iewk pTn-iewk ivcfr:

mYN ikqy hor sI

(ikrq: virMdr pirhfr)

zf: guridafl isMG rfey

kvI virMdr pirhfr smuwcy pMjfbI jgq ivc iewk jfixaf pihcfixaf nF hY. 1996 ivc AusdIaF 22 kivqfvF df iewk sovInIar pMjfb ivc rIlIjL kIqf igaf. ies sMigRh dI ieh KUbI rhI ik virMdr dIaF iehnF pMjfbI kivqfvF nUM aMgryjI dy anuvfd smyq Cfipaf igaf sI. Aus dIaF Zyr sfrIaF pMjfbI kivqfvF dy aMgryjI ivc anuvfd hoey aqy kfiv-pfT vI. hux 67 kivqfvF qy afDfirq AusdI swjrI kfiv pusqk “mYN ikqy hor sI” prkfisLq hoeI hY. hor sMigRh vI prkfsLnf dI iqafrI ivc hn.

virMdr pirhfr iewk sMjIdf iensfn hY aqy AusdIaF kivqfvF ivc AusdI sMjIdgI aqy gMBIrqf dy drsLx sihjy hI ho jFdy hn. Auh ijvyN idsdf hY iqvyN hI afpxIaF kivqfvF ivc hfjLr huMdf hY. srsrI qOr qy AusdIaF kivqfvF df anMd mfxidaF kuJ kihx df hIaf kr irhf hF. inscY hI ieh Ausdy kfiv dI aflocnf nhIN kyvl afnMdmeI pTn hY.

“mYN ikqy hor sI” dy smripq pMny qy virMdr pirhfr jdoN ilKdf hY: bMidaF dI lVfeI ijMnI hI iBafnk, afqmf dI lVfeI vI huMdI hY. qF drasl Auh spsLt kr idMdf hY ik Auh afpxI kivqf dy prgtfvy ivc ijwQy KVf idKfeI dy irhf hY AuQy nhIN ikqy bhuq dUr Ausdy ipCokV ivc KVf afqmf dy sMGrsL ivc lIn hY. Auh afpxy afly duafly df qxfAu Bog irhf hY aqy ies qxfAu dy pRgtfa leI klpnf vI krdf hY aqy sfiKafq idsdy nUM sLbdF df jfmf vI pihnfAuNdf hY. afpxI hr kivqf ivc Auh kUk kUk ky kih irhf hY ik “mYN ikqy hor sI.”

rUp dy pwKoN AusdI kivqf CMd-bwD jF pRgIqk nhIN. AusdI kivqf KulHI kivqf hY pr inscY hI pVHn mfnx Xog aqy smJ af skx vflI. bOiDk huMidaF vI idl-idmfg dy nyVy dI gwl krdf hY. virMdr kivqf sbMDI ieh mMn ky qurdf hY ik kivqf afpxy rUp qoN pihlF hI jnm lY cuwkdI hY. ies leI kivqf nUM iksy qrHF dy bMDn ivc bMHnxf TIk nhIN. kivqf nUM aYvyN bnfAutI vfDU dy rUp dI loV nhIN. virMdr dI kivqf df pfT DIrj nfl kirdaF soJI pY jFdI hY ik Ausdy qIKx aqy Bfvuk ivcfrF nUM sUKm aqy koml sMvydnfvF dy vhf ivc iksy qrHF dy vI qukFq dI loV nhI hY. afpxI iewk kivqf ‘bfG’ ivc Auh ikqy hor bYTf vI mnuwK dI ivaQf nUM iks qrHF mihsUs kridaF ivakq krdf hY Auh dyKx Xog hY. ‘bfG’ ies vfr iPr glI ivc afvygf. ‘bfG’ sMkyq hY jLflm vl, swqf vwl. pqwf nhIN ies bfr iks dI vfrI hY kOx Ausdy pMjy ivc afvygf. bVy hI suzOl aqy inroey ijsmF dI lflsf ivc bfG dy mUMh ivcoN lfrF tpk rhIaF hn pr Auh ieh nhIN jfxdf ik ieh inroey idsx vfly ijsm qF drasl PrymF ivc mVHy hoey ny. AuhnF dI muskfn qsvIrF vflI suwkI muskfn hY aqy AuhnF Auqy swuky PuwlF dy hfr cVHfey gey hn. aqy:

AuhnF dIaF qsvIrF JfV pUMJ krn vfly
ies bsqI dy sB qoN bwDky
Bfvnf rihq bisLMdy ny.
guafcy ijhy
afpxy kMmF ivc ruJHy rihMdy ny.
nukV dy Gr ivc
iewk sfieaf vI rihMdf hY.
sB kuJ vyKdf, suxdf
qy hr vkq bymuafnI sLbd
Augldf rihMdf.

