hY.

-sfieaf vI jd kolL nf hovy,
rovy koeI iks glL lwg ky.
swKxI swKxI jfpy dunIaF,
kOx ivCiVaf awKF Br ky.

-pRIq JnF nUM qrn leI,
zuwbxf afAuxf cfhIdf.

-kIqf iglf imry qy qd idl myry dy jLKmF,
jd TIk TIk apxf mYN hfl cfl iliKaf.

   iesy sMdrB ivc AusdI gLjLl ‘jdoN qUwqF dI CF mfxI nhIN sI’ nUM vficaf jf skdf hY. iewQy pRIq-pRsMg ivc pyRmI dI hr adf dI isPLq suxfeI idMdI hY. sfLier df mMnxf hY ik AucyrI siBaqf df mflk mnuwK vI afpxy afp bfry sucyq nhIN hY.

Kbr afpxI vI rwK ipafry,
cmn dIaF KbrF rwKx vflLy.

[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[

rOsLnIaF dy rfhI, aMdr,
hYrq hY, ny DMDUkfry.

   afpf DfpI dy ies mfhOl qoN hr mnuwK afpxI hoxI pRqI Audfs hY. Ausdf afpxf afpf vI sihimaf hoieaf pRqIq huMdf hY.

sihm jFdf hF mYN buJdy dIivaF nUM vyKky,
dihl jFdf idl imrf, nyrHy GrF nUM dyK ky.
[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[
roxf afAuNdf Btkdy kfPly vyKF jdoN,
roxf afAuNdf hy ajoky rihbrF nUM dyK ky.

 

   ivakqIgq socxI ny sfmUihk kfrjF pRiq byruKLI hI nhIN kIqI sgoN ies df aBfv vI njLr afAuNdf hY. sLfier df mMnxf hY ik hux Auh smF dUr nhIN lwgdf jdoN mnuwK ivcoN mnuKqf dy Kqm hox dy afsfr idKfeI idMdy hn. smuwcI mnuwK jfqI ivc inGfr af igaf hY.

icr nhIN lokF jdoN,
lokqf nUM qrsxf.
[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[
imsr dy bfjLfr ivc,
dfm df kI prKxf.

   sLfier ny ieh gLjLl sMgRih afpxy Ausqfd AulPLq bfjvf nUM smripq kIqf hY. ies qoN ieh toh imlL jFdI hY ik AuNkfr pRIq dI gLjLl arUjL pwKoN puKLqf hovygI aqy ieh swcmuwc hY vI. sLfier ny afpxy Ausqfd leI iek gLjLl pUrI dI pUrI rfKvIN kr idwqI hY.

dm dm rihMdI sMg gLjLl.
hux hY myrf aMg gLjLl.
kuwjy sfgr Brny df,
jy hY qF hY ZMg gLjLl.
[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[
pRIq nUM bKLsLI ‘AulPLq’ ny,
‘afirPL’ ‘sohl’ sMg gLjLl.

   sfLier prMprf qoN clI af rhI Ausqfd qy sLfigrdI dI prMprf nUM hI awgy qor irhf hY. gLjLl dI ieh vI prMprf rhI hY ik sLfier ies ivc svY pRsMsk vI bx jFdf hY. keI bfr qF ieh pRsMsf XQfrQk huMdI hY pRMqU keI bfr ieh hAuN df pRgtfvf vI bx jFdI hY. sfLier sLfierfnf aMdfjL ivc bhuq kuJ kih jFdf hY. gLjLl aijhf kfiv rUp hY jo smuwcy bRihmMz aqy smfj nUM afpxy sUiqRk rUp ivc smytdf hY. jdoN iehI kfiv rUp iKlfry ivcoN qwq kwZ ky sMKyp rUp ivc gwl smytdf hY qF ieh bOiDk vI ho jFdf hY qy dfrsLink vI. PLfrsI kfiv rUpF dI ieh ivsLysLqf hY ik ijnF Cotf kfiv rUp AunF hI vDyry dfrsLink. iesy leI cfr pMgqIaF df kfiv rUp rubfeI sB qoN vDyry dfrsLink hY qy ies qoN bfd gLjLl kfiv rUp df nfm ilaf jf skdf hY. aMqr kyvl ieh hY ik gLjLl ivc rumFitkqf nUM vDyry QF imlLdI rhI hY. imwplL dI kYnvs dIaF bhuqIaF gLjLlF iesy idRsLtI qoN sfzf iDafn iKwcdIaF hn. ivsLysL qOr qy Auh gLjLlF ijnHF ivc ijLMdgI dy qwq pysL kIqy gey hn.

-kF icVI dI bfq nf sI ijLMdgI,
hfdsf dr hfdsf sI ijLMdgI.
iek sPLr ipwCoN sI bfkI iek sPLr,
PLfslf dr PLfslf sI ijLMdgI.

-jy nhIN sOKf AuhnUM kx kx dy ivcoN vyKxf,
qUr qy vI AudI jlvfgrI sOKI nhIN.

-qlKIaF, bycYnIaF dUsLvfrIaF df kfPLlf
ijMLdgI ikAuN jfpdI hY jihmqF df kfPLlf?

-rUh idl aihsfs qy mn rih gey ipwCy qmfm
vyKIey ikwQy rukygf KfihsLF df kfPLlf.

