pfvn
sRI gurU gRMQ sfihb jI kyvl iswKF dy hI nhIN sgoN
smucI mfnvqf df pivwqr gRMQ hn, ikAuNik ies ivc kyvl
iswKF leI nhIN sgoN srbq dy Bly df sMdys
idqf igaf hY.ies pfvn gRMQ ivc drj gurU sfihbfn aqy
ihMdusqfn Br dy pRmuK ihMdU qy muslmfn BgqF dI bfxI
kyvl iek iPrky dy lokF nUM Dfrimk syD nhIN idMdI sgoN
sfrI dunIaf nUM mfnvqf, BfeIcfrk eykqf aqy ivsv sLFqI
df AupdysL idMdI hY.
dsLmysL
ipqf sRI gurU goibMd isMG jI mhfrfj ny sRI gurU gRMQ
sfihb nUM gurgwdI bKLsL ky iswK kOm nUM hI nhIN sgoN
smucI mnuKqf nUM sLbd gurU dy lV lgfieaf
hY.
pMjvyN
nfnk,sRI gurU arjn dyv jI ny pihly gurU sfihbfn qy
afpxy smkflI BgqF dI bfxI iekwqr kr ky afid gRMQ ivc
Kud sMpfdnf kIqI. pRiswwD iswK ivdvfn BfeI kfhn isMG
nfBf ricq mhfn kosL anusfr sfry Drm gRMQF df
svfmI, iswK Drm df mhfmfnX pusqk, sRI gurU arjn dyv
jI ny pihly siqgurF dI bfxI iekwqr kr ky sMmq 1660
ivc, ieh rfmsr dy iknfry (aMimRqsr) BfeI gurdfs jI
qoN ilKfAuuxf afrMiBaf, apnI rcnf aqy BgqF afidk dI
bfxI sLfiml kr ky sMmq 1661 ivc smfpq kIqf, iesy sfl
BfdoN sudI iek nUM hirmMdr ivc gurmq dy pRcfr leI
asQfpn kr ky bfbf buwZf jI nUM gRMQI Qfipaf. (pMnf-436)
sRI
drbfr sfihb dy sfbkf hYz gRMQI qy sRI akfl qKLq sfihb
dy sfbkf jwQydfr mrhUm igafnI ikRpfl isMG ny afpxI
pusqk sRI hirmMdr sfihb df sunihrI ieiqhfs
ivc iliKaf hY ik sRI hirmMdr sfihb dy aMdr pihlI vfrI
sRI gurU gRMQ sfihb jI df pRkfsL kr ky bfbf buwZf jI
nUM pRmuK gRMQI dI pwdvI qy sQfpq kr ky sRI gurU arjn
dyv jI ny gRMQI dI pwdvI dI pRQf afrMB kIqI. Auh
ilKdy n 1661 ib: BfdroN sudI 1 nUM nrisMiGaF
qy vfijaF-gfijaF dI GnGor ivc sMgqF df BfrI jlUs
cwilaf. sRI gurU gRMQ sfihb df srUp bfbf jI dy sIs
Aupr sI qy gurU arjn dyv jI sfry rfh cOr krdy gey.
sRI hirmMdr sfihb puwj ky siqgurF ny bfbf jI nUM sRI
gurU gRMQ sfihb jI df pRkfsL krn df hukm kIqf.jd bfbf
jI ny siqkfr sihq pRkfsL kr ilaf qF siqgurF ny sMgqF
nUM hukmnfmf suxfAux leI afiKaf. bfbf jI ny pihly
pRkfsL bfad pihlf hukmnfmf ilaf qF ieh mhFvfk afieaf
:-
sUhI mhlf 5 ]
sMqF ky
kfrij afip Kloieaf]
hir kMmu krfvix afieaf rfm] (pMnf
783)
ies
dy bfad jpu jI sfihb df pfT kIqf aqy sMgqF ny bfbf jI
dI Ausqiq kIqI.ijMnf smf mhFvfk huMdf irhf Aunf smF
gurU arjn dyv jI KVy ho ky cOr krdy rhy.
