do
sLbd:
'pMjfb
rqn' dI AupfDI nfl snmfinq, nON kOmI aqy 15 vwK vwK
sUibaF qoN aYvfrz lY cuwky zf: PLkIr cMd sLuklf iksy
jfx pihcfx dy muQfj nhIN. iPr vI ieh dwsidaF prsMnqf
ho rhI hY ik zf: sLuklf hurIN pMjfb aYgrIklcrl
XUnIvristI dy 'PUz tYknOljI' ivBfg dy rItfierz
proPYsr/lyKk hn. afp hux qwk 30 pusqkF ilwK cuwky hn.
AuhnF dIaF pusqkF: KLurfk aqy syhq, ssqf Bojn vDIaf
Bojn nUM kOmI aYvfrz iml cuwky hn. 'bicaF leI ilKI
pusqk 'swcI KusLI' nUM vI snmfinq kIqf igaf. afp dy
ihMdI khfxI sMgRIh 'ivsLpfn' nUM sfihqk jgq vloN
huMGfrf imilaf aqy afp dIaF bhuq sfrIaF khfxIaF nUM
knHV, isMDI, gujLrfqI, milaflm, mrfTI, qfiml, qYlgU
afid bolIaF ivwc AulQfieaf igaf. sLuklf jI nUM
isLromxI pMjfbI lyKk vjoN vI snmfinq kIqf igaf.
afp
dI iewk khfxI 'ilKfrI' dy pfTkF gocry kridaF prsMnqf
df anuBwv kr rhy hF.--ilKfrI
****
buwcVKfnf
zf[ PLkIr cMd sLuklf (luiDafxf)
hspqfl
dy jnrl vfrz c lMmf ipaf aYs[pI[ soc irhf sI ik
jy Auh mIt nf KFdf qF sLfied eys hfdsy qoN bc skdf sI.
iek qF mnoivigafnk pRBfv aqy dUjy ijafdf sLrfb pIx df
asr Aus nMU kuMiTq kr irhf sI. pr aYs[pI[dy mn ivc
GVI muVI ieho iKafl GuMmI jf irhf sI ik eyh kfrf mIt
Kfx krky hI hoieaf hY. pr agly hI pl Aus nMU afpxI
soc gDI gyV ivc Ps geI jfpdI. Aus ikhVf pihlI vfr mIt
KfDf sI . pr iek gwl qF Aus nMU shI jfp rhI sI ik
ksfeI qoN mIt ilafAux df ies hfdsy nfl jLrUr qfluwk
hY.
aMbrsro
aYs[ pI[ df ijgrI dosq rfxf afieaf sI. aYs[pI[nfm vI
Ausy dI dyx hY. kflj dy idnF ivc Aus nMU suirMdrpfl
kih ky bulfAux dI bjfey aYs[pI[ ikhf krdf sI[[qy bfad
ivc qF aYs[pI[sLbd ijvyN Aus leI pytYNt
ho igaf sI.
rfxy
dy afAux dI KusLI ivc Aus mIt bxfAux df soicaf sI.
rfxy nUM nfl lY ky Auh ksfeI dI dukfn qy igaf sI. pqf
nhIN qF aYyqvfr hox krky jF iksy hor vjfH krky pihlf
Jtikaf hoieaf bkrf Kqm ho igaf sI. AunHF dy afAux qy
ksfeI AunHF nUM afpxy nfl jfnvrF dy bfVy ivc lY igaf
sI qF jo Auh afpxI mn psMd df bkrf cux skx. bfVy ivc
bkry, bkrIaF, myminaF ny ieMj rOlf rwpf pfieaf hoieaf
sI ijvyN huxy AuwQy bMb izgx vflf hovy. AunHF df cIMG
icMGafVf kMNnF dy pVdy pfV irhf sI.
jdoN
ksfeI iek iCx leI vI iksy jfnvr kol ruk jFdf qF Auh
qF ieMj sfh GsIt lYNdf ijvyN jfx pRfx hI nf rhy hox.
zYNbiraF vFg Auh ksfeI vwl qwkx lwgdf. Aus vwl rqf
ghu nfl vyKx qy ieh spsLt ho jFdf sI ik mOq df zr
ikvyN Aus dy ichry qy Cfieaf hoieaf sI.
