afriQk ihwqF qy Bfvnfqmk lgfAu df dvMd : tfvrË

-lyiKkf: zf[ rjnI rfxI-

 

 

 

 

prvfsI pMjfbI sfihq afm pMjfbI pfTkF dy idlF aMdr ieh swc ivc kfmXfb ho cuwkf hY ik ies dI afpxI koeI ivÈyÈ hoNd hY. smuwcy prvfsI pMjbI sfihq ivcoN khfxI iek aijhf Kyqr hY ijs ivc prvfsI pMjfbI khfxIkfr prvfsI cyqnf aDIn ivcfry jfx vfly aihm muwdy ijnHF ivcoN BU-hyrvf, nslI ivqkrf, aMqr-siBafcfrk qxfA, pIVHI-pfVf afid afpxI ivlwKxqf kfrx sfihq isrjxf ivc ivlwKx hoNd kfrx ivÈyÈ iDafn dI mMg krdy hn.

prvfsI cyqnf vflIaF khfxIaF ivc Kpq smfj dIaF dohrIaF cwkIaF ivc ipsdy hfrn/iQVkx dy ieMqhF mOikaF dI hfËrI ivc hr iksm dI siBafcfrk tyk qoN ivrvy aiq inktI irÈiqaF dy mfx qgx qoN swKxy, aMdroN-aMdr Kur rhy nfiek dI isrjxf ny pMjfbI khfxI ƒ iek nvF pfsfr idwqf hY. prvfsI khfxI ny pMjfbI khfxI ƒ iek nvF ivÈf, iek nvIN BfÈf hI nhIN idwqI sgoN iek pdfrQk imafrF aqy KuwlHy jIvn mfzlF vflI jIvn idRÈtI nfl jfxU krvfieaf hY.

prvfsI pMjfbI khfxI dy afrMBk dOr dy kuJ iek khfxIkfrF ƒ Cwz ky bfkI df sbMD brqfnIaF nfl hY. ies kfrx prvfsI pMjfbI khfxI dy ies afrMBk dOr df bhuqf sbMD brqfnvI pirvyÈ nfl bxdf hY. prvfsI khfxIkfrF ny cMgy KuÈhfl jIvn dI iewCf aDIn swTivaF dy lgBg ienHF mulkF ivc pRvyÈ kIqf. ieh prvfsI ies Brm dy iÈkfr sn ik Auh pYsf kmf ky vfps afpxy ipMzF qy ÈihrF ƒ muV jfxgy. prMqU aijhf nhIN hoieaf. koeI ivrlf hI afpxI DrqI qy priqaf. ieh prvfsI pwCmI dyÈF ivclI pUMjIvfdI rihxI-vihxI dIaF qUÌfnI CwlF ƒ nf kyvl apxf rhy hn blik Aus df iKVy mwQy svfgq vI kr rhy hn. iesy krky ienHF prvfsIaF df kyNdrI Durf qF afriQkqf bx geI hY. prvfsIaF dI pihlI pIVHI qF kyvl pYsf kmfAux leI hI AuQy geI sI ies leI AuQy Aus ny afpxy rihx-sihx vwl bhuqf iDafn nhIN idwqf aqy vwD qoN vwD kMjUsI Biraf jIvn jIivaf. nf hI ies pIVHI ny Aus dyÈ dy lokF ivc rcn-imcx dI koiÈÈ kIqI qy nf hI mUl vfsIaF ny ienHF ƒ bfhlf mUMh lfieaf. bhuq sfry prvfsI lyKkF dIaF khfxIaF qoN ies hkIkq df sbUq vI imldf hY.

kuJ vrHy pihlF pRkfÈq hoey khfxI sMgRih do tfpU ny ijwQy iek smrQk lyKk vwjoN jrnYl isMG dI pCfx krvfeI AuQy Aus pusqk rfhIN prvfsI anuBv dI pyÈkfrI ivc vI iek nvF pfsfr juiVaf sI. jrnYl isMG ny BfvyN afpxI khfxIaF ivc BU-hyrvy df iËkr ieMnI iÈwdq nfl nhIN kIqf ijs iÈwdq nfl pihly prvfsI khfxIkfr krdy rhy hn pr iPr vI QoVHf bhuqf Jlkf prvfsI dy Dur aMdr qwk PYly BU-hyrvy df asr ËrUr idKfeI idMdf hY. jrnYl isMG ny pMjfbI prvfsIaF dy kYnyzIan smfj siBafcfr ivc rlx dI pRikiraf ƒ ijs iÈwdq qy klfqmkqf nfl pyÈ kIqf hY, do tfpU Aus dI iek pRqIinwD imsfl hY. jrnYl isMG dy ies khfxI-sMgRih ivc Èfml khfxIaF Aus ƒ jIvn dy AusfrU muwlF df DfrnI qy ivigafnk idRÈtI vflf lyKk sQfpq krdIaF hn. vsqU qy qknIk dovF hI pwKF qoN nvIN pMjfbI prvfsI khfxI ƒ nvIaF cuxOqIaF dy hfx dI bxfAux dI gwl vI jrnYl isMG dIaF rcnfvF rfhIN sfhmxy afAuNdI hY. jrnYl isMG dy kQf-pfT df BrvF smwisafvI sMdrB, XQfrk vyrivaF df iek inÈcq punr ivAuNq pRikiraf ivc pey hox kfrn iek bwJvyN qy sMgiTq klf-ibMb df pRBfv isrjdf hY. pUrbI qy pwCmI smfijk siBafcfrk XQfrQ dy qxfAuÈIl vsqU vyrvy afpxI mUl pRmfixk pCfx ƒ kfiem rwKdy hoey jdoN kQf ibMb ivc Zldy hn qF ieh iksy vI qrHF mfnvI arQF qoN inKVy hoey bnfvtI qy asuBfivk nhIN lwgdy. qknIkI idRÈtI qoN jrnYl isMG dIaF khfxIaF df qfxf-pytf aiq jitl hY ikAuNik ieho XQfrQ dIaF aiq tyZIaF qy ivroDfBfsk siQqIaF ƒ AunHF dy sMpUrn smfijk siBafcfrk sMdrBF qy ipCokV sihq KVHf krdf hY. Aus dIaF khfxIaF df afkfr lMbf hY ikAuNik Auh pwCmI siBafcfr dy ivsfl dfiery aMdr kfrjÈIl guMJldfr vrqfiraF qy msilaF dI EprI qy swqhI pCfx nhIN krvfAuNdf sgoN ienHF dy ivvykI ƒ iviBMn pRsMgF qy sMdrBF ivc PYlf ky rcnfqmk qrk-ivDI qy inaFÈIlqf pRdfn krdf hY.

prvfs ivc ilKy afpxy dUjy khfxI-sMgRih tfvrË ivc vI jrnYl isMG ny afriQk ihwqF aqy Bfvnfqmk lgfE dy dvMd ivcoN guËrdy prvfsI pMjfbIaF dy irÈiqaF dIaF AulJIaF qMdF ƒ sMGxI buxqI vflIaF ienHF bhupqrI khfxIaF ivc bhuq bfrIkI nfl icqiraf hY. jrnYl isMG keI khfxIaF rfhIN ieh vI qwQ Aujfgr krdf hY ik hux prvfsI anukUl hflfq nf hox qy vI vfps afpxIaF jVHF nfl juVx df hyrvf nhIN krdy. prvfsI khfxI df kQf ibrqFq ieh vI isrijaf igaf hY ik prvfsI mfnisk qxfAu df muwK kfrn aksr ieh vI bxdf hY ik pMjfbI mfpy Epry siBafcfr ivc pl rhy afpxy bwicaF ƒ afpxy mUl siBafcfr anusfr ivcrdy dyKxf cfhuMdy hn, pr jd aijhf nhIN vfrpdf qF ieh prvfsI mfpy mfnisk sMkt df iÈkfr ho jFdy hn. jrnYl dy khfxI-sMgRih tfvrË ivclIaF khfxIaF guafcy lok, pfxI aqy sVkF ivc ies gwl dI Jlk idKfeI idMdI hY. pr ieh Jlk ieMnHI gUVHI nhIN ijMnI hor prvfsI khfxIkfrF dIaF khfxIaF ivc idKfeI idMdI hY. jrnYl isMG dIaF ienHF iqMnf khfxIaF ivc sMvydnÈIlqf qy klfqmkqf dI Jlk vDyry idKfeI idMdI hY.

ivdyÈF ivcly pMjfbIaF dI nvIN pIVHI AuDrlI ivwidaf pRfpq krky jdoN nOkrIaF pRfpq krn dy Xog hoeI hY qF ies pRikiraf ivc irÈiqaF aqy sbMDF dy tuwtx df islislf bixaf hY. afpxI DrqI, afpxy klcr afpxy BfeIcfry ivc rihx df sB qoN vwzf suwK, surwiKaf dI grMtI huMdf hY. ivdyÈ rihMidaF aijhy bhuq sfry mOky afAuNdy hn jdoN mnuwK afp ƒ iekwlf aqy asurwiKaq mihsUs krdf hY. khfxI guafcy lok dy pfqr ÈmÈyr isMG df jdoN ilvr Pyl ho jFdf hY qy hOlI-hOlI Aus df pirvfr vI Aus df sfQ Cwz idMdf hY qF Aus ƒ afpxf Auh smF Xfd afAuNdf hY jdoN Auh ieMzIaf qoN iekwilaF hI afieaf sI, afpxy riPAUjI imwqrF nfl rihMdf sI. Auh iekwTy AuWTdy qy bYTdy sI, GuMmx iPrn jFdy sn pr iPr vI twbr qoN ibnF Dur aMdrIN Auh duwK qy iekwlqf hMZf rhy sn. ÈmÈyr ƒ Auh vkq vI Xfd afAuNdf hY jdoN Auh afpxy kmry dIaF suMnIaF-suMnIaF kMDF qoN puwiCaf krdf sI, 'kdoN hoxgy myly ?` Aus dI pqnI jsbIr, dovyN puwqr suirMdr qy mnijMdr Aus dIaF awQrU kyrdIaF awKF mUhry afp-muhfry hI af KloNdy. jdoN kdI Èihr dy aYkscyNË qoN Pon afAuNdf qF puwqrF qy pqnI dI afvfË sux ky Auh AunHF ƒ imlx leI ibhbl ho AuWTdf sI. pr jdoN qwk riPAUËI kys df PYslf nhIN sI huMdf AudoN qwk Auh nf qF ieMzIaf jf skdf sI aqy nf hI afpxy twbr ƒ kYnyzf swd skdf sI. Auh iesy Jory ivc qurn lwg pYNdf qy socdf, 'jy pqf huMdf ik kys ny ies qrHF sflF dy sfl Kf jfxy hn qF mYN Buwl ky vI iewDr ƒ pYr nf puwtdf[[[ikho ijhf Ault gyVf hY smyN df.

jdoN mnuwK mjbUrI vws jF iPr BfrqI afrikk ZFcy dy kfrn jF hor kfrnF krky duwKI huMdf hY qF Auh aijhy vrqfry ivcoN inklx leI pRdysF vwl mUMh kr lYNdf hY. khfxI df nfiek ÈmÈyr isMG vI BfrqI rfjnIqk ZFcy qoN duKI ho ky ivdyÈ af igaf pr kYnyzf af ky AulJy hoey riPAUjI kys ƒ isry lwgx ƒ ds sfl lwg gey qy sfl hor lwg igaf twbr ƒ kYnyzf phuMcidaF. kYnyzf af ky ÈmÈyr isMG ny afpxy dovF puwqrF minMdr ƒ aftomobfiel mkYink dy izplomf kors ivc aqy Coty puwqr mnijMdr ƒ igafrHvyN gryz `c dfÉl krvf idwqf qy pqnI jsbIr vI pYikMg job krn lwg peI. prvfsI jdoN ivdyÈ phuMc ky vI afpxy bwicaF ivc BfrqI sMskfr dyKdy hn qF bhuq KuÈ huMdy hn pr hOlI-hOlI Auh bwcy vI Ausy siBafcfr ivc Ko jFdy hn. ieh ies khfxI ivc pyÈ vI hoieaf hY. ÈurU ivc irÈqydfrF vwloN kIqI geI ÈmÈyr isMG dy puwqrF dI qfrIÌ :

''ÈmÈyr isaF ! qUM sfzy nfloN cMgf rih jfxY. qyry muMzy juafn ho ky ieMzIaf qoN afey af[[[. sfzy inafixaF vfgUM gwl-gwl qy 'afeI zOt kyar` nhIN kihxgy[[[qyrI gwl suxngy.”
TIk sfbq ho rhI sI. dovyN puwqr ÈmÈyr qy jsbIr df afdr krdy pr iPr XUnIvristI ivc dfÉlf lYx qy mnijMdr dy vfl ktfAux dI iewCf, hr vIk aYNz qy afpxy dosqF nfl GuMmx iPrn jfxf ÈmÈyr ƒ ieh sB kuJ pryÈfn nf krdf. mihMdr jo bcpn qoN Dfrimk rucIaF vflf sI. Auh kYnyzf phuMc ky vI ibnf nfgf gurduafry dI syvf leI jFdf qy pVHfeI dy nfl jOb vI krdf. iPr dovF ny afpxI-afpxI psMd dI kuVIaF nfl ivafh krvf ilaf.

