“pRB jI qU myry pRfn aDfrY”

dI mn-msqk ivwc joq jgf ky
klf nUM prnfeI sMdIp kOr Dnoaf

-ikrpfl isMG pMnUM-

 

 

sMdIp Dnoaf iewk icwqrkfr hY, iewk kvI hY, iewk icMqk hY, aqy hY hor bVf kuwJ. asl ivwc Auh iewk iKzfrn hY, rMgF dI, ivcfrF dI, sLbdF dI, ijmnfstk dI, Koh-Koh dI, aqy pqf nhIN hor iks iks klf dI. jo sLfied smF hI jfxdf hY.

Ausdy icwqrF nUM dyKdy hF qF idl krdf hY ik AunHF nUM dyKI jfeIey, dyKI jfeIey, dyKI hI jfeIey. AusdI kivqf nUM pVHdy hF qF rUh krdI hY ik Aus nUM pVHI jfeIey, pVHI jfeIey, pVHI hI jfeIey. Ausdy ivcfr aqy AunHF dy ivsQfr suxdy hF qF mn krdf hY ik AunHF nUM suxI jfeIey, suxI jfeIey, suxI hI jfeIey.

ieh sfrI soc myry iekwly dI nhIN, sgoN sfzy sFJy sMprk ivwc afey hr icMqk dI hY. isafxy kihMdy hn ik qIr dI smrwQf AusdI Cwzx vflLI kmfn aqy clfx vflLy dI jfn (bfhU-bl) ivwc huMdI hY. ies leI afE pihloN sMdIp dy ipCokV AuWqy iewk pMCI Jfq mfr leI jfey.

sMdIp df jnm Puwtbfl iKzfrIaF dI krm BUmI mfhlpur dy nyVy iewk ipMz ‘bMbylI’ aMdr 1973 ivwc pMzq rwKf rfm dy mkfn ivwc hoieaf. ikAuNik sMdIp dy mfqf ipqf Aus ipMz ivwc tIcr sn aqy pMzq jI dy Gr ivwc rihMdy sn. pMzq jI dy Gr swq lVkIaF sn. Auh sMdIp nUM afpxI awTvIN bytI vFg mMndy sn. pMzq jI df vwzf pirvfr ieqnf suihrd aqy inwGf pirvfr hY ik Auh awj qIkr sMdIp nUM afpxI skI bytI ijqnf inwG vMzdf af irhf hY.

sMdIp df asl ivwc jwdI ipMz bfVIaF klF hY jo bMbylI aqy mfhlpur qoN 5,7 iklomItr dI dUrI AuWqy hY. Aus dy mfqf suirMdr kOr jI afrt aYNz krfPt dy rftfietz tIcr hn. ipqf srdfr rwKf isMG jI iewk sInIar skYSzrI skUl ivwc tIcr rhy. sMdIp ajy kyvl sfZy iqMn ku sflF dI bflVI hI sI ik Aus dy ipqf jI hVH dy pfxI qoN iksy bjLurg nUM bcfAux gey idl df dOrf pY jfx kfrn kyvl aKIrly qIhivaF dy sflF dI Aumr ivwc hI afpxy pirvfr nUM sdIvI ivCoVf dy gey. ies duKdfeI ivCoVy ipwCoN pirvfr dy isr AuWqy hwQ sMdIp dy nfnf inrml isMG horF ny hI rwiKaf. sMdIp dy iqMn mfmy hn. AunHF iqMnF ny vI afpxy moh ipafr ivwc iksy prkfr dI kmI nhIN afAux idwqI. AunHF ivwcoN awj kwlH Coty mfmf jI srdfr gursLrn isMG bYNs ieMglYNz ivwc hn, vwzy zfktr blivMdr isMG bYNs bI[sI[ kYnyzf ivwc hoimEpYQI dy mfhr zfktr hn aqy ivckfrly srdfr gurbMs isMG amrIkf ivwc hn.

