AuhdIaF
awKF AunINdry krky lfl sn. Auh bhuq Qwikaf hoieaf
njLr af irhf sI. stor KolH ky Auhny iewDr AuWDr iek
inrfsL ijhI njLr dOVfeI. hwQlf sfmfn rwK ky bwqIaF
jgfeIaF. gurU nfnk dyv dI vwzI qsvIr awgy isr inv ky
mwQf tyikaf qy nfl hI rfm cMdr qy sIqf vfly klMzr vl
dUroN hI isr invfAux df iesLfrf ijhf kIqf. kol ilaFdy
Joly ivcoN Bfn dIaF do iqMn guwCIaF Auhny kYsL rijstr
ivc rwKIaF. iek rMg brMgy KMBF df bursL lY ky hOlI
hOlI sPfeI krn lwg ipaf.
AuhdI
ieh stor ipwCy ijhy kfPI cwl inklI sI. kMm quiraf dyK
ky stor nUM vDf ilaf. stor dy nfl lgdI QF vI ikrfey
qy lY leI. aftf, dflF, afcfr, imrc-msflf, ihMdI
pMjfbI dy rIkfrz, ikqfbF qy rsfly afid pihlF nfloN
vwzI mfqrf ivc rwKxy sLurU kr idwqy. kuJ dyr stor KUb
cwlI qy Auhny afpxI nOkrI Cwzx bfry vI soicaf. pr Pyr
jLrf hor pwky pYrIN hox dy iKafl nfl
Auhny nOkrI nf CwzI. nOkrI AuhnUM sohxI imlI hoeI sI.
pwkf rfq df qy hlkf kMm. rfq nUM nOkrI qy idny stor.
stor ivc bfhlf smF qF Auhdy Gr vflI sYNzI - suirMdr
kOr - hI rihMdI sI. qy afp Auh hor AuWprly kMm krdf.
kdI ikiqEN smfn KRId ky ilafAuNdf, kdI pYsy dy ihsfb
ikqfb dy cwkr c Bwjf iPrdf. dupihroN bfad Gr jf
ky sON jFdf. ies qrHF AunHF df vfhvf kMm quiraf jFdf
sI.
pr
hux jdoN dIaF iesy ielfky ivc do hor storF afpxy hI
bMidaf ny KolH leIaF qF AunHF df kMm bhuq mwTf pY
igaf. Auhny bursL mfrdy ny dyiKaf keI QfeIN ikMnI
ikMnI imwtI cVHI peI sI. keIaF sLYlPF qoN koeI vI
zwbf keI idnF df nhIN sI ivikaf. qfjLIaF sbjLIaF qF
hux AunHF ny rwKxIaF hI Cwz idwqIaF sn. awj kwl Auh
dovyN qIvIN afdmI kfPI iKJy iKJy rihMdy. idhfVI ivc
ijhVf QoVHf ijhf smF Auh stor ivc iekwTy huMdy, Auhdy
ivc vI iek dUjy nUM inwkI inwkI gwly JeIaF lY ky
pYNdy. byidlI ijhI nfl bursL mfrdf Auh kfAuNtr vl af
igaf qy kuJ dyr bfhrly bUhy vl ingfh itkf ky KVHf
irhf. gfhk qF ieMnI svyry awgy vI koeI Gwt hI aAuNdf
sI. pr Pyr vI Auh afs ijhI nfl drvfjLy vl dyK irhf sI.
kuJ
dyr KVHf rihx ipwCoN Auh kfAuNtr ipCy pey stUl
qy bYT igaf. stor aMdr cuwp CfeI hoeI sI. kdI
kdI vwzy Pirwj dy GVwk dyxI clx dI afvfjL afAuNdI qy
Pyr Auh Pirwj vI dUjIaF vFg hI lgfqfr brIk ijhI sF sF
krn lwg pYNdI. pr Auhdy afpxy aMdr eynI cuwp nhIN sI.