Aus
smyN qoN ies pfvn idvs nUM gurduafrf sRO rfmsr sfihb
qoN sfihb sRI gurU gRMQ sfihb dy pfvn srUp nUM sMgqF
bVI sLrDf qy siqkfr nfl ngr kIrqn dy rUp ivc ilaf ky
swcKMz sRI hirmMdr sfihb lY kY afAuNNdIaF hn. ieh
pRQf aj vI jfrI hY.
sRI
hirmMdr szihb dI drsLnI idEVI dy kvfV grmIaF ivc jyT
qy hfVH dy do mhIny aMimRq vyly do vjy, ivsfK qy sfvx
dy do mhIny 2[15 vjy,cyq qy BfdroN dy do mhIny 2[30
vjy,asU qy Pwgx dy do mhIny 2[45 vjy, kwqk, mwGr,poh
qy mfG dy cfr mhIny iqMn vjy KulHdy hn. sMgqF siqnfm
vfihgurU df jfp krdIaF sRI hirmMdr sfihb dy
aMdr puwjdIaF hn qy mwQf tyk ky afpxI mn-psMd QF Aupr
bYT jFdIaF hn.gurbfxI df kIrqn afrMB ho jFdf hY.igafnI
ikRpfl isMG anusfr purfqn smyN ikvfV KulHx qoN iek
GMtf bfad sRI afsf jI dI vfr df kIrqn afrMB huMdf sI,
pr syvf-pMQI sMprdfie dy mhFpurK sMq bfbf sLfm isMG
jI zyrf aftf mMzI vfly afsf jI dI vfr qo pihlF iek
GMtf qMqIsfjL srMdy nfl pRym sihq kIrqn krdy sn.ies
df ievjLfnf vI koeI nhIN lYNdy sn ijs kfrn sMgqF ies
cONkI nUM prym cONkI kihx lg peIaF sn.hux
ies nUM iqMn pihr dI cONkI ikhf jFdf hY.
Auh
ilKdy hn ik sRI afsf jI dI vfr dy kIrqn afrMB hox qoN
iek GMtf qy ikvfV KulHx qoN do GMty bfad sRI akfl
qKLq sfihb qoN koTf sfihb ivcoN sRI gurU gRMQ sfihb
jI dI svfrI cldI hY. smyN isr sRI akfl qKLq sfihb
Aupr pey ngfry qy cot vwjdI hY.gRMQI isMG koTf sfihb
dy aMdr clf jFdf hY. purfqn smyN c kuMjI-brdfr
qy aj kl PLrfsL dI ingrfnI ivc pRymI isMG sunihrI
pflkI auMdr mKLmlI gwdy rumfly, plkF qy pVidaF qy
PulF dy syhiraF nfl sjf ky ilafAuNdy hn.koTf sfihb dy
aMdroN sRI hirmMdr sfihb dy gRMQI jF hYz gRMQI sMKyp
ardfs kr ky sRI gurU gMQ sfihb dy srUp nUM isMG sfihb
dy sIs Aupr rKvfAuuNdy hn qy cOr sRI hirmMdr sfihb dy
cOr-brdfr nUM pkVf idMdy hn.koTf sfihb qoN sRI akfl
qKLq sfihb dy bfhr hyT pflkI sfihb qk isMG sfihb sIs
qy sRI gurU gRMQ sfihb df srUp lY ky cldy hn.isMG
sfihb dy awgy awgy do cobdfr cFdI dIaF do cobF lY ky
cldy hn qy cOr-brdfr cOr krdf afAuuNdf hYf pflkI kol
af ky cOr-brdfr pflkI ivc swjy hwQ srhfxy Aupr cOr rK
ky isMG sfihb dy sIs qoN afpxy dovyN hwQ pf ky sRI
gurU gRMQ sfihb dy srUp nUM luhfAuNdf hY.Aus smyN
sfhmxy pfisEN Ausy qrHF PrfsL dy afpxy dovyN hwQ gurU
mhfrfj dy srUp nUM pfey huMdy hn. siqkfr nfl sihjy
sihjy srUp nUM Auqfr ky pflkI ivc sjf idMdy hn. pflkI
ivc pey ishry gurU mhfrfj Aupr sjf dyNdy hn qy isMG
sfihb cOr krdy cldy hn. cOr-brdfr isMG sfihb dy swjy
pfsy aqy PrfsL sfhmxy pRymIaF qoN syhry lY ky mhfrfj
dy srUp Aupr sjfAuNdy hn qy AuproN lfh ky pRymIaF nUM
pRsfd rUp ivc dyNdy hoey pflkI dy nfl nfl cldy jFdy
hn.sMgq gurbfxI df gfiex krdI hoeI cldI hY.pRymI vfrI
vfrI awgy qoN ipCy pflkI hyT moZf dy ky afpxy afp nUM
vwzBfgI smJdy hn.cldy smyN sRI akfl qKLq sfihb qoN
ngfrf vwjdf rihMdf hY.jd pflkI drsLnI izEVIc
dfKl huuMdI hY qF ngfrf bMd ho jFdf hY.pul dy Aupr
cldI hoeI pflkI swcKMz sRI hirmMdr sfihb kol af ky
ruk jFdI hY. isMG sfihb qoN cOr-brdfr cOr pkV ky
pflkI ivc swjy hwQ srhfxy Aupr rK ky isMG sfihb dy
sIs Aupr siqkfr sihq rKvf idMdy hn.isMG sfihb swcKMz
sRI hirmMdr sfihb aMdr nUM cldy hn qy cOr-brdfr cOr
krdf rihMdf hY. Aus smyN aMdr df kIrqn bMd jo jFdf hY
aqy aMdr bYTI sMgq siqkfr vjoN AuT ky KVHI ho jFdI hY.
