jdoN
vI asIN smyN pRIBfÈq krn df hIlf krdy hF qF
GVI dIaF qurdIaF sUeIaF nfÜ imxy gey smyN df hI
hvflf idMdy hF ieh qF isrP smyN iekihrI
hwdbMdI aMdr zwkx df ingUxf ijhf Xqn hI afiKaf jf
skdf hY. hflFik smyN df Gyrf bhuq hI ivÈfl huMdf hY.
qurdy plF ivc bhuq kuJ vfprdf hY-cMgf vI qy mfVf vI.
BfvNy ik hr iksy dI KfihÈ huMdI hY ik Ausdy ihwsy
KuÈgvfr pl hI afAux. pr aijhf ho skxf ajy qwk qF
sMBv ho nhIN sikaf- ieh Èfied kudrq df hI nym hY.
AuNJ vI iek pfsy vflf iswkf huMdf hI nhIN.
smyN
dy snmuwK huMidaF ËrUrI huMdf hY ik hkIkq
sfhmxy rwK ky pUrIaF awKF Kohl, icMqnI suBfa Dfrn
kridaF hr mfmly/gwl dfrÈink pwDr AuWqy soicaf
smiJaf/jfvy qF Èfied swc dy nyVy hox vrgf anuBv
isrijaf jf skdf hovy. jy iËMdgI dy arQF dI BrpUrqf
qwk phuMcx df aihsfs pflxf smyN dI XQfriQkqf ivc
Èfml hovy Pyr nF qF iËMdgI c byloVI BuwK pYdf
hMdI hY aqy nf hI ibn-mqlb mnuwKI mn hfbVpuxy df
iÈkfr ho ky iksy iksm dy kurfhy qurn df BfgIdfr bx
skdf hY.
awj
df KpqkfrI Xuwg sB kuJ hI Kpq krI jf irhf hY. cMgy
Bly mnuwK ies Xuwg dIaF alfmqF df sihjy hI iÈkfr ho
rhy hn. smNy aqy smfj bfry EprI sUJ/ smJ rwKx vfilaF
qo qF sihjy hI aijhI afs kIqI jf skdI hY. pr jdoN
sUJvfn mnuwK vI aijhy bymuhfry vwg ivc rÜ jfx jF
rÜx leI qFGdy iPrn qF aijhI siQqI ivwcoN ikho jhy
iswty inklx dI afs kIqI jf skdI hY? aqy kI bxygf kwlH
vfsqy cMgy supny isrjdy sfAU lokF df? kOx krygf AuhnF
dI agvfeI aqy kOx dwsygf AuhnF cMgy mfVy dI
prK krn df ZMg qrIkf? aijhy duibDf Bry smyN bhuq sfry
lok inrfÈf df pwlf PV lNYdy hn. ZyrI Zfh ky,
byihMmqy jhy ho ky, bih jfx vrgf hfl ho jFdf hY AuhnF
df - sUJ dI Gft krky Auh ibnF lVy hI hfr mMn lYx vrgI
siQqI dy vs pf lYNdy hn, afpxy afp . Auh qUPfn
nfÜ lVdy iksy kwly-kYrHy vrgy ho jFdy hn-afp hI ibnF
iksy Tos kfrn afpxy afp kfPly qo inwKVy hoey
smJx lwg pYNdy hn. ies qrHF dy duibDf Bry cOrfhy ivc
KVy axjfx lokF kOx drsfvygf shI idÈf? kOx
bfÜygf AuhnF vfsqy hnyiraF Bry cOrfhy ivwc soc qy
sUJ df cOmuKIaf dIvf? rfh vyKx vfsqy awKF dy nfÜ-nfÜ
rOÈnI dI loV vI pYNdI hY. qd hI mnuwK hFa pwKI ho ky
shI syD vl awgy qur skdf hY. qurn lwigaF pihly kdm
BfvNy bhuq BfrI mihsUs huMdy hn-pr qurn dI loV aqy
hOslf AuhnF kdmF dI qor aqy rvfngI sOiKaF kr
idMdf hY. isdk pflx df hwT AunHF nUM mMijLl vl lY
qurdf hY.
smNy
dI ivÈfl cfdr qy ingfh mfridaF nËr afAuNdf hY ik
iewQy sdf hI qbdIlI (AuQl-puQl) df dOr rihMdf hY.
