lyK/ivcfr/qusIN kI kihMdy ho?

 

ijMd df KOa

- kyhr sLrIP, jrmnI-

 

kyhr sLrIPL (jrmnI) dIaF ilKfrI ivwc hux qwk 13 rcnfvF pRkfisLq ho cuwkIaF hn . 'kuwjy ivwc smuMdr bMd' krn vFg afp dIaF rcnfvF, iqwKf, idwl nUM tuMbvF, sMKyp pr sd rihxf pRBfv CwzdIaF hn. sfrIaF hI rcnfvF nMU pfTkF/lyKkF vloN bhuq hI BrvF huMgfrF imilaf hY. afp dI iewk hor bhuq hI KLbsUrq, idl nUM tuMbdI aqy idmfgL nUM socx leI mjLbUr krdI rcnf 'prvfsI jIvn bnfm rMgF dy bdldy prCfvyN' 'ilKfrI' dy pfTkF gocry kridaF prsMnqf df anuBwv kr rhy hF.'----ilKfrI

******

 

prvfsI jIvn bnfm rMgF dy bdldy prCfvyN

kyhr sLrIPL, jrmnI

   ieh koeI sOKf nhIN huMdf afpxI jMmx BoieM nUM CwzxF aqy GroN dUr jf ky prvfsI ho ky rihxf . ieh qF isrP Auh lok hI jfxdy hn ijnHF nUM nvyN aqy axjfxy rfhF ’qy qurnf ipaf, mfnisk aqy srIrk pIV sihxI peI . judfeI qy pCqfvy dI BwTI ivc Buwjxf ipaf Pyr ibKrI qfkq nUM iekwTI krky iek asloN hI bygfnI tfhxI AuWqy nvF aflHxf pfAuxf ipaf .

   ies gwl dy isrP Auh hI gvfh hn ijhVy BIV aqy musIbq Bry rsiqaF ivcoN huMdy hoey aOKIaF hflqF nUM moiZaF ’qy cuwk ky nvIN isrjxF nfl do cfr hoey . GrylU, apxwq Biraf aflLf-duaflLf Cwz ky afpxy pRIvfr , aMgF-sfkF qy dosqF qoN bhuq dUr nvyN idshwidaF dI BflL ivc inkl qury . ieh hI sdIvI swc ho jfvygf AunHF ny kdy soicaf vI nhIN sI .

   jIvn dI nvIN Dfrf dy pihly kdm cuwkx qoN bfad nvIN DrqI ’qy phuMcy lok iksy bygfnI DrqI qoN afey nvIN DrqI AuWqy bygfny bxky rih jFdy hn . bol KusLk hox lgdy hn awKF igwlIaF , ieho hI prvfsIaF dy sLurU dy duKFq dI isKr hY . iewQoN hI svflF ’coN svfl jMmx lgdy hn ik nvF smfj ienHF bfhroN afieaF nUM afpxy ivc smox qoN ikAuN ienkfrI rihMdf hY ? ikAuN AunHF dI hoNd nUM svIkfr krn qoN ipwT moV lYNdf hY ? isrP ies krky ik Auh iksy hor iKwqy ( mulk ) qoN afey hn ?

   isrP ies krky ik AunHF dIaF jVHF iksy hor QfvyN , iksy hor swiBafcfr aMdr hn , ijnHF dIaF iBMn afdqF qy rIqI -irvfj hn, vwKrI bolI , Drm qy sMskfr hn aqy AunHF dI afpxI vwKrI pihcfx hY ?

