akqUbr df mhInf sI. QoVHI QoVHI
ikx-imx ho rhI sI. hr pfsy icwkV sI. pRoPYsr pRkfsL
imTfeI df zwbf icwkV qoN bcdf-bcONdf BolU hlvfeI dI
dukfn qoN KLusLI-KLusLI ilafieaf. ieh hlvfeI dI dukfn
dIp ngr ivc mMnI-dMnI sI. BfvyN ieh dukfn mihMgI igxI
jFdI sI pr iPr vI BIV lwgI rihMdI sI. pRkfsL dy mn
ivwc vDIaf imTfeI ilAux df cfa sI.
pRkfsL df mn aMdroN iKiVaf hoieaf
sI. Aus dI DI knyzf qoN afeI sI aqy do ku rfqF rih ky
iPr afpxy shury-Gr cwlI sI. pRkfsL dI pqnI pfro ny
smfjk irvfj anusfr shurIN jFdI DI nUM ieh imTfeI df
zwbf dyxf cMgf sLgn smiJaf.
pRkfsL zwbf ilaf ky soPy qy
bYTf hI sI ik bYTk ivwcoN sLFqI aqy Aus dy pqI, BIm
dy afpsI JgVn dIaF afvfjLF Aus dy kMnIN peIaF.
mYN qYnUM kwlH ipkcr jfx nUM ikhf, qUM ikAuN nf
geI? BIm dy bol KrHvy sn. bol-bfxI mfx-ipafr
qoN swKxI sI.
jI, mYN qF svyr dI iqafr
bYTI sI. mYN quhfzy mUMh vwl qwkdI rhI ik qusIN kho
qF qurF. qusIN aKbfr mMg ilaf, mYN dy idwqf aqy qusIN
pVHn bih gey. ies qoN awgy nf hF, nf hUM. mYN kwlI ny
QoVHf jfxf sI. quhfzI skIm, quhfzy vws. sLFqI
ny AuWqr idwqf. sLFqI dI afvfjL ivwc zr sI aqy Aus dy
idl dI DVkx qyjL sI. pr bol ivwc krfr sI.
sLFqI nUM ipwClI vfr dI Gtnf vI
cyqy sI. Auh knyzf qoN af ky afpxy pqI nfl pihlI vfr
mfipaF nUM imlx afeI sI aqy BIm Aus smyN vI Aus dy
zYzI nfl byvjfh JwJU pf ky bih igaf sI.
aijhf ksUqf vfqfvrn dyK ky pRkfsL
df idl DVkx lwg ipaf. Auh afpxy jvfeI dy suBf nUM
smJdf sI. Aus df blwz prYsLr qyjL hox lwgf. Aus df mn
kih irhf sI ik donoN jxy solHF-solHF pVHy hoey ny aqy
ivafh hoieaF nUM vI ds sfl ho gey ny. hfly qwk Auh
iewk dUjy nUM smJ hI nhIN sky? cMgy knyzf rihMdy ny!
AuWQy df smfj aYnf KulHf pr sfzy lokF qy koeI
asr nIN!
pRkfsL dy Gr dy sfhmxy vwzI sVk
jFdI sI. mINh QMmH cuwikaf sI. afvf-jfeI vwD geI sI.
motrF, gwzIaF, skUtrF df KVkf aqy BUM-BUM dIaF
afvfjLF, PrUt-sbjLI vycx vfilaf dy hoky pRkfsL dy
kMnF nUM ivhu lwgdy sn. Aus nUM lwgf ik sfrf Gr GuMm
irhf hY. pRkfsL nUM kuJ smJ nhIN sI pYNdI. ieh koeI
gwlF ny ijnHF ipwCy pfxI ivwc mDfxI pfeI hoeI af?
pRkfsL afpxI DI dy moh ivwc iBwijaf ipaf sI. Aus nUM
afpxI DI ksfeI df bwkrf lwgI.