sMdIp nUM, ies dy BYx BrfvF nUM, Ausfrn qy inKfrn ivwc asl dyx qF ienHF dy mfqf suirMdr kOr jI dI hY. ijnHF ny afpxI 35 sfl dI Aumr qoN lY ky awj qwk isrVI Gflxf GflL ky pirvfr dI hr afriQk loV nUM pUiraF kIqf hY. ies dy nflL nflL Aus iekwlI ny mfqf aqy ipqf dohF df rwjvF ipafr vI bwicaF nUM idwqf hY. smyN nflL BfvyN lwK aOkVF afeIaF pr Aus ny iksy hfl vI afpxy mwQy vwt nhIN pYx idwqf aqy afpxy bwicaF dy BivwK dI iksy vI jLrUrI loV nUM QoV df mUMh nhIN dyKx idwqf. sMdIp jdoN vI AunHF vwloN ienHF leI kIqIaF kurbfnIaF nUM Xfd krdI hY qF ies df qn mn mfqf jI dy ipafr qy siqkfr ivwc gUVHf rMigaf jFdf hY. ieho ijhI ivrlI mF hI, swc muwc DrqI ijqnI mhfn hoieaf krdI hY.

sMdIp horI iqMn BYx Brf hn. vwzf vIr krnvIr isMG shoqf afpxy pirvfr aqy mfqf jI nflL mfhlpur hI rihMdf hY. jo afpxIaF BYxF nUM vIr vflLf BrmF ipafr vI idMdf irhf hY aqy ipqf vflLI Cqr Cfieaf aqy syD vI. Aus dI CotI BYx hraMjn kOr lflI pirvfr smyq brYSptn ivwc hI rihMdI hY. jo awj kwlH tIvI progrfm ‘pMjfbI DVkn’ dI host hY.

sMdIp ny afpxI muZlI ivwidaf mfhl pur dy iewk kfnvYSt skUl qoN prfpq kIqI aqy Auh afpxy ielfky dI iewk vDIaf ijmnfst rhI. ies ivwc Auh ijLlHf pwDr qIkr Bfg lYNdI rhI.

iPr Aus dI rucI Koh-Koh vwl ho geI aqy Aus ny ies ivwc styt pwDr qwk Bfg ilaf. ies ivwc Aus ny awT nON kYSp vI lgfey. pr dsvIN qIkr jFdy-jFdy iewk lVkI hox kfrn sMdIp df KyzF df Kyqr bMd hI ho igaf. pr ies smyN qIkr svY prgtfvy dI purjLor soc aqy loc Aus dy lUMa lUMa ivwc smf cuwkI sI.

mfqf jI dI bqOr iewk vDIaf afrt aYNz krfPt tIcr dI vizafeI sux sux ky svY prgtfvy leI Aus dIaF rucIaF ny icwqrkfrI vwl gOrvmeI moV kwitaf. ies ivwc sMdIp ny iewk mn iewk icwq ho ky afpxI sfrI krqfrI sLkqI Jok idwqI. Auh ies klf nflL afpxI rUh qIkr prnfeI geI. Ausny afpxI sfrI lgn aqy dirVHqf ieMqhf dI hwd qIkr ies klf nflL joV leI. keI vyr ies qrHF df ieqPfk vI hoieaf ik sMdIp nUM afrt df kMm kridaF Cwz ky ies dy mfqf jI skUl pVHfAux cly jFdy aqy afpxf skUl df sfr kMm kfr kr ky jdoN Gr afAuNdy qF sMdIp Ausy afrt nflL iewk imwk hoeI kfrjsLIl imlLdI. mfqf jI nUM hYrfn huMidaF ieh inrnf krnf aOKf ho jFdf ik kI sMdIp klf isrj rhI hY jF klf sMdIp nUM. kdI kdI ies qrHF vI vfpiraf ik mfqf jI ny sMdIp dy nyVy pIx leI grm-grm cfh df ipaflf rwK jfxf qy kuwJ smyN ipwCoN jdoN KflI ipafly nUM cuwkx leI afAuxf qF dyKxf ik pIx dI QF qy sMdIp ny cfh nUM pyNitMg vflLf qyl smJ ky Aus Bry ipafly ivwc afpxI klf dy swqy rMg GolL idwqy huMdy.