ÈmÈyr isMG afpxy dovF puwqrF dI qrwkI qoN KuÈ huMdf pr ieho qrwkI AunHF dy pirvfr dy tuwtx df kfrn bx jFdI hY. puwqrF vwloN ho rhI bfp sMbMDI lfprvfhI ÈmÈyr isMG qoN brdfÈq nhIN huMdI. jdoN Auh AunHF ƒ do GVI bYT ky gwl krn leI afKdf qF Auh sfrI idhfVI dÌqr gfhkF nfl gwl krdy Qwk jfx dI gwl afKdy hn. pr jdoN ÈmÈyr isMG AunHF ƒ afpxIaF inwjI pfrtIaF GtfAux leI qy hÌqy ivc iekwTy pirvfr dy iml ky bYTx dI gwl krdf hY qF Aus dI ƒh sYNzI afKdI hY ik Auh aijhIaF pfrtIaF mOj msqI leI nhIN blik ibjns vDfAux leI krdy hn. sYNzI dy aijhy Èbd sux ky ÈmÈyr isMG ƒ lwgf ik ijvyN df vrqfrf Auh pMjfb Cwz ky afieaf sI, ik hr koeI afpxy mqlb dy leI iksy hwd qwk vI kuJ vI kr skdf hY- Auho sB kuJ awj Aus ƒ afpxy pirvfr ivc dyKx leI iml irhf hY.

kfrobfr ivc qrwkI dy nfl-nfl sYNzI dy mnijMdr nvyN Gr ivc cly jFdy hn. ÈmÈyr isMG ƒ hux iekwlqf mihsUs huMdI hY. Auh socdf hY ik jdoN Auh ieMzIaf qoN afieaf sI qF Aus dy afpxy ikMny dosq sn. pr hOlI-hOlI pwky hox qoN bfad twbrF dy afAux qy sfry iKlrdy gey. iPr inafixaF ƒ pVHfAux qy sYWt krn dy cwkr ivc aijhy dOVy ik iek dUjy qoN tuwtdy cly gey. ies qrHF idn rfq pYsf kmfAux vflI mÈIn bx jfx kfrn jF afpxf kfrobfr vDfAux leI idn rfq imhnq krn nfl mnuwK Éud hI guafc jFdf hY, iPr Auh kuJ nhIN soc skdf. iesy qwQ dI puÈtI krdIaF hn ieh lfeInF

ÈmÈyr : ''jymË ! mYN hYrfn aF ik ieh dOV bMdy df eynf nuksfn krI jf rhI ey qy bMdf ies bfry soc hI nhIN irhf.”
''socy qF qF jy Auh afpxy afp `c hovy, Auh qF guafc cuwkY[[[afpxy kyNdrI Dury nfloN tuwt cuwkY.” jymË ny afiKaf:
''ikhVf kyNdrI Durf ?” ÈmÈyr isMG ny puwiCaf.
''pRym-ipafr df.” jymË ny AuWqr idwqf.

jymË ies khfxI df iek aijhf pfqr hY jo afpxy leI nhIN blik dUijaF leI ijAuNdf hY. iek aijhf iÌlfsÌr ijs dI dosqI jUlI nF dI iek PYÈnpRsq aOrq nfl hY. dohF dy ivcfrF ivc smfnqf nf hox qy vI dovyN iek dUjy ƒ psMd krdy qy iekwTy rihMdy hn. ÈmÈyr isMG dy ilvr Pyl hox qy Aus ƒ hspqfl 'trFsplFt sYNtr` dy Pon qoN pqf lwgf ik koeI afpxf ilvr dfn kr irhf hY. ÈmÈyr isMG Aus dy bfry socdf hY ik Auh kOx hovygf ? amrIkn, aÌrIkn jF eyÈIan ? Aus dy bwcy hoxgy ! Èfied DIaF hI hox DIaF mfipaF df iËafdf qyh krdIaF hn[[[Auh qy jsbIr qF ƒhF ƒ vI DIaF vrgf ipafr krnf cfhuMdy sn pr sYNzI qF AunHF ivc iBwjI hI nhIN sI DI qF kI bxnf sI ? dUjI ƒh pflI agr AunHF df moh vI krdI sI qF Aus dy kMm df boJ Aus ƒ aijhf krn df mOkf vI nf idMdf. Auh qy Aus df pqI mihMdr 'guËfry` qy nhIN 'joVn` vwl vDyry iDafn idMdy.

ÈmÈyr isMG df dUjf puwqr mihMdr vI AuQy dy mfhOl qoN bc nhIN sikaf. Auh pihlf qF Dfrimk afÈy nfl gurduafry jFdf pr iPr Auh AuQy dy pRDfn nfl iml ky ibjns krn dy ierfdy nfl jfx lwg pYNdf hY jo ÈmÈyr isMG qoN iblkuwl brdfÈq nhIN huMdf ikAuNik Aus ny Éud keI vfr puwqr ƒ jOb Cwz ky ibjns krn dI slfh idwqI pr Aus dy puwqr ny kdy vI Aus dI slfh vl gOr nf kIqI pr hux gurduafry dy pRDfn dy kihx qy jldI iqafr ho igaf. ies qrHF dovyN puwqrF aqy ƒhF dI vwD rhI qrwkI
dyK ky jsbIr kOr vDyry KuÈ huMdI. mnijMdr qy sYNzI dy puwqr golzI dy jnm idn Auqy irÈqydfrF nfloN vDyry iekwT ibjnsmYnF df hI sI. ÈmÈyr isMG ƒ pfrtI ivc ievyN mihsUs hoieaf ijvyN Auh BfeIcfrk iekwT ivc nhIN iksy ibjns Èoa `c bYTf hovy. ibjns ivc dovyN puwqrF dy pYr jMm jfx kfrn lok ÈmÈyr isMG ƒ qy jsbIr kOr ƒ vDfeI idMdy hoey afKdy hn: ''BfgF vflf hY ieh twbr[[[.” prMqU ÈmÈyr isMG ƒ jfpdf hY kI kihxy twbr dy !  sfry jIa afps ivc bypCfx hoey pey aF. pr nfl hI Aus ƒ jymË dI gwl Xfd afeI.

''sYm ! awj lokIN quhfzI pCfx qF hI kbUldy hn jy Èuhrq dy nfl quhfzy kol Zyr sfry zflr vI hox[[[zflrF ibnF lokIN qF kI, Gr dy bMdy quhfƒ iksy igxqI `c nhIN rwKdy.”
jUlI dI iÈkfieq hY ik qflIm ny akl iks kMm dI ?
Gr cIjF pfsoN swKxf[[[nf mn BfAuNdIaF zrYsF nf koeI PMn.
AuWqr ivc jymË afKdf hY :
''ijMnIaF mrËI zrYsF lY lf ijMnIaF mrËI cIËF kwTIaF kr lY, qyrI iqRpqI nhIN hoxI ikAuNik qUM aMdroN KflI aYN, KoKlI aYN[[[.”

ies qrHF vwD qoN vwD pYsy kmfAux dI lflsf ivc bMdf afpixaF dy nfl do bol sFJy krn leI vI qrs jFdf hY. ieho lflsf keI vfr mnuwK ƒ anYiqk kMm krn leI mjbUr kr idMdI hY. mnuwK Aus dyÈ dy hfx df hox leI hr qrIky nfl pYsy kmfAux df Xqn krdf hY. Auh afpxy guafc rhy irÈiqaF vwl koeI iDafn nhIN idMdf. Aus df kyvl iPr iek hI mksd bx jFdf hY kyvl vwD qoN vwD pYsy kmfAuxf. khfxI ivc jdoN ÈmÈyr isMG dy dosq hrdyv ƒ lon dI ËrUrq pYNdI hY qF Auh ÈmÈyr isMG ƒ Aus dy ƒh puwqr rfhIN srkfr qoN lon lYx dI mMg krdf hY. ÈmÈyr isMG dy Ëordfr isÌfrÈ krn qy vI Aus dy ƒh puwqr Aus dy bolF df mfx nhIN rwKdy ijs df pqf ÈmÈyr isMG ƒ afpxy dosq qoN kuJ idnF bfad lwgdf hY. hrdyv df Pon afieaf, ''ÈmÈyr isaF ! guwsf nf krIN BfeI, qyry ƒh-puwq qF lokF dI burI qrHF iCwl lfhuMdy hn. mYƒ kihx lwgy aMkl jI ! qusIN sfzy afpxy bMdy aF. quhfQoN asIN kfgËF-pwqrF dy aqy Auprly Krcy nhIN lvFgy, bws PIs hI cfrj krFgy kro eyQy dsKq.” mYN puwiCaf, ''ikMnI PIs ?” aKy ds prsYNt mYƒ iek cVHy iek AuWqry. mYN ikhf Auey Blymfxso ! do hËfr mYN quhfƒ dyvF, Pyr bYNk dy nOrml ryt nfloN dUxf ivafË BrF. mYƒ nhIN cfhIdf quhfzf ieh lon.”

ies qrHF vwD pYsy kmfAux dI lflsf afpxy bygfny ivc Ìrk nhIN rwKdI.

ieQy asIN ieh vyKdy hF ik ÈmÈyr isMG dy ƒh-puwq afpxy ipAu dy dosq hrdyv nfl vI Auho ivhfr krdy hn ijho ijhf Auh horF lokF nfl krdy hn. pr iPr vI ivdyÈF ivc Bfrq nfloN Gwt hI irÈvq KorI ijhI burfeI nËr afAuNdI hY agr afAuNdI hY qF Auh afpxy prfieaF ivc koeI Ìrk nhIN dyKdI. prMqU ÈmÈyr isMG afpxy ƒh-puwq dy ibjns Auqy lfhnqF pfAuNdf hY. dUjy pfsy jdoN mihMdr dy ibjns dI GwplybfËI dI Ébr AuWzI qF Auh iPr pryÈfn ho igaf iPr Aus dI soc ivc ipClI vfr df ieMzIaf df gyVf GuMm igaf sI lokF dy khy Èbd, ''ÈmÈyr isaF ! qUM cMgy vyly inkl igaf. eyQy qF hr pfsy hI eynf inGfr[[[.”

khfxI dIaF ienHF lfeInF qoN ieh qwQ Aujfgr huMdf hY ik BfvyN prvfsI lok aijhIaF burfeIaF ƒ svIkfr nhIN krdy. Auh aijhf vrqfrf rokx leI Xqn vI krdy hn pr jy mnuwK df mksd kyvl pYsf kmfAuxf hI hovy qF iPr aijhy mnuwK dUijaF vwloN idwqI geI QoVHI mwdd dy aihsfn vjoN AunHF dy hryk kMm ivc AunHF dI shfieqf krn dI koiÈÈ krdy hn. ijvyN ibjns dy Gwply ivc ÈmÈyr isMG suihMdr ƒ pRDfn jI df sfQ dyx qoN rokdf hY qF suihMdr afKdf hY :
''mYN jy kfmXfb hoieaf hF qF isrÌ ies krky ik pRDfn hurIN myry nfl sn. qy hux jd AunHF qy BfrI bxI ey qF qusIN mYƒ, AunHF ƒ Cwzx leI kih rhy E. ieh koeI bMidaF df kMm aY ?”

ienHF lfeInF qoN lwgdf hY ik Èfied iensfnIaq ivc ajy vI inGfr nhIN afieaf. iesy gwl df dUjf sbUq ilvr zonyt krn vfly qoN imldf hY. ÈmÈyr isMG Aus zonr qy afpxy afp dI qulnf krdf hoieaf socdf hY :
''Auh jo koeI vI sI myry vrgf nhIN sI twbr df lyKf idMidaF hI sfrf jIvn guaf ilaY.[[[zonr bfkI aMgF nfl hor bMidaF ƒ vI nvIN iËMdgI iml geI hovygI Auh afpxf jnm sÌl kr igaY.”
pr dUjy hI pl iPr suihMdr dy isMG swjx qoN bfad boly gey Èbd Aus dy kMnF ivc gUMjdy hn.
''ieh jnm Ausy df sÌl hoxY jo afpxy Drm `c pwky aY.”

