mYN qyry’ qy KwPx pfAux jLrUr afvFgI

aYzvokyt bI[aYs[ iZwloN cMzIgVH

srdfr birMdr isMG iZwloN, hfeIkort dy aYzvokyt hox dy nfl nfl, pMjfbI sfihqk jgq ivwc vI iewk jfxy-pihcfxy lyKk hn. pMjfbI itRbIAUn aqy dysL syvk ivwc AuhnF dy do sO qoN vI vwD lyK pRkfisLq ho cuwky hn. AuhnF dy do nfvl: (1) vfvroly, aqy (2) bfjL Cwpx AuprMq bhuq slfhy gey. 1986 qoN hI Auh kyNdrI lyKk sBf cMzIgVH dIaF sfihqk aqy kfnUMnI giqivwDIaF nfl juVy af rhy hn. 'smfj dI BlfeI aqy srbq nfl inaF' iZwloN sfihb dI swDr hY.
'ilKfrI' dy pfTkF leI AuhnF dI iewk hor rcnf
mYN qyry’ qy KwPx pfAux jLrUr afvFgI
hfjLr kridaF asIN prsMnqf df anuBwv kr rhy hF.-----'ilKfrI'

 

Aus nfl hoeI pihlI mulfkfl qF hux sqjug dy jLmfny dI gwl lwgx lg peI hY pr srdIaF dI iewk ZldI sLfm mYN Ausƒ stysLn mfstr drsLn isMG dy srkfrI kuafrtr ‘c toky vflI msLIn Auhly bYT ky jrdf mldy ƒ vyiKaf sI. Aus idn dyr rfq qwk iekwiTaF mnfeI dosqF dI idvflI ipwCoN hI mYN AunHF dI dosqF dI ZfxI df mYNbr bixaf sI, pr ieh sfQ bhuqf lMmf nhIN irhf. vkq kdmF dy insLfn imtfAuNdf qy keIaF dy supinaF dIaF awKF ‘c ryq dy kx mlidaF bIqdf igaf.

Auh stysLn mfstr biTMzf Kfd kfrKfny ‘c Ausy nOkrI ‘qy jf lwgf qy hOlI–hOlI adfry df cIP trFsport aPsr bx igaf. AuDr Aus ny dsvIN golz mYzl nfl pfs kIqI sI qy pVHfeI mukMml kr ky pMjfb XUnIvristI pitafly afeI[ey[aYs[ dy koicMg sYNtr ‘c mukfbly dy iemiqhfn dI iqafrI krdf–krdf iqMn–cfr sfl Krfb krn ipwCoN aKIr pI[sI[aYs[ dI shfiek syvf ‘c eI[tI[E[ cuixaf igaf sI, (pr AusdI inXukqI ikvyN aqy ikAuN hoeI sI ieh Ausny afpxf inwjI Byq hI rwiKaf). aPsr bx jfx ipwCoN vI afdqF AuhdIaF AuhI rhIaF. hux qwk Auh jrdf, isgrtF, sMqry dI dysI boql qoN huMdf hoieaf ivskI ‘qy af igaf sI. eI[tI[E[ lwgidaF hI pUrI dI pUrI ivskI dI pytI Gry ilafAux lwg ipaf sI. (ivskI dI ieh ikhVI iksm sI ies bfry Auh bhuqf prvfh nhIN sI krdf ikAuNik Auh kihaf krdf sI ik AuT ijzy bfjLry dy Kyq ivwc kwZI Gr dI dysI dfrU qoN lY ky aMgRyjLF dI skfAuc ivwc koeI Prk nhIN sI.)

iesy dOrfn mfnsf dI iewk izspYNsrI ‘c lwgI aYm[bI[bI[aYs[ zfktr kuVI nfl Auhdf ivafh ho igaf. ies ielfky ivwc qF nrs lBxI vI gnImq sI AuqoN zfktrnI imlxI ‘Cwpr PfV ky dyx’ vflI gwl sI. ies ivafh df brfqI mYN vI sI, pr mhIinaF ivwc hI sB Ault–pult ho igaf. iewk pfsy zfktrnI ijhVI pRdUsx qoN zrdI GroN bfhr kuJ Kfxf qF kI pfxI pIxoN vI guryjL krdI sI qy dUjy pfsy mF df Auh vYlI puwq ijhVf bhfnf imlidaF hI dfrU dI boql KolH lYNdf sI. rotI kdI KFdf kdI nf. bhuq tokf–tfkI krn ‘qy vyly–kuvyly iewk awDI Kf lYNdf. asIN sfry isr ipwt ky rih gey. ivafh dy pihly sflF ivwc hI mIaF–bIvI lV pey. zfktrnI iewko iewk muMzy ƒ AuNglI lfeI mfipaF dy clI geI. donF iDrF ivwc muV kdI nf muwkx vflI lVfeI sLurU ho geI.