sMgqF iekwiTaF hI siqnfm sRI vfihgurU jI
dI Duin alfpdIaF hn.isMG sfihb bVy siqkfr nfl pfvn
srUp df pRkfsL krn lgdy hn. sMgq afpxI afpxI QF bYT
jFdI hY.svwXy pVHx vfly pRymIaF ivco iek pRymI BwtF
dy svwXy pVHx lg jFdf hY.isMG sfihb sRI gurU gRMQ
sfihb df pRkfsL kr ky hukmnfmf lYNdy hn.
rfq
(dyr sLfm) nUM kIrqn sohly dI cONkI qoN bfad smfpqI
dy mhFvfk lYx qoN kuJ smF pihlF PrfsL qy iek isafxf
syvfdfr, pRkfsL krn vfly smyN vFg dohIN pfsIN sRI
gurU gRMQ sfihb jI dI mMjI sfihb qoN QoVf ijhf agyry
ho ky bYTdy hn.cOkVIaF mfr ky afpo afpxy goizaF Aupr
prny lY lYNdy hn, iPr gRMQI isMG dI mdd nfl sRI gurU
gRMQ sfihb AuproN iek iek kr ky sihjy sihjy
rumfly Auqfrdy qy qihaF mfr ky rmfilaF vflI pytI ivc
rKI jFdy hn. Auqlf rumflf Auqfr ky JfV ky iPr sfhmxy
sjf idMdy hn.kIrqn bMd ho jFdf hy.gRMQI isMG mhFvfk
srvx krvfAuNdf hY qy bfad ivc sRI gurU gRMQ sfihb jI
dy srUp df suKfsx krfAuNdf hY, ijs ivc PrfsL qy
syvfdfr pfisEN rumfly PVfAuux dI mdd krdy hn. suKfsx
krdy smyN soihly df pfT gRMQI isMG krdf hY.soihly qoN
pihlF isr msqk rKF pfrbRhm sLlok aqy
qfqI vfE n lgeI sLbd df pfT krdf hY.
soihly df pfT pUrf ho jfx bfad rfgI isMG smfpqI dI
pAuVI lfAuNdy hn. ies AuprMq smfpqI qy svfrI dy clx
df ardfsf kIqf jFdf hY qy sRI gurU gRMQ sfihb dI
svfrI koTf sfihb nUM cl pYNdI hY.sMgqF ijvyN svyry
aMimRq vyly sunihrI pflkI ivc pfvn srUp nUM swcKMz
sRI hirmMdr sfihb ilafAuNdIaF hn, AuvyN hI rfq nUM
svfrI koTf sfihb phuMcfAuNdIaF hn.drsLnI izEVI qoN
svfrI sfihb bfhr af jfx sfr sRI akfl qKLq sfihb Aupr
ngfrf vwjxf sLurU ho jFd hY, jo svfrI dy koTf sfihb
puwjx qk vjdf rihMdf hY. gRMQI isMG pflkI coN svfrI
afpxy sIs qy koTf sfihb lY ky puhMcdy hn.sI gurU gRMQ
sfihb plMG qy sjf ky sMKyp jyhI ardfs kr ky mwQf tyk
ky koTf sfihb qoN gMQI isMG vfps af jFdf hY.
241,sYNtrl
tfAUn, dfd, pKovfl roz,luiDafxf-142022 Pon:91-161-2562715e-mail:harbir65 @ sify.com