iekwlqf df aihsfs mnuwK ƒ aMdr hI aMdr ilqfVdf rihMdf hY iesy kfrn mnuwK afpxy aMdr qy Gr ivc psry qxfa qoN mukq hox leI iensfn boql cuwk lYNdf hY, zfktrF dy mnfhI krn qy vI aml nhIN huMdf. ienHF hflqF kfrn hI khfxI dy pfqr ÈmÈyr dI aijhI siQqI bxdI hY. pflI qy suihMdr qy AunHF dI DI dy dUjy Gr ivc cly jfx nfl ÈmÈyr isMG df idl hor vI iqVk jFdf hY qy Auh afKdf hY :
''duwK GrF ivclI dUrI df nhIN, idlF ivclI dUrI df hY.”

prMqU jymË dy hONslf dyx qy ik Auh iekwlf ikvyN hY Aus dI pqnI jsbIr qF hY. iekwlqf df duwK qF Auh Aus (jymË) ƒ puwC ky dyKy. dUjy pfsy mnijMdr qy sYNzI ivc axbx ho jFdI hY Auh dovyN iek dUjy Auqy byvÌfeI df doÈ lgf rhy hn. JgVf hox qoN bfad sYNzI mfipaF kol clI jFdI hY. Èfied ies tuwt-Bwj df kfrn vI roË dI Bwj dOV hY jo iensfn cMgI jIvn dI afÈf nfl krdf hY pr huMdf hY Ault. jdoN ÈmÈyr dyKdf hY ik sfry bMdy sYNzI qy mnijMdr dI sulfh krvfAux dI bjfey kuJ hor hI gwlF kr rhy hn qF ÈmÈyr isMG KfmoÈ ho ky bYTf rihMdf hY. ÈmÈyr isMG dy gwl krn qy pRDfn afKdf hY :

''bfpU jI ! qusIN kfhly nf pvo. ho lYx idAu Auhƒ ajy hor hlkI. Aus ƒ mnijMdr horF ny qF nhIN sI ikhf peI Gr Cwz ky jfh. ijvyN geI aYN, AuvyN hI af jfvy. ieh qIvIN jfq ƒ ijMnF Qwly lf ky rwKo AunHI hI sUq rihMdI ey.”

pRDfn dIaF ienHF gwlF qoN pqf lwgdf hY ik BfvyN prvfsI lokF ny ivdyÈ dIaF ikMnIaF hI afdqF ƒ iKVy mwQy pRvfn kIqf hY prMqU aOrq ƒ nIvIN rwKx dI soc ivc AunHF ny bdlfv nhIN ilaFdf. prMqU iPr vI ÈmÈyr isMG ƒ ies ƒh-puwqr dy iqVkdy irÈqy df pRBfv AunHF dy puwqr golzI qy pYNdf idKfeI idMdf hY. Aus dI ies soc ƒ kwtidaF pRDfn ny ikhf :
''bfpU jI ! golzI dI AudfsI df ielfË bVf sOKy. qusIN
bysmYNt Cwzo qy ieQy af jfE. nfly puwq dy aflIÈfn Gr df suwK mfxo qy nfly poqy ƒ sFBo.”

pRDfn dI ies gwl df guwsf ÈmÈyr isMG ƒ afieaf ik Auh kOx huMdf hY AunHF dy Gr ivc AunHF ƒ mwqF dyx vflf. pr Aus dy puwqF leI qF pRDfn dI hr gwl iKVy mwQy pRvfn sI. pRDfn dy ienHF vfkF qoN pqf lwgdf hY ik BfvyN lok ikMny vI DrmI-krmI ikAuN nf hox prMqU AunHF vloN vI BOiqk suwKF ƒ vDyry qrjIh idwqI geI hY bjfie afqmf dI sMquÈtI dy. smfj ivc mnuwK dyÈ qF bdl skdf hY pr afpxy mn ivclI gMdgI ƒ bdlxf keI prvfsIaF dy vws qoN ajy vI bfhr hY. ieh sbUq sfƒ hor vI keI khfxIaF qoN imldf hY.

jsbIr kOr df golzI leI ieh afKxf mUl nfloN ivafË vwD ipafrf huMdf ey ? jsbIr kOr dI BfrqI soc ƒ Aujfgr krdf hY qy iPr Auh afdrÈvfdI dfdI vflI gwl 'sfzy huMidaF sfzf inÈfn rul jfey ?[[[qwqI vf nf lwgx idaFgy.` ivcfr ky Gr qy golzI dohF dI dyK-ryK ivc ivasq ho jFdI hY. Auh ÈmÈyr isMG ƒ afpxy puwqr mnijMdr dy Gr mUv krn leI afKdI hY qF jo Auh shI ZMg nfl golzI dI dyK-ryK kr sky nfl hI Auh afpxy puwqr dI ieh skIm ƒ isry cfVHnf cfhuMdI hY ik mnijMdr cfhuMdf hY ik afpF golzI ƒ ieMnF ipafr krIey ik Aus ƒ afpxI mF df cyqf hI Buwl jfey. pr ÈmÈyr isMG ƒ afpxy puwqr qy pqnI dI ieh nIqI TIk nhIN lwgdI Auh sYNzI dy mfipaF nfl bYT ky gwl krnI shI kdm mMndf hY. pr pirvfr dy sfry jIaF ny Aus dI gwl axsuxI kr idwqI. ÈmÈyr isMG mihsUs krdf hY ik As dI pqnI vI afpxy puwqrF qy ƒhF dI syvf ivc ieMnI ruJ geI hY ik Auh Aus vwl koeI iDafn nhIN idMdI qF Auh afpxI pqnI qy vr ipaf :

''hor ikMnf ku lyKf lYxY sfQoN ienHF ƒhF-puwqF ny. alihdf ho ky vI KihVf nhIN Cwzdy.”

iekwlqf dy ies qxfa ivc ÈmÈyr isMG ƒ mihsUs huMdf hY ijvyN Auh suwK dI qlfÈ ivc smyN qoN Twigaf igaf hovy. pr iPr socdf hY smyN koloN nhIN, iksy ibgfny qoN nhIN, Kfs afpixaF koloN hI Twigaf igaf sI[[[ijnHF dI Kfqr swq smuMdr pfr af ky aiq aOKy, krVy qy duKdfeI vkqF nfl igafrF sfl jUJdf irhf. Gor inrfÈqf `c zuwibaf vI Auh afpxy afp ƒ hONslf idMdf irhf sI, 'mnF ! qkVf ho. iek nf iek idn smF ËrUr bdlygf. jsbIr, suihMdr qy mnijMdr qyry kol, qyry nfl hoxgy. hfloN byhfl hoey ny vI Aus ny BivwK df, BivwK dy supinaF df pwlf nhIN sI Cwizaf[[[qy hux cknfcUr hoey AunHF supinaF dIaF kMkrF nfl Aus dI hoNd df potf-potf ËÉmI hoieaf ipaf sI.

khfxI qoN ieh qwQ sfÌ Aujfgr huMdf hY ik jdoN iekwlqf df qxfa mnuwK ƒ cfry pfisAuN Gyr lYNdf hY qF Auh afpxy agly ipCly idnF df ihsfb ikqfb lgfAux lwgdf hY. supinaF ƒ pUrf nf huMdf vyK Auh ipCly aqIq ivc phuMc jFdf hY qy afpxy ienHF sMGrÈF df lyKf-joKf Auh supinaF ivcoN qlfÈdf hY. iek hor Jtkf ÈmÈyr ƒ AudoN lwgdf hY jdoN vwKrIaF gwlF krn vflf Aus df dosq jymË afpxI sMsQf dI nvIN brFc KolHx leI hYlIPYks clf igaf.

hYlIPYks jfx qoN pihlF hI jUlI qy jymË alwg ho cuwky sn pr AunHF ny afpsI bol cfl bMd nhIN sI kIqI. ies qrHF jUlI vI jymË qoN ibnF iekwlI rih geI qy ÈmÈyr isMG vI jsbIr dy afpxy puwqr dy Gr cly jfx qoN mgroN iekwlf ho igaf. dovF ny afpxI ies iekwlqf ƒ Brn leI iek dUjy nfl smF ibqfieaf. iesy smyN mnijMdr ny pfrlImYNt dI cox lVx df aYlfn kr idwqf. keI vwzy-vwzy ibjnsmYnF df hwQ mnijMdr dI ipwT qy sI. pr ivroDI DVy sYNzI qy mnijMdr dy irÈqy ivc afeI drfr ƒ lY ky gwlF krn lwgy ijvyN aksr rfjnIqI ivc huMdf hY, pr mnijMdr dy smrwQkF ny Aus ƒ pUrf sihXog idwqf.

jsbIr kOr afpxy puwqrF dI idno-idn vwDdI kfmXfbI vyK ky bVI KuÈ huMdI. Auh ÈmÈyr isMG ƒ vI afKdI ik Auh vI iek idn afpxy puwqr dI kfmXfbI qy vwDdy hoey js ƒ Gr af ky vyK jfvy prMqU ÈmÈyr isMG sfÌ ienkfr kr idMdf hY.
jUlI qy ÈmÈyr dy vwDdy hoey myl ny ÈmÈyr isMG dI iekwlqf ƒ Br idwqf.

ÈmÈyr isMG ny Èrfb pIxI bMd kr idwqI. iPr iek idn ÈmÈyr isMG dy puwCx qy ik Aus dI jymË nfl ikAuN nf inBI ? ies dy AuWqr ivc julI ny dwisaf ik jymË dy iÌlfsÌr suBfa ny Aus ƒ aiBmfnI bxf idwqf ijs kfrn Auh afpxy ivcfrF nfl dUijaF qy BfrU ho jFdf hY. ieho kfrn sI ik Auh jymË qoN alwg ho geI.

ÈmÈyr isMG julI dy sfQ ƒ iekwlqf Brn leI mfxdf-mfxdf Aus ƒ afpxy Gr qy idl dohF ivc vsf lYNdf hY. pr Aus dI pqnI jdoN ieh dyKdI hY qF Aus ƒ duwK huMdf hY. Auh afKdI hY :
''buwDI BirÈt ho geI quhfzI[[[. mYN ajy jINdI hF, mr nhIN geI.”
jvfb ivc ÈmÈyr isMG afKdf hY :
''jINdI qUM myry leI nhIN, puwqF leI aF.”

asIN vyKdy hF ik jdoN aOrq afpdy pqnI dy irÈqy ƒ Buwl ky aOlfd vwl Aulfr ho jFdI hY qF pqI ƒ jfpdf hY ik Èfied Aus dI pqnI ny Aus ƒ axgOilaF kr idwqf hY. pr ieh swc nhIN, pqnI afpxy sfry irÈiqaF nfl iensfÌ krdI hY. Auh afpxy hr irÈqy ƒ sMBfl ky rwKxf cfhuMdI hY. jsbIr kOr vI ieho krdI hY. ies df pRmfx hY ik afpxy puwqr kol mUv krn qoN bfad vI Aus df ÈmÈyr isMG ƒ bfr-bfr dyKx afAuxf qy afpxI ishq df iDafn rwKx leI afKxf. dUjy pfsy ieh vI swc hY ik afdmI ƒ BfvyN pirvfr dy sfry irÈqy axgOilaF kr dyx pr pqnI qoN aijhf nhIN huMdf. ieh mslf kyvl prvfsIaF dy dUsry dyÈ ivc rih ky hI nhIN blik BfrqIaF df afpxy dyÈ ivc rih ky vI hY. ÈmÈyr isMG jdoN afpxy afp ƒ afpxI pqnI qoN axgOilaF dyKdf hY qF Auh julI vwl afkriÈq ho jFdf hY. ies gwl df sbUq ÈmÈyr isMG dIaF ienHF lfeInF qoN lwgdf hY. Auh jgbIr kor ƒ afKdf hY :

''kI Kwitaf kI kmfieaf, ieh gwlF qyrI smJ `c afAux vflIaF nhIN. jy qUM aqy qyry puwqr ivcfr krn afly huMdy qF twbr ƒ KuÈkIaF dI mfr nf pYNdI[[[twbr df ieh hÈr nf huMdf.”