   ies krky ik AunHF dI cmVI df rMg (kxkvMnf qy kflLf- BUrf) hor hY ? drasl Auh rMg ijs ’qy XUrpI lok mr imtx qwk jFdy hn . nhIN qF lwKF dI igxqI ivc (arbF df vpfr kr rhy) KoHly gey mnsUeI sUrjI stUzIAujL ’c jf ky , coKy pYsy dy ky qyj rOsLnI vflIaF ibjlI dIaF itAUbF Qwly nMigaF pY ky afpxf rMg kxkvMnf krn nUM Auh ikvyN jfiejL dws skdy hn ? jF Pyr Duwp vfly grm dysLF aqy tfpUaF ’c CuwtIaF kwtx leI vhIrF bMnH ky arbF zflr , XUro , pONz Krc krn nUM Auh ikvyN hwkI Tihrf skdy hn ?

   prfey vI qF AunHF vrgy hI iensfn huMdy hn . iensfn jo dUijaF vFg hI KusL aqy Audfs huMdy hn . ijnHF dy aMdr vI BfvnfvF Auslvwty lYNdIaF hn . Auh vI dosq aqy dosqI BflLdy hn, imwqrqf pflLdy hn . dosqF qoN ibnF ikDry vI vsdf mnuwK rohI ’qy AujfV dy ruwK vrgf ho jFdf hY . kwlf-kYrHf BlF ikvyN koeI isrP XfdF dy shfry idn kwt skdf hY ? ieh aqy ieho jhy hor bhuq sfry svfl mwQy ivc ihljul krdy rihMdy hn .

   ieho jhy bQyry iensfn hn jo ikDry vI jfx afpxI afdq aqy jIAUx ZMg dy afsry dUijaF nflL nyVqf rfhIN dosqIaF gMZ lYNdy hn . ijhVy afpxy swiBafcfrk rIqI-irvfjF dI kMD asfnI nfl twp lYNdy hn , AunHF df buinafdI nukqf mnuwKF aMdrlI sFJ huMdf hY . ies krky hI dUijaF aMdr apxwq pYdf kr lYNdy hn .

   pr AunHF df kI bxy ijnHF aMdr cyqnf dI Gft,sMgfAU suBfa aqy smfj dI AUxI soJI krky afpxy duaflLy isrP iJjk dI cfdr hI nhIN qfxI huMdI sgoN afpxy Drm , rIqI irvfjF aqy swiBafcfrk pRivrqIaF dI JUTI jhI pwkI lCmx ryKf vI iKwcI huMdI hY . AunHF leI dUijaF dI TIk gwl suxnI qy kbUlxI vI keI vfr pfp (Dfrimk pwKoN) vrgI hI huMdI hY. Auh bhuq vfr PYsly dlIl aDfrq nhIN , Bfvukqf dy vs pY ky krdy hn. iesy krky Auh iksy nfÜ imwqrqf pfAuxI vI prbqoN BfrI smJx lwg pYNdy hn. kfPI sfiraF vfsqy isrP afpxI hI mF bolI jfnx krky sMcfr dI smwisaf vI pYdf huMdI hY. Auh afpxy Bry Brfey afÜy-duafÜy ’c vI iekwly cuwp-cfp gujLr krdy hn. afpy shyVI iekwlqf nUM rwj ky ‘hMZfAuNdy’ hn. mnoivigafnIaF anusfr mfnisk rogF df ieh vI iek kfrn hY .

   prvfsIaF aMdr vI hor mnuwKF vFg kmjLorIaF aqy isPqF huMdIaF hn. Auh vI hor lokF vFg cMgy mfVy huMdy hn , ikAuNik Auh koeI asmfnoN izgy dyvqy nhIN sgoN hornF vrgy iesy DrqI ’qy jMmy pÜy hwz-mfs dy iensfn hn.

   swiBaf smfj asIN Aus smfj nUM hI afK skdy hF jo afpxy sLihrIaF (vsnIkF) nUM brfbrI dy hwk pRdfn krdf hovy. dunIaF dy ieiqhfs aMdr smfijk brfbrI leI lVy gey GoÜF dI iviQaf bhuq lMbI hY. Bhuq sfry sUJ-bUJ vfly iensfnF ny smfjI qy rfjsI nf-brfbrI dy iKlfP sMGrsL kridaF anykF qsIhy Jwly aqy jfnF vfrIaF qF jo iensfnF dy drimafn iKwcI geI nfbrfbrI vflI JUT (gYriensfnIN) dI kMD ZfhI jf sky. Llok cyqnf iqwKI huMdI geI qy lok GoÜ qyjL qor PVdy gey. isdk AunHF ny nf hfiraf,afKr ijwq AunHF dy hI pwly peI. AuNJ vI jfbrF dy pwly afKr nUM nmosLI hI pYxI huMdI hY.

