do sLbd
s:
hrbIr isMG BMvr 'pMjfbI sfihqk jgq' ivc iek sPl lyKk
aqy pwqrkfr vjoN jfixaf pihcfixaf nF hY. 31 virHaF
qoN afp 'itRbIAUn' aKLbfr sMmUh leI 'sInIar pwqrkfr'
vjoN kMm krdy af rhy hn. afp dy bhu-muly lyK pMjfbI
dy pRmuwK pricaF ivc vI Cwpdy rihMdy hn. afpdIaF: (1)
soBf isMG-jIvn, sLKLsLIaq qy klf, (2) kI KLfilsqfn
bxygf?, (3) pMjfbI df lok nfiek(sMq hrcMd isMG
lONgovfl), (4) nfrIal dI DrqI aqy (5) zfierI dy pMny
afid pusqkF prkfisLq hoeIaF ijhnF nUMM pfTkF vloN
BrvF huMGfrf imilaf. 'zfierI dy pMny' leI afp nUM vwK
vwK sMsQfvF vloN snmfinaf vI igaf.
inDVk,
inrpwK, eImfndfr aqy sLkqIsLflI pwqrkfr s: BMvr dIaF
hux qwk 'ilKfrI' ivwc swq rcnfvF CpIaF hn.
AuhnF dI iewk hor nvIN rcnf: 'qUM jfxf hY ik nhIN?'
ilKfrI dy pfTkF dy rU-b-rU kridaF asIN prsMnqf df
anuBwv kr rhy hF. -----ilKfrI
******
qUM jfxf hY ik nhIN?
-hrbIr isMG BMvr-
pMjfb
ivwc KfVkU lihr dOrfn pwqrkfrF leI kMm krnf bVf hI
aOKf sI. pMjfb puils, sI[afr[pI[ smyq surwiKaf PorsF
aqy KfVkU gruwp afpxy hwk dIaF KbrF lgvfAux leI
pwqrkfrF AuWqy bhuq dbfa pfAuNdy sn, DmkIaF vI idMdy
sn. KfVkUaF hwQoN iqMn-cfr pwqrkfr mfry vI gey sn.
ies leI afpxy aKbfr Kbr pUrI qrHF jFc-pVqfl
krky hI Byjdy sF.
AunHF
idnF ivc surwiKaf PorsF vloN jo
KfVkUaF nfl mukfbly hoey, Auh vDyry krky JUTy
mukfbly huMdy sn. aksr puils jF surwiKaf
PorsF vloN mukfbly bfry jo pRYWs not jfrI huMdf sI jF
pRYWs kfnPrMs huMdI sI, Aus ivc iehI dwisaf huMdf sI
ik ipClI rfq PlF QF puils ny nfkf lfieaf sI, sfhmxy
vfly pfsy qoN do jF iqMn ivakqI afey. AunHF
rukx leI ikhf qF awgoN AunHF ny golI clf idwqI, ijs
dy jvfb ivc aqy afpxy bcfE leI puils ny vI golI clfeI,
QoVHI dyr dovF pfisaF qoN golI cwldI rhI ijs ivc iek
ivakqI mfiraf igaf, dUsrf hnyry df Pfiedf AuTf ky
Bwjx ivc kfmXfb ho igaf. mfry gey ivakqI dI pCfx PlF
KfVkU vjoN hoeI hY.
sB
qoN pihlf mukfblf, jo aslI mukfblf sI, Auh jlMDr
ijLlHy dy Bogpur lfgy hoieaf ijs ivc aMimRqsr lfgly
ipMzF dy iqMn nOjvfn mfry gey sn. ieh iqMny hI iek
motrsfeIkl qy jf rhy sn ik awgoN puils nfl
muwTByV ho geI, AunHF sKq mukfblf kIqf. ies qoN iek
jF do idn pihloN Bogpur jF iksy lfgly ipMz iek bYNk
ivc zfkf ipaf sI. puils anusfr ieh zfkf ienHF iqMnF
nOjvfnF ny mfiraf sI, pr ienHF dI pCfx nhIN kr skI sI.