iËMdgI Br kmfey hMZfey isdk qy svYmfx df pqnI dIaF nËrF ivc dfgI ho jfxf Èfied khfxI dy nfiek ÈmÈyr isMG dy leI asih sI pr nfl hI dUjy pfsy ijs dy kfrn (julI) ieh sB hoieaf, ijs df shfrf Auh iekwlqf ivc smJx lwgf sI Auh vI Aus ƒ Cwz ky CuwtIaF ivc clI geI qy iPr Auh iekwlf rih igaf. hux iPr Aus df shfrf Èrfb bxdI hY pr Èrfb iËafdf pIx kfrn Auh bImfr ho igaf qy hspqfl ivcoN afeI Aus dI irport qoN pqf lwgdf hY ik Aus df ilvr jvfb dy igaf hY prMqU pqf krn afey afpxy nfl jfx leI afKdy hn prMqU Aus df jvfb ajy vI nFh ivc huMdf hY. kyvl jsbIr kOr ƒ vfps Byjx leI Auh ËrUr puwqrF ƒ afKdf hY. julI vI roË Aus df Pon qy hfl-cfl puwCdI hY.

puwqrF vwloN afpxy Gr lY jfx df mMqv vI Aus ƒ afpxI ƒh pflI dy Pon qoN smJ afAuNdf hY. Aus df puwqr mnijMdr df aYm[sI[ bxnf sfrI BfrqI kimAUintI vfsqy mfx dI gwl sI. ÈmÈyr isMG df afpxy puwqr dy Gr ivc rihxf Aus dI pujIÈn ƒ hor vI strONg krygf. lokF ivc kihx ƒ hovygf ik Auh PYimlI vYlXUË df muwdeI hY. mfipaF dI syvf krdf, puwq dI sFB-sMBfl kr irhf hY ibnf pqnI dy. sYNzI nfl ivgfV df kfrn vI iehI bx jfeygf ik sYNzI PYimlI vYlXUË ƒ nkfrdI sI iesy leI aijhf hoieaf. awj iensfnIaq ies hwd qwk Kqm ho geI hY ik mnuwK afpxIaF iËMmyvfrIaF ƒ kyvl afpxI kfmXfbI dI pOVI bxf ky pUrIaF krnf cfhuMdf hY.

dUjy pfsy ÈmÈyr dI pqnI pihlF qF ÈmÈyr qy julI dy sbMDF ƒ lY ky lokF ivc ho rhI crcf bfry ivs GoldI rhI qy iPr ÈmÈyr isMG ƒ puwqrF df sfQ nf dyx leI qfhny-imhxy dyx lwgI. kihx df Bfv ik hryk gwl df doÈI ÈmÈyr isMG ƒ hI Tihrfieaf igaf.

CuwtIaF bIqf ky afAux qoN bfad iPr julI ÈmÈyr isMG df iDafn rwKx lwg peI prMqU iPr acfnk cYlIPYks qoN julI dI icwTI afeI ijs ivc Aus ny iliKaf ik jymË df iksy mnorogI muMzy ny kql kr idwqf pr jymË dy hmfieqI Aus dy kql ƒ sMsQf dy kfrkuMnF dI sfiËÈ smJdy hn. AunHF anusfr jymË sMsQf qy ies pRkfr Cf igaf ik kfrkuMn afpxy afp ƒ mhwqvhIx smJx lwg pey. BfvyN jymË sB ƒ afpxy kMtrol ivc krn df afdI sI, dUijaF dI kfblIaq ƒ ieMnI aihmIaq nhIN sI dyNdf pr iPr vI Aus dI jfn lYx df hwk iksy ƒ nhIN sI. jymË mrdy dm qwk julI ƒ Xfd krdf irhf pr julI Aus ƒ Buwl cuwkI sI. pr Aus dI mOq ny Aus dIaF XfdF ƒ muV qfËf kr idwqf qy Auh iPr jymË nfl bIqfey idnF df lyKf-joKf krn lwg peI. jymË ijAuNdy jIa hI nhIN mr ky vI lokF dy kMm afieaY ikAuNik Auh mrdf hoieaf afpxy aMg vI dfn kr igaf hY. ies qrHF ieh khfxI mnuwK dI iekwlqf qoN hoey sfry kfry df ibafn krdI hY.

khfxI-sMgRih ivclI khfxI 'pfxI` iek aijhI rUVHIvfdI aOrq dI khfxI hY jo kdy-kdy prvfs dy siBafcfr nfl afpxy afp ƒ mylx dI koiÈÈ krdI hY qy kdy-kdy afpxI BfrqI soc dy pRBfv hyTF af jFdI hY. suKjIq iek BfrqI lVkI hY ijs df ivafh kYnyzf ivc kfÌI lMmy arsy qoN rihMdy prvfsI pirvfr ivc ho jFdf hY. suKjIq df pqI bldyv afpxy mfipaF vrgf huMdf hoieaf vI AunHF nfloN iBMn sI. Aus dI rUh `c moh dI mihk sI pr Aus dy mF bfp pUry aMgryË sn. Auh nf qF inafixaF dy kMmF ivc dÉl-aMdfËI krdy qy nf hI cfhuMdy ik koeI AunHF dy kMmF ivc dÉl-aMdfËI kry. Auh pUrI qrHF afËfd rihxf cfhuMdy sn pr suKjIq jo BfrqI pirvfr nfl sbMD rwKdI hY. pMjfb ivc Aus df sfrf pirvfr iml ky rihMdf hY. mF-bfp, cfcf-cfcI aqy AunHF dy bwcy. suKjIq afpxy BfrqI pirvfr dI qulnf bldyv dy pirvfr nfl krn lwg pYNdI. afpxy sFJy pirvfr vwloN imly gUVHy ipafr ƒ cyqy kridaF Aus df mn keI vfr Br afAuNdf hY.

pfxI khfxI ivc keI qwQ aijhy Aujfgr huMdy hn ijwQy nfiekf bfr-bfr socdI hoeI kdy pMjfb aqy kdy ivdyÈ ivc guafc jFdI hY. suKjIq kOr df puwqr rfjU aqy ƒh ÈYrn jdoN Aus Gr ivc sivimMg pUl bxvf dyx dI gwl krdy hn qF Aus ƒ AunHF Auqy bhuq guwsf afAuNdf hY. guwsy df iek kfrn ieh vI hY ik rfjU afpxI mF ƒ afpxI ieMzIaf vflI ËmIn syl krn leI afKdf hY qF ik afsfnI nfl swT hËfr zflr df sivimMg pUl kYnyzf ivc bxfieaf jf sky. pr ieh suxidaF hI suKjIq ƒ ievyN lwgdf hY ijvyN Aus df puwq Aus dIaF jVHF nfl juVI hoeI imwtI ƒ Kurc ky iksy gfrbyË dy toey ivc suwtxI cfh irhf hovy.[[[Auh socdI hY ik bwicaF ƒ kyvl afpxy mqlb hI idsdy hn[[[agly dI BfvyN hoNd hI jFdI lwgy. ies qrHF suKjIq afpxI hoNd dI pCfx ieMzIaf ivc peI ËmIn ƒ smJdI hY. dUjf Aus ƒ lwgdf hY ik ieh sfrI gwl Aus df puwqr Éud nhIN blik Aus dI ƒh ÈYrn Aus ƒ isKf rhI hovy ijvyN :

''mYƒ lf ky gwl kIqI ey[[[ikMnI ÈYqfn hY[[[nf ieh ies Gr `c afAuNdI nf sivimMg pUl df isafpf KVHf huMdf. pqf nhIN kdoN dI rfjU ƒ pwtI pVHf rhI ey. Auho ijhf imwtI df mfDo Auh. aKy, mfm quhfzI ËmIn vyc[[[ikwQy
myry bfp dI zwkry vrgI ËmIn[[[ikwQy myry qy jfn dyx vfly
myry cfcf jI qy ikwQy afpxy hI srUr `c afkVI hoeI dUijaF `c nf iBwjx vflI ÈYrn[[[.”

suKjIq goiraF vwloN lgfey gey ielËfm ik prvfsI BfrqI pwCmI klcr ivc iBwjdy nhIN pr mUl vfsI ikMnI ku idlcspI lYNdy hn BfrqI klcr ivc. Auh pMjfbI dy ikMny lÌË ÈYrn ƒ isKf-isKf ky Qwk geI sI. pr swq sflF ivc ÈYrn ny kyvl AuhI awKr iswKy ijhVy kMm dy sI. suKjIq aijhIaF gwlF afpxy afp nfl hI krdI hY jo Aus dI rUVHIvfd hox df pRgtfvf krdIaF hn.

nfiekf pwCm dy Kfx-pIx dy ZMg ƒ vI nkfrdI hY. Aus dy mn ivc iKafl afAuNdf hY ik jy ies vkq Auh ƒh sws rwl ky srHoN, pflk qy brOklI ƒ iCwl cIr ky sfg bxf rhIaF huMdIaF[[[qy nfl-nfl bIqy hÌqy dIaF jmHF hoeIaF gwlF vI sFJIaF kr rhIaF huMdIaF. pr hOkf BridaF Auh buVbuVfeI, 'pr ikwQy[[[nf Kfx pIx dI sFJ qy nf bolI dI.”

ies qrHF ies khfxI dIaF ieh sqrF ieh qwQ Aujfgr krdIaF hn ik suKjIq BfvyN hux prvfsI sI pr Aus dI soc BfrqIaF vflI hI sI. Auh ijs qrHF afpxy Gr df mfhOl dyKdI sI, afpxI cfcI aqy afpxI mF ƒ iekwTy iml ky kMm kridaF qy duwK-suwK ƒ sFJf kridaF dyK ky afeI sI, ieQy Aus ƒ aijhf kuJ vI nËr nhIN afAuNdf jo Aus dI soc ƒ bdl skdf. ies qrHF ieh Èfied Aus dy supny sn jo ik Auh BfrqI pirvfr ivc ivafhux qy soc ky afeI sI pr Auh ieh Buwl geI ik ieh pMjfb nhIN kYnyzf hY ijwQy lokF df sB kuJ alwg-alwg hY. Auh BfvyN Kfx dI sFJ hovy aqy BfvyN hor iksy cIË dI sFJ hovy. rfjU vloN afKI geI ieMzIaf dI ËmIn syl krn dI gwl suKjIq kOr dy idlo idmfg Auqy asr krdI hY ik Auh ies sB df guwsf afpxI ƒh ÈYrn qy kwZdI hY. ÈYrn jdoN kwpVy rwsI qy pfAux afAuNdI hY qF suKjIq kOr dIaF awKF sfhmxy Aus df hor hI aks AuBrdf hY ijvyN :''vwzy-vwzy jbfiVHaF qy lMbUqrI grdn vflI mÈIn AunHF dy bYkXfrz ƒ puwt rhI hovy[[[ijvyN bx rhy sivimMg pUl dIaF nIhF hyT Aus dy purKF dI ËmIn dwbI jf rhI hovy[[[ijvyN AuQy dIaF motrF df pfxI sUq ky sivimMg pUl dy iZwz ivc pfieaf jf irhf hovy.”