-ijMLdgI jnmy qF tuwtx byVIaF
mOq huMdI JFjrF tuwtxy df pl.

   AuNkfrpRIq hornF kvIaF vfg mfnv dI sdIvI afsfvfdI pRivrqI nUM jIa KolH ky vizafAuNdf hY:

-smF qUPfn ajmfeI kry idl Kol iksLqI qy
iknfrf pf idKfvFgy asIN hF hor imwtI dy.

   sLfier kuJ gLjLlF ivc ieiqhfsk sMdrBF nUM ivsLysL qOr qy iswK ieiqhfs dy sMdrBF nUM nF kyvl ibafn hI krdf hY sgoN Aus qoN kuJ mfnvI sMdysL vI pRfpq krdf hY. ievyN hI Auh sfmI imiQhfs qoN keI kQfvF dy Audfhrx lY ky pRqIk rUp ivc awj dIaF mfnvI socF nUM ivsqfr idMdf hY:

-qKq qy bih ky bVI sOKI kQf amn dI
dgdI loh qy bih ky pr gwl amn dI sOKI nhIN.

-idlF ‘c nf Auh idl rhy, Auh kMn vI kMnoN gey
nhIN qF dfinaF dy kol awj vI Auh rbfb hY.

   ies qoN ielfvf ‘sLfnf qoN sLfn vwD ky dmdfr Kflsy dI’ pUrI dI pUrI gLjLl iswK Drm nUM smripq hoeI jfpdI hY.

   AuNkfrpRIq kvI nUM bhfdr drsfAux leI Aus nUM imrjLy dy rUp ivc icqvdf hY. kvI krnIaF qy kQnIaF dy Pfsly nUM mytx df ijLkr kridaF hoieaF ies pwDr qy isrjxf hox dI gwl krdf hY. kvI ieh vI mMndf hY ik Dur aMdr AuWqr ky hI kivqf dy bol Aucfry jf skdy hn. kvI nUM ieh vI AudfsI hY ik kivqf jdoN lokipRXqF dI pOVI vwl vDdI hY qF Auh afpxy insLfny qoN bhuq dUr clI jFdI hY. ies idRsLtI qoN AuNkfrpRIq dI gLjLl ‘Kud qoN KudI qy jfvx nUM gLjLl kihMdf hF mYN Xfro’ smuwcI gLjLl vfcx dI loV mihsUs huMdI hY. Auprokq ivcfrF nUM pRgtfAux leI hor isLarF nUM vfcxf bVf rOck hovygf:

-imrjLf KLud bx sky gOqm mr ky
buwDoN imrjLf bx sky qF bs kvI.L

-lyKxI qwk phuMc jfxf lyKkF ny afpxy afp
krnIaF qwk phuMicaf jd kQnIaF df kfPLlf.

-gIq kivqf nf njLm nf koeI gLjLl
BIV ipwCy lwg ikwDr afey inkl.

-KudI qoN Kud qy jfvx nUM gLjLl kihMdf hF mYN Xfro
ievyN Gr prq afvx nUM gLjLl kihMdf hF mYN Xfro.
[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[
-gLjLl rMgy iKaflf dI bxfky mfnvI bUtI
idl rUhIN rcfvn nUM gLjLl kihMdf hF mYN Xfro.

   sLfier dI gLjLl ‘ajLlF qoN mihlF dy sfey’ ivc mohn isMG dI kivqf ‘qfj mihl’ dI Jlk pYNdI vI idKfeI idMdI hY. aMq ivc smuwcy qOr qy asIN kih skdy hF ik BfvyN imwpl dI kYnvs dIaF bhuqIaF gLjLlF prvfs hMZf rhy ivafkqi dI doPfV mfniskqf nUM pysL krdIaF hn pr lyKk iewQo qwk sIimq nf rih ky kivqf dI isrjx pRikiraf, smuwcI mfnv jfqI nfl juVIaF smwisafvF nUM afpxy vwKry aMdfjL ivc pysL krdf hY. ies pRkfr ieh sB kuJ gLjLl dy pkyry kfiv rUp ivc pysL kr ky pihlI pusqk ivc hI AuNkfrpRIq ny pMjfbI jgq df iDafn afpxy vwl iKicaf hY. afs kIqI jfxI cfhIdI hY ik afAuNx vfly smyN ivc AuNkfrpRIq qknIk pwKoN pkyrI gLjLl dy nfl nfl hor zUMGI qy mfnvI sMvydnf qy bRihmMzI cyqnf nfl juVI gLjLl sfnUM dyvygf.

sI-122, XUnIvristI kYNps, kurUksLyqr, hirafxf (ieMzIaf)-136119[

__________

ivcfr dy ivhVy 'c imwpl dI kYnvs: zf: guridafl isMG rfey

rjnI rfxI dIaF hor rcnfvF pVHn leI kilwk kro:

jVHoN AuKVy pMjfbI prvfsIaF dI dfsqfn “tfhxIAuN tuwty”----zf: rjnI rfxI

mYN qF iek sfrMgI hF : nfrIvfdI idRsLtI kox qoN----rjnI rfxI

vInf vrmf df khfxI sMgRih “muwl dI qIvIN": rjnI rfxI

vInf vrmf dI khfxI klf “PrMgIaf dI nUMh” dy afDfr qy: rjnI rfxI

e-mail:
ilKfrI


© likhari: Punjabi Likhari Forum-2001-2005