ies bfry aKbfrF ivc Kbr af rhI sI ik keI idn bIqx
qy vI puils ienHF dI pCfx nhIN kr skI.
ieh
akqUbr 1983 dy pihly hPqy dI gwl hY, myrI aMimRqsr
ivKy itRibAUn gruwp ivc bqOr pwqrkfr kuJ idn pihlF hI
inXukqI hoeI sI. Drm XuwD morcf cl irhf sI. kMm bhuqf
hox krky itRibAUn gruwp dy muwK sMpfdk sRI pRym
BftIaf ny idwlI siQq itRibAUn ibEro dy cIP (mrhUm)
sRI siqMdrf isMG dI izAUtI vI kuJ idnF leI aMimRqsr
lgfeI hoeI sI. asIN aMimRqsr siQq pwqrkfr aksr hr
rojL hI sRI drbfr sfihb kMplYks jFdy sF aqy morcf
izktytr sMq hrcMd isMG lONgovfl aqy sMq jrnYl isMG
iBMvrFvfly iml ky sfrI siQqI bfry jfxkfrI
pRfpq krky afpxy aKbfrF KbrF Byjdy sF. AunHF
idnF ivc keI KfVkU gruwp jF grm iKaflIey drbfr sfihb
kMplYks aMdr hI rih rhy sn. myrI sBnF nfl cMgI jfx-pCfx
sI aqy sbMD vI bhuq cMgy sn. myry dovF sMqF nfl vI
bhuq cMgy sbMD sn.
Auprokq
mukfbly ivc mfry gey iqMny nOjvfn bwbr Kflsf nfl
sbMDq sn. myry bwbr Kflsf dy keI afgUaF nfl vI cMgy
sbMD sn. iek idn mYN sMq hrcMd isMG lONgovfl pfs
AunHF dy kmry ivc bYTf sF ik bwbr Kflsf df mnmohx
isMG, jo ipwCoN iksy QF bMb iljFdf hoieaf bMb Ptx
kfrn mfiraf igaf sI, afieaf. Auh vI sfzy nfl gwlF krn
lwgf. Aus ny sMq lONgovfl puwiCaf ik afpF BMvr
AunHF iqMnF nOjvfnF dy nF dy dyeIey qF jo
afpxI aKbfr Kbr Byj dyx. sMq jI kihx lwgy,
nhIN, kuJ idn hor ruk jfeIey. puils
JwK mfr lYx dyeIey. AunF mY
mfry gey muMizaF dy nF dws idwqy, pr hfly Kbr Byjx
qoN rok idwqf. mYN vfps af igaf. ies qoN do ku idn
bfad sRI siqMdrf isMG lONgovfl imlx gey, AunHF
nfl mYN nf jf sikaf. sMq jI ny AunHF nOjvfnF dy nF
iek kfgjL AuWqy ilK ky sRI siqMdrf isMG dy ky
Kbr Byjx leI ikhf. siqMdrf isMG ny dPqr af ky
mY Auh kfgjL idMidaF ikhf, qUM mukfbly vflI Kbr
Byj dy. mYN Kbr Byj idwqI jo agly idn aMgryjLI aqy
pMjfbI itRibAUn ivc Cp geI.