   Bfrq aMdr qyrHvIN cODvIN sdI ivc BgqI lihr ny jnm ilaf, ijs df mUÜ muwdf/srokfr axmnuwKI smfijk nf-brfbrI df Kfqmf krnf sI. ies lihr dy asr hyT hI ilqfVy jf rhy mnuwKF aMdr ijLMdgI nUM cMgy ZMg nfl jIAUx df sfhs pYdf hoieaf. ies lihr dy pRcfr df psfr hoieaf aqy isKr ’qy iswK Drm dI sQfpnf hoeI.

   hor iKwiqaF vl vDidaF ipCly smyN dI gwl krnI hovy (jdoN Dfrimk DuMdvfd df jLor sI) qF mfritn lUQr ikMg df nF AuBrdf hY ijs ny Aumr Br Dfrimk DuMdvfd ,smfijk nf-brfbrI aqy nslvfd dy iKlfP sMGrsL kIqf. vIhvIN sdI dy sUrimaF aqy swc dy hfxIaF ’c sB qoN AuBrvF nF nYlsn mMzylf df hY. ijs ny apfrQfeIz vrgI gYrmnuwKI , nslvfdI qfkq df mukfblf kIqf. asloN ilqfVy gey lokF dI jLubfn bxky hr jLulm nUM ilqfV suwitaf aqy mnuwKF pRqI rMg , nsl dy nF ’qy kIqy jFdy mqByd nUM Kqm krn df rfh KoilHaf.

   aj df sMsfr pRbMD luwt ’qy aDfrq hY. qkVy mulk mfVy mulkF dI luwt krky awXfsLI krdy hn pr krjLf Pyr vI mfiVaF dy isr hI vD irhf hY. ieh qF gMgf dy phoey nUM jfx vflI gwl hY .

   gulfmF dI pRQf aqy bsqIvfd afm krky bIqy dI khfxI khy jFdy hn , pr aj dy sfmrfjI (swiBak nhIN) mulk vwKo vwKry ZMgF rfhIN (imsfl vjoN aKOqI shfieqf PMz, sMsfr bYNk aqy mudrf PMz afid) grIb mulkF, ivkfs dI lIhy pey dysLF aqy qIjI dunIaF dy lybl hyTly mulkF nUM afpxy ’qy inrBr rwKx vfsqy pRBfivq krdy hn. krjLf aqy shfieqf dyx smyN dfby vflIaF sLrqF lf ky afpxy ipClwg bnfAux vl iKwcdy hn. ieh aj dy smyN aMdr afDuink gulfmdfrI aqy nv-bsqIvfd vl vDdy kdm hn .

   afKr bIqy qoN BlF mnuwK ny kI iswiKaf? kI ieiqhfs ’qy pey axmnuwKI DwibaF nUM Dox df Xqn kIqf igaf? kmjLor kOmF aqy dysLF dy ihwsy jo inwq dI Kwjl-KuafrI afAuNdI hY kI ieh sfmrfjI cODr Biraf dfbf kfiem krn leI isafsI mOkfpRsqI ivcoN jMmI ax-XQfrQk lflsf nhIN? ies ivc aMnHy munfiPaF df gYrjLrUrI loB vI sLfml hY. mnuwKF aqy kOmF nUM hIxy krn vflI luwt afKr kfhdy vfsqy?