JgVf BKdf igaf. qUM bwicaF
nUM afpxI BYx nfl bfhr ikAuN jfx idwqf? BIm
bYTf-bYTf awg-BbUky vFg AuWT KVoqf. qYnUM nIN
sI pqf ik asIN jfx leI iqafr bYTy aF? BIm kVk-kVk
bol irhf sI. awKF lfl sn. isrPL Quwk suwtxf bfkI
rihMdf sI. Aus nUM koeI sLrm nhIN sI ik Gr ivwc koeI
Aus dy mfipaF smfn vI hn.
jI, qusIN vI qF kol hI bYTy
sI jd Auh lY ky geI. qusIN vI rok skdy sI.
sLFqI ny AuWqr idwqf. sLFqI nrmfeI nfl bol rhI sI.
sLFqI nUM afpxy ipE dI pwg df zr sI. Aus dy aMdr
kMbxI lwgI hoeI sI.
asl ivwc sLFqI nUM pqf hI nhIN
lgdf sI ik Auh kI cfhuMdf hY. Auh AuNJ smJdI sI ik
ieh lVfeI leI bhfnf hI Bfldy rihMdy ny. ds sfl hogy
iehI isVHI-isafpf rihMdf af. knyzf ivwc vwsdy Aus nUM
iBwjI kxk dy kfrn df pqf sI pr BfrqI smfjk pirsiQqIaF
ivwc bwJI cuwp sI.
sLFqI dI BYx qnUjf bwicaF nUM
bjLfr Pyrn-qorn lY geI sI, clo bwicE, quhfnUM
PrUt afeIs krIm KuafvF. qnUjf dy afpxy do aqy
vwzI BYx dy do bwcy sn. bwcy qkrIbn hm-Aumr sn. bwcy
Kfx-pIx dy cfhvfn huMdy hn. cFbVF pfAuNdy nfl cwl pey.
sLFqI dI CotI BYx ny ies ivwc afpxI KLusLI aqy mfx
smiJaf. sLFqI nUM kuJ pqf nf lwigaf ik Auh roky ik nf.
BIm qF afrfm nfl sfhmxy bYTf aKLbfr pVHdf irhf.
pRkfsL ny soicaf ik mYN dKl dy ky
smJfvF pr iJJk igaf. knyzf qoN af ky jd DI-jvfeI
pihlI vfr Gr afey sn, Aus idn BIm KLfh-mKLfh pRkfsL
dy glH pY igaf sI ik qusIN ieh kwpVy afpxI DI nUM
ikAuN dy rhy ho? ies df mqlb af ik asIN iPr nf af
jfeIey.
EdoN pRkfsL ny bVf smJfieaf sI,
bytf! ieh qF KLusLI dy igPt ny. jy qYnUM ieh
gwl nhIN psMd, asIN rwK lYNdy hF. asIN iPr dy idaFgy.
asl ivwc sLFqI huxy hI lY jfxf cfhuMdI sI.
mYN nIN ieh lfeIk krdf.
BIm ny moZy AuWpr nUM mfridaF afpxy jfxy bVI aVvfeI
nfl rohb idKfieaf.
sLFqI ny vI qrlf kIqf,
qusIN aYvyN ikAuN KLPLf ho rhy ho, jI. ieh qF
mYN hI KLusLI ivwc CyqI kr rhI sI. mYN sOrI kihMdI hF.
BIm ny gLuwsy ivwc bYg cuwikaf sI.
ibnF rfm-siq ikhF sLFqI nUM mUhry lf ky irksLy ivwc
nfl bYTf ky cilaf igaf sI.
pRkfsL aqy pfro dy idl ivwc bVIaF
rIJF sn ik AuhnF dI DI smuMdroN pfr Cy sflF ipwCoN
imlx af rhI hY. Auh, AuhnF nUM jo khU, Auh-Auh igPt
dyxgy. iehnF hI cfvF nfl AuhnF Gr dI aMdr bfhr keI
idn lf ky sPLfeI kIqI. afQx nUM Qwk tuwt ky pY jFdy.
Gr ivwc donF jIaF qoN ibnF hor koeI nhIN sI. AuhnF df
sfiraF nfloN vwzf bytf vI knyzf ivwc sI. hux AuhnF dI
Aumr swTF qoN AuWpr jf rhI sI. pr DI dy afAux dI
KLusLI ny AuhnF ivwc nvF hI hOslf Br idwqf sI.