AusdI KulHI kivqf drasl Ausdy afpxy aMqhkrx vFG hI KulHI hY, suqMqr hY aqy suMdr vI. AusdI kivqf dIaF pMgqIaF afsmfn huMidaF hoieaF vI DrqI qy pYr itkfeI sihj BrIaF hn. bODk huMidaF hoieaF vI idwl nUM tuMbdIaF hn aqy srodI kivqf vFg hI afnMidq vI krdIaF hn. Auh jdoN vI iksy Gtnf df ibafn krdf hY qF bhuq kuJ kih vI jFdf hY aqy Ausdy khy ivc bhuwq kuJ axikhf vI rih jFdf hY. kihxf aqy luko ky rwKxf vI AusdI kivqf df mIrI gux hY. “iek Gtnf df ibafn” pfTk dy mnF nUM kIlx dI sLkqI rwKdf hY. pUrI kivqf pVHn nfl hI sbMD rwKdI hY. Cwq rihq GrF aqy axKulHdy drvfijLaF df ijLkr kridaF kridaF jdoN Auh kursI, culHy, DUV Bry PrsLF Auqy lhU df icwkV idKFdf hY qF muskrFdy qy iewDr AuDr ruVH rhy bwcy dI hoNd qy vI pRsLn icMnH lgf idMdf hY. aqy iPr:

tuwtI Aus bfrI ‘coN
hvf df iewk bulHf aMdr afieaf hY
iksy jIvq pRfxI df sfh bnxf locdf
Aus tuwtI bfrI ‘coN bfhr inkl igaf hY
Aus nuwkr ivc Zfsxf lfeI ipaf mYN hF
icrF qoN ieMJ hI siQr ipaf
sB kuJ vyK irhf hF sux irhf hF
ibafn kr irhf hF.

hr kvI mYN qoN awgy qUM df sPLr krdf hY. “mYN ikqy hor sI” ivc AusdI mYN, mYN nhIN qUM hI hY. Ausdf inwj hux inwjdf nhIN irhf dUjy df ho inbiVaf hY. Ausdy afly duafly jo kuJ vI vrq irhf hY Aus qoN Auh iksy qrHF vI judf nhIN. iPr vI Auh jfxdf hY ik mYN qoN qUM bnx qy vI Auh koeI msIhf, ikRsLn jF XUiDsLtr nhIN bx skygf. “asLvQfmf mfiraf igaf” ivc Auh afpxI sucyqnf df prgtfa bVy hI slIky nfl krdf hY:

mYN koeI XuiDsLtr nhIN
koeI iksLn nhIN
koeI msIhf nhIN
mYN qF kuJ vI nhIN
JUT bolFgf
afpxy pirvfr nUM iewk iekfeI ivc bMnHI rwKx leI
JUT bolFgf
afpxy pFzvF nUM korvF qoN bcfeI rwKx leI
ikRsLn murfrI vFg JUT bolFgf
bulMd afvfjL ivc awDy swc nUM
XUiDsLtr vFg afKFgf:
asLvQfmf mfiraf igaf
asLvQfmf mfiraf igaf
bfkI dy awDy swc nUM
ijAuNdy khI jfx dy
dvMd dy sLor nfl dwb lvFgf.

pr virMdr afpxy pFzvF qy kdy koeI ieljLfm nhINN lwgx dyxf cfhuMdf. AusdI koisLsL hY ik Auh AuhnF nUM BuwKy iZwz vI nf sOx dyvy. hflFik Auh jfxdf hY ik:

mYNnUM pqf hY—
iksy pivwqr pusqk ivc
myrf qy myry pFzvF df
kdy koeI ijLkr nhIN afAuxf
ikAuNik mYN--
mYN koeI XuiDsLtr nhIN
koeI ikRsLn nhIN
koeI msIhf nhIN
mYN
mYN qF kuJ vI nhIN.

drasl virMdr pirhfr afpxy smfj dIaF afrQk, rfjnIqk, Dfrimk aqy smfijk kdrF kImqF dy pfsfr qoN pUrI qrHF vfkPL hY. Auh iehnF dI sLkqI aqy kmjLorI nUM vI smJdf hY. pr Auh afpxI kivqf dI hoNd nUM iehnF dy iswDy prgtfvy leI nhIN vrqdf. Auh afpxy kfiv-jgq dy icqrF nUM afpUM afpxy vwKry aMdfjL ivc mUrqImfn krdf hY. Ausdy aMdfjL ivc afpxI iewk vwKrI iksm dI mtk hY, afjLfdI hY aqy sihj-suBf nfloN vwKrI iksm df Auprfpn hY. Auh gLlq nUM svIkfr nhIN krdf sgoN gLlq ivruwD afpxy ZMg dI afvfjL AuTfAuNdf hY. vyKo “sfieaf” kI krdf hY:

ivhVy ivc
Aus sLfier df hux sfieaf ipaf hY.