bfhr sVk qy lMGdIaF qyjL kfrF vl dyKdf Auh
AunHF ijMnf hI qyjL soc irhf sI. stor nUM dobfrf
kfmXfb bxfAux bfry Auh skImF bxf irhf sI. pr AuhnUM
smJ nhIN sI af rhI ik kI kIqf jfvy. afpxI vloN Auh
purI koisLsL kr rhy sn. kimAUintI coN inkldy hr
aKbfr ivc qy ryzIE AuWqy Auhny iesLiqhfr dy rwKy sn.
pr Pyr vI pqf nhIN ikAuN AunHF dI gfhkI ieMnI Gwt geI
sI.
iek
soc ijhVI GVI muVI Auhdy idmfg ivc smuMdr dI vwzI Cwl
vFg twkr mfrdI, AuhnUM Auh iblkul hI ivcfrn qoN nFh
kr irhf sI. Auhdy qjrby ny iek gwl pUrI qrHF sfbq kr
idwqI sI ik iksy vI qrHF df kMm clfAux leI sB qoN
vDIaf qrIkf sI: bMdf lokF dIaF njLrF c afm
afAuNdf hovy; kimAUintI dy sFJy kMmF ivc, gurduafiraF
ivc Auhdf nF vfr vfr afAuNdf hovy; bMdf iksy sBf df
pRDfn, iksy df sYktrI qy ijMnIaF vI vwD qoN vwD sBfvF
df mYNbr hovy vDIaf hY. ies qrHF vwD qoN vwD lokF nfl
imlx dy mOky hwQ lwgdy rihMdy hn aqy Pyr mUMh mwQy
lwgdy sfry bMdy hI stor c afAuNdy hn. pr hux
Auh lfjvfb ijhf hoieaf ipaf sI. gurduafiraF dy cwkr
ivc Auh kfPI irhf sI. pr AuWQy qF hux sfhnF dy ByV
huMdy sn qy Auh KfhmKfh afpxI jfn Kqry ivc nhIN sI
pfAuxI cfhuMdf. hor vI keI iksm dIaF sBfvF kmytIaF
ivc Auhny koisLsL kr dyKI sI pr Auhdf ikqy vI sUq
ijhf nhIN sI afieaf. goiraF vloN huMdy nslvfd ivruwD
bxIaF kmytIaF ivc vI Auhdy pYr nhIN sI jMm sky. iek
qF Auhdy kol smF bfhlf nhIN sI huMdf qy dUjf lok
cfhuMdy sn ik kuJ krn vflf hI mohry hovy, Poky lYkcr
eI nf JfVy. pr Auhdy kol iedF dI ivhl ikwQy sI peI
Auh rojL lokF dy Bwjdy sLIisLaF dI ingrfnI krdf iPry.
nfly ies kMm ivc keI Kqry vI sn. sYNzI qF kfPI nrfjL
vI rhI sI Auhdy nfl ijMny idn Auh nslvfd dy mukfbly
df nfhrf idMdf irhf sI. kimAUintI dy siBacfrk kMmF
ivc qF Auh dovyN vwD cVH ky ihwsf lYNdy hI rihMdy sn
pr AuQoN AunHF nUM kMm dy gfhk Gwt hI imldy.
siBafcfrk kMmF ivc ihwsf lYx vfly keI qF nMg mlMg eI
imldy ijhVy sgoN AuDfr krky AunHF nUM hI rgVf lf jFdy.