Aus ny afpxI icwqrklf aqy PYbirk pyitMg aMdr pfxI rMgF, qyl rMgF, afid df prXog kIqf. itkfAU dI QF trkfAU kMm krnf Aus ny kdI supny ivwc vI nhIN soicaf. jo vI kMm kIqf pUry qn-mn nflL, sMpUrn smripq ho ky kIqf aqy vDIaf kIqf.
aglI pVHfeI ivwc pihloN Aus ny nfn mYzIkl dI pVHfeI cux leI. pr CyqI hI Auh ies cox nflL bhuq prysLfn ho geI. Aus nUM jfpdf sI ik AusdI mMijLl iewk ieMjnIar bxn dI nhIN sgoN iksy hor idsLf dI hY. soc soc ky iewk dyr rfq geI Aus ny afpxI ieh do icwqI vIr jI nUM dwsI qy AunHF kuwJ dyr soc ky ikhf ik TIk hY qUM afpxI cox bdlI kr lY. iPr Aus ny afpxI 10 + 2, mYQ, ieknfimks ivwc, aqy grYjUeysLn afrt ivwc pfs kIqI.

ajy sMdIp dI bI[ey[ dI pVHfeI cwl hI rhI sI ik huisLafrpur ivwc icwqrkfrI df iewk KuwlHf mukfblf hoieaf. Aus ivwc ies dI iewk pyitMg bhuq hI slfhI geI aqy Auh pihly drjy qy rhI. srkfrI kflj huisLafrpur dy proPYWsr ajIq isMG jbl aqy gurU goibMd isMG Kflsf kflj mfhlpur dy proPYWsr ajIq isMG ny ies pyNitMg dI BrpUr srfhnf krn dy nflL nflL Aus nUM ieh slfh vI idwqI ik Auh afpxI mfstr PfeIn afrt ivwc hI kry. ies nflL sMdIp dI soc nUM iewk prbl pryrnf imlLI aqy Aus nUM ieh pwkf ivsLvfsL ho igaf ik Aus dy afrt vrk ivwc koeI nf koeI dm jLrUr hY. iesy pryrnf sdkf Aus dy BivwK dy pYNzy vI zUMGy AulIky gey.

loVINdf aYzIsLnl PfeIn afrt df kors jo iqMn sfl df sI iewk sfl ivwc pfs kr lYx ipwCoN, ijs ivwc Aus dy 85% nMbr sn, jdoN Auh srkfrI kflj huisLafrpur ivwc dfKly leI geI qF sfrIaF sItF pUrIaF ho cuwkIaF sn. suJfa imlx AuWqy Auh pMjfb XUnIvristI cMzIgVH dy vfeIs cFslr nUM jf ky imlLI. sMdIp dy aYzIsLnl PfeIn afrt dy ies kors df rIjlt dyK ky Auh bhuq hI prBfvq hoey aqy AunHF ny srkfrI kflj huisLafrpur ivwc PfeIn afrt dI iewk hor vfDU sIt Aus leI dy idwqI. ijs ivwc sMdIp ny dfKlf lY ilaf qy mfstr dI izgrI 80% nMbr lY ky pihly drjy ivwc pfs kr leI.

iPr Aus ny aYpitk ieMstIicAUsLn huisLafrpr ivwc kMipAUtr sfPtvyar df kors krnf arMB kr idwqf. Ausy smyN ivwc mfrc 1998 nUM kYnyzf qoN afey mnjIq isMG Dnoaf nflL Aus df ivafh ho igaf qy Auh kYnyzf af geI. Dnoaf pirvfr koeI 40 ku sflF qoN hONgkOg ivwc rihMdf afieaf sI aqy mnjIq df jnm vI AuWQy hI hoieaf. ies vfqfvrn ivwc kudrqI hI hY Aus dy aqy mnjIq dy swiBafcfrk, BfeIcfrk, pMjfbI bolI sbMDI kdrF kImqF ivwc aMqr df hoxf. iPr vI AunHF dohF ivwc sMgIq dI iewk vDIaf sFJ hY, aqy afpsI suihrd sUJ-bUJ kr ky AunHF df pirvfrk jIvn bVf hI suKfvF cwl irhf hY.

kYnyzf phuMc ky Aus ny kuwJ dPqrF dIaF jObF kIqIaF aqy iewQoN dy rMg ZMg anusfr clx-Zlx dI jfc iswKI. ies sfry smyN ivwc AusdI krqfrI ibrqI ikDry BuwlI ivwsrI vI rhI qy Aus nUM jIvn dy ibrQf-ibrQf guafcx df aihsfs vI krvfAuNdI rhI. Aus nUM sdf hI ieh rih-rih ky Xfd afAuNdf irhf, "pRB jI qU myry pRfn aDfrY'.'' ijs ivwc ‘pRB jI’ sB dy pflx posx vflLf pRB jI vI hY aqy ijs ivwc ‘pRB jI’ afp iewk krqfrI kMm vI hY, klf vI hY, isrjxf vI hY. asl ivwc ijAux joigaF dy prfxF df afDfr hoieaf hI ieho krqfrI kMm krdf hY. jo AunHF dy qn aqy mn nUM afhry vI lfeI rwKdf hY aqy AunHF nUM KumfrI dy lor ivwc AuWcy aMbrIN AuzfeI vI rwKdf hY.

