kFgrs srkfr df
kihxf hY ik iksfnF nUM muPq ibjlI nhIN sgoN cOvIN
GMty ibjlI dI loV hY. srkfr dI dlIl hY ik ibjlI ijs
nUM pYdf krn `qy Krcf huMdf hY, muPq dyxI borz nUM
Gftf pfAuxf sI. ies leI iksfnF nUM muPq ibjlI nf dyx
df PYslf kIqf hY.iblkuwl TIk!pr ies PYsly dI ivroDqf
hoeI hY. jLrUr hI koeI Tos kfrn hoxgy. pMjfb dIaF
awDI drjn iksfn jQybMdIaF smyq smuwcI ivroDI iDr ies
dI iKlfPq kr rhI hY. blik awiDEN bhuqI srkfrI iDr vI
aMdroN ibjlI dI idwqI muPq shUlq vfps lYx df ivroD kr
rhI hY. kfrn spsLt hY.srkfrI Krcq ivwc ktOqIaF dy nF
`qy kuhfVf iksfnF, mjLdUrF qy hI cwldf af irhf hY. jy
smuwcy dysL ivwc hr vrg nUM muPq imldIaF sB shUlqF
bMd ho jfx qF iPr iksfnF nUM ibwl Brx qO koeI ieqrfjL
nhIN ho skdf. sgoN cOvI GMty ibjlI nf imln nfl`, qy
16-18 GMty dy kwt lwgx kfrn jo mihMgf zIjLl PUkdy hn,
Aus pYsy dI bwcq nfl asfnI nfl ibwl Br skdy hn qy
QuVH vfly iksfnF nUM pfxI vycdy vI hn.
iksfnF nUM
ieqrfjL hY ik irsLvqKorI kr rhy ibjlI mulfjLm vwD
qnKfhF lY ky vI ibjlI borz qoN pwcI kroV dI ibjlI
muPq lYNdy hn. ieh shUlq bMd nhIN kIqI geI. kdI ibjlI
borz ivwc iewk cIP ieMjInIar huMdf sI hux 33uN rwKy
hn. ienHF qoN ielfvf drjn, aYzIsLnl cIP ieMjInIar,
sYNkVy aYs[eI[, aYksIan, aYs[zI[E[ N rwKy hoey hn.
lgpg hr vwzf afdmI jy sMBv ho sky qF ibjlI, corI krdf
hY. ijlHf pwDr qy hI iqMn muwKL aPsr zI LsI L, aYs
LaYs LpI Lqy sYsLn jwj dIaF kuMzI lfky ibjlI corI krn
dIaF qsvIrF pMjfb dy aKLbfrF dy muwKL pMinaF qy Cp
cuwkIaF hn . srkfrF ies nUM bMd nhIN krf skIaF. kfrn
sfP hY ik iksy cIP ieMjInIar dy Gr kuMzI nfl cwl rhy
ey[sI[ nUM koeI lfienmYn ikvyN rokygf?ieh Bfrq hY
XOrp nhIN.
ieh gwl jwg jLfhr
hY ik pyNzU lokF dI afriQk hflq kmjLor hY. 20 lwK qoN
vwD nOjvfn byrujLgfr hn. iksfnF vwl Psy krjLy dI crcf
ho rhI hY jdoN ik vwzy snaqI qy isafsI Grfxy crfsI
hjLfr kroV dy izPfltr hn. nwby hjLfr kroV dI vsUlI
leI cONqI hjLfr kys krjLf vsUlI itRibAUnlF ivwc cl
rhy hn . kOmI bYk aPsr XUnIan ny mMg kIqI hY ik kroVF
df krjf nf moVx vfly isafsqdfnf qy pfiksqfn aqy bMglf
dysL dI qrHF hI cox lVn qy pfbMdI lfeI jfvy .pr
iksfnI isr isrP 6 hjLfr kroV krjLf hI sUby dI mfVI
afriQkqf leI ijLMmyvfr smiJaf jf irhf hY. jdoN ik Auh
ieMnf vI moVn qoN asmrwQ hn. bYNk df krjLF iqMn ku
hjLfr kroV hI hY.Auh vI bhuqf iksfn ihqYsLI aKvfAuNdy
KyqIbfVI aqy sihkfrI bYNkF dy lhU cUsvy
ivafj kfrn hI hoieaf hY .dUjy pfsy pMjfb dy sfbkf
KjLfnf mMqrI ny mMinaf sI ik rfj ivMc slfnf iqMn
hjLfr kroV rupey dy tYksF dI corI huMdI hY. ikAuNik
iBRsLt mulfjLm qy aPsr ihwsf pwqI lY ky awKF mIt
lYNdy hn. ds vrHy aiqvfd nUM Kqm hoieaF ho cuwky hn
pr akflI qy kFgrsI dovyN srkfrF lwKF df Krcf kr rhy 6
pulIs ijLly Kqm nhIN kr skIaF. aKbfrF ilK rhIaF hn ik
pMjfb ivwc pMj drjn Auwc aiDkfrIaF, aPsrF kol koeI
kMm nhIN. ieMj kroVF rupey sflfnf Krcy jf rhy hn.