stor
dy drvfjLy nfl bMnHI hoeI twlI ny AuhdI socF dI lVI
qoV idwqI. do Coty Coty bwcyy aMdr afey. AunHF vwl
dyK ky Auhny muskrfAux dI koisLsL kIqI. bwicaF ny
hwQF c PVHIaF dsIaF kfAuNtr qy rwK
idwqIaF qy kol hI pflF c itkfey hoey gMHm qy
kYNzIaF vwl dyKx lwg pey. kdI iek cuwkdy Pyr rwK ky
dUjI. ikMny icr bfad AunHF ny afpxI psMd dIaF kYNzIaF
KrIdIaF qy Auhdy bury ijhy kIqy mUMh vl dyKdy bfhr
nUM qur pey. AunHF ivcoN iek ny drvfjLy kol jf ky iPr
ipCFh nUM dyiKaf qy muskrfAuNdy ny hwQ ihlf ky AuhnUM
bfey ikhf. bwcy dI muskrfht ny iek pl leI Auhdy aMdr
inwG ijhf Br idwqf qy Auhdy ichry qy vI afp
muhfry muskrfht iKlr geI. Auhny vI bwcy vl hwQ
ihlfieaf. inafixaF dy jfx bfad Auhny hor vI KflI KflI
mihsUs kIqf. AuhnUM sYNzI df iKafl afieaf. sYNzI nfl
hoeI bwicaF bfry gwlbfq vI cyqy afeI. sYNzI AuhnUM
keIaF icrF dI kihMdI af rhI sI ik Auh hux mF bxnf
cfhuMdI sI. pr Auh ajy AuhnUM golIaF Kfx qy
mjbUr kr irhf sI. AuhnUM Xfd afieaf ikvyN Auhny sfrI
dI sfrI sYNzI nUM afpxIaF bfhF c GutidaF qy
cuMmidaF ikhf sI, bs iek vfrI stor jLrf cwl pvy
mYN nOkrI Cwz dyxI af qy Pyr BfvyN qUM iek vfrI Cwz
ky ds vfrI mF bxI. sYNzI ny vI Auhdy nfl hor
Guwt ky lwgidaF ipafr Bry hfsy nfl ikhf sI, nf
bfbf ds vfrI nhIN iek do vfr hI TIk af. ies Xfd
ny AuhnUM QoVHy icr leI suafd suafd kr idwqf. Auhdf
idl kIqf Auh stor bMd krky Gr nUM clf jfvy.
Gr
jfx dI KfihsL nUM aMdry nwp ky Auh Pyr pihlF vflIaF
qfxIaF buxn lwgf. kol ipaf ryzIE lf ilaf. ryzIE
qy bVf qyjL sMgIq vwj irhf sI. Auhny avfjL hOlI
kr idwqI. afp Auh AuWT ky stor c aYNvIN iewDr
AWuDr smfn cYWk krn lwgf. kimAUintI ivc nF bnfAux
dIaF skImF GVdf Auh sLYlPF qy pey zwibaF
AuWproN imwtI JfV irhf sI. Auhny keIaF koinaF qoN
soicaf qy Auh hr vfr iesy iswty `qy phuMcf ik koeI
ieho ijhf mslf hovy ijhdy nfl Auhdf nF juV jfvy qy
Auh bflIvuwz dy iksy isqfry vFg iek dm lokF dIaF
njLrF ivc af jfvy.
Auhny
GVI vl dyiKaf. hux qF iek vjx vflf sI. sYNzI nUM hux
qwk af jfxf cfhIdf sI, Auhny soicaf. Auhny iek vwzI
sfrI AubfsI leI qy nINd mihsUs kIqI. Auhdf idl kIqf
ik ipCly lMc-rUm c pey soPy qy do pl lwqF
iswDIaF kr lvy. pr stor suMnI Cwz ky Auh ikvyN jf
skdf sI? AusnUM iek pl leI afpxy hflfq AuWqy qrs qy
iKwJ ijhI afeI. nfl hI AuhnUM keIaF vfikP gfhkF
qy vI iKwJ afeI ijhVy stor c afey aYNvIN
AuhnUM kihMdy rihxgy peI jIxf qF srdfr jI quhfzf -
afpxf kMm nf iksy PormYn df zr nf kuJ hor - imwl
c hovyN qF pqf lwgy iks Bfa ivkdI af. Auh mn
ivc ijvyN AunHF gfhkF dI sFg lfAuNidaF soc igaf.