iesI smyN ivwc AunHF dy pirvfr ivwc do bwicaF df vfDf hoieaf. awj vwzf mnqfb isMG Dnoaf, 3 sfl, aqy Cotf vIrprqfp isMG Dnoaf, 2 sfl df hY. bwicaF nUM jnm dyx leI aqy AunHF dy pflx posx leI, sMdIp leI jLrUrI sI ik Auh jOb qoN CuwtI lY ky Gr bihMdI. ienHF idnF ivwc Gr rihx dy sMKyp ijhy Gyry dy Klfa aMdr Aus dI icwqr klf ny iPr aMgVfeI leI.

sMdIp dy ies siQqI ivwc phuMcidaF hI Aus dI klf dI pihcfx vI kIqI aqy kdr vI pfeI torFto qoN Cpdy ‘torFto itRibAUn’ ny, Aus dy sMpfdk zfktr blivMdr isMG aqy shfiek sMpfdk bIbI rfj GuMmx ny. ‘torFto itRibAUn’ dy CyvyN pMny AuWqy sMdIp dI soc df icwqr aqy Aus nUM prgtfAuNdy hoey kfivk ivcfr inrMqr hr hPqy Cpx lwgy jo hux qIkr lwg pwg 26 ku bfr Cp cuwky hn. ijnHF dI bhuqI vyr prsMsf kIqI jFdI hY aqy iksy iksy vwloN ivcfrF df vKryvF hox kfrn AunHF dI alocnf vI kIqI jFdI hY. ies vrqfry nflL Aus nUM bhuq hI AuqsLfh imilLaf hY aqy Aus dy mn ivwc isrjxf df Aumfh Augimaf hY.

sMdIp dy ieh ivlwKx icwqr aqy Bfv prgtfAuNdy sLbdI iqwqr sUJvfn pfTkF nUM klf nflL joV dy hn aqy AunHF dI jfxkfrI nUM inwq awgy qor dy hn. ienHF df sB qoN vwzf lfB ieh ho irhf hY ik ‘torFto itRibAUn’ df hr pfTk QoVHf jF bhuqf awj icwqr klf dy aMg sMg ho quiraf hY.

sMdIp df kihxf hY ik afm qOr AuWqy Auh icwqr pihloN iqafr krdI hY aqy iPr Aus sbMDI kivqf ilKdI hY. pr kdI kdI kivqf pihloN ilKI jFdI hY aqy Aus df icwqr ipwCoN iqafr huMdf hY.

awj kwlH Aus df muwK kfrj afpxy bwicaF dI dyK Bfl krnf hY. ies dy nflL-nflL Auh pYnisl skYc bxfAuNdI hY, qyl rMgF nflL pyNitMgjL iqafr krdI hY, kivqf ilKdI hY aqy PYbirk (kwpiVaF) AuWqy zIjfeIn krdI hY. jo Aus dI afmdn df sfDn vI hY.

Aus nflL gwl bfq krn ipwCoN Aus dy sLuBfa dy keI ivsLysL pwK AuGV ky sfhmxy afAuNdy hn. ijvyN ik Auh iksy dy ivcfrF ipwCy awKF mIc ky nhIN qurdI. soc smJ ky afpxy ivcfr pysL krdI hY aqy dUsry dy ivcfr iDafn nflL suxdI hY. Aus ipwCoN ijhVy pfsy qrk prDfn hovy AusnUM iKVy mwQy svIkfr krdI hY. Auh afpxy ivcfrF AuWqy aYvyN nhIN aVI rihMdI. qrk nflL AunHF ivwc bdlfE ilafAux leI Auh sdf qqpr rihMdI hY. Pon AuWqy ivcfr vtFdry smyN jdoN Aus dy mn ivwc koeI nvF iKafl Augmdf hY qF Aus dy kIa borz dy tfeIp df imwTf-imwTf imAUijLk suxfeI idMdf hY.