ienHF idnF dI hI gwl hY ik mYƒ iewk vfr Auhdy sLihr iewk kys sbMDI jfx df mOkf imilaf. kcihrI ‘c gvfh BugqfAuNidaF kridaF Lsfm ho geI. isaflF dy idn sn. vfps muVn df nf smF sI nf hI pUrf ierfdf. myrf Pon suxdy hI Auh dPqroN iswDf skUtr lY ky mYƒ kcihrI ‘c hI lYx af igaf. mYN vyiKaf Auhdy srkfrI kuafrtr dI mfVI hflq sI. ivhVy ‘c lwgI inMm dy pwqy BMbIrIaF bxy cwkr kwt rhy sn. kMD nfl KflI hoeIaF dfrU dIaF pytIaF dy tuwty gwiqaF dI ZyrI lwgI peI sI. mYN sux cuwkf sI ik Auh sLrfb ‘c zuwb irhf hY qy aMdro–aMdrI Kur irhf sI. purfxy bylI pfsf vwtx lwg pey sn. asIN kwpVy bdl ky rjLfeIaF ‘c vV gey. hnyrf hoey qoN Auhdy dPqr df cpVfsI af ky rotI pkf igaf. asIN purfxIaF gwlF kr–kr ky hwsdy rhy, pr mYƒ lwgf Auh nklI hfsf hws irhf sI. Auh PwtV hoey sLyyr vFg afpxI hI Pwt cwt irhf sI. awgy do CuwtIaF sn qy mYƒ Aus ny donoN idn hI muVn nhIN idwqf.

afpxI sfrI AudfsI qy inrfsLf Auh myry awgy Ault ky hOlf ho irhf sI. mYN AuhdI pqnI qy mMuzy dI gwl nhIN CyVI. AuNJ srsrI mYN Ausƒ dfrU GtfAux dI do ku vfr slfh dy cuwkf sI, pr Auh Aultf hws ipaf qy mYƒ hI kihx lwgf ik ‘luqP–ey–sYa quJ sy ikaf khUM jLfihd, ary kMbKq qU ny kBI pI hI nhIN.’ AuNJ Aus mYƒ Kud hI afpxy kcihrI ‘c cwl rhy qlfk dy kys bfry dwisaf sI. awj–kwlH Auh iekwlf rih irhf sI, pr do ku mhIinaF ipCoN Aus qoN pMdrF vrHy vwzI mF vrgI BYx do iqMn idn Aus kol lf jFdI sI. Auh AuhdI qy Gr dI sFB–sMBfl kr jFdI sI. BYx dy bwcy vwzy ho cuwky sn qy Auh GroN sOKI sI. ijMny idn Aus kol rihMdI Auh BYx qoN corI luko ky pINdf rihMdf.

hor keI mhIny lMG gey. mYƒ sFJy imwqrF rfhIN ieh jfx ky duwK hoieaf ik sihmqI nfl qlfk lYx dI QF pqI–pqnI donoN sOkxF vfgUM zt ky JgV rhy sn. AunHF qoN puwCIaF suxIaF gwlF qoN vI cfr hor vDf ky AunHF dy vkIlF ny dfaivaF ivwc dosL lgfey sn. jo Aukf hI aslI nhIN sn, pr kfƒn df iZwz Brn leI jLrUrI vI sn. ieho ijhy dosLF dy sfbq hox ‘qy hI qlfk ho skdy hn. ijvyN pqI hr rojL pqnI ƒ mfrdf–kuwtdf sI, pqnI rfq dI izAUtI dy bhfny afpxy izptI zfierYktr nfl GuMmdI sI, pqI awq drjy df avfrfgrd qy gYrijMLmyvfr qf hY hI sLrfb ny inpuMsk vI kr Cwizaf sI. Auhdy dPqr dI iewk kuVI Auhdy kwpVy qwk Doa ky jFdI sI. ipCly iqMn sflF qoN Auhƒ kuwt–mfr ky GroN kwZ CwizaF qy keI vfr qF pfgl hox df vI sLwk sI vgYrf vgYrf.