[[qy
Pyr AunHF dIaF dy awKF dy mUhry hI ksfeI ny iek mymnf
Jtk idwqf sI.rfxy dy mn df qF pqf nI pr aYs[pI[ dy
idl ,c KuUn dI splfeI ijvyN bMd ho geI sI. hux qwk
pqf nI Aus ikMnI vfrI mIt KfDf hoxY, pr awj pihlf
mOkf sI jdoN Aus mymny nUM afpxIaF awKF mUhry JtkidaF
vyiKaf sI. mIt Kfx df sfrf cfAu ijvyN TMzf pY igaf sI.
pr Pyr vI Aus rfxy dI KfqrdfrI krky afpxy jLjLbfq
jLfihr nf hox idwqy.
rotI
Kfx mgroN Auh GrfVy mfrx lwgy sn .
rwb
jfxy PUz puafijinMg ho geI sI jF kuJ mnoivigafnk kfrx
sI . rfq dy ZfeI ku vjy aYs[pI[ dy iZwz ivc bhuq jor
dI pIV hox lwgI sI qy kuJ icr mgroN hI eys kdr
AultIaF afAux lwgIaF sn ik CyqI hI ijvyN Auhdf sfh
swq swuk igaf sI.
hor koeI cfrf nf vyK rfxf Aus nMU eys hspqfl dy
aYmrjYnsI vfrz ivc lY afieaf sI.
mfry
drd nfl aYs[pI[ dIaF cIkF inkl rhIaF sn pr hspqfl
vfilaF ny dfKl kridaF-kridaF hI awDf GMtf lf idwqf.
aYmrjYNsI ivc nf qF izAutI vfly zfktr df pqf sI qy nf
hI nrs df. bfhr brfmdy ivc vfrz bvfey arfm nfl swuqf
ipaf sI. aYs[pI[ dIaF cIkF sux ky Aus dI awK qF KuwlH
geI sI pr Auh mIsxf bx ky ipaf irhf. afiKrkfr rfxy
nUM Aus nUM hlUx ky AuTflxf ipaf sI. vfrz bvfey dy
dwsx muqfbk rfxy ny pRfeIvyt vfrz dy iek do kmiraF dy
bUhy KVkfey sn qF ikqy jf ky iek nrs aqy zfktr pRgt
hoey sn. rfxy nUM vyKidaF eI ijvyN dohF dy bUQy sV
gey sn.
kI
ksLt ey? zfktr ijhVf vyKx ivc iksy mfzrn romIAu
qoN Gwt nhIN jfpdf sI ,ny rqf qlKL lihjy ivc puwiCaf.
jI
zfktr sfihb, eys nMU AultIaF af rhIaF ny[[iZwz ivc
vI
hfly rfxy ny mrIj bfry cMgI qrFH dwisaf
vI nhIN sI ik zfktr ny Aus dI gwl ktidaF iKJ ky ikhf
sI-mmUlI jhI gwl leI aYvyN mUMh cuwkI af jFdy
ho. idny vI qF af skdy sI.
zfktr
df bUQf ieMj jfp irhf sI ijvyN qfjy qfjy dMdIey lVy
hox. iek do pl bfad Aus nrs nUM afiKaf sI
isstr, eys nUM styimitl aqy Portivn dy
ieMjksn lf idA[[bfkI svyry sInIar zfktr vyKxgy[[qy
nfly qusIN eys dI PfeIl bxvf ilafE.
nrs
df mUz vI pUrI qrFH aOP ho igaf sI. buVbuVFAuNdI hoeI
clI geI. kuJ dyr mgroN afeI qF hwQ ivc iek prcI sI.
Aus prcI rfxy vwl vDfAuNidaF afiKaf-eyh do tIky
lY afE.
aYnI
rfq nMU mYN ikwQoN ilaFvFrfxy ny afpxI mjLbUrI
dwsI.
eyh
qusIN jfxo.hyTF jfky vyK afE jy stor KuWlHf hovy qF[[.
qusINE
ikrpf kro BYx jI[[
nf
BYx jI jyb c qF nI pfeI iPrdI ik jdoN iksy ny
mMigaf qF kwZ ky PVf qf[[. jdoN tIky lY afvoNgy
dws deIE, lf dyvFgI[[ qy Auh kuVkuV krdI hoeI
clI geI.
eyh
ikwdF df hspqfl ey. aYmrjYNsI ivc aynI lfprvfhI qF
jnrl vfrz df qF rwb eI rfKf hovygf. rfxf aqy aYs[pI[
ijvyN eyho soc rhy sn.
rfxf
PtfPt grfAuyNz Plor qy af igaf.