afpxI klf dI AuWqmqf sbMDI Aus nUM koeI BulyKf nhIN hY. Auh afp kihMdI hY ik ajy Aus ny bVf kuwJ hor iswKxf hY aqy ajy bVf kuwJ hor krnf hY. hF ieh jLrUr hY ik Auh afpxI klf nUM afpxy prfxF df afDfr mMndI hY. klf [[[? afE sMdIp dy ‘prfxF dI afDfr, klf’ sbMDI vI kuwJ soc ivcfr ho jfey:

klf dy ieiqhfs nUM 30,000 sfl purfxf mMinaF igaf hY. ies lMmy smyN ivwc klf dy rUp, klf dy afsy aqy klf dI prIBfsLf bdldI rhI hY jF ivkfsL krdI rhI hY. ies rcnf dy lyKk dy afpxy ivcfr anusfr klf iksy aidwK nUM idwK, iksy aCoh nUM Coh, iksy aphuMc nUM phuMc, iksy ivcfr nUM sMcfr df rUp idMdI hY. klf iksy mfxy ivcfr nUM amr krdI hY. ijs nflL klfkfr afp vI amr ho jFdf hY. klf kfl qoN vI mukq huMdI hY aqy keI vyr dUrIaF dIaF mjbUrIaF vI qoVdI hY. afE klf sbMDI prmfixq ivakqIaF dy ivcfr vI vfcIey:

mYrIiln stYkstYz nfmI iewk ieiqhfskfr afpxy iewk rUbrU ivwc dwsdf hY ik “surMgF dI sB qoN vDIaf Auh icwqrkfrI bcI rih skI hY jo ik zUMGIaF surMgF dIaF kMDF AuWqy hY. ies leI ik [[[, sfrf sfl AuWQy qfpmfn aqy nmI iewko rihMdI hY. ieh kyvl ies qrHF hY ijvyN ik quhfzy iksy ajfieb Gr ivwc kmfl df anukUl vfqfvrn hovy. Auh vI iewk kudrqI ajfieb Gr hn.''

" [[[ icwqrkfr asl ivwc pqJV dy idnF ivwc jMglLI sfnHF dy iewjV dI idwK nUM drsfAux dy Xqn krdf hY. ieh Auh mOsm huMdf hY jdoN ik jMglLI sfnH iekwTy ho jFdy hn aqy ajyhy kfrj krdy hn, ijnHF nUM psLUaF df igafn rwKx vflLy DUl jF icwkV ivwc iltxf, bVHkF mfrnIaF aqy mOj mylf krnf kihMdy hn. ies ivwc Auh imwtI icwkV ivwc iltdy hn aqy bVHkF mfrdy hn. aqy ieh hY [[[ ieh hY sfnHF dy nsl vfDy dI ikiraf. aqy ieho hI hY jo asl ivwc surMg-icqrF dy klfkfrF vwloN ieho hI surMg CwqF aMdr muV drsfieaf jFdf hY.''

ieiqhfskfr jIn-ilAUs kilAUmIAU afpxy iewk rUbrU ivwc dwsdf hY ik, “XUnfnIaF ny (afpxI klf leI) suMdr lVkIaF aqy nOjvfn cuxy. AunHF dy mfzl sdf hI nOjvfn huMdy sn. pOlIklfts dI ieh klf ikrqI kyvl iewk mMinaF prmMinaF nMgyj nhIN hY. ies ivwc iewk lYa hY. ies ivwc moZy, ipwTF, gozy aqy pYr – ieh sfry iewk sur ivwc hn, jo AucfeIaF, gihrfeIaF aqy gulfeIaF nUM smqol bxfAuNdy hn. ies ivwc kuwJ toey itwby hn, moV hn jo pDrfeIaF df ivigafn khfAuNdf hY.”