mYN ies hwd qwk AunHF ƒ nhIN sI jfx dyxf cfhuMdf. jF qF rfjLInfmf qy sulfh sPfeI hoxI cfhIdI sI jF iPr donF dI sihmqI nfl cuwp–cfp qlfk. pr hux qF bhuq dyr ho cuwkI sI. smF dmGotU vfqfvrx dy huMidaf vI lMGdf igaf. Auhdy nfl dy shfiek aYksfeIjL kimsLnr bx cuwky sn, pr AuhdI aYksfeIjL aPsrI vI Kqry dI CF ivwc hI lMG rhI sI. bhuqI Lsrfb ny Auhdf aMdr gfl idwqf sI. Auh do vfrI pIlIaf hox kfrn sI[aYm[sI[ dfKl ho cuwkf sI. aKIr qlfk df dfavf cfr sfl ltk ky rwd ho igaf. dfavy ivwc lgfey gey dosL pUrI qrHF sfbq nhIN ho sky.

zfktrnI hfeI kort ivwc apIl krn leI myry kol afeI. hwsx leI qF kuJ vI nhIN sI, pr asIN rsmI gwlF nfl mfqm mnfAuNdy rhy. AuNJ qF mYN dovF df sFJf bMdf sI, pr mYN ieh soc ky kys PfeIl PV leI ik Lsfied iewk iDr vloN myry vkIl hox nfl qlfk sulfh–sPfeI nfl ho sky. zfktrnI vloN mYN apIl kr idwqI, pr mfVI iksmq ƒ pihlI pLysLI ‘qy hI apIl bfkfiedf suxvfeI leI aYzimt ho geI ijs df mqlb sI bkfiedf suxvfeI leI hux rfm bnvfs qoN Gwt smF nhIN sI lwgxf, pr AudoN qwk qF qlfk dI loV hI nhIN sI rih jfxI. jy rojL-mwrf vflf kMm huMdf qF mYƒ bhuqf mihsUs nhIN sI hoxf, pr iewQy dosqI dI qMd kfrn mYN hwQ mldf rih igaf. zfktrnI ƒ mYN swc dws idwqf.

vkq ny gujLrdy jfxf sI, Aumr ny Zldy jfxf sI, jLKmF ‘qy aMgUr afAuNdy jfxy sn, pr kfƒn ny kfƒn hI rihxf sI. iqMn ku sflF ipwCoN zfktrnI iPr af geI. ‘Brf jI kihMdy koeI CyqI suxvfeI dI arjLI huMdI hY, qusIN ieho ijhf hI kuJ kr vyKo.’ hr pyysLy dI afpxI mjbUrI huMdI hY. mYN swc dws ky Auhdf idl nhIN sI qoV skdf qy nFh qF krnI bx hI nhIN sI rhI. so mYN agly hPqy pihl dy aDfr ‘qy CyqI suxvfeI kIqy jfx dI arjI dy idwqI. jsits ny myrIaF do gwlF suxidaF hI apIl dfier krn dy sfl ‘qy ingfh mfrI qy ikhf, ‘ieh apIl qF isrP iqMn sfl purfxI hY. myrI kort ‘c qF qyrHF sfl purfxy kys vI lwgy hoey hn.’ mYN dovF pqI pqnIaF dIaF brbfd ho rhIaF ijLMdgIaF dI gwl kridaF Cy ku mhIny dI koeI pwkI qfrIK lfAux leI ikhf. ‘hfeI kort ivwc cflI jwjF dIaF asfmIaF hn. ies vyly asIN isrP vIh jwj kMm kr rhy hF. sfQoN qF hr rojL dfier ho rhy kysF dy inptfry nhIN ho rhy. purfxy ikvyN suxIey? sOrI. QoVHI dyr AuzIk kro.’ myry qIjI vfrI bolx ‘qy jsits ny ikhf ‘ieh sfrIaF peIaF PfeIlF ‘qy iewk njLr mfr ky ijhVf kys quhfƒ afpxy vfly nfloN Gwt jLrUrI lwgy, mYƒ dws idAu. mYN Auh Cwz ky quhfƒ sux lYNdf hF.’ mYN cuwp ho igaf. arjLI rwd ho geI.

