mnuwKI
ijLMdgI bhuq hI KUbsUrq hY, ies KUbsUrqI dy vfDy ivc
ikqfbF bhuq vwzf Xogdfn pfAuNdIaF hn. mnuwK
jIAUNidaF bhuq sfry supny isrjdf hY aqy AunHF nUM
sfkfr krn vfsqy pUrI vfh lfAuNdf hY. ikqfbF
pVHidaF socx dy nvyN ZMg qrIky iswKdf hY aqy AunHF
AuWqy aml krn vl ruicq huMdf hY.
hr
mnuwK dIaF buinafdI loVF ivc Kfx-pIx aqy rihx afid
dIaF shUlqF dIaF hI gwlF kIqIaF jFdIaF hn. pr ijnHF
lokF ny bOiDkqf vl qurnf huMdf hY AunHF nUM ikqfbF dI
AuNgl PVnI hI pYNdI hY qF jo igafn/sUJ dy dr qwk
phuMc skx. aj Auh vkq hY jdoN ikqfb bhuq sfry lokF dy
vsoN bfhrI sLYa nhIN, loV qF ies pfsy ruK
krky qurn dI hY. afdq jF gyjH pfAux dI hY. iesdf sbMD
mn dI jigafsU ibrqI nfl hY. ies vfsqy suwqy mn nUM
jgfAuxf pYNdf hY. AuNJ vI akl dy ivhVy pYr rwKx qoN
iJjk/sLrm kfhdI? hr jigafsU mnuwK ikqfb nUM afpxI loV
smJy qy iesdy iswty vjoN smfj jF smfjF aMdr inwq pYdf
huMdy byloVy qxfvF/tkrfvF/JgiVaF qoN sihjy hI bicaf
jf skdf hY.
hr
mnuwK hI afpxy Gr dI KubsUrqI vfsqy loV dIaF cIjLF
afpxy vsoN bfhrf ho ky KrIddf hY, pr ikqfbF KrIdx
vyly kMjUsI ikAuN? afpxy afp nUM pVHy ilKy khfAuNdy
lok Gr dy Krc nUM sfvF rwKx vfsqy ( jF dUijaF sfhmxy
afpxy afp nUM aYvyN hI isafxf dwsx vfsqy) Gr df bwjt
bxfAuNdy hn. pr ikMny ku Gr hoxgy ijwQy ikqfbF leI
Krcx vfsqy vI GrylU bwjt ivc kuwJ rwiKaf igaf hovy.
pMjfbI lyKkF ivc ieh rucI bhuq hI Gwt dyKI geI hY ik
Auh Kud KrId ky ikqfbF pVHdy hox. bhuqy
qF muPq imlx vflIaF ikqfbF dI hI AuzIk krI jFdy hn.
ies krky hI jdoN iksy pusqk Auqy ho rhI gosLtI/ivcfr
crcf ivc Bfg lYx jFdy hn qF mUMh-jLubfnI
Bfv ibnf ikqfb piVHaF hI Aus ikqfb bfry ivdvqf
BrpUr lYkcr JfV dyxgy. jy koeI puwC lvy ik jdoN
ikqfb pVHI hI nhIN qF aYvyN hI ibnf ikqfb piVHaF kmÜ
Gotx df kI Pfiedf? awigAN bysLrmI Biraf jvfb dyxgy,
swdf Byjx vfly pRbMDkF df mfx vI qF rwKxF
hoieaf. ijnHF smfjF ny qrwkI/ivkfs krnf huMdf
hY AunHF nUM nvIN soc dI loV pYNdI hY. PlsiPaF nUM
jnm dyx vfly, lokF dI agvfeI krn dy aYvyN hI Xog nhIN
ho jFdy, AunHF dI nvIN idRsLtI/nvyN ivcfr hI lokF nUM
pRBfivq krdy hn ijs sdkf koeI nvIN lIh qurdI hY. jdoN
Dfrimk ibrqI vfly khy jFdy mhFpursLF ny lokF nUM
rwb dy Gr df rsqf dwsx vfsqy vyd gRMQ rcy
smfj jF smfjF aMdr sMcfr dy bhuq Gwt sfDn mOjUd sn.
bRfmxvfdI glby dy dOr ivc BfrqI smfj aMdr akl dIaF
gwlF dwsdy ienHF vyd-gRMQF nUM vrqx/prKx/smJx AuWqy
vI mnuwKF nfl mwqByd kIqf igaf jo aj qwk vI BfrqI
nslvfd krky hI jfixaf jFdf hY. bhuq smF bfad smfj nUM
asloN mnuwK vfsqy bnfAux vfilaF ny afpxf PLrjL
inBfAux ivc koqfhI nhIN kIqI. jy gwl drsLn dy pwDr
qy kIqI jfvy qF ikhf jf skdf hY ik isafxy
ivcfrF nfl mnuwK nUM sdf hI nvIN ivcfrDfrk Drq aqy
nvIN syD imlI hY. jdoN inrI Dfrimkqf dIaF
JUTIaf bfqF pf ky lokF nUM ies DuMdvfd nfl hI
pRcfieaf jFdf hovy qF smfj dI swcI inrK prK krn vfly
vI ipwCy nhIN rihMdy, Auh vI afpxf Xogdfn pfAuNdy hn.