ipCly pMdrF sflF qoN sqlUj-Xmunf ilMk nihr `qy lwgy
cONqI hjLfr mulfjLm qy cIP ieMjnIar qwk dy aPsr muPq
qnKfhF lY rhy hn ikAuNik kMm bMd hY. AuWc aPsrsLfhI
iqMn guxf vwD hY ijs dI CFtI kr ky kroVF rupey bcfey
jf skdy hn, pr CFtI hyTly mulfjLmF dI ho rhI hY.kfrn
spsLt hY ik isafsqdfnF kol iewk dUjy dIaF lwqF iKwcx,
coxF ijwqx qy iPr swqf nfl icpky rihx leI skImF GVn
qoN hI ivhl nhIN hY. pRsLfsn aPsrsLfhI clf rhI hY.
aPsrsLfhI nUM kdI kdfeIN PVn vflI dysL dI sB qoN vwzI
pulIs sI[bI[afeI[ dy sfbkf zfierYktr joigMdr isMG dy
lyK ivclI itwpxI df ijLkr krnf ieQy qrk sMgq hY,
BfrqI aPsrsLfhI ny afpxy leI ivsLysL Kyqr
bxf rwKy hn. Auh pRDfn mMqrIaF aqy muwK mMqrIaF
duafly iklHy bMdI krky rwKdy hn qF jo hor koeI dfKl
hI nf ho sky. inXmF dI afV ivwc aiVwky lfAux nfl
AunHF df aPsrI roab vDdf hY. aPsrsLfhI KVoq qy
aYsLpRsqI df ivsQfr krdI hY.``LaMgryjF dI aPsrsLfhI
Bfrq dI hukmrfn sI.afjfd Bfrq dI aPsrsLfhI kfgjF ivwc
qF jnqf dI syvk hY pr aml ivwc hukmrfn hI hY. hor qF
hor srkfrI bfbU vI Kud nUM srkfr smJdf hY.Kfx
vwZIaF nfl iemfn vycx, pvy mfr ieh kjIaF sfiraF nUM.iewQy
kMm nf krn bdly sjLf koeI nhIN. glq kIqy kMm dI
jvfbdyhI koeI nhIN. kIqy jf rhy kMmF dI pfrdrsLqf
koeI nhIN.hr kyNdrI qy sUbfeI srkfr pfrdrsLI qy
jvfbdyhI dy vfady krdI hY. tYlIPon ivBfg ny afpxy
mulfjLmF nUM muPq Pon syvf, rylvy qy bwsF ny muPq
sPr, ibjlI mulfjmF nUM muPq XUnt dy ky pihlF qoN hI
vot bYk KLusL krn dI glq iprq pfeI hY. iPr iksfnF nUM
imldI muPq ibjlI qy ieMnf qvf ikAuN lwg igaf ? ikMnI
hfsohIxI gwl hY ik ds hjfr qnKfh lYx vfly srkfrI
mulfjmF (kMzktr,zrfievr afid) nUM bws ivwc muPq sPr
krn dI shUlq hY qy nyVy dy ksby 'c swT rupey idhfVI
krn jfx vflf mjdUr pMj rupY dI itkt ktfAuNdf hY.
srkfr nUM inwkIaF
bwcqF krn dI QF aPsrsLfhI dy Krcy Gtf ky kroVF dI
bwcq krky sUby dI mflI hflq suDfrnI cfhIdI hY. srkfrI
kfrF nfloN zrfeIvr vwD hn. durvrqoN hox kfrn iewk
srkfrI kfr (kImq, pYtrol, murMmq, zrfeIvr) pMjfh
hjLfr rupey ivwc mhInf pYNdI hY jdoN ik inwjI tYksI
stYNz qoN ds hjLfr rupey mhIny `qy imldI hY. pMjfb
srkfr dI mflI hflq suDfrx leI bxI kmytI ny Gfty ivwc
jf rhy 24 jnqk adfry bMd krn dI slfh idwqI sI, Aultf
ruwsy hoey ivDfiekF qy nrfj kFgrsI lIzrF nUM KLusL
krn leI ienHF dy icarmYn lf ky KLjLfny qy lMKLF rupY
df bÍoJ pf idwqf .muwKL mMqrI jI nUM ivkfs kridaF,
srkfr bcfAuxI pY geI . jnqk KricaF ivwc suDfrF bfry
asLok lihrI kmywtI dI irport c (1995-96 qoN
2001-2002 qwk), jnqk Dn dI durvrqoN df ijkr hY. ies
anusfr anfj dI KrId dy GpilaF ivwc hI 2300 kroV rupY
df nuksfn hoieaf hY. pMjfb srkfr dy vpfrk adfiraF qy
3500 kroV Krcy gey qy lfB isrP 8 kroV df hOieaf.
irport anusfr pMjfb ivwc ishq qy pRqI jIa Krcf 262
rupY hY pr puils qy 331 rupY hY. pwCmI bMgfl ivwc