   ijMmyvfr isafsI nyqfvF qoN bhuq vfr AuWcI sur ivc mnuwKI aiDkfrF dI gwl vI suxI jFdI hY . pr pihlf qy buinafdI mnuwKI aiDkfr hr iksy nUM jIAUx df aiDkfr hY. rfjF vloN dfaivaF aqy grMtIaF dy bfvjUd srkfrF vloN ies dI iKwlI vI AuzfeI jFdI hY. hr rfj dy sMivDfn vloN nfgirkF nUM idwqy jFdy aiDkfrF dy nfl PrjLF df Kfkf vI huMdf hY. ijLMdgI nUM sfvIN qory qorn vfsqy jLrUrI hY ik PrjLF qy aiDkfrF dI smfnqf rhy. iewQy iek nvF svfl pYdf huMdf hY ik prvfsI ikDry vI vsdy hox AuQoN dy vsnIk hox dy bfvjUd bhuq sfry AuQoN dy nfgirk nhIN huMdy ijs krky asquMln pYdf ho jFdf hY. prvfsIaF nUM Gwt aiDkfrF dy huMdy hoey hr iksm dy PLrjL pUry krny pYNdy hn. isafsI aiDkfrF qoN qF AunHF nUM vwK hI rwiKaf jFdf hY. kI ieh mnuwKI aiDkfrF dI AulMGxF nhIN?

   kuwJ sfl pihlF jrmnI dy keI sLihrF ivc prvfsIaF dy ivroDIaF, nv-nfjLIaF vloN prvfsIaF AuWqy hmly hI nhIN hoey sgoN AunHF dy GrF nMU awgF vI lfeIaF geIaF (ijnHF ivc keI jIAUNdy sV gey AunHF ivc iek iqMn sfl dI bwcI vI sI) . ies qoN bfad keI pfisaF qoN prvfsIaF nUM KyqrI vot df aiDkfr (pMcfieqF aqy imAUNspYltIaF) dyx dI crcf hox lwgI. ieh isrP PYsLn vjoN hI sI qurdy smyN dI isafsI mOkfpRsqI. drusq qF ieh hovy jy pwky qOr qy rih rhy prvfsIaF nUM pUry PLrjLF dy nfl pUry aiDkfr vI imlx. prvfsIaF dy iKlfP nPrq Gwt krn df ieh vI iek rfh ho skdf hY. jy aj asIN mnuwKI BfeIcfiraF aMdr pYdf kIqI qy PYlfeI jf rhI nPLrq dy iKLlfP nhIN lVdy qF kwlH-kloqr nUM afpxy puwqF DIaF aqy AunHF dy bwicaF mUhry sfnUM koeI jvfb nhIN ahuVnF aqy AdoN asIN afpxI hI sLrimMdgI ivc grk hox vfsqy mjbUr hovFgy.

   ieh qF afm hI suxn ivc afAuNdf hY ik prvfsI jurmF vflI mfniskqf dy afdI hn. ieh sLrfrqIaF vloN afpy GiVaf dosL hY. iesdf swc nfl koeI vfsqf nhIN aqy jurmF dy aMkVy ies JUTy dosL nUM iksy qrHF vI sfbq nhIN krdy. hF ! ies qrHF dy koJHy dosL prvfsIaF dy iKlfP BVkfeI jf rhI nPrq dI awg nUM BFbVF ivc bdlx leI shfeI jLrUr huMdy hn. ieh bImfr soc dI hrfmI kfZ hY. ies nfl nslvfdI soc rwKx vflIaF puwTIaF KopVIaF nUM huMgfry df aihsfs hox lgdf hY aqy gwl puwTy pfsy vDx lgdI hY.