smfj ivigafnI vyrf Xolvrg kihMdf hY ik, "[[[ kYQoilk crc dI crc kFAUNsl ny ieh inXm bxf idwqf ik (klf ivwc) srIr dy kuwJ ihwsy nf drsfey jfx. Aus klf nUM kyvl ieho hI drsfAuxf piegf [[[ ijvyN ik kyvl mYzonf [[[ qusIN kyvl Aus df ichrf hI dyK skdy ho, qusIN Aus dy kMn nhIN dyK skdy. Aus df pihrfvf (awj dI) iewk nn vFg hoxf cfhIdf hY. iPr iesy qrHF hI nn df pihrfvf hoNd ivwc afieaf. aqy ieho ivDI, ieho iewko iewk ivDI bx geI ijs nflL pivwqr pirvfr dy ivakqI drsfey jf skdy sn. ieh XUnfnIaF dy dyviqaF nUM prgtfAux dI purfxI ivDI, ijs ivwc dyvqy iblkul nMgy huMdy sn, dy iswDI hI ivroDI sI."

jIn-ilAUs kilAUmIAU ieiqhfs nUM awgy qordf hoieaf dwsdf hY ik igEto pihlI nivcyqnf dI icwqr-klf df mhFrQI sI. Auhdy kolL kmfl dI idwB dirsLtI sI. Aus ny pihloN bxy icwqr-klf dy inXmF nUM Tukrfieaf pr nF qF afp Ausny AunHF nUM qrkpUrn bxfieaf aqy nf hI iksy isDFq ivwc bMinHaF. igEto qoN pihloN dyKo ivcfr ikvyN icwqry jFdy sn? qusIN crc idaF kMD icwqrF nUM dyKo. jy rwb df icwqr bxfieaf igaf qF Auh bhuq lMmF hoxf jLrUrI sI; sMq drimafny kwd dy, aqy sfDfrn lok bhuq Coty kwd dy.

''gurUaF prohqF dIaF qsvIrF ivwc, ruhfnIaq vflLIaF sn. igEto ny krIst qoN klMk KwtidaF syNt PrFiks nUM swc muwc icqiraf. pr hYrfnI hY ik ies ivwc krIst aqy syNt PrFiks iewko nfp dy hn.''

kihMdy hn ik ikEto PlorYSs invfsI sI. jo iewk aYsI sLihrI irafsq sI ijs nMU amIr pirvfr clfAuNdy sn. 14vIN sdI ivwc, PlorYSs invfsI purfxIaF klf ikrqIaF nUM prfpq krn dI BfrI rucI rKdy sn. sfrI ietlI ivwc hI XUnfnI-romn klf dy mhfn afrt nUM lokF vwloN lwiBaf jf irhf sI.

iPr ilAunfrz d ivnsI jo ik icwqr-klf dy punr jIvn, ivigafink aqy qknIkI kfrIgrI df Ausqfd hY, ny aidwK nUM icqrn df supnf ilaf.

iewk ieiqhfskfr mYrIiln stokstz mMndf hY ik, ''Audfhrn vjoN, asIN jfxdy hF ik rUbnjL kolL iewk nymbD icwqrkfrI dI PYktrI sI [[[ aqy Ausny afpxy nflL kMm krn leI bhuq sfry cMgy kfrIgr rwKy hoey sn. AunHF ivwcoN koeI kwpVf aqy koeI PlLF-PuwlF dI icqrfeI krn df mfhr sI. ies prkfr Aus kolL hr prkfr df mfhr sI. iPr rUbnjL AunHF dy kIqy kMm nUM QFEN QFeIN itkf ky icwqr bxf lYNdf sI.''

ieh vI Drnf hY ik mfeIklaYNjlo iewk hor klfkfr sI ijs nUM Aus dy ijAuNidaF hI mfxqf prfpq hoeI. Auh bhuq hI zUMGf rhwsvfdI afdmI sI. Ausdf ivÈvfs sI ik iewk suhwpx hI hY ijs dy rfhIN mfnvqf prmfqmf nflL sMprk bxf skdI hY. isstfeIn crc dI Cwq dI icwqrkfrI Aus dI ies AuWqm pRiqBf nUM Aujfgr krdI hY.

vyrf jLolvrg df ivcfr hY ik, “sMsfr ivwc awj iewk ieh smwisaf hY ik jdoN koeI klf jF klfkfrF nflL juVdf hY, qF ieh iewk cMgI ivwidaf prfpqI mMg kr dy hn. bhuqy lokF leI iksy klf nUM mfnxF iewk vMgfr vFg hY. bhuq sfrI klf aYsI hY jo afpxy afp smJ nhIN pYNdI. ies nUM smJfAuxf pYNdf hY. Audfhrx vjoN 20vIN sdI ivwc ieho ijhy keI ivsLysL klfkfr hn, ijvyN ik ietlI df igafkomytI, sivs-ietlI df igafkomytI, ijs dy bxfey hoey lokF dy buwq bhuq hI ajIb prkfr dy hn. Aus dy sfry buwqF ivwc sfrIaF iksmF dy arQ luky hoey hn. aqy qusIN AunHF nUM ikvyN ibafn kr skdy ho jdoN ik qusIN klf dy Kyqr ivwc anpVH ho.”