stor
bMd sI. Aus jor jor dI drvfjLf KVkfieaf. imnMqF
KusLfmdF kIqIaF, qF ikqy stor vfly ny bUhf KoHilaf.
quhfnMU
pqf nI stor bfrFH vjy bMd ho jFdf ey.
ao
Brfvf aymrjYNsI af gI, nhIN qF quhfnUM kfhnU qklIP
dyNdf.''
eyhnf
nUM vI huxy aYmrjYNsI afAuxI sIstor vflf siVaf
Buijaf boilaf-dwso kI cfhIdY?
rfxy
ny prcI Aus vwl vDf idwqI. stor vfly nUM qF ijvyN swp
suMG igaf sI bs do tIky eI cfhIdy ny?[[rOlf
qF aYnf pfieaf hoieaf
nINd df siqafnfs krqf[[.
rfxy
dy mn c qF afieaf sI ik bfAu nUM igwcIEN PV ky
do cfr GsuMx Tok dyvy[[jy aYnI eI nINd ipafrI ey qF
kI loV peI ey hspqfl ,c dukfn Kolx dI [[Gry tMgF psfr
ky ipaf rihMdf. pr Aus cuwp rihxf hI vfjb smiJaf.
stor
afly df sLukrIaf adf krx mgroN Aus nUM Pfiel bxfAux
vfly dy vI qrly kwZxy pey sn. Auh vI GUk nINdr swuqf
ipaf sI.
KYr
rfxf vfrz ivc muV afieaf sI. tIkf lfAux leI Auh do
iqMn vfrI nrs nUM bulfAux leI igaf sI pr Aus df ieky
juafb sI huxy aFdI aF.
duKI
hoky rfxy ny do iqMn vfrI vfrz bvfey nUM vI bulfAux
leI Byijaf, qF ikqy jfky Aus drsLn idwqy.
sIirMj
Aubflx nUM vI qF tYm lgdY[[rqf sbr kr ilaf kro
qy Aus ny ieMjyksLn nMU sIirMj, c Brx mgroN jdoN aYs[pI[
dy lfieaf qF Aus dI qF ijvyN cIk inkl geI sI. nrs ny
tIkf kuJ ies qrFH lfieaf sI ijvyN Curf mfr rhI hovy.
kuJ icr mgroN dUsrf tIkf vI Tok geI sI.
eys
nUM tIky lf idwqy ny[[nINd afAux df vI qy AultIaF
rokx df vI[[svyry vwzy zfktr sfihb afAuxgy
Pyr
ijvyN Auh kihxgy
qy Auh Tumk Tumk krdI clI
geI.
pr
CyqI hI Auh muV afeI sI. Aus dy hwQ, c iewk hor prcI
sI-eyh duafeIaF qy glukos dIaF cfr boqlF ly
afvo. ikqy eys nUM zIhfeIzrysLn nf ho jfvy.
kI
eyh huxy cfhIdIaF ny?rfxy ny zridaF zridaF
pwuiCaf. drasl mYzIkl stor vfly kol muV jfx dI Aus dI
ihMmq nhIN pY rhI sI.
nf
hor kdoN cfhIdIaF ny?
nhIN
jI [[myrf mqlb sI jy qusIN Ausy vyly dws dyNdy qF mYN
iewko vfrI sfrIaF duafeIaF lY aFdf[[
myry
nfl bhuqI qiVMg PiVMg krn dI loV nI. jy mn kry qF lY
afeIE, nhIN ilafxIaF qF nf ilafeIE[[. qy jy mrIj nUM
kuwJ ho igaf qF asIN ijMmyvfr nI[[qy Auh lYPt
rfeIt krdI hoeI clI geI.
[[qy
rfxy kol muV stor vfly dy mwQy lwgx qoN isvf hor koeI
cfrf nhIN sI. rfxf soc irhf sI iksy mhFpurK dy
nF qy bxy eys hspqfl c aynI durgq! sLfied Aus
mhFpurK dI afqmf vI ivlK rhI hoxI af
*********
sLfied
aYs[pI[ dI iksmq cMgI sI. idn cVHidaF sfr hI hspqfl
ivc zfktrF dI plftUn dgV dgV mfrc krn lwgI sI. aYs[pI[
aqy rfxy nMU vI zfZI hYrfnI ho rhI sI ik kmfl ey
sInIar zfktr aYny svyry svyry af jFdy hn. pr CyqI hI
AunHF dI sLMkf ijvyN dUr ho geI sI. drasl iek motI
asfmI, ijhVI hspqfl dI mYNnjmYNt ivc vI sI, nUM rqf
qklIP ho geI sI.