Auhny afpxf mukfblf AunHF nfl kIqf qF AuhnUM afpxI
hflq bVI hlkI lwgI. AuhnUM iek do hor AubfsIaF afeIaF
qF AuhnUM lwgf ijvyN Auhdf aMg aMg Qkfvt nfl duwK
irhf hovy. kfAuNtr qy ipaf iek pypr cuwk ky
Polx lwg ipaf. Aus ivc afpxy iesLiqhfr ivc lwgI afpxI
qsvIr vl dyKx lwg ipaf. qsvIr ivc keI nuks jfpdy sn.
aglI vfr nvIN qsvIr iKcvf ky dyvFgf,
Auhny pypr prHy suwtdy ny soicaf.
AuhnUM
Pyr sYNzI df iKafl afieaf qy lyt hox qy iKwJ
ijhI vI. PYsLn krdI do vjf idMdI af - agly df
iehnUM rqf iKafl nhIN peI BuwKf hoAU jF Qwikaf hoAU
sfrI rfq kMm krdf irhf - bs afpxy hI cohlF c
ruwJI rihMdI af - af lYx dy jLrf awj suxfAUNgf
krfrIaF krfrIaF do ku, socdf Auh kfPI iKwJ igaf
lwgdf sI. bfhrly drvfjLy dI twlI ny Auhdf iDafn Pyr
iKwc ilaf. koeI gfhk afieaf sI.
Auh
gfhk nUM Bugqf irhf sI nfly gfhk dIaF gwlF df huMgfrf
Br irhf sI jd Auhny ipCly pfsy kfr dI afvfjL suxI.
Auhny Pyr GVI vl dyiKaf qF do vjx vfly sn. AuhdIaF
awKF c nINd rVkx lwg peI sI. gfhk dy jfx bfad
Auh sYNzI dI AuzIk ivc ipCly drvfjLy vl dyKx lwgf.
sYNzI
ny aMdr af ky PurqI nfl afpxf kot lfh ky tMigaf qy
kUVy vflI bfltI bYg ivc AultfeI qy hor inwky moty kMm
kfhlI kfhlI krn lwgI. ies qoN pihlF ik Auh sYNzI nUM
kuJ kihMdf, sYNzI AuhnUM afpxy lyt hox dy kfrn bfry
dwsx lwg peI, mYN qF kdoN dI af jfxf sI pr qurn
lwgI nUM amrjIq df Pon af igaf qy Auh keI icr gwlF
krdI rhI.
sYNzI
Auhdy nfl gwlF krdI iewDr AuWDr cIjLF vI TIk kr rhI
sI. Auhdy kol af ky sYNzI ny bVI drdnfk afvfjL ivc
puwiCaf, swc jI qusIN ryzIE qy koeI Kbr
vI suxI af? kihMdy af ieMzIaf ivc qF bhuq jLbrdsq
Bucfl aieaf qy lokF dI jfn mfl dI bhuq qbfhI hoeI af.
mYnUM qF amrjIq ny eI dwisaf peI bhuq ijLafdf nuksfn
hoieaf hY.
sYNzI
ajy gwl kr hI rhI sI ik iek gfhk af igaf qy Auh vI
AunHF nfl Bucfl dIaF gwlF krn lwg ipaf. nvF afieaf
gfhk qy sYNzI AusnUM Bucfl bfry ivsQfr ivc dwsdy rhy
qy Auh iqMnNo iek sFJy duwK ivc sLrIk KVHy sn. sYNzI
qF rox nUM iqafr sI qy afpxy duwK nUM jLfhr krn leI
Auh koeI nf koeI gwl krI jf rhI sI. iek zUMGf sfh lY
ky Auhny ikhf, Kbry ivcfiraF dI mdd leI koeI
bhuiVaF hoAUgf vI ik nhIN?
grIb
mulk dI srkfr mdd vI ikMnI ku kr skdI af, gfhk
df jvfb sI.