Aus dI soc iPr pMjfb ivc GuMmdI hY. Aus ƒ Xfd afAuNdf hY ik itXUbvYWl lgvfAux qy trYktr KrIdx vfly Auh ipMz `coN pihly iksfn sn. suKjIq kOr df bfpU inÈfn isMG isMGfpur kMm krdf hY qF ik Auh afpxy bwicaF dIaF ËrUrqF pUrIaF kr sky aqy afpxI DI df ivafh kr sky. Aus dI mF DMn kOr ny vI awDI Aumr Aus dy bfp qoN ibnF ibqfeI pr Aus ƒ mfx sI ik Aus df dyvr qy drfxI Aus df bVf mfx krdy sn. ieho sfrIaF socF suKjIq ƒ ivdyÈF ivc pryÈfn krdIaF.

iek pfsy suKjIq rUVHIvfdI socF dI mflk hY. dUjy pfsy Aus df pqI bldyv BfvyN afpxy mfipaF vrgf sI pr alwg sI. Auh ÈYrn ƒ kihMdf ik PuwlF ivc bih ky bMdy ƒ PuwlF vFg hI iKVy hoey hoxf cfhIdf hY, aYvyN CotIaF gwlF Auqy Audfs nhIN hoxf cfhIdf. jdoN suKjIq afpxy puwqr dI PrmfieÈ afpxy pqI ƒ dwsdI hY qF bldyv Aus dI gwl vwl iDafn nf idMdf hoieaf Aus ƒ bwicaF dy nfl bIc qy cwlx leI afKdf hY. suKjIq dI soc iPr Bfrq ivc guafc jFdI hY jdoN Auh afpxI mF dy bImfr hox qy AuQy geI sI pr Aus dI mF kYNsr dI mrIË hox kfrn nhIN bcI. kuJ idn AuQy rih ky jdoN Auh afeI qF ipwCoN inÈfn isMG vI afpxI pqnI df Êm idl Auqy lgf bYTf qy dunIaF Cwz igaf. suKjIq dy AuQy afAux qy Aus dy cfcy ny dwisaf ik, ''Auh hux sÌYidaF vfly rfh qoN lY ky jMizaF dy nfl-nfl lfByikaF dy bMinaF qwk igafrF GumfvF dI mflk ey[[[.”

suKjIq dI soc df muV-muV ky pMjfb guafc jfxf qy iPr vfps prqx qy ÈYrn ƒ ies gwl df ksUrvfr TihrfAuxf ik Aus dy afKy lwg ky Aus dy puwqr ny ËmIn syl krn dI gwl afKI Aus ƒ pRyÈfn krdI hY. suKjIq ƒ ieh vI guwsf sI ik jy Auh afpxI ƒh ÈYrn ƒ iksy irÈqydfr dy kol cwlx leI afKdI hY qF Auh sfÌ nFh kr idMdI hY prMqU Aus dI ies gwl df jvfb ÈYrn ny idMidaF afiKaf sI :

''mfm ! quhfzIaF irÈqydfr aOrqF afpxIaF pMjfbI gwlF ivc aYnIaF msq ho jFdIaF ny ik AunHF ƒ surq hI nhIN rihMdI ik mYN vI AunHF dy kol bYTIaF[[[.”

prvfsI pMjfbI khfxI ivc ies qwQ dy pRBfv vI dyKy jFdy hn ik afpxI aOlfd dI bÊfvq vfsqy vDyry krky mfpy hI iËMmyvfr hn. suKjIq kOr dy mn dy aMdr muV-muV ieho gwlF GuMm jFdIaF, ''cMdiraF. qYƒ eyny cfvF nfl pfilaf, pVHfieaf[[[aYh qUM kI kIqf, myrIaF rIJF hI kucl suwtIaF[[[mYN qYƒ prI vrgI qy GrylU ijhI pMjfbx kuVI lwB ky dyxI sI.”

iesy kfrn Auh rfjU nfl keI idn gwl nf krdI ikAuN jo rfjU afpxI jmfqx nfl ivafh krvfAuxf cfhuMdf sI pr rfjU dy mnfAux qy Aus ny sfrf hrK Cwz idwqf qy socx lwgI 'ikMny ku ny, msF ieko iek qF hY[[[jy AuWcf nIvF bolI qF kI pqY, mUMh Pyr ky ikDr qur jfey.`

suKjIq kOr ƒ dUjf ieh duwK afAuNdf hY ik jdoN afpxy hI irÈqydfrF qoN ieh brdfÈq nhIN huMdf ik koeI AuQy dI jMmpl kuVI nfl ivafh krvfey, Auh ies qrHF keI gwlF bxfAux lwgdy hn. prvfsIaF dI ieh soc dyÈ bdlx dy nfl vI nhIN bdlI. prMqU suKjIq dI soc ieQy vI prvfs dI soc dy hfx dI hox df Xqn krdI hY. ies qwQ df sbUq AudoN imldf hY jdoN bldyv dy cfcy df puwqr hrdyv kihMdf hY, ''sfzy Brf BrjfeI ny ieh kI cwj Goilaf[[[ieMzIan kuVIaF df ikqy kfl pY igaf sI.” suKjIq df idl kIqf Auh Aus ƒ sfhmxy Klo ky puwCy, ''Bf jI ! quhfƒ Auh idn Buwl gey jdoN quhfzI pMjfbx ƒh qhfzy sfry twbr nfl inwq kuwqy KfxI kiraf krdI sI qy qusIN sfƒ roË Pon krdy huMdy sI[[[aKy asIN qF pMjfb df awzf gwzf vI guaf afey hF[[[hux eyQy sfzI mwdd kro. ieh isrÌ mYN qy bldyv hurIN hI jfxdy aF ik ikvyN asIN quhfƒ qy quhfzIaF dohF DIaF ƒ kMm ky luafieaf sI[[[iPr iek bysmMt lwB ky quhfƒ AuQy mUv krvfieaf[[[qy awj qusIN[[[.”

ies gwl dy nfl hI Aus ny afpxy afp ƒ kosxf ÈurU kr idwqf ik ikMnf cMgf huMdf jy Aus ny bldyv dI gwl mMn leI huMdI bldyv ny qF bQyrf ikhf ik :''suwKI ! Cwz prHF pfrtI ƒ[[[lokIN sfzf hI aMn pfVngy sfzI hI Èrfb zkfrngy qy iPr sfzI hI imwtI puwtxgy.”

prMqU dUjy hI pl iPr Aus dI soc df ÈYrn dy ivruwD nkfrfqmk rvweIaf apxfAuNdI hY. lokF dy vqIry dIaF iCwlqrF ƒ mihsUs krdI Auh ikMnf hI icr ipwCoN pIV pIV huMdI rhI[[[. ''pr iPr Aus ƒ mihsUs hoieaf ik ieh iCwlqrF qF aYvy hI sn asl iCwlqrF qF Aus dy afpxy mnF aMdr jmHF hoeIaF peIaF sn[[[tuwt gey supinaF dIaF iCwlqrF[[[qy Auh ijvyN afpxy afp ƒ puwCx lwgI sI, 'ikho ijhf ivafh sI ieh ? nf mfeIaF lwgf, nf GoVIaF gfeIaF, nf pfxI vfiraf[[[.”

khfxI dIaF ienHF lfeInF qoN ieh vI gwl sfhmxy afAuNdI hY ik suKjIq ƒ afpxy supinaF dy tuwtx df zr pihlF ieho supny Aus dy afpxy afp leI tuwtdy hn jdoN Aus dy sws qy shurf Aus dy ivc rucI nhIN ivKfAuNdy. suKjIq jdoN afpxy leI jo afpxy shuiraF qoN cfhuMdI hY Auh nhIN imldf qy Éud afpxI ƒh ƒ Auh dyxf cfhuMdI hY.

ieQy hflfq iek dUjy dy Ault hn. ieh mslf pwCmI prvfsI qy BfrqI soc dy tkrfAu df hY.

suKjIq dy Ault bldyv pUrI qrHF pwCmI soc dy anukUl Zilaf hoieaf hY. Èfied ies df kfrn ieh hY ik suKjIq ny dohrf klcr dyiKaf hY iesy leI Auh iek dUjy ƒ pUrk rwK ky qolx lwg pYNdI hY pr bldyv ny kyvl pwCmI klcr hI vyiKaf qy jIivaf hY iesy leI Auh bIc Auqy phuMc ky pUrf afnMd lYNdf hY jd ik suKjIq afpxI iesy soc ivc iGrI rihMdI hY. bldyv Aus ƒ smJfAuNdf hoieaf afKdf hY :''dyK ! afpxy leI sivimMg pUl df koeI mfanf nhIN pr inafixaF dI iËMdgI dI ieh iek vwzI aYspIryÈn ey. jy mYQoN puwCyN qF ies ivc mfVf vI kuJ nhIN. mYN Éud keI vfr sivimMg pul qy lyk `c qYr ky dyiKaY bVf luqÌ afAuNdf ey[[[aYh sfhmxy dyK lY, KuwlHy afsmfn Qwly, pfxI ivc lokIN ikwdF ieMjuafie kr rhy af.”

bldyv dI JIl vwl GuMmI AuNgl dy nfl hI suKjIq kOr dI ingh vI Aupr GuMm geI. dUr dumyl qwk psry asIm pfxI ivc sÌr kr rhy Coty-vwzy jhfË pfxI ƒ cIridaF qy kMkrF vFg AuCldIaF vMn-suvMnIaF botF, qYrdy Kyzdy qy msqIaF mfrdy anykF lok iek mylf ijhf lwgf hoieaf sI. afpxy aMdr skUn mihsUs kridaF Auh buVbuVfeI 'ieh rOxk mylf pfxI df hI prqfp ey[[[pfxI lokF ƒ imlfAuNdf ey, joVdf

ey[[[pfxI afp vI qF ies smuMdr ijwzI JIl ivc iekwTy hoey ny. kOx jfxdY ik ies pfxI dI iek-iek bUMd ikwQy-ikwQy jnmI sI.` iesy qrHF df rhws Aus dI iËMdgI ivc vfpiraf ikwQy jMmI plI qy ikwQy swq smuMdr pfr ies DrqI df aMg af bxI sI.

pr dUjy pfsy iPr BfrqI soc Aus qy dbfAu pfAuNdI hY qy AuhI gwl Aus ƒ pryÈfn krdI hY ijvyN Aus dy bIjI qy bfpU Aus ƒ kih rhy hox, suwKI ! qUM cMgI inklI. puwqr dy ipwCy lg ky sfzf inÈfn hI imtf cwlI eyN[[[? ieh sfrIaF gwlF Aus dIaF afpxI hI nfkfrfqmk soc df pRgtfvf krdIaF hn. Auh afpxy pqI ƒ afKdI hY ik :''TIk aY mYN mMndI hF peI sivimMg pUl cMgI cIË ey pr ƒh puwq afpxI kmfeI nfl bxf lYx. donoN cMgIaF jObF qy hn. ÌjUl KrcI bMd krn[[[mYN ËmIn ikAuN vycF ?[[[

eynf icr ho igaY qusIN awj qwk myrI ËmIn vwl awK Br ky nhIN dyiKaf[[[qy sfzy lfzly ny mUMh pfV ky eydF kih idwqf ijvyN ËmIn nf hovy, PrYNcfeIjr qoN leI hoeI koeI kOÌI-sOp hovy.”
AuWqr ivc bldyv afKdf hY :
''suwKI ! mYN qyrI PIilMg smJdF. pr iek gwl ieh vI hY ik qyrI ËmIn Enf icr syP ey ijMnf icr cfcf jI bYTy ny[[[BuwpI kuJ hor qrHF df bMdf ey[[[cyqf nhIN, jdoN Pon afieaf sI[[[aKy myry iek dosq ƒ iksy qrHF vI kYnyzf lMGfAu. eyjMt nfl gwl krky mYN dwisaf peI vIh hËfr zflr lwgU, ds hËfr pihlF[[[aKy icMqf nf kro[[[qusIN dy idE[[[pYsy qF smJ lE myrI jyb `c pey af[[[mYN ikhf jy qyrI jyb `c pey af qF Byj dy[[[bs iPr cuwp ho igaf.”

bldyv dI gwl sux ky suKjIq dI soc iPr pMjfb guafc geI jdoN Auh sfry gey sn. ÈYrn ny afpxIaF iqwKIaF nËrF nfl sws dI ËmIn ƒ iek isry qoN dUjy isry qIk dyiKaf sI qy acMiBq ho ky bolI sI, ''iets nfeIs prOprtI.” ies qrHF bldyv dy khy anusfr afpxy ccyry Brf BuwpI dI gwl qy ÈYrn dI gwl dI qulnf krdI hY.