AuhnF keI idn bjLfr jf ky afpxI
DI vfsqy, jvfeI vfsqy aqy bwicaF vfsqy kwpVy KLrIdy
sn. sfzI DI nUM ieh rMg nIN psMd, afh psMd af. lAu,
bwicaF dy kwpVy! eyDr ikqy Gftf! lokF nUM qF aYvyN
kryjL af beI bfhrlI cIjL vDIaf huMdI af. AuhnF, iehnF
gwlF ivwc, suMdr PLrfkF aqy tI-sLrtF KLrIdIaF. pRkfsL
aqy pfro jd ieh kwpVy Gr ilafAuNdy muV rhy huMdy,
AuhnF dy mn ivwc cfa huMdf ik AuhnF dI DI hor jo kuJ
khU, lY ky idaFgy.
pr hux pRkfsL dy KLusLI dy supny
cUr-cUr ho rhy sn. Aus dy kMnF ivwc pfro dIaF dwsIaF
gwlF sUlF bx geIaF:
quhfzy knyzf qoN prqx ipwCoN mYN
jd AuhnF kol iewk mhInf TihrI sI, sLFqI hmysLf BuwlI-BuwlI
aqy sihmI-sihmI rihMdI sI. do zflr qF kuVI afpxI
mrjLI nfl KLrc nIN kr skdI sI. hmysLf kihMdI rihMdI
sI ___ dyiKE bI jI, aYvyN jI-jI krdy iPrdy ny. pqf
nIN ikhVy vyly BVk pYx. ieh qF gflHF qoN Aury KVHdy
hI nhIN. afly-duafly, aFZI-guaFZI vI sfry kihMdy sn
ik kuVI brfbr kmfAuNdI af. Aus nUM zr kfhdf? aYvyN
zrdI rihMdI af. knyzf ivwc qF aOrqF nUM hwk hI bhuq
ny. AuhnF df kihxf sI qusIN kuVI nrk ivwc pf idwqI.
sfrf idn kuVI nfl lVdf rihMdf hY aqy byjLqI krdf hY.
kuVI gAU bxI rihMdI af. ieh inrf kuVI dI nrmfeI df
nfjfiejL Pfiedf af.
pRkfsL kol iewk myjL ipaf sI.
myjL AuWpr mom bwqI peI sI. pRkfsL nUM pqf hI nf lwgf
jd Aus ny mom nUM afpxy aMgUTy aqy AuNglIaF ivwc
iPAuN-iPAuN ky cUrf-cUrf kr idwqI. Aus df mn awg
AuWqy peI kVHfeI ivwc qyl dI qrHF Aubfly Kf irhf sI.
aMdr hI aMdr ivs Gol irhf sI ik kuVI vI cMgI af,
aYvyN imafAUN-imafAUN krdI iPrdI af! aYynF pVH ky Kyh
ivwc rlf idwqf. idE qF nIN beI Kf jU! afpxy hwk lYxy
ny. KLYrfq qF nIN lYxI. ipMjry ivwc pey jfnvr vFg
hflq bxfeI hoeI af. Aus nUM kI hwk hY ik inwkI-inwkI
gwl AuWqy byjLqI kry? BfvyN vwzI vI hovy, sihj nfl
gwl nIN ho skdI? ieh isrPL sLFqI dI nrmfeI df hI
nqIjf af. sUr mUhry bIn df kI kMm? nrmfeI Aus mUhry
ijs nUM mnuwKqf dI kdr!
pRkfs dMd pIh irhf sI. mn kfbU
qoN bfhr ho irhf sI. mn ny pRkfsL nUM JfVF pfeIaF.
qUM vI qF inwsl ho ky bYTf hYN. qyry ivwc kI dlyrI af?
aOrq ijhVI pihlF qoN dwbI hoeI af, qUM vI qF Ausy
qy dosL mVHdf hYN. qyry ivwc kuJ krn dI sLkqI
nhIN. pRkfsL dy aMdroN iewk hor afvfjL afeI. nhIN,
nhIN, mYN nIN bolxf. ikqy kuVI nf khy ik quhfzy bolF
ny myrI smwisaf hor zUMGI kr idwqI. iPr hovy kI? kuVI
jLrf hOslf idKfvy, Pyr dyK! pRkfsL ibt-ibt, KflI-KflI
qwkdf irhf.
ies sfry smyN dOrfn pfro rsoeI
ivwc prvfr leI dupihr df Kfxf iqafr krn ivwc ruwJI
hoeI sI. Aus nUM kI pqf sI ik eyWDr gRih-XuwD cwl
irhf hY?