jIn-ilAUs kilAUmIAU kihMdf hY ik, '' [[[ Auh kI hY jo ies nUM klf bxfAuNdf hY? jdoN koeI ivakqI iksy rUhfnI, amUrq cIjL nUM arQ pUrn bxf ky Aujfgr kr idMdf hY qF ieh klf hY.''

ibnf sLwk imsLrI lokF df ieh kQn shI hY ik qsvIrF ny iensfnF nUM jIvq rwiKaf hY.

klf hI sfnUM afpxf bhuqf ieiqhfs muV lwBx ivwc shfeI hoeI hY. aqy ivÈvfs krn leI hr dlIl iml jFdI hY ik ieh mhfn aqy sfhsI kMm awgy nUM vI cldf rhygf.

iensfnI ivcfrvfn sMsfr sbMDI afpxy ivcfr prgt krn leI sdf sdf hI Auqyijq huMdy rihxgy.

klf aqy klf dy ieiqhfs sbMDI ieh pMCI Jfq mfrn ipwCoN asIN ies ivcfr dy DfrnI ho jFdy hF ik icwqr klf vI sMgIq klf vFg iewk bhuq hI bhu psfrI klf hY. ies ivwc iksy klfkfr df prIpUrn hoxf kyvl supnf hI ho skdf hY swc nhIN. so sMdIp kOr Dnoaf afpxy bfry afp TIk hI kihMdI hY ik Aus ny ajy bVf kuwJ iswKxf hY. pr jo vI hY Auh afpxI klf nUM kyvl klfkfrF jF ies klf dy ivwdvfnF qIkr hI sImq nhIN rwKxf cfhuMdI. iesy leI Auh afpxI klf dy isrlyK dy nflL nflL Aus nUM prgt krn dy XqnF ivwc sfihqk klf dy aMg sMg ho ky afpxy kfivk ivcfr vI AulIkdI hY. BfvyN ik keI vyr Aus dy sLbd Aus dI icwqr klf qoN ipwCy rih gey anuBv huMdy hn. ikDry ikDry sLbdF nflL hoieaf anrQ vI anuBv huMdf hY ijs nUM sLbdF dy nvyN (myry afpxy) arQ kih ky sMdIp AunHF nUM iensfP dyx dy Xqn krdI hY.

sMdIp dI klf, ivsLysL kr ky awj dI pMjfbI iesqrI dI amUrq afvfjL dI prqwK prdrsLnI hY. jy iksy prvfsI pMjfbI iesqrI dI rUh dI Qfh pfAux df Xqn krnf hovy qF Auh sMdIp Dnoaf dy icwqr pVH lvy aqy Aus dy AulIky sLbd guVH lvy. AuWQoN aiBlfsI nUM sB kuwJ nf hI shI pr bhuq kuwJ prfpq ho jfiegf, sxy rUh dy suwK-sFnqI dy.

sLflf! sMdIp dI icwqr klf sdf afpxy amuwk pryrnf sroq nflL juVI rhy aqy ieh inwq nvIN nvylI rhy.

pfTkF dI jfxkfrI leI pysL hn sMdIp dy bxfey kuwJ icwqr aqy AusdIaF kuJ kivqfvF:

1[ cuwp qoV idwqI

‘cuwp qoV idwqI’

hF! cuwp qoV idwqI

kfgjL dI korI nIJ n

cuwp qoV idwqI[[[

qFGdIaF sqrF ny

cuwp qoV idwqI[[[

awK puwtI, mYnMU GUiraf

hvf ny kfgjL nMU bol dy idwq

 

Aus ikhf-

“mMinaF mYN awKrF qoN vFJf hF,

myry awKr qyrI muhlq dy

muhqfj ny,

mY qyry rfhF ivwc

ivC jFdf hF DUV bx,

mMinaf mYN qyry ihwsy dI

isafhI jF lflI `coN

cuMJ nhIN BrI,

qyry duwK nMU Gtf nf sikaf,

qyry hfisaF nMU vDf nf sikaf,

mMinaF mYN cuwp hI irhf.