''sfzy eyQy smuMdr JIlF BfvyN nhIN hn pr DrqI hyT bVf pfxI ey[[[qy ievyN hI[[[smJ lY peI sfzy pMjfbIaF dIaF rUhF aMdr vI bVf pfxI ey.”

suKjIq dy ienHF bolF qoN Bfv sI ik BfvyN BuwpI myrf skf Brf nhIN myry cfcy df puwqr hY pr iPr vI Auh sikaf nfloN vwD mfx krdf hY. bldyv dI khI gwl suKjIq ƒ bldyv dy afpdy KuÈk idmfg dI Aupj jfpI sI.

hr mnuwK jdoN dUijaF qoN iËafdf afÈfvF rwKdf hY qF Auh hmyÈf hI duwK Bogdf hY. ienHF afÈfvF qy iewCfvF ƒ sihjy hI cldy rihx dyxf cfhIdf hY iksy ƒ afpxy aDIn rwKx dI koiÈÈ hmyÈf mnuwK ƒ pryÈfn krdI hY. ieh qwQ ies khfxI ivc vI Aujfgr huMdf hY. ÈYrn dy nvIN-nvIN ivafh ky afAux qy suKjIq ƒ Aus dI kIqI Gr dI sYitMg bVI psMd afeI pr Auh socdI hY ik Èfied Aus dy duafrf kIqf igaf kMm ÈYrn Aus dy hwQoN pkV ky Éud krygI ik ilafE mYN krdI aF pr aijhf nhIN huMdf qF suKjIq ƒ guwsf afAuNdf hY, suKjIq dy rsoeI ivc kMm krn qy jdoN ÈYrn afKdI hY ik :

''mfm vts ids[[[jOb qy jfx qoN pihlF qUM ieh iek hor jOb afpxy gl pfeI ey ?”

qF suKjIq kOr smJdI hY ik Aus dI ƒh ÈYrn cfhuMdI hY ik Auh qy bldyv vI AunHF vFg kOPI ÈOp qoN nfÈqf qy lMc bfhr ikqoN kr ilaf krn. Auh ÈYrn dI ies soc ƒ vI nfkfrqmk pwK qoN socdI hY ik Èfied Auh Kfxf bxfAuxf hI nhIN cfhuMdI. jd ik ÈYrn Aus ƒ cOky cuwly qoN bfhr afAux leI kihMdI hY. ieh soc vI Èfied pwCmI qy BfrqI soc df tkrfAu hI hY. rfjU dy anusfr suKjIq bfhr Kfxf Kfx ƒ ÌËUl KrcI smJdI hY jd ik ÈYrn df mMnxf hY ik agr mnwK kmfAuNdf hY qF Aus ƒ Krc vI krnf cfhIdf hY.

suKjIq Gr kI qy bfhr kI hr vyly kuVHdI rihMdI hY ik Aus dy krmF ivc suwK nhIN. pr iPr dUjy hI pl afpxy mn ƒ Zfrs idMdI hoeI afKdI hY ik ''Cwz mnF suKI qF ieMzIan ƒhF vflIaF vI nhIN.”[[[Aus dI PYktrI ivc kMm krdIaF ieMzIan buVHIaF aksr hI ƒhF dI iÈkfieq krdIaF rihMdIaF hn. nfiekf ieQy vI afpxI ƒh ÈYrn dI qulnf ieMzIan ƒhF nfl krdI qy socdI ik Aus dI ƒh ny afpxy dovF bwicaF dy jnm smyN ikvyN hr cIË df tfeIm bMnH rwiKaf sI. Auh ikDry-ikDry afpxI nfkfrfqmk soc ƒ kwtdI vI hY ik ikAuN Auh ienHF iPkrF ivc peI hY jdoN ik pirvfr dy hor mYNbr koeI pRvfh vI nhIN krdy Èfied iesy krky Aus dy afpxy sws shurf suKI sn ikAuNik Auh bhuqy jMjflF ivc nhIN sn pey. ÈYrn vI jd vyKdI hY ik Aus dI sws GroN bfhr af ky vI afpxIaF socF ivc guafcI hoeI hY aqy bIc qy pfxI dy nËfry vI nhIN lY rhI qF ieh sB dyK ky Auh afKdI hY :''mfm ! Èfied afpxI pihlF vI gwl hoeI sI[[[hux iPr kih rhI aF ik iËMdgI iknfiraF qy bYT ky jIx vflI cIË nhIN[[[so jo mËf pfxI ivc kuwdx pfxI, nfl Kihx Kyzx aqy pfxI qy svfr hox `coN afAuNdf ey, Auh iknfry qy bYT ky nhIN af skdf.”

ÈYrn dy ienHF lÌËF ivc gihry Byd Cupy hoey hn. ieQy spwÈt qOr qy BfrqI qy pwCmI idRÈtIkox df tkrfa hr pwDr qy idKfeI idMdf hY. bIc qoN vfps af ky jdoN sfrf pirvfr rYstorYNt ivc slfh krdf hY qF suKjIq jfx qoN nFh kr idMdI hY, iesy kfrn ik Auh ikDry iPr Aus qy dbfAu nf pf dyx, ies leI Auh Gr jf ky afrfm krn dI afKdI hY pr Gr jfx mgroN iPr pCqfAuNdI hY ik Aus ny afpxy sfry pirvfr dy jIaF df mfx qoiVaf hY. Auh ieh gwl pihlF vI keI vfr socdI hY ik Gr ivcoN moh ikAuN Kurdf jf irhf sI. iek vfrI kYnyzf dI amIrI dIaF gwlF krdI ÈYrn jdoN kYnyzf dy pfxIaF dy amuwl KËfny bfry dws rhI sI qF ÈYrn ƒ Aus ny tokidaF ikhf sI : ''mMndy aF peI eyQoN dy smuMdrF, JIlF qy dirafvF ivc aQfh pfxI ey pr eyQoN dy lokF dIaF rUhF ivc qF Borf vI pfxI hIN dINhdf[[[bws KuÈkI hI KuÈkI ey.”

ienHF lfeInF nfl hI ÈYrn dI Auh gwl juVdI hY ik iËMdgI iknfiraF qy bYT ky jIx vflI cIË nhIN, Bfv ieho hY ik pwCm df klcr dUroN mfnx vflf nhIN blik ieh aMdr jf ky dyKx vflf hY. agr ieDr bhuq kuJ glq hY qF bhuq kuJ Bfrq nfloN cMgf vI hY pr ieh dyKx leI mnuwK/pRvfsIaF ƒ afpxI soc pwCmI lokF dI soc dy hfx dI bxfAux df Xqn krnf cfhIdf hY. jdoN suKjIq ieMzIaf jfx dy pRogrfm bfry soc rhI sI qF Aus ƒ nINd af geI. Ausy vkq tYlIPon dI GMtI vwjdI hY. Aus ny irsIvr AuTf ilaf. dUjy pfsy Aus dy cfcy df puwqr BuwpI bol irhf sI aqy Aus qoN Aus dI ËmIn df muKiqafrnfmf mMg irhf sI qF ik Auh ËmIn vyc ky kuJ hor kMm kr sky ikAuNik Aus df kihxf sI ik ËmIn QwilAuN pfxI suwk igaY, ËmIn vyc ky Auh koeI hor jugfV iPwt krnf cfhuMdf hY.

''hYN ! ËmIn QwilAuN pfxI suwk igaY[[[pfxI suwk igaY.” suwq-AunINdI hflq ivc suKjIq ƒ pqf nhIN lwgf ik Pon scumwc afieaf sI jF Aus ny koeI supnf dyiKaf sI. ies pRkfr ËmIn vycx dI gwl Aus dy idmfg Auqy ieMnI BfrI ho jFdI hY ik Auh hr vkq iesy bfry socdI hY sONidaF jfgidaF. ieh sB duwK asl ivc afpxIaF jVHF qoN tuwtx df hY pr dUjy pfsy pwCm ivc rihMidaF Auh AuQy dI soc dy hfx dy vI hoxf cfhuMdy hn. jrnYl isMG dI ieh khfxI ieho qwQ Aujfgr krdI hY.

afriQk ihwqF qy Bfvnfqmk lgfAu dy dvMd ivcoN guËrdy prvfsI pMjfbIaF dy irÈiqaF dIaF AulJIaF qMdF ƒ jrnYl isMG ny sMGxI buxqI vflIaF ienHF bhu-prqI khfxIaF ivc bhuq brIkbfnI nfl icqiraf hY. prMqU asIN vyKdy hF ik afriQkqf dI mjbUrI dy nfl-nfl smfijk rfjnIqk KyqrF ivc igxfqmk pRfpqIaF kIqIaF hn. AunHF ƒ afpxIaF ienHF pRfpqIaF Aupr mfx vI hY. ivdyÈ jf ky prvfsI BfrqIaF ny kfPI mwlF mfrIaF hn. iesy qrHF dI khfxI hY sVkF. ivdyÈ ivc imhnq df muwl vDyry pYx krky hI keI anpVH gMvfr aqy slIkf rihq ivakqI vI vwD qoN vwD kmfeI krky amIr bx jFdy hn. prvfs hMZfAuNidaF prvfsIaF ƒ ies qwQ df bhuq Drvfs rihMdf hY ik AuQy AunHF dI kIqI imhnq df shI muwl pYNdf hY, BfvyN ikqy-ikqy AunHF nfl Ìrk vI rwiKaf jFdf hY pr iPr vI Bfrq jF pMjfb nfloN AuQy imhnq ikqy iËafdf hY. iesy krky loVINdIaF shUlqF dI pUrqI vfsqy pirvfr dy sB jIaF ƒ kMm krnf pYNdf hY. ieh khfxI aijhI khfxI hY ijs ivc khfxI df nfiek ajIq isMG trwkF df mflk hY pr kuJ mhIny pihlF hI Aus df puwqr krn iek hfdsy ivc mfiraf igaf. Auh Aus dy jnm idn vfly idn Aus ƒ Xfd krky ipCly sfl dIaF XfdF ivc Ko jFdf hY. Qkfvt qoN bfad afrfm kr rhy ajIq isMG dy iKaflF ivc muV-muV Aus df puwqr krn GuMmdf hY - AuWcf lMmf kxkvMnF, muskrf-muskrf ky gwlF krn vflf krn[[[. ajIq isMG sfrI rfq sVkF dy jMgl ivc hI Btkdf irhf. ajIq isMG df sVkF nfl nfqf ieMzIaf `c hI bx igaf sI. pVHfeI ivc Kfs idlcspI nf hox kfrn Auh tYksI clfAux lwg ipaf sI. iPr ajIq isMG dy Brf rqn isMG ny mwD pRdyÈ ivc trwk zrfeIvrI kridaF do trwk bxf ley aqy afpxy nfl ajIq isMG ƒ kMm lf ilaf. Brf df kfrobfr vDfAux ivc Aus ny idn rfq iek kr idwqf.[[[QoVHy hI icrF ivc rqn dy trwkF dI igxqI vwD geI. ijAuN-ijAuN smF bIqdf igaf iqAuN-iqAuN Aus dy afpxy Brf nfl sbMD ivgVdy gey. mF-bfp ny vI rqn isMG df sfQ idwqf aKIr ajIq isMG afpxy nF dI ËmIn vyc ky kYnyzf af igaf.

hOlI-hOlI Aus ny tYpryNrI jOb Cwz ky afpxI mnpsMd trwk zrfeIvrI df kMm ÈurU kr idwqf qy afpxI pqnI suirMdr kOr qy bwicaF ƒ vI kYnyzf mMgvf ilaf. suirMdr kOr vI jOb krn lwgI. dovyN bwcy krn qy lwKI pVHn lf idwqy. iek vfr jdoN Aus df trwk hYimltn phuMicaf qF gYs styÈn koloN lMGdI sVk AuWqy lwgf sfeFIn borz Aus dI soc ƒ aqIq vwl lY AuWizaf jdoN Aus df pirvfr nvF-nvF kYnyzf afieaf sI. Aus dy bwcy qy pqnI ikMny KuÈ sn, ajIq isMG ny twbr nfl iek KuÈI sFJI kIqI sI :
''kwlH jdoN jYk ny myrf roz tYst ilaf qF vYarI guwz - vYarI guwz kr AuWiTaf[[[ryt vI mfn tryikMg kMpnI nfloN vwD dyeygf. afpxy bMdy kMm bhuq iËafdf lYNdy hn BfvyN zrfeIvr dy kMm ivc ijvyN ieMzIaf dy zrfeIvrF df hfl hY ik Auh nÈy ivc vI gwzIaF clfAuNdy hn pr ies dy leI kYnyzf ivc ies dy iKlfÌ vI sÉq kfƒn hY pr ies kMm ivc pYsy cMgy bxdy hn. ieho ajIq isMG ny afpxI pqnI qy bwicaF ƒ dwisaf. pqnI ny vI ajIq isMG ƒ dwisaf ik ajIq isMG dy kYnyzf af jfx qy lwKI ƒ qF koeI Prk nf pYNdf kr krn vDyry ims krdf sI Aus ƒ.”

acfnk Aus dI soc muV 'botYnIkl` gfrzn ivc prq afAuNdI hY. krn dy vYrfg ivc Auh buVbuVfAuNdf hY :
''krn ! AudoN dy ivCVy qF afpF iml gey sI pr hux mYN qF sflF bwDI qyry rfhF `c KVf rihMdf pr qUM muVn vfly rfhIN nhIN igaf[[[.”

jvfn puwq dI mOq qoN bfad ajIq isMG ieMnf tuwt igaf sI ik Auh sÌr qy ijwQy vI jFdf AuQy hI socdf-socdf aqIq ivc phuMc jFdf. ajIq isMG keI vfr inrfÈqfvF ivcoN gujiraf sI pr Aus dI rUh kdy eydF nhIN sI buJI ijvyN hux, krn qoN ibnF Auh socdf[[[. ajIq dI zrfeIvrI dy kMm ivc lgn dyK ky hI iek vfr jYk ny ikhf sI:
''aYjIq ! mYƒ qyry `c amrIkn zrIm nËr afAuNdY. amYrIkn zrIm bfry jfxdf ey nf ? XfanI koeI vI amIr bx skdY. ibËns ivc afpxI Dfk jmf skdY.[[[qUM dyKdf eI aYN ikMny mOky ny ieQy. pr eyQy sfrf kuJ bdldf vI bVI qyËI nfl ey[[[.”