BIm kuV-kuV krdf bYTk ivwcoN
inkilaf. pRkfsL ny Aus dy mUhoN awDy-pcwDy sLbd suxy,
[[[[[[[[[ co [[[[[[[[[. arQ iblkul spsLt
sn. pRkfsL dy idl dI DVkx Aus dy kMnF nUM suxfeI dyx
lwgI. ieh qF gflHF kwZdf af. pRkfsL jLmIn ivwc inGrdf
igaf. ipMjry ivwc pey pMCI vFg qVPdf irhf. BIm buV-buV
krdf soPy qy af bYTf.
eysy dOrfn ivhVy ivwcoN mflI ny
afvfjL idwqI, pfpf jI! jLrf bfhr afnf.
pRkfsL bfhr afieaf pr Aus df idl nf kIqf ik mflI nfl
koeI gwl kry. bfhr cfnx sI pr Aus nUM lwgf ik afQx ho
geI hY. pfpf jI, ab srdI ky PUloN kI pnIrI lf
kr lgfnI hogI. grmI ky bUty AuKfVny hYN aOr jLmIn
iqafr krnI hY, mflI ny ikhf. pRkfsL mflI nUM
suwkf ijhf jvfb dy ky aMdr vV igaf, pwtdy,
pwtdy sfry bUty!
ivhVy ivwc amrUdF aqy anfrF dy
bUitaF ivwc icVIaF cIN-cIN kr rhIaF sn. byiPLkr, iewk
drKLq qoN dUjy, dUjy qoN qIjy AuWqy PLudk-PLudk AuWz
rhIaF sn. AuhnF dI cIN-cIN dI afvfjL KLusLI df rfg
alfpdIaF lwgdIaF sn. mflI bfVI ivwc kMm krdf iehnF
jfnvrF df afnMd lY irhf sI aqy afpxy mn aMdr gwlF
krdf sI:
kI iehnF nUM afpxI rotI leI koeI
kMm nhIN krnf pYNdf? kI ieh pqI-pqnI huMdy ny aqy kdy
JgVdy vI hn ik nhIN? mflI kdy-kdy isr cuwk ky AuhnF
vwl dyK lYNdf. aMdroN mflI eIrKf mihsUs krdf sI ik
iehnF icVIaF nUM koeI iPLkr nhIN aqy nf hI koeI JgVf-PgVf.
ikMnIaF KLusL aqy afjLfd hn! mflI nUM afpxf afp Cotf-Cotf
lwigaf.
pRkfs ivhVy dI rOxk pRqI byiDafn
hoky iPr aMdr vV igaf sI. Aus df idl nf kIqf ik Auh
pfro nfl gwl sFJI kr jfey. bwcy Gr muV afey.
qnUjf ny rsoeI ivwcoN Kfxf ilaf
ky myjL qy pros idwqf. Kfx nUM iks df jIa kry?
pfro nUM vI pqf lwg cuwikaf sI ik drXoDn afpxI afeI
qy af igaf hY. Auh rotI pkfAuNdI rhI aqy Aus dy
kMn ibVkF lYNdy rhy.
BIm pUrf BUsiraf ipaf sI. hwQF
nUM aYWDr-EWDr mfr ky, jLrf ijLafdf hI grmI qoN kMm
lYNidaF boilaf, myrf iehnF nfl koeI irsLqf nhIN.
bws, ivafh hoxf sI ho igaf. mYN qF iCwqr qy
nhIN Quwkdf. bwcy sihm gey. qnUjf afpxI vwzI
BYx dy mUMh vwl qwkdI rhI. kol bYTI sLFqI dIaF awKF
coN aQrU vwg qury.