   isafsI, smfjI aqy afriQk hflqF jdoN TIk ZMg nfl ivhfr nf krn qF kfPI sfry lok axjfxy hI ies df isLkfr ho jFdy hn aqy asl swc ieh hY ik QoVy bhuqy Prk nfl ieho jhI soc dy DfrnI hr dysL qy kOm aMdr iml jFdy hn. ies bImfr mfniskqf nUM bdlx df ielfj smfjI, isafsI vrqfiraF nUM hFa pwKI ruK vl qorn dI loV hY ijs df isafsI pRbMD aqy Aus ’qy kfbjL jmfq df bhuq nyVlf irsLqf huMdf hY . cMgI mfVI isafsq qurdy smfjI vrqfiraF nUM hr pwKoN pRBfivq krdI hY.

   isrP kfnUMnF dy afsry ies nUM bfhrI pwKoN zrfAux DmkfAux jF aMsLk qOr qy rokx df Xqn ho skdf hY pr svfl qF ies bImfr mfniskqf aqy BYVI soc nUM muwZoN-suwZoN bdlx aqy Kqm krn df hY. imsfl vjoN jy koeI prvfsI sVk ’qy quiraf jFdf hovy qF AuhnUM koeI puwCx nhIN lwgf(BfvyN Auhdy kol Aus mulk dI nfgirkqf vI hovy) ik Auh kOx hY? AuhdI cmVI , vfÜF df rMg qy Ausdf bfhrlf rUp (muhFdrf) afpxy afp hI iesdf jvfb dy dyxgy aqy mfVI soc vfly iesdy pRqIkRm vjoN BYVf vrqf kr skdy hn. hflFik AunHF nUM Ausdy mfVy-cMgy hox df koeI ielm nhIN huMdf. aYho jhy mOky qF pRvfsI hoxF hI Ausdf dosL bx jFdf hY. aijhIaF GtnfvF nf vfprn aqy koeI vI afpxy rMg nsl krky afpxy afp nUM sOKf mihsUs kry ies df ielfj rMg nsl dy aDfr ’qy iBMn-Byd jF nPrq dy iKlfP sjf Xog kfnUn bxf ky hI kIqf jf skdf hY, aqy hr mulk dy hfkmF nUM ividak ZFcy ivc mnuwKI dosqI df pRcfr krdy hFa pwKI suDfr vI krny pYxgy ijs nfl skUlF kfljF dy ividafrQIaF rfhIN vI smfj nUM cMgI qy nroeI syD iml sky .

   nslvfd hmysLf hI mnuwKqf ivroDI, pwKpfqI aqy nf-brfbrI ’qy aDfrq huMdf hY. nslvfd sdf hI iensfnIaq nUM Drm, nsl, ielfky aqy kOm dy nF ’qy BVkfAuNdf aqy pfVdf hY. afpixaF nUM cMgy qy bfkIaF nUM lwlI-CwlI smJdf hY (Auh isrP afpxy afp nUM hI vDIaf smJdy hn –pr krqUqF AunHF dIaF ikhVIaF?) hor rMg, nsl jF Drm vfilaF nUM Auh afpxy afp qoN hIxy smJdy hn.

   1933 qoN 1945 dy drimafn jrmn rfj qy kfbj nfjLIaF vloN sMgiTq qOr qy iensfnIaq df kql kIqf igaf. vwKry Drm vfly aqy vwKrI pihcfx vfly swT-pYNhT lwK iensfn jIAUNdy jIa gYs BwTIaF ivc PUky gey. ieiqhfs nUM klMkq kIqf igaf . ijs sdkf nfjLIvfdIaF ny afpxy mUMh qy kfÜK mÜI , nfjLIaF dI mnuwKqf dy iKlfP kIqI ieh krqUq rihMdI dunIaF qwk lokF nUM nhIN BuwlxI. lok ienHF nUM isrP LlfanqF hI pfieaf krngy.