ajIq isMG ƒ afpxI pqnI suirMdr nfl bhuq ipafr sI iesy leI Auh keI vfr mn ivc suirMdr dy rMg rUp ƒ lY ky socdf ik Auh suirMdr ƒ bx Tx ky rihx dy mOky pRdfn nhIN kr sikaf. hmyÈf kMmF hyT hI dwbI rhI sI Auh, pihlF ieMzIaf `c qy hux eyQy[[[. Auh hmyÈf suirMdr dy kMm ƒ GtfAux leI skImF GVdf qy socdf ik afpxy trwk lY ky Auh Aus df EvrtfeIm Cuwzvf dyvygf. ies qrHF hOlI-hOlI ajIq isMG kfmXfbI dI pOVI cVHdf igaf. ivXogy hoey ipAu dy mn ivc krn dI bfr-bfr Xfd AuWBr afAuNdI. Aus ƒ lwgdf ik Aus df puwqr krn ijvyN mypl df bUtf gwz irhf sI. suirMdr kOr dy iek vfr kihx qy aMgUrF dI vyl lfAux ƒ ikhf qF Aus dy AuWqr ivc krn ny afiKaf sI :
''Cwzo mMmI, ikDr Cwq bxfAuNdy iPrFgy. mYƒ qF vylF nfloN drKq vDIaf lgdy af. koeI sport nhIN mMgdy. afpxIaF jVHF aqy qxy qy KVdy af. strONg qxy vflf ieh mypl df drKq nfly dyKx ƒ suhxf qy nfly kYnyzf df nYÈnl trI.”

''pr Pldfr bUty dI afpxI ieMpOrtYNs huMdI ey.” ajIq isMG ny pqnI dI hfmI BridaF ikhf sI.
''zYzI ! PrUt df kI af, storF `coN ijMnf mrËI KrId lE. pr CF qF nhIN nf KrIdI jf skdI. ieh qF sfƒ afpxy hI bUty qoN imlxI aF.” krn ny ikhf.

puwqrF qoN ibnF mypl dI CF df mfpy kI krn ieho swc ajIq isMG ƒ muV krn dI Xfd ivc lY jFdf hY. hfeIvy `c af imlI iek sVk ƒ qwkidaF Aus dy kMnF ivc jYk dy bol gUMj gey, ''aYjIq ! ijs qrHF axjfxIaF sVkF dUr-durfzy koinaF qoN ÈurU ho ky iek dUjI ƒ jf imldIaF ny, iesy qrHF bMidaF dy vI myl ho jFdy ny.[[[ieh Audfhrx sI jdoN jYk qy ajIq dovyN kMm kfr dy ivc iek dUjy dy nËdIk afey qy iek dUjy dy ivÈvfs dy pfqr bxy. dovF ny imstr bfrtn df kMm Cwz ky iek sFJI kMpnI dI nINh rwKI `qy afpxI kMpnI bfbq AunHF ny ilKqI inXm bMnH ley ik Auh afpo afpxI trwkF dy Krcy dy iËMmyvfr qy afmdn dy hwkdfr hoxgy. sFJy Krcy trwkF dI kmfeI dy anupfq anusfr vMzy jfxgy. ies qrHF trwkF dI mYntnYNs df kMm ajIq dy aqy brokrF koloN ibjns hfsl krn df kMm jYk dy ihwsy afieaf.

ajIq isMG hmyÈf soc smJ ky Krcy krdf Aus df mksd kyvl DMn kmfAuxf hI sI pr dUjy pfsy jYk dI pqnI kYNQI hr holIzyaË ivc ikDry nf ikDry jfx df pRogrfm bxfAuNdI pr kMm ivc ieMny ibËI hox kfrn jYk ƒ keI vfr hux vkq df pqf hI nf lwgdf. Auh sB qoN pihlF ibËns pUrI qrHF sQfpq krnf cfhuMdf sI pr kYQI ƒ ieh gwlF sB byQvIaF lwgIaF qy Auh Éud bwicaF ƒ lY ky holIzyaË leI Ploirzf clI geI. iek idn acfnk 14 sflF dI bwcI ikwtI dy acfnk guMm ho jfx qy aqy puils dy qurMq aYkÈn ny Aus ƒ bcf ilaf. iesy dOrfn kYQI ieMnI zr geI ik Aus ƒ bury-bury iKafl afAux lwgy qy Auh kMb geI. muV kYQI ny kdy holIzyaË qy jfx df nfm nf ilaf. hOlI-hOlI dohF dI imhnq ƒ rMg lwgf trwkF dI igxqI vwD geI. ajIq isMG dy puwqr lwKI ny vI afpxf iDafn pVHfeI qoN htf ky trwkF dI zrfeIvrI vwl lgf ilaf. pr krn dI idlcspI afto mobfeIl ivc sI. krn dy aftomobfeIl ivc aYzmIÈn lYx qoN bfad ajIq isMG ƒ lwgf Èfied Aus df nfmvr trwkr bxn df supnf hux dUr nhIN qy sVkF vI ies dI gvfhI BrdIaF Aus ƒ hONslf idMdIaF ijvyN kih rhIaF hox ''qUM ihMmq kr asIN qyry nfl hF.” pr ajIq isMG ƒ lwgf ijvyN ieh Aus df BulyKf sI. sVkF df iksy nfl koeI ihq nhIN huMdf. ienHF df afpxf mksd huMdf ey. ieh lokF ƒ duVHfeI rwKxf cfhuMdIaF ny[[[iek dUjy qoN muhry inkl jfx ƒ hI iËMdgI df mnorQ bxf idMdIaF ny. ievyN kuJ hI sflF ivc CotIaF-CotIaF keI trikMg kMpnIaF qoN Auh mUhry inkl gey. sVkF vI ijvyN slfmF krn lwg peIaF hox. ijwDr vI ikDry pMjfbI trwkrË dI mIitMg huMdI AunHF dI kMpnI df iËkr ËrUr huMdf.

ajIq isMG ny afpxy puwqr lwKI df ivafh pwkf kr idwqf ? Aus ny ivafh pUry BfrqI klcr vFg gurduafry ivc kIqf. jYk ny gurduafry ivc ilKIaF qukF ƒ jfxn dI iewCf pRgt kIqI. ajIq isMG ny jdoN dwisaf : rUijn pRym ikAu iqn hI pRBU pfieE df aMgryËI anuvfd kIqf qF jYk boilaf - 'ieho gwl eIsfeI mq ivc vI hY lv ieË gOz`.

'vMz Cko` df anuvfd sux ky vI Aus ny afiKaf : 'sfzIaF PUz bYkF df arQ vI iehI ey.`
ivcfr vtfdrf kridaF AunHF ƒ iswK Drm df syvf qy eIsfeI Drm `c cYirtI dy isDFqF ivc sumylqf nËr afeI sI. gwl cldI-cldI ajoky inGfrF dI, igrËf-GrF qy gurduafiraF dy Dur aMdr qwk phuMc cuwkIaF mMzI dIaF sVkF dI, rfjnIqI dIaF sVkF dI[[[.`

lMc krdy ibMdr dy ivcoN vI ajIq isMG ƒ krn df Jlkfrf hI pYNdf hY. ibMdr ajIq isMG dy puwqr lwKI qy krn df cMgf imwqr sI. suirMdr kOr vI afpxy jvfn puwqr dI mOq dy Êm ivc ieMnI kmlf geI ik Auh keI vfr ajy vI afKdI ik Aus df puwqr krn afpxy dosq nfl GuMmx igaf hY. lyt rfq qwk muV afeygf. pr ajIq isMG Aus ƒ afKdf : 'BlIey loky ! afpxI ieh rfq bhuq lMmI ey, AumrF jyzI lMbI[[[kdoN qwk AuzIkdI rhyNgI krn ƒ. pr Auh nf mMndI puwqr dy Êm ivc prl-prl hMJU vgFAuNdI. hux qF ajIq isMG ƒ vI zr ho igaf ik ikDry puwqr dy Êm ivc Auh aMnHI hI nf ho jfey. Èfied ieho huMdf hY jvfn bwicaF dI mOq df Êm.

ajIq isMG idn rfq imhnq krky pYsy kmfAuNdf pr jdoN lwKI qy lwKI dI pqnI dUjy sfl iPr holIzyaË qy jfx dI gwl krdy hn qF ajIq isMG ƒ guwsf afAuNdf hY qy Auh afKdf hY :
''lwKI ieMnI aMnHI kmfeI hY nI ik hryk sfl kdI Ploirzf kdI ikAUbf qy kdI ikqy hor, holIzyaË krn qury rho. zih ky kMm kro.”

Auh afpxI ƒh ƒ vfDU Krc kr qoN vI rokdf hY. Aus df socxf hY ik agr qnKfh nvIaF-nvIaF zrYsF qy knyzIan KfixaF qy hI Krc krI jfxIaF hn qF jOb krn df kI Pfiedf ? pr iek idn Aus dI ƒh mIƒ bol pYNdI hY, 'quhfzf lfeIÌ stfeIl afpxf qy myrf afpxf hY.` pr ajIq isMG afKdf hY :''mIƒ ! qUM Èfied byihsfby Krcy ƒ hI lfeIP stfeIl smJ rhI eyN. lfeIP stfeIl `c qF bVf kuJ huMdf ey[[[ies ivc bMdy dy afpxy pirvfr dy gol vI huMdy ny, ijnHF ƒ acIv krnf huMdY.”

''mYN quhfzy golF nfl aYgrI nhIN krdI, iËMdgI dI kuaYiltI vI koeI cIË huMdI ey[[[Pfr XU df lfeIP ieË eIt, slIp aYNz tU vrk. bt Pfr mI dyar ieË mor tU lfeIP” krn vI afpxI BfbI mIƒ ƒ smJfAuNdf hY ik pfpf ny ieMnI strgl nfl kMpnI KVI kIqI aY. bjt nfl cwlx qy hI hor groa ho skdf hY. pr mIƒ nf mMnx qy lwKI vI Ausy df sfQ idMdf hY qy mfipaF nfloN vfeIP ƒ iËafdf ieMpOrtYNs idMdf hY.
ienHF kfrnF nfl Gr ibKrnf ÈurU ho jFdf. hr koeI ajIq isMG ƒ pirvfr ivc alwg-alwg slfh idMdf hY. ijvyN jYk kihMdf hY :
''aYjIq zONt krIeyt aYnI Pws[[[ibËins coN lwKI df bxdf ihwsf Aus ƒ dy dy.”
gurnfm vVYc ievyN mwq idMdf :
''ajIq ! qUM aV jf[[[jy mYN qyrI jgHf hovF qF kuJ vI nF idaF ieho ijhy aVIal ƒh puwq ƒ.”
suirMdr kOr ny afiKaf :
''lokF ny qF qmfÈf dyKxf huMdf ey[[[jYk dI gwl TIk ey[[[afpF ƒh puwq nfl koeI ivgfV bKyVf nhIN pfAuxf.”