bs
Pon dIaF GMtIaF ny zfktrF dIaF koTIaF dIaF ijvyN nIhF
ihlf idwqIaF sn.motI asfmI dy hqpqfl phuMcx qoN pihlF
hI zfktrF aqy nrsF df hjUm AuwQy phuMc cuwkf sI.
ibwlI
dI iksmq nUM qF ijvyN iCwkf tuwitaf sI. zfktrF ny aYs[pI[
dI vI ieMspYksLn kr leI sI.
eys
nUM apYNzIsfeIits df drd sI. atYk pUrf nf hox krky
aynf icr kwZ igaf. pr huxy aprysLn krnf pvygf, nhIN
qF iksy vI vyly Kqrf vD skdf hY.
rfxy
ivcfry dI Pyr nwT Bwj sLurU ho geI.
dvfeIaF
KrId ky ilafAux leI Aus nUM hor iek ilst PVf idwqI
geI. Auh hfly msF iek prcI dIaF dvfeIaF lYky afAuNdf
qdy Aus nUM iek hor prcI PVf dyNdy. rfxf nUMM bhuq
iKJ af rhI sI. iewko vfrI sfrI dvfeIaF ikAuN nI ilK
ky dy dyNdy.aYvyN kfhnUM gyVy kwZvfeI jFdy ny.hr vfr
dvfeIaF ilafAuNidaF eyh iKafl rfxy dy idmfg ivc GuMmI
jFdf sI. aYnIaF sfrIaF dvfeIaF kI iewky vfrI kMm af
jfxgIaF!Auh aksr socdf rihMdf sI.
KYr
!aYs[pI[ df apRysLn ho igaf sI qy Aus nMU irkvrI rUm
ivc Byj idwqf igaf sI.
irkvrI
rUm ivc vI ijvyN aYs[pI[leI cYn nhIN sI. AWuQy sn do
nrsF aqy iqMn vfrz bvfey. ieMj jfp irhf sI ijvyN
AuwQy iksy mjfhIaf zrfmy dI irhrsl ho rhI hovy. hf hf
hI hI . pqf nhIN aijhI ikhVI gwl sI ijhVI Kqm
hox ivc hI nhIN af rhI sI.
aYs[pI[
nUM nINd df tIkf lgfieaf hoieaf sI pr eys ho hwly ivc
nINd df ieMjyksLn vI ijvyN asrhIn sfbq ho irhf sI.
aYs[pI[dI sLihn sLkqI ijvyN awk geI sI. Aus ny hwQ dy
iesfry nfl iek nrs nUM afpxy lfgy afx leI afiKaf.
kI
ey? nrs ny Aus dy bYwz dy lfgy af ky puwiCaf.
isstr,
mYN ijwQy lMmf ipaYN eyh ikhVI QF ey?ibnf iksy
Buimkf dy aYs[pI[ ny puwiCaf.
ikAuN?
mYN
iksy nUM sUicq krnf cfhMudf ik mYN ikwQy lMmf
ipaYN
eyh
irkvrI rUm ey
pr
isstraYs[pI[ afpxy jLjLbfq rok nf sikaf
pr mYnMU qF eyh rIkRysLnl rUm lwg irhf ey
vhft?
nrs df ichrf guwsy nfl lfl ho igaf sI.
pr
aYs[pI[ dy mUMhoN Kud-b-Kud bol inkl rhy sn-imhrbfnI
krky qusIN afpxf zrfmf bMd kr idE qF jo mYN kuwJ dyr
sON skF.
stuipwzafKidaF
nrs afpxI cMzfl cONkVI vwl muV geI sI.
sLfied
bfkI mMzlI ny vI Aus dI gwl sux leI sI.ies leI kuJ
ivr mgroN hI kmry df BfrIpx Gtx lwgf sI.
dUjy
idn aYs[pI[ nUM irkvrI rUm qoN jnrl vfrz ivc Byj
idwqf sI.