purfxy pwqy JVky nvNy afAux vFg hI smNy-smNy purfxy
pRbMD ZihMdy aqy nvyN isrjy jFdy rhy hn. vwKo-vwK
lihrF AuTdIaF rhIaF aqy afpo afpxf QoVf jF bhuqf
Xogdfn pf ky alop ho jFdIaF rhIaF hn. nroey juwsy
vflIaF lihrF ieiqhfs bxky sdf hI smyN dI ihwk qy
psrIaF rhIaF hn - Auh lokF dy mnF ivwc kuJ krn vflI
Bfvnf vrgy mGdy aihsfs bxky guËrIaF aqy afAux vfly
kwl vI Auh pRyrnf df somF hI bxIaF rihxgIaF.
isrP
smF hI awgy nhIN qurdf sgoN awgy vDidaF mnuwK dI soc
vI ivksdI/inwKrdI hY. ies ivkfs dy dvMD smJ ky
Auhdy ivwcoN inkldI qMd dy isry qwk awpVn vfsqy joÈ
aqy juwsf vI mnuwK kol hoxf cfhIdf hY. huMdy hoieaF
vI afpxy afp anhoxf nhIN smJxf cfhIdf. ies soc
dy vs pY ky mnuwK dunIaf vwl hI nhIN sgoN afpxy afp
vl vI nFh pwKI hox lgdf hY. afpxy vl ipwT krky jIAUxF
BlF ikwQoN dI aklmMdI hY ? ies qrF df aml iksy vI
pRfxI vfsqy bhuq Gfqk sfbq ho skdf hY-iswty vjoN
mnuwK dy afpxy hI ivakiqqv dy Coty ho jfx df zr bixaf
rihMdf hYY. kMnF dy huMidaF boÜf aqy awKF dy huMidaF
aMnHF bxn dI bOiDk dlIl iksy vI jc
nhIN skdI. ies qrF df aml inrfÈf vl hI nhIN sgoN
ivnfÈ vwl jFdf rfh bx jFdf hY. aijhf krn vfly afpxy
afp hI dUsiraF dy mnF ivwc afpxI hoNd (sKÈIaq) bfry
ÈwkI jhy svfl pYdf kr idMdy hn. jdoN Pyr Auh afp
jvfb lwBx vfsqy awkIN- pÜfhIN hwQ mfrdy hn qF pqf
lgdf hY ik KuMiJaf vylf qF hux hwQ nhIN af skdf. hwQ
mÜidaF pCqfvy dIaF vwtIaF hI hyTF izwgdIaF nËr
afANudIaF hn. pCqfvf smyN dy ajfeIN hI lMG jfx aqy
Ausdy nf PVy jfx df.
jdoN
vI kdy iksy ny smyN nfÜ sMvfd CyiVaf - Auh biRhmMz
qwk vI phuMicaf-pqfÜ qwk vI Auqiraf. jdoN KuwlIaF
awKF vfilaF ny nIJ lf ky dyKx qy prKx df Xqn kIqf qF
aigafn dI DuMd dy puwqrF ny JUT df Zol gÜ pf ky hfl
duhfeI idwqI. jdoN glIlIE vrgy ivigafn dy KojIaF ny
ikhf ik sUrj nhIN sgoN DrqI sUrj duafly GuMmdI hY qF
akl dy aMinHaF ny Ìqvy jfrI kIqy. Drm dy gÜ JUT df
ptf pf ky Auh gvfh vjoN vriqaf, iswty vjoN
dunIaF aMdr cfnx vMzdy, isafxp dy Bry mnuwK
jIANUidaF jfÜx dy hukm hoey. pr bhuq dyr ipwCoN JUT
dy puwqr afKr JUTy sfbq hoey. Pyr byÈrmI dy Koqy
Auqy svfr ho ky AuhnF ny afpxy afp afp hI
lfhxqF pfeIaF aqy mMinaF ik glIlIE dI khI gwl TIk sI.
jdoN
sUJ ivksdI hY qF Auh dUr qwk phuMcdI hY. asmfn ivwc
cmkdf cMdrmF vzyiraF vloN suxfeIaF lok-khfxIaF ivwc
sdf cMd mfmf bxky hI afAuNdf irhf. pr
jdoN ivigafn ny sfbq kr idwqf ik ieh vI DrqI vrgf hI
iewk gRih hY qF sfzy mwiQaF sdIaF purfxf
lwigaf jMgfl Bur-Bur izgx lwg ipaf sI. lokF dy isrF
aMdr sUJ df iek nvF dIvf bÜ ipaf sI. iesy qrF dIaF
hor bhuq sfrIaF kfZF df iËkr kIqf jf skdf hY. ijwQoN
sf ieh pqf lgdf hY ik smNy nfÜ rcfieaf ieh
sMvfd mnuwK dI hoxI bdl idMdf hY. ikrq aqy ikrqI dI
mihmf bxky jwg-jhfn ivwc PYldf hY. iewQoN qwk phuMcx
vfsqy aqy ies smJx vfsqy vI qF jfgdy isrF dI
loV pYNdI hY. icMqkF-dfrÈinkF aOJVy rfhF qy
qurnf pYNdf hY. BuwKF qy Pfky vI kwtxy pYNdy hn.