 

“pr, hfVf!

mYN AuWQy nhIN jfxf,

mYnUM AuWQy nf Byj

ijwQy iliKaf hY-

‘iewQy iksy nMU KqL dI AuzIk nhIN’.”

 

2[ myrI hr kivqf

myrI hr kivqf [[[

 

myrI hr kivqf dI rUh aMdr,

iewk Xfd peI kurlfAuNdI ey.

KflI JolI, muMh ltkfeI,

hr rojL hI vfps afAuNdI eyy.

lwK khF Aus dr nF jfvIN,

nf mMnyN bhuq sqfAuNdI ey.

 

kdy kdfeIN ivhVy dy ivwc,

lMm-slMmI nINdoN jfgI,

hIr-slytI rMg-rUh vrgI,

rfhF dy qrly pfAuNdI ey,

ro-ro ky ipafr mnfAuNdI ey.

 

afp-bMsrI dy ivwc bih ky,

mIrF vrgI nfr vYrfgx,

suwD-buwD Buwl ky, rfj gvf ky,

sfhF-sMg peI iDafAuNdI ey,

vMjlI bxky gfAuNdI ey.

 

kdy lwgy koeI TMzVI CF ey,

‘Xfd’ nhIN ieh myrI mF ey,

pfl-pos ky hwQIN qorI,

DI dI Xfd nMU corI-corI,

buwkl ivwc lkfAuNdI ey,

Guwt hMJUaF dy pI ijAuNdI ey.

 

kdy kdfeIN aMbrF dy ivwc,

kUky, cIky, ro-ro hUk,

zfroN ivCVI kMUj dy KMB `qy,

bih ky sfQ lBfAuNdI ey,

idn-rfq peI kurlfAuNdI ey.

 

 

nv-ivafhI dI sMg aMdr,

bih ivhVy pYr jo pfAuNdI ey,

krmF vflI rMg-sMg Kyzy,

ibn-krmF qoN GbrfAuNdI ey,

sOVy ivhVy dI imwtI nMU,

hwQIN cuwk mwQy `qy lfAuNdI ey.

 

3[ nIloPLr

 

nIloPLr

 

plkF nUM ByV

afpx hI aMdr,

jd Jfq pfeI[[[,

invfjLsL hI invfjLsL

hr pfsy njLr afeI.

ieh invfjLsL iks dI hY?

qyrI [[[ myrI [[[ jF

‘Aus’ dI hY[[[.

soc-soc awj

aMdr-bfhr Brdf irhf[[[.

bx igaf ‘nIloPLr’

afpxf hI aMqhkrx[[[.

‘sUrj’ dy snmuK,

Duwp corI krdf,

pwqI pwqI KHoldf,

afpxy hI aMdr,

cuwp-cupIqf,

qrdf irhf[[[qrdf irhf,

bws qrdf irhf[[[!

 

4[ Kuafb

 

 

Kuafb

 

gIq bygfnf, bol prfe

bws iewk sfjL dI qrHF hF mYN.

awKrF qoN arQF qwk dI

iewk afvfjL dI qrHF hF mYN.

 

qyrf vI kI dosL hY

qUM kI kI smiJaf mYnUM

suwqI sdI dI ihwk aMdr

iewk rfjL dI qrHF hF mYN.

 

sfjLF dI BIV ivwc

rih geI guafc ky

bymqlb qy axgOlI

iewk rbfb dI qrHF hF mYN.

 

iewk cuwp qoN dUjI cuwp qwk

iewk rUh qoN dUjI rUh qwk.

afAuNd jFdy sfhF dI

iewk rPqfr dI qrHF hF mYN.

 

nhIN mnjLUr mYnUM awj

ik Auh kI kI socdy.

qyry suwcy bolF dI

iewk afb dI qrHF hF mYN.

 

kI socdf eyN swjxf

bws ieMnf hI rihx dy.

mYN jfxdI hF qyry leI

Buwl cuwky Kuafb dI qrHF hF mYN.

 

iengrOsz (mKLmUr)

 

AuzIkF

 

PYbirk vrk

(30 sqMbr 2006)

 

 

e-mail:
ilKfrI


© likhari: Punjabi Likhari Forum-2001-2007