   aj prvfsIaF dy GrF nUM awgF lf ky klMkq ieiqhfs nUM duhrfAux df Xqn kIqf jFdf hY. ieh qF iksy mulk dI jmhUrIaq nfl iKlvfV hY/blfqkfr hY. Auh nv-nfjLI ijhVy JUT aDfrq, bkvfs Bry pRcfr dy afsry ies smfj ivc Pyr pYr itkfAux leI qrlo mwCI ho rhy hn, afpxy BVkfivaF nfl smfj nUM ZihMdI klf vl Dwkx df Xqn kr rhy hn. ies df jvfb qF nroeI, agFhvDU soc vfilaF nUM iekwTy krky aqy smfjI, isafsI vfqfvrx aMdr hFa pwKI qbdIlIaF krky hI idwqf jf skdf hY. jy mulk aMdr ishqmMd vfqfvrx nf hovy qF iesdI juMmyvfr qF srkfr hI huMdI hY. lokF qoN ibnF koeI srkfr nhIN huMdI. lokF dIaF BfvnfvF anusfr cwlx vflI srkfr hI lokrfjI srkfr khf skdI hY. srkfr hI smfjI, afriQk qy rfjnIqk qfxy bfxy nUM smyN dI mMg anusfr cwlky Aus nUM mjLbUqI vl qor skdI hY.

   smfj aMdr vsdy sfry hI vsnIkF nUM ies pfsy srgrm hox dI loV hY. cMgy pfsy qurdy kfPilaF ivc afpxI vwDo vwD sLmUlIaq rfhIN huMgfrf Brnf cfhIdf hY. srkfr vloN aYho jhI siQqI pYdf krn dy gMBIrqf nfl Xqn hoxy cfhIdy hn ik JUT dy puwqrF dy QoQy prcfr vfsqy koeI rsqf nf rihx idwqf jfvy ijs nfl Auh mfsUm aqy aigafnI lokF nUM BVkf ky puwTy rsqy qor skx.

   iksy qrFH dy vI sMGrsL vfsqy sUJ qy sfhs df hoxf bhuq jLrUrI hY. iewQy brqolq brYKLq dy sLbdF df hvflf dyxf TIk rhygf ik “ ijhVf sMGrsL krdf hY Auh hfr skdf hY, ijhVf sMGrsL krdf hI nhIN Auh qF pihlF hI hfiraf hoieaf hY ” ieho jhy isafxp Bry kQn mnuwK df isrP hOslf hI nhIN vDfAuNdy sgoN AunHF nUM iekwilaF qoN kfPilaF nfl joVdy hn.

   aj dy smyN swiBaf aqy sucwjf smfj qF bhu-kOmI, bhu-nslI, bhu-swiBafcfrk, bhu-DrmI, qy bhu-BfsLfeI smfj hI ho skdf hY. ijwQy hr iksy nUM ibnF zr, BYa dy jIAUx dI qFG hI nhIN sgoN KuwlH vI hovy. ies qrHF dI sFJ qF bwicaF qoN vI iswKI jf skdI hY. Auh iekwTy Kyzdy , mfVIaF mfVIaF gwlF qoN afps ivc ruwsdy, lVdy, JgVdy vwK huMdy hn . kuwJ plF bfad Pyr iekwTy hI Kyzx lwg pYNdy hn, AunHF nUM cyqy vI nhIN rihMdf ik Auh lVy-JgVy sn. ikAuNik AunHF dy mn mYÜy nhIN huMdy, soc inwqry pfxIaF vrgI sfP huMdI hY. ies krky Auh iek dUjy qoN vwK nhIN huMdy. ieh sFJ sdIvI BfvyN nf vI hovy pr suwcI huMdI hY. ies mfmly ivc bwcy keI vfr vwizaF qoN isafxy iswD huMdy hn.

   mnuwKqf dy ivroDI nslvfdI/nv-nfjLI afpxy jLihrILly pRcfr rfhIN sfzy sFJy vrqmfn aMdr ivgfV qy qkrfr pYdf krky afpxI nPrq dI awg nfl sfzf sFJf BivwK DuaFiKaf hI nhIN sgoN PUkxf cfhuMdy hn. ieh hI AunHF df mksd hY. mnuwKF nUM pfVnf aqy AunHF aMdr rMg, nsl, dys, kOm dy aDfr qy vMzIaF pfAuxF.