jYk dI gwl ƒ qrjIh idMdy hoey ajIq isMG ny iqMn trwk lwKI ƒ dy idwqy. ihsfb-ikqfb kridaF Aus ny afpxy Brf rqn dI Xfd afeI ijs ny kuJ vI nhIN sI idwqf. hux Aus ƒ jYk dy trwkF nfl eIrKf huMdI. jYk kol vIh trwk qy ajIq kol isrÌ qyrF hI sn. ajIq isMG ƒ lwgdf hY ijvyN Èfied Aus df nfmvr trwkrË bxn df supnf tuwtdf jf irhf hovy. ieho icMqf Aus dI ishq qy asr krn lwgI pr krn dy ies kMm ivc lwgx nfl ajIq isMG ƒ muV afpxf supnf sfkfr huMdf nËr afieaf. krn hr kMm ƒ bVy qrIky nfl krdf. Auh sfry trwk trylrF dI jnrl hflfq, AunHF dIaF smyN-smyN hox vflIaF srivsF ƒ roËfnf kfrgujfrIaF sbMDI vyrvy kMipAUtr `c pfAuNdf qy ieMtrnYWt dI vrqoN vI krdf. ies qrHF krn dI soc df afDuinkqf nfl juiVaf hoxf qy hr gwl ivc smJdfrI nfl kMm krnf ajIq isMG leI mfx vflI gwl sI. ajIq isMG dy trwkF ivc iPr vfDf hox lwgf. krmcfrI vI kMpnI dy mflkF jYk hYrIsn qy ajIq huMdl dI zflr kuwt ibrqI ƒ inMddy hoey Qwkx-tuwtx dIaF iÈkfieqF krdy rihMdy qy nfl hI EvrtfeIm aqy bons dy lflc ivc idhfVIaF vI nf Cwzdy. pr jdoN AunINdry kfrn kuJ zrfeIvrF dI bybsI hox lwgdI qF AunHF ƒ rYst dyx leI ajIq, krn qy jYk vI trwkF nfl jfx lwgy. iek idn acfnk 'PrIiËMg ryn` (mINh jo DrqI qy izgdf hI jMm jFdf hY. ÈIÈy vrgI iqlkvI ies brÌ Auqy qurnf jF zrfeIv krnf bVf hI Éqrnfk huMdf hY.) ÈurU ho geI. pr iPr vI hOlI-hOlI AunHF ny sÌr cflU rwKx df PYslf kIqf. kMm ƒ imwQI qfrIk qwk Kqm krnf sI. pr acfnk krn ny dyiKaf ik iek trwk PrIiËMg ryn qoN iqlk ky jYk dy trwk ivc vwjf. krn jdoN sIn qy phuMcf qF vyiKaf ik ieMjx dy ivc ƒ Dws jfx kfrn jYk qy Aus df zrfeIvr gYrI sItF ivc burI qrHF Psy hoey sn. dohF dy trwk ƒ awg pY cuwkI sI. ipwCy ajIq qy ibMdr afpxf trwk rok hI rhy sn ik iek kfr AunHF ivc af ky vwjI ies qrHF iqMn kfrF bykfbU ho ky afps ivc iBV geIaF. zrfeIv kr rhy ibMdr ny trwk ƒ msF hI sFiBaf. krn ny bhfdrI nfl jYk qy gYrI ƒ bfhr kwZ ilaf. pr krn ny dyiKaf jYk AunHF dy ivc vwjx vfly trwk df zrfeIvr awg qoN bfhr inklx leI qrly mfr irhf sI pr pYr bryk ivc Pisaf hox kfrn asÌl ho irhf sI. krn dy hONsly nfl Aus zrfeIvr df pYr PrI ho igaf. pr awg cfry pfsy PYl geI sI. zrfeIvr qF bfhr inkl igaf pr krn df drvfËy ivc pYr AuKV igaf qy Auh awg dIaF lptF dy ivckfr izg igaf. krn ƒ bcfAux ivc zfktrF ny pUrf vfh lfieaf pr[[[.

juafn puwqr dI mOq nfl ajIq isMG dy Gr hf-hf-kfr mc geI. krn dI mOq ny ajIq qy suirMdr ƒ aMdroN iblkuwl qoV idwqf. suirMdr kOr afvfË mfrdI :
''krn, myry lfl ! ikDr clf igaYN qUM[[[dyK mYN drF `c KVHI aF[[[qyry isr qoN pfxI vfrnY[[[.”

khfxI ivc ajIq isMG dI pqnI suirMdr kOr vI afpxy juafn puwqr dy ivafh dIaF rIJF mn ivc pfl ky bYTI sI pr rwb ƒ Èfied kuJ hor hI mnËUr sI. ies qrHF khfxIkfr ny aijhI khfxI ilK ky pfTkF ƒ ihlf idwqf hY ieh dws ky ik keI vfr prvfsIaF ƒ ies ckfcOND dI Kfqr ikMnIaF kurbfnIaF dyxIaF pYNdIaF hn. rIJF qy cfvF nfl pfly puwqrF qy DIaF ƒ hor irÈiqaF ƒ ikvyN Koxf pYNdf hY. Èfied ieh vI swc hY ik mOq iksy df ieMqËfr nhIN krdI. Auh BfrqI jF prvfsI ivc koeI aMqr nhIN rwKdI. ieh ËrUr hY ik idn rfq amIr jF nfmdfr bxn leI kuJ qF Koxf pYNdf hY. iesy gwl df pRgtfvf ajIq isMG dIaF ienHF lfeInF qoN lwgdf hY jo Auh afpxy puwqr dI mOq qoN bfad buVbuVfAuNdf hY :

''myry dyKidaF-dyKidaF hI sB kuJ vfpr igaY[[[puwqrF. qyrI mMmI mYƒ muV-muV puwC rhI ey[[[myry krn ƒ ikwQy Cwz afieaYN ?[[[dws mYN kI jvfb idaF[[[koeI Blf eynI CyqI vI jFdf huMdY[[[?”

puwqr lwKI qy ƒh mIƒ vI mF-bfp ƒ hONslf idMdy. Bfrq bYTy Brf qy ajIq isMG dy mfipaF dy hmdrdI Bry bol sux ky hor vI kurlf AuWTdf hY. swc hY ieh khfvq nhuM nfloN mfs kdy alwg nhIN huMdf. duwK sB dy sFJy huMdy hn.

jdoN ajIq isMG, suirMdr kOr, lwKI, mIƒ, jYk qy kYQI Gtnf sQl qy Puwl rwKx gey qF idl tuMbvyN idRÈ ƒ vyK ky AunHF dy ihridaF `c AuCilaf mfx awKF rfhIN vih quiraf[[[hfeIvy dy nfl-nfl dUr qwk anykF lokF vwloN sjfey Zyr sfry Puwl aqy PuwlF nfl tuMgy hoey moh-Bry Èbd ijwQy krn dy Br juafnI `c tur jfx df sog mnf rhy sn AuQy iqMn jfnF bcfAux leI Aus dy gOrvmeI krqwv ƒ sjdy vI kr rhy sn.

jdoN jYk dwsdf hY ik Aus dI ƒh mIƒ qy puwqr lwKI AunHF kol prq afAuxf cfhuMdy hn qF ajIq isMG afKdf hY :
''jYk qUM jfxdf hI eyN sfzy qy AunHF dy lfeIP stfeIl `c ikMnf aMqr ey[[[Auh afpxI QF KuÈ rihx qy asIN afpxI QF ijvyN vI hF[[[TIk hF.”

ajIq isMG dy ienHF bolF qoN lwgdf hY ik Auh vkq nfl smJOqf krn leI iqafr hY pr afpxy ƒh-puwqr ƒ muV afpxy ivc Èfiml krn leI iqafr nhIN ikAuNik ijMdgI ijAux dy ZMg hr mnuwK dy afpo-afpxy huMdy hn.

jYk ajIq isMG ƒ kihMdf hY ik Auh afpxy afp ƒ kwlf mihsUs nf kry, afpF kMpnI cldI rwKFgy. ies pRkfr ajIq isMG muV afpxy kMm ivc ruJ jFdf hY qy ieh sfrI khfxI aqIq ivc hI ibafn huMdI hY. pr pl-pl afAuNdI krn dI Xfd ajIq ƒ bycYn kr idMdI hY. srkfrI icwTI pVHidaF hI Aus dy idl aMdr mfx dIaF CwlF AuWT pYNdIaF hn qy vyg ivc af ky afKdf ey :
''vfh Auey puwqrf ! vfh Auey puwqrf[[[.”

jYk jdoN Aus dI KuÈI ivc Èfiml huMidaF srkfrI icwTI pVHdf hY. ijs ivc iliKaf hY ik kYnyzf srkfr ny mYzl afÌ bryvrI nfl snmfinaf ey krn ƒ. ieh Ébr dwsx leI Auh kYQI ƒ mIƒ qy lwKI qy Kfs-Kfs trwkr dosqF ƒ dwsx leI nMbr imlfAuxy ÈurU kr idMdf hY. ajIq isMG vI mfx nfl pqnI ƒ afKdf hY : ''krn sfzf hI nhIN sfrI ieMzo kYnyzIan kimAUintI df isr AuWcf kr igaY[[[mIzIey `c Kbr afAux dI dyr ey, sfzf puwqr hr kYnyzIan dy mn qy Cf jfeygf.”

pr jvfb ivc suirMdr kOr afKdI hY : 'jd sfzf srU vrgf jvfn puwqr hI nhIN irhf qF kI krnf ies aYvfrz ƒ. jy awj krn ijAuNdf huMdf[[[afpxI hwQIN ienfm lYNdf[[[rwj-rwj KuÈIaF mfxdf[[[asIN vI Aus nfl AuWzdy iPrdy[[[.”

ajIq isMG qy suirMdr kOr dy afpxy puwqr dy Êm ivc awKF Br afAux qy jYk AunHF ƒ hONslf idMdf afKdf hY :
''mYN quhfzf drd smJdf hF[[[pr afpF ƒ mfx hY ik afpxf krn awj kYnyzf dy ieiqhfs dy sunihrI pMinaF `c clf igaY.”

''pr sfzy ieiqhfs ivc qF hux hnyrf hI hnyrf ey.”
suirMdr kOr dI afvfË BrI hoeI sI. jYk ny iPr Aumfh BrI afvfË `c ikhf:
''hnyry ivc vI loa huMdI ey[[[qfiraF dI loa.”

ievyN khfxI df pfqr jYk krn dI qulnf qfiraF nfl krdf hY jo rfq ƒ cmkdy hn, kdy nhIN buJdy qy loa idMdy hn. ies pRkfr krn vI mr ky ijAuNdf hY, amr hY. iek dyÈ Bgq dI qrHF jo kyvl afpxy leI nhIN dUijaF leI kurbfnIaF idMdy hn. ies pRkfr khfxI df pfqr jYk vI pMjfbI pfqrF dy mukfbly vDyry guxvfn qy iensfnIaq df iKafl rwKx vflf hY.

jrnYl isMG dIaF khfxIaF ivc iek gwl hor vI Aujfgr hoeI hY ik ies khfxI-sMgRih ivc pyÈ pfxI, guafcy lok, sVkF iqMnoN khfxIaF dy pfqr - pfxI khfxI dI nfiekf suKjIq, guafcy lok khfxI df pfqr ÈmÈyr isMG aqy sVkF khfxI df pfqr ajIq isMG aqy ivdyÈ dy dovyN pfqr jymË aqy jYk dy ieh sB pfqrF dy nF afps ivc rlgwz hoey lwgdy hn.

ies qrHF asIN vyKdy hF ik prvfsI pMjfbI khfxI ajoky mnuwK dI sfDfrnqf dy pRsMg ivc mnoivÈlyÈx krdI hoeI nvyN pfsfr isrj rhI hY. prvfsI khfxI pwKoN sfihq ƒ mfXUs hox dI loV nhIN. pwCmI dunIaF df mnuwK inwq nvyN aYzvYNcr krn dy rfh qur irhf hY ijs df ihwsf prvfsI pMjfbI vI hn aqy AunHF koloN nvyN iviÈaF, nvIaF jugqF vflIaF khfxIaF dI hF-muKI AumId vI hY. ienHF khfxIaF df sB qoN cMgf pihlU ieh hY ik Auh pfqrF ƒ ivcfrf bxn nhIN idMdIaF sgoN pRsiQqIaF dIaF ËrUrqF rfhIN duKFq boD isjr ky kQf rcnf ƒ sMjIdf kfrj bxf idMdIaF hn. ieho jrnYl isMG dI klfpUrk hox df pRmfixk pihlU hY. jrnYl isMG ijhy prvfsI khfxIkfr dI khfxI nfl pMjfbI kQf jgq dI amIrI df aihsfs kIqf jf skdf hY. ieh khfxI leI ÈuB Ègn hn.

***

sI-122, XUnIvristI kYNps, kurUksLyqr, hirafxf (ieMzIaf)-136119[

(14 julfeI 2006)

rjnI rfxI dIaF hor rcnfvF pVHn leI kilwk kro:

smkflI simaF df swc : afqmjIq df nftk pUrn-----lyiKkf: zf[ rjnI rfxI

myplF qoN ipwplLF dI CF BflLdI sLfierI : imwpl dI kYnvs--         zf[ rjnI rfxI

jVHoN AuKVy pMjfbI prvfsIaF dI dfsqfn “tfhxIAuN tuwty”----zf: rjnI rfxI

mYN qF iek sfrMgI hF : nfrIvfdI idRsLtI kox qoN----rjnI rfxI

vInf vrmf df khfxI sMgRih “muwl dI qIvIN": rjnI rfxI

vInf vrmf dI khfxI klf “PrMgIaf dI nUMh” dy afDfr qy: rjnI rfxI

e-mail:
ilKfrI


© likhari: Punjabi Likhari Forum-2001-2006