afpxy pRqI qohmqF vI suxnIaF pYNdIaF hn-AuhnF AuWqy
GtIaf dUÈx vI lfey jFdy hn. pr Auh afpxy isdk dy
afsry afpxI lgn Auqy pihrf idMdy hn. hfQI qurdy
rihMdy hn aqy kuwqy BONkdy rihMdy hn. afKr kfmXfbI
AuhnF quridaF dy hI pYr cuMmdI hY. jdoN AuhnF dy kIqy
dI mihmF hox lgdI hY qF JUT dy puwqrF dI pUC cwizaF
ivwc jf vVdI hY-Pyr AuhnF mUMh CupfAux vfsqy
ikDry QF vI nhIN lwBdI. ienHF JUiTaF dy pwly jwg-jhfn
dIaF lfanqF qoN ibnF kuwJ nhIN pYNdf.
mnuwK
dI BlfeI ies ivc hI hY ik socx lwigaF mnwK
Durf bxfky soicaf-smiJaf jfvy. smyN dI awK ivwc awK
pf ky sMvfd rcfieaf jfvy. ies qrF smyN bhuq
muwlvfn bxfieaf jf skdf hY aqy pUrnqf dy rfh dI hfQ
vI pfeI jf skdI hY. jy smF ajFeIN hI lMG jfvy qF pwly
pCqfvf hI rih jFdf hY-pCqfvy qoN kdy iksy ny kI
Kwitaf?
dlIl
nfÜ gwl kridaF qF isrP ieh socxf hI kfPI hY ik cftI
ivwc duwD dy jMmy dhIN CotI jhI mDfxI dy irVkx
nfÜ mwKx kwiZaf jf skdf hY. qF Pyr smyN sUJ-isafxp
nfÜ irVkx vfly ies ivÈfl smuMdr ivwcoN iËMdgI
vfsqy kI kuJ pRfpq nhIN kr lYxgy? Pyr ieh kuwJ kIqf
ikANu nf jfvy? agvfeI isafixaF dy hwQ hY-Auh socx qF
shI.
smyN
nfÜ sMvfd rcfAux vfilaF df smF sdf hI muwl pfAuNdf
hY. ies ivc dyr qF ho skdI hY pr ieh akfrQ nhIN jFdf.
AuhnF dI bfq iCVdI hY-ijhnF ny afpxI akl qy ihMmq
nfÜ aOKy kfrjF/pYNizaF vl nvIaF pYVF pfeIaF huMdIaF
hn-joKLm Biraf kfrj ÈurU kIqf huMdf hY/ inBfieaf
huMdf hY. ihMmq nfÜ qurn vfly mMiËl pf hI lYNdy hn.
ieiqhfs vI ies dI gvfhI idMdf hY. aj sfzy aKOqI
buDIjIvIaF awgy aijhI siQqI cxOqI bxI KVHI hY. pr Auh
ies dy mukfbly bhuq hI bOny njLr afAuNdy hn . AuhnF
df ieKLlfkI ÌrË AuhnF qoN ies dI mMg krdf hY ik Auh
ies cxOqI vl iDafn dyx. kI Auh iDafn dyxgy? jF Pyr
jwg-jhfn dy msilaF qoN avysly rih ky, AuhnF vwl ipwT
krky iksy ingUxI jhI cfkrI ivwc PisaF idn ktI kridaF
jUn pUrI krky qur jfxgy? loV hY smyN nfÜ sUJ Biraf
sMvfd rcfAux dI.
(15 agsq 2006)
____________
jLrUr pVHo :
kyhr sLrIPL dIaF ilKqF sbMDI afey
kuJ pwqr kI kihMdy hn?---ilKfrI
kyhr sLrIPL horF dy
pMjfbI kivqf vfry iKafl cMgy lwgy--BUivMdr
kOr igwl
pMjfbI sfihq aMdr DWkf
cldf hY. kyhr sLrIP jI dI ieh aflocnf iblkul shI hY---zf:
blvMq isMG isWDU,pMjfb
jy Gr ivc ikqfbF hox
qF
ikaF bfqF! kyhr sLrIPL jI dI iek hor
imafrI ilKq leI buhq-buhq DnMvfd---srvjIq
isMG