*********
svyry
zfktr rfAuNz lgfAux afey qF aYs[pI[dy trItmyNt cfrt
qy kuJ ilK gey. zfktrF dI tIm dy jfx mgroN AuWQy dI
izAutI nrs ny afky aYs[pI[nUM iewk hor prcI PVf idwqI-eyh
dvfeIaF qy tIky mMgvf lE.
jdoN
rfxf afieaf qF aYs [pI[ ny Auh prcI Aus nUM dy idwqI.
eyh
tIky qF sfzy kol pey hoxy ny rfxy ny prcI
pVHidaF ikhf-hfly kwl qF mYN ds ilafieaf sI[[qy
afh golIaF dy qF iqMn sitRps sIgy[[rfxy ny bYwz
dy lfgy peI zolI KolIH qF ijvyN BONcwkf rih igaf.
AuWQy iesqymfl kIqy hoey tIikaF dy do cfr KflI Kol
aqy kuJ golIaF peIaF sn. duafeIaF ikwQy geIaF
aYs[pI[? mYN qF kwl kfPI sfrIaF ilafieaf sI.
mYnMU
kI pqY lwg gIaF hoxIaYN
lwgdIaF
lugdIaF nI BfeI sfihb[[. rfq nMU sPfcwt ho jFdIaF
ny nfl dy bYwz qy lMmy pey mrIjL ny mIsxI jhI
hfsI hsidaF afiKaf.
sPfcwt?
aYs[pI[nUM kuJ smJ nI afieaf.
hF
jI. eyh zfktr lok jfx buwJ ky ijafdf duafeIaF mMgf
lYNdy ny qy rfq nMU mrIjL nUM tIkf lf ky sulf dyNdy
ny[[qy duafeIaF iek vfr Pyr AuwQy pwuj jFdIaF n;y
ijwQoN afeIaF sn.
Qozf
mqlb ey stor vfilaF nUN vyc idMdy ny?
hF
jI, qfhINE qF jor dyNdy ny ik hspqfl dy mYzIkl stor
qoN eI duafeIaF lE. bfhroN cMgIaF nI imldIaF.
aYs[pI[
aqy rfxy nMU Aus dIaF glF qy XkIn qF nI afieaf pr mn
ivc eyh iKafl jLrUr afieaf ik ikqy nf ikqy gVbV hYgI.
KflI peI zolI eys vwl jLrUr iesLfrf kr rhI sI.
********
[qy
hspqfl, c lMmf ipaf aYs[pI[soc irhf sI ik jy Auh mIt
nf KFdf qF sfied eys hfdsy qoN bc skdf sI pr Kud hI
Auh afpxy juafb suaflF c qy suafl jvfbF c
gwzmwz krI jf irhf sI.
awj
sfjry eI aYs[pI[dI awK KuwlH geI sI. iek nvF mrIj
afieaf sI. cIkF mfr mfr ky Aus sfry mrIj jgf idwqy sn.
do cwkr lfAux mgroN nrs vI nhIN afeI sI. vfrz dy mrIj
vI aOKy ho gey sn aqy bycYnI mihsUs kr rhy sn.
zfktrF
dy rfAuNz df vylf ho igaf sI.
acfnk
nvyN afey mrIj dIaf cIkF iekdm bMd ho geIaF sn.
aYs[pI[dy
lfgy lMmy pey mrIjF ny vI ijvyN iekdm cuwpI sfD leI
sI[[qy sfry vfrz dy drvfjy vwl vyKx lwgy sn. hYN[[eyh
sMnftf ikAuN? aYs[pI[ nMU kuJ smJ nI af irhf sI.
qy
agly hI pl aYs[pI [dIaF njrF vI Ausy pfsy vwl GuMm
geIaf ijDr bfkI mrIj vyK rhy sn.
iek
zfktr aMdr af irhf sI. pr eyh kI? aYs[pI[dIaF awKF
nUM eyh kI ho igaf sI? Aus nMU eyh kI ivKfeI dyx lwgf
sI. vfrz dI QF qy bkrIaF df vfVf qy [[zfktr dI QF qy
ksfeI. nhIN[[nhIN eyh ikvyN ho skdYY! aYs[pI[ny awKF
JpkfeIaF. pr nhIN. sB kuJ pihlF vFg eI idK irhf sI.
[[qy
sLfied iesy krky bkrIaF ny imimafxf bMd kr idwqf sI
qy sihmIaF hoeIaF Aus pfsy vwl vyK rhIaF sn.
****
zf[
PLkIr cMd sLuklf
230-sI,
BfeI rxDIr isMG ngr, lLuiDafxf-141 012
Pon 91-161-2459030 aqy 4612230
mobfeIl 09815359222
fcshuklaldh@yahoo.co.in
(4
akqUbr 2006)