sfl ku hor lMG igaf. hux hfeI kort ivwc pwkI hI iewk lok adflq lwgxI sLurU ho geI ijs dI pRDfngI hfeI kort df jwj krdf sI. lok adflq ivwc dovF iDrF dy smJOqy nfl purfxy kys inptfey jFdy sn. jy dovyN iDrF mMn geIaF qF TIk, nhIN qF kys PfeIl vfps irkfrz rUm ƒ Byj idwqI jFdI sI afpy vfrI afAux ‘qy kfƒn anusfr inptfrf huMdf rhygf, ijs ny ltkxf hY ltkdf rhy. bhuqy kys iewQy sVk hfdisaF dy muafvijLaF aqy qlfkF afid dy hI huMdy sn. mYN arjLI dy ky afpxf kys lok adflq ivwc lvf ilaf. ivroDI vkIl ƒ mYN sfrI siQqI smJf idwqI sI ik qyrf sfiel jy qyrf ikhf mMndf hY qF smJf.

ieh myrf purfxf imwqr hY qy bVf jjLbfqI bMdf. iewk vfrI iehdy bfpU ny iehƒ jrdf lfAuNdy ƒ PV ilaf sI qy ieh pMdrF idn myry kol hostl ‘c Cuipaf irhf sI. jy koeI qyrf bkfieaf rihMdf hoieaf mYN afpy lY ky idaFgf, nhIN imwqrf iehny kys cldy ‘c hI iksy idn mr jfxf, ‘vfrsfh mIaF swc JUT ipwCoN hux kwZdf aqy inqfrdf nI.’ kuJ sfzy dovF vkIlF dy kihx ‘qy aqy kuJ jsits dy dbfa nfl qIhry dbfa hyT afeIaF donoN iDrF smJoqf krnf mMn geIaF. jsits ny vI AunHF ƒ afpo afpxy ruqby dy Zl rhI jvfnI vwl iesLfrf kIqf sI. eI[tI[E[ ny iewk lwK rupey df bYNk zrfPt bxfvf ky muMzy dy nfm adflq ƒ dy idwqf qy mYN jdoN zfktrnI ƒ kuJ lYx dyx bfry puwiCaf qF Aus aOrq dI gYrq ƒ vMgfrdf PuMkfrf mfiraf, ‘pYsy mfeI Puwt. mYN iehdf pRCfvF vI nhIN lMGdI. rwb dy vfsqy myry hwz Cutdy kro.’

kys Kqm hox ipwCoN mYN dovF iDrF ƒ bfr rUm qoN bfhr qorn igaf qy bfhr bUQ ‘qy dovF ƒ jUs iplfAux leI rok ilaf. dsF sflF ivwc Auh pihlI vfrI iekwTy kuJ pI rhy sn. ijvyN crc ‘c ivafh ipwCoN pfdrI do sLbd boldf AuvyN hI mYN donF ƒ purfxI hoeI bIqI Buwl ky bfkI dI ijLMdgI sLFqI nfl jIx dI slfh idwqI. CotI ijhI pr axpuwCI slfh mYN idwqI ik qusIN imlo jF nf imlo pr muMzy dI pVHfeI qy ivafh jLrUr rl ky jF sihmq ho ky kirAu. eI[tI[E[ ny hfmI BrI ‘vyK imwqrf! ieh mYƒ swdy jF nf swdy mYN muMzy dy afnMd kfrj dI ardfs leI jLrUr phuMcfgf.’ zfktrnI dIaF awKF lhU lUhfx sn. hMJUaF dI QF kihr vrqf rhIaf sn. Aus ƒ aqIq dy dsF virHaF dI brbfdI, pqI vloN lfeIaF qrHF–qrHF dIaF AUNjF, kcihrIaF ‘c hoeI Kwjl KuafrI BUwlI nhIN sI. AuqoN ktihry ‘c KVHf ky bdclx sfbq krn leI ivroDI vkIl vwloN puwC ky Auhdf sLry bfjLfr cIr–hrn krnf vI, Xfd sI. Auh jUs df glfs KflI kr ky bUQ dy kfAUNtr ‘qy rwKidaF qurdI hoeI bolI, ‘muMzy dy ivafh qy ardfs dI rsm inBfAux vfly bfp dI QF KVHn vfly iehdy mfsV, mfmy qy cfcy bhuq hn. Aus qoN pihlF qF iehny (pqI ny) mr hI jfxf hY, pr mYN aMqm smyN qyry qy KwPx pfAux jLrUr afvFgI.’

 

bI[aYs[iZwloN, aYzvokyt
146, aYzvokyt sosfietI, sYktr 49–ey[
cMzIgVH – 160047
Pon: 0172–631684
mobfeIl: 98141-03269
eI-myl:
dhillonak@yahoo.com

 

 

e-mail:
ilKfrI
Likhari


© likhari: Punjabi Likhari Forum-2001-2003