agly
idn bfad dupihr mYN sRI drbfrf sfihb kMplYks igaf qF
mY iksy ny ikhf ik bwbr Kflsf vfly qY lwB
rhy hn. mYN soicaf koeI Kbr dyxI hovygI. qyjf isMG
smuMdrI hfl dI pihlI mMjLl qy sMq lONgovfl
iml ky mYN ies qoN AuWprlI mMjLl sLRomxI kmytI
dy pbilistI ivBfg ivc clf igaf. Aus smyN AuWQy koeI
nhIN sI, mYN aKbfr pVHn lwgf. kuJ imMtF bfad hI bwbr
Kflsf dy iqMn hiQafrbMd KfVkU afey qy mY kihx
lwgy qY sfzf jQydfr bulf irhf hY. pwqrkfrF
vflI afkV nfl mYN ikhf Aus iewQy Byj idE, mYN
nhIN jfxf. Auh kihx lwgy jQydfr ny iewQy nhIN afAuxf,
qY hI AunHF pfs jfxf peygf. mYN ikhf ik Tihr ky
jfvFgf. mYN aKbfr pVHdf irhf. Auh bYT gey qy kuJ
imMtF ipwCoN kihx lwgy, qUM jfxf hY ik nhIN? jF
asIN afpxy qrIky nfl lY ky jfeIey? AunHF
ny gwlF gwlF ivc dws idwqf sI ik awj CpI Kbr qoN
jQydfr nfrfjL hY. AunHF ikhf ik qUM sfzy ivruwD KbrF
Byjdf hYN. ies qoN pihlF qMU inrMkfrI muKI dy kql kys
ivc loVINdy BfeI rxjIq isMG dy iewQy pnfh lYx bfry
Kbr ByjI sI. mYN sfrI gwl smJ igaf aqy soicaf ik ieh
aVb bMdy hn; ienHF nfl jfxf hI peygf. kuJ imMtF bfad
mYN AunHF nfl qur ipaf. pOVIaF AuWqridaF hI
sMq lONgovfl dy bfzIgfrz BfeI guridafl isMG, jo
ipwCoN gurduafrf sfihb mOjo klF, ijLlf biTMzf dy mhMq
bxy, iml pey. Auh puwCx lwgy, ikwQy cwly ho? mYN
dwisaf ik ienHF dy jQydfr ny bulfieaf hY. Auh sfrI
gwl smJ gey. Auh kihx lwgy ik aMdr sMqF pfs jfE. Auh
myry nfl hI sMqF vwl gey. sMq jI ny AunHF ibTf
ilaf aqy ikhf, hrbIr isMG ny ikqy nhIN jfxf,
mYN afpy quhfzy jQydfr nfl gwl kr lvFgf. Auh
cly gey. mYN vI vfps af igaf.
bwbr
Kflsf dI sMq iBMzrFvfilaF nfl nhIN bxdI sI. AunHF df
iKafl sI ik ieh Kbr sMq iBMzrFvfilaF ny lgvfeI hY.
aMgryjLI qy pMjfbI itRibAUn ivc Kbr pVH ky AunHF iqMn
nOjvfnF dy Gr vfly roNdy ipwtdy hoey bwbr Kflsf dy
jQydfr (BfeI suKdyv isMG bwbr) pfs af gey sn. AunHF
afpxy puwqrF dy mfry jfx bfry aKbfr dI Kbr qoN
hI pqf lwgf sI ijs krky ieh bwbr KPf sn. jykr
BfeI guridafl isMG nf imldy aqy sfnUM sMq lONgovfl
vwl nf Byjdy qF ho skdf hY ik Aus idn bwbrF hwQoN mYN
mfiraf jFdf. dPqr ivc phuMicaf hI sF ik cMzIgVH qoN
myrI KYrIaq puwCx bfry cMzIgVH kMm krdy sInIar sfQIaF
dy Pon af cuwky sn. AunHF sUhIaf eyjMsIaF qoN
ies Gtnf bfry pqf lwg igaf hoeygf. AunHF mY
ikhf, awj bc igaf hYN; sLhId ho jfxf sI. awgy
afpxf iKafl rwKxf.
(30
sqMbr 2006)
241,sYNtrl
tfAUn, dfd, pKovfl roz,luiDafxf-142022 Pon:91-161-2562715e-mail:harbir65 @ sify.com