pRkfsL KLUn dy Guwt pINdf irhf
aqy cuwp nf qoVI. ieAuN lgdf sI ik BIm brUdI surMgF
dy plIqy dfgx leI iqafr hI bYTf hY. bws, Aus nUM
QoVHI ijhI twkr dI loV hY.
qnUjf dI iqMn sfl dI lVkI, golzI
ikcn coN BwjI-BwjI afeI aqy bolI, bI jI
noeI jFdy ny. Auh iPr ikcn ivwc clI geI pr CyqI
hI muV afeI aqy Aus ny AuhI sLbd iPr duhrfey. golzI
df ibwlI-qfxf Aus dI aMdlI Gbrfht df sUck sI. Gr ivwc
lwgI qIlI awg bx geI. Aus dy syk qoN kOx bc skdf sI?
bwcy qF AuWkf hI sihm gey. bysLwk sLFqI ieho ijhy keI
XuwD hMZf cuwkI sI pr awj Aus df sbr tuwtdf idKfeI
idMdf sI. Aus df ichrf BKdf jf irhf sI. afpxy afp nUM
kfbU krn df Xqn kr rhI sI. aMdrUnI Gol jfrI ho igaf.
sLFqI dI BYx hwkI-bwkI Jfk rhI sI. iksy ny Kfxy nUM
hwQ nf lfieaf.
BIm ny bYg cuwky aqy jfx leI GroN
bfhr jf KVHf hoieaf. sLFqI aqy bwicaF ny mgr jfxf hI
sI. Auh vI bfhr af gey.
pRkfsL AuWT ky ikcn ivwc igaf.
Aus ny pfro nUM ikhf ik rox dI koeI loV nhIN hY.
afpxI DI nUM dlyrI idKfAuxI cfhIdI hY. asIN Aus dI
ipwT qy hF. pfro ny awKF pUMjIaF aqy ikhf,
lY lAu knyzf dy suafd! afpF kuVI dI Aumr brbfd
krqI.
nhIN, pfro, ijLMdgI iewk
cxOqI af. ies nUM kbUl krnf hI aklmMdI af,
pRkfsL ny dirVHqf Bry lihjy nfl ikhf.
pRkfsL aqy pfro vI dovyN bfhr af
gey. BIm hfly vI JgV irhf sI.
sLFqI ny sfiraF dy mUMhF vwl
Jfikaf. Aus dy srIr ivwc iewk ibjlI dI qfr iPrI aqy
kMbxI nfl awKF lfl ho geIaF. mUMh BK ipaf, bulH Prkx
lwgy. Aus ny BIm hwQoN afpxy aqy bwicaF vfly kwpiVaF
df bYg Jtky nfl Koihaf, aqy dlyrI nfl bolI, mYN
svyr dI mUMh vwl JfkI jFdI aF. hux vI smJdy ny, hux
vI smJdy ny! myrI nrmfeI df aYnf nfjfiejL PLfiedf!
iksy gwl dI hwd huMdI af! jfh, jo krnf, kr lY. mYN
inpt lAUNgI.
sLFqI ny afpxy inafixaF df hwQ
iKwicaf aqy Gr aMdr vVdI afpxy mwmI-zYzI nUM bolI,
qusIN aMdr af jfE. iksy iPLkr dI loV nhIN. mYN
afpy nijwT lAUNgI. sLFqI nUM mihsUs hoieaf ik
Aus dy isr qoN mx pwkf Bfr lih igaf hY aqy Aus dy
aMdr iewk ivsLvfs pYdf ho igaf hY.
pRkfsL aqy pfro dovyN hOsly ivwc
sn. qnUjf, ijhVI afp vI kflj pRoPYsr sI aqy afpxy BYx-BxoeIey
nUM imlx afeI sI, afpxy mn aMdr kuJ soc rhI sI. kI
soc rhI sI? smfj! Aus dy mwQyy dIaF ryKfvF ivc
gMBIrqf sI. Aus dy bwcy Aus kol suMgVy hoey Aus dy
nfl lwgy hoeyy sn.
(13 nvMbr 2006)
*****
dljIq
isMG, aYzimMtn, knyzf
(Daljit Singh Rakhra)
1107 10149 Saskathewan Drive
Edmonton AB T6E 6B6
Canada
Phone: (780) 989 - 2977