kfrl mfrks vrgy mhfn mnuwK aqy
Auhdy sfQI afAuNdy hn qy afpxIaF ilKqF/ikqfbF rfhIN
nvyN ivcfrF nfl mnwKF/ smfjF nUM hlUx ky nvyN
rfh qorn df sbwb bx jFdy hn. (kfrl mfrks
dIaF ilKqf Kfs krky srmfieaf luwt rihq
dunIaF dyKx cfhux vfilaF df pwQ pRdrsLk bxI aqy jdoN
qwk luwt rihq smfj nhIN bxdf, bxI rhygI) nvIaF lIhF
dy isrjxhfiraF ny afpxy afp nUM sLbd nfl joiVaf aqy
afpxy sMgIaF-sfQIaF, sLuBicMqkF aqy pYrokfrF nMU vI
iesy rfhy qurn vfsqy pRyirq kIqf. Dfrimk Kyqr ivc
mwQy rgVn vfly qF kroVF hI inwq dyKy jf skdy hn,
ienHF ivcoN sLbd nfl ikMny ku juVy hoey hn? iewQy
svflIaf insLfn kfPI vwzf njLr afAuNdf hY.
jfgdy
mnuwK dy mn dI jigafsf mnuwK nUM itk ky bihx nhIN
idMdI. ieh itk ky nf bihx dI ibrqI hI mnuwK nUM
ikRafsLIl rKdI hY. pwCmI smfjF ivc ijwDr vI jfAu lokF
dy GrF ivc hor loV vflIaF vsqF dy nfl quhfnUM ikqfbF
vI njLrIN pYxgIaF. bhuq sfry lok ivhl dy smyN nUM
pVHn leI vrqdy hn. jnm idnF, ivafh-sLfdIaF, vrHy gMZF
jF hor aijhy KusLI dy mOikaF qy lok ikqfbF dy
qohPy idMdy hn.
afpxy
sPrnfmf mfrkf lyKk jdoN vI bfhr jFdy hn
qF KfDy hoey pkOiVaF-smoisaF jF pIqIaF hoeIaF sLrfbF
df hI ijLkr krI jfxgy. bfhrly smfj , ijs bfry
ilKx df AunHF ny dfavf kIqf huMdf hY AusdI AunHF nUM
smJ nf hox krky Auhdf ingUxf/clvF ijhf hI ijLkr huMdf
hY ijs nfl afpxy afp nUM ieh isafxy
khfAux vfly BMbÜBUsy BrI DuMd iKlfrn qoN vwD kuwJ vI
nhIN krdy. ienHF nUM bOiDk grIbI Zox vfly do-lwqy jIv
vI afiKaf jf skdf hY.
mnuwK
hr vyly qF sihj avsQf ivc nhIN huMdf. kdy mn ivc iksy
gwl dI kuVwqx, kdy GrylU pRysLfnIaF jF smfj ivc vfpr
rhy nvyN idl-ZfhU vrqfry sMvydnsLIl mnuwK nUM duKI
krdy hn. ienHF jF ienHF vrgIaF ho rhIaF hor gwlF dy
kfrnF bfry socx vfsqy mn nUM iekfgr krnf jLrUrI huMdf
hY. aijhy mOky mnuwK vfsqy ikqfbF qoN vwzf hor kOx
shfeI ho skdf hY? ivakqI koeI kivqf, khfxI ,lyK jF
kuwJ vI pVy mn hor vI socx lgdf hY. ieh
hor socxF mn aMdr nvF ivcfr pYdf krn df
sbwb bx jFdf hY. mn nUM cVHdI klf vl jfx df rsqf iml
jFdf hY. pr, ieh qd hI sMBv ho skdf hY jy sfDn vI
hovy. Bfv jy Gr ivc ikqfbF mOjUd hoxgIaF qF GrylU
aOrqF vI kMmF-kfrF qoN ivhlIaF ho ky jF GrylU kMmF
ivcoN ivhl kwZ ky pVHn vl ruicq ho skdIaF hn-ies qrHF
mfvF bwicaF nUM Coty huMidaF qoN hI pVHn dI afdq pf
skdIaF hn. Coty bwicaF vfsqy qsvIrF vflIaF ikqfbF
byhwd jrUrI aqy lfBdfiek hn jo hr Gr ivc hoxIaF
cfhIdIaF hn, qsvIrF dyKidaF bwcy sihj nfl hI nfl
iliKaf hoieaf pfT vI pVH jfxgy. bwcy nUM bcpn ivc
ikqfb dy ky AusnUM sfrI Aumr vfsqy ikqfb nfl joiVaf
jf skdf hY. afAux vfly kwlH nUM KusLgvfr bnfAux vfsqy
ieh bhuq jLrUrI hY. iksy vI smfj nUM ikqfbF dy lV lf
ky Aus smfj nUM akfrn hI pYdf hox vfly gYr jrUrI
JgiVaF aqy qxfvF qoN mukq kIqf jf skdf hY. ikqfbF dy
afsry AUc-nIc, vKryivaF, pfiVaF, jMgF aqy nPLrqF qoN
rihq Brwpx Biraf, sLFqmeI smfj/sMsfr vI isrijaf jf
skdf hY.
(11
aprYl 2006)
jLrUr
pVHo :
kyhr
sLrIPL dIaF ilKqF sbMDI afey kuJ pwqr kI kihMdy hn?---ilKfrI
kyhr sLrIPL horF dy pMjfbI kivqf
vfry iKafl cMgy lwgy--BUivMdr kOr igwl
pMjfbI sfihq aMdr DWkf cldf hY.
kyhr sLrIP jI dI ieh aflocnf iblkul shI hY---zf:
blvMq isMG isWDU,pMjfb
jy Gr ivc ikqfbF hox
qF
ikaF bfqF! kyhr sLrIPL jI dI iek hor
imafrI ilKq leI buhq-buhq DnMvfd---srvjIq
isMG