---Auh rUhF dI BfsLf jfxdf hY
eysy leI cOvHI GMty AuhnF nfl glF krdf hY
Qwk ky cuwp huMdf hY jd
qF KflI gmly jLor jLor dI ihwldy ny
AusnUM bolx df afdysL idMdy ny
(pr)
rUhF dy hwQF ivc bMdUkF dy PLfisl ny
Ksqf kfgLjLF qy AuNglF dy insLfnF dIaF qsvIrF
jMgl dI hvf ivc irkfrz kIqIaF
drdnfk cIkF

pr jdoN tuwtdy BFizaF dy hjLUm, rUhF dy kohrfm ivc kfgLjLf dy purjLy purjLy, Auwz Auz ky alop ho rhy sbUqF dI duhfeI dy rhy huMdy hn aqy hvf dy GnyVI cIkF svfr huMdIaF ny qF mF AusdI qsvIr qy PLuwl cVfAux ipCoN bfhr afky puwqr (sfey) nUM afvfjL idMdI hY qF:

Auh boldf nhIN
AusnUM pqf hY
jy Auh boilaf qF DrqI kMb AuTygI
jljly afvxgy
sfrf sLihr nsl sfrI qihjLIb sfrI qvfrIKL
jr-jr hoey sB Auhdy Auwpr af izgxgy
Auhdy sfey nUM Zwk lYxgy----

AusdI kivqf Ausdy afpxy smyN dI shI qrjmfnI krdI hY. Aus dI kivqf ivc iewk afpxy hI iksm dI ijhVI cuwp hY Auh pfTkF dy idl-idmfg nUM JMJoVn ivc pUrI qrHF shfeI huMdI hY. pfTk socx aqy smJx leI mjLbUr huMdf hY. ieh virMdr dI hI KUbI hY ik Auh afpxI kivqf ivc ivcfrF dI qyjLI nUM bVI KUbsUrq isLdwq nfl pysL kridaF nvyN ibMb, nvIN sbdfvlI aqy nvyN arQ idMdy ivcfr pysL krdf hYY. Aus dIaF sfrIaF hI kivqfvF hr ZMg nfl pfTkf nUM kIlI rwKx df sfhs krdIaF hn pr ivsLysL krky, kMpIAUtr df KflI mOnItr, cInf kbUqr, asLvQfmf mfiraf igaf, sfieaf, Duwp, mYgnOlIey dI klI, isDfrQ ik isLsLUpfl, Xfd, kfT df puqlf boldf hY, pRojYktr, mF bolI afid idwl-idmfg nUM tuMbdIaF rcnfvF hn. vrqI geI sLbfdfvlI, icMnH jF ibMb smyN dy hfxI hn. aMgryjI dy vrqy gey sLbd afm pMjfbI sLbdfvlI df iewk ihwsf bx cuwky hn aqy ieh Epry nhIN lwgdy.

Ausdy kfiv df sbMD mUl rUp ivc mnuwKI siQqI aqy Aus nfl sbMiDq BfvnfvF nfl hY. AusdI rcnf iewk aijhf swc hY jo ieko smyN BUq aqy vrqmfn nUM mUrqImfn krn dy nfl nfl BivwK dy ax-drsfey JlkfiraF dy rU-b-rU vI kr idMdf hY. Ausny vrzjLvrQ dy afKy:

“Poetry is the spontaneous overflow of powerful feelings. It takes its origin from emotion recollected in tranquility.”

nUM swc df jfmf pihnfAuNidaF afpxy pRcMz BfvF dy sihj pRvfh nUM afpxI kivqf df ibMdU bxfieaf hY. virMdr pirhfr dI kivqf dI pRgtfAU smrQf aqy suJfAU sLkqI, sfzI nIJ nUM awgy nfloN hor iqKyrf aqy pkyrf krn df Xqn krdI hY. inrsMdyh, virMdr pirhfr afpxy ies Xqn leI vDfeI df hwkdfr hY.

(“brqfnvI klmF” `coN zf: guridafl isMG rfey)

 

e-mail:
ilKfrI
Likhari



© likhari: Punjabi Likhari Forum-2001-2003