mYN
qF kihMdI aF peI ieQoN afpxy lokF ivcoN kwTI krky
ByjxI cfhIdI af - jy aijhI BIV dy mOky asIN iksy dy
kMm nhIN afAuNdy qF sfzf ieQy kmfeIaF krn df kI PYdf
af. sYNzI dy hr lPjL ivc drd krfh irhf sI.
sYNzI
qy gfhk dIaF gwlF suxdf Auh afp kuJ nhIN sI boilaf.
duwK qF AusnUM vI bhuq hoieaf sI pr AuhnUM qF nINd qy
Qkfvt ny eynf BMinHaf hoieaf sI ik Auh qF bs jf ky
mMjy qy izwgxf cfhuMdf sI. solHF GMty ho gey sn
AuhnUM kMm krdy nUM. rfq nUM Pyr kMm qy jfxf sI.
gfhk nUM qor ky Auh afp vI sYNzI nfl iek do gwlF krky
ipCly kmry vl nUM qur ipaf. Qwky hoey kdmIN qurdf Auh
acfnk kuJ Xfd afAux qy Jtky ijhy nfl ruk igaf.
ijvyN mwCIaF PVn vflf zor dy isry qy pYNdI iKwc
mihsUs krky mwCI dy Psx dI afs ivc qx jFdf hY. qy Pyr
Auhdy ichry dy Bfv Aus mCyry dy ichry vFg bdlxy sLurU
ho gey ijhnUM keI GMty Duwpy bYTy rihx mgroN vwzI
sfrI mwCI hwQ lwgI hovy. AuhdIaF awKF ivcoN nINd pqf
nhIN ikwQy Bwj geI. Auhdy srIr ivc pihlF vflI susqI
nhIN sI sgoN iek awQry GoVy vrgI cusqI sI. iek cfa
ijhf cVH igaf sI AusnUM. Auhdf idl kIqf ik jf ky
sYNzI nUM bfhF c cuwk lvy. lwgdf sI ijvyN sYNzI
ny dysL afey Bucfl nfl hoeI qbfhI dI Kbr nf idwqI
hovy sgoN lftrI ivc imlIan zflr ijwqx dI Kbr idwqI
hovy.
Auhdy
ivc lohVy dI PurqI af geI. ipCly kmry ivc jf ky Auhny
PonF vflI iek inwkI ijhI kfpI KohlI qy nMbr GumfAux
lwgf. iek do srsrI gwlF krn qoN bfad Auh kih irhf sI,
dyKo pRDfn sfihb sfzf ieQy suwKF c bYiTaF
df ieh Drm bx jFdf af peI asIN afpxy BrfvF dI aijhy
mOky mdd krIey.
gwl
qF qyrI TIk af pr eyzy vwzy kMm nUM hwQ kOx pfAU -
PMz iekwTy krny koeI Kyl QohVy peI af, pRDfn df
jvfb sI.
pRDfn
jI qusIN ies kMm dI ijLMmyvfrI myry qy Cwzo qy
awj hI mIitMg swd ky Bucfl PMz kmytI bxfE qy mYN
afpxf pUrf qfx lfvFgf Aus kmytI dIaF ijLMmyvfrIaF
sFBx leI.
Pon
rwK ky Auhny gurU nfnk dyv dI vwzI qsvIr vl sLukrfny
vjoN dyiKaf. kfAuNtr qy KVHI sYNzI kol jf ky
Auh afpxI skIm dwsx lwgf, ieh sfrI kimAUintI df
eynf nfijLk mslf hY ik hr bMdf ies drd ivc BfeIvfl
hovygf qy PMz iekwTf krn vfly mohrI df nF hr aKbfr qy
ryzIE AuWqy hovygf. hux dyKIN qUM iksmq cmkdI.
gwlF kridaF AuhdIaF awKF ivc koeI duwK jF inrfsLf
nhIN sI qy nf hI nINd qy Qkfvt, sgoN iek cfa qy cmk
sI.
____________________________
(23 dsMbr 2005)