   Auh afpxf kUV-kuswq vyc ky afpxy ‘vzyiraF’ vFg mnuK aqy mnuwKqf dovF nfl gwdfrI kr rhy hn. pr sFJF qy dosqIaF dy kfPly afpxy BivwK dI rfKI krngy,ieh ivsLvfs ijLMdgI nUM cVHdI klf vl lY jFdf hY.

   iksy nUM kuwJ kihx qoN pihlF sfnUM afpxy aMdr JfqI mfrn lwigaF , afpy dI pVcoÜ krn qoN GbrfAuxF nhIN cfhIdf. ies sbMD ivc pMjfbI dy pihly aqy mhfn kvI bfbf sLyK PrId jI PrmfAuNdy hn:-

PrIdf jy qU akil lqIPu,
kfly ilKu nf lyKu ..
afp nVy igrIvfn mih,
isru nIvF kir dyKu ..

   sfzI BivwKI soc df Durf (muwdf) sFJf aqy iek dUjy nfl Brwpx Biraf jIvn jIAUxf hY. ies krky hI sfnUM sucyq qOr ’qy sfvDfn rihMdy hoieaF Prk vfÜy nukiqaF vl aflocnfqimk, pfrKU suBfa rKdy hoey vI iek dUjy pRqI sihxsLIlqf df vqIrf apxfAuNidaF, iek dUjy pRqI sikfr dI Bfvnf nfl jIAUxf pvygf . Pyr BivwK sfzf hY, suwKF qy KusLIaF Biraf. qurkI df mhfn jfieaf qy sMsfr pRiswD lyKk nfjLm ihkmq ies jIvn nUM afpxy sLbdF ivc ieMJ icqrdf hY :-

ijLMdgI ’kwlI kYrHI qy ajLfd
iek drwKq vFg
pr jMgÜ vrgI Brwpxqf
sfzI KfihsL hY .

____________

(5 akqUbr 2006)

jLrUr pVHo :

kyhr sLrIPL dIaF ilKqF sbMDI afey kuJ pwqr kI kihMdy hn?---ilKfrI

kyhr sLrIPL horF dy pMjfbI kivqf vfry iKafl cMgy lwgy--BUivMdr kOr igwl

pMjfbI sfihq aMdr DWkf cldf hY. kyhr sLrIP jI dI ieh aflocnf iblkul shI hY---zf: blvMq isMG isWDU,pMjfb

jy Gr ivc ikqfbF hox qF…… ikaF bfqF! kyhr sLrIPL jI dI iek hor imafrI ilKq leI buhq-buhq DnMvfd---srvjIq isMG

 

'kyhr sLrIPL' jrmnI dIaF hor rcnfvF pVHn leI kilwk kro:

DMnvfd rihq

lyKk dI mjLdUrI

pMjfbI sfihq aMdr sUJ nfloN roab/ Dwkf vwD cldf hY (pr) aijhf huMdf ikAuN hY ?

jy Gr ivc ikqfbF hox qF……

pMjfbI sfihq aMdr sUJ nfloN roab/ Dwkf vwD cldf hY (pr) aijhf huMdf ikAuN hY ?

ipMz df isrnfvF

pMjfb dy ivDfiekF, pMjfbIaf aqy pMjfbI dfinsLvrF dy nF hux qF mF dy nF iliKaf bydfvf pfV idAu

lflo dy Gr cwlky afAuNdY ijwQy nfnk afp mhfn 'Auh ipMz imwqrF df'

 

ilKfrI
Likhari


© likhari: Punjabi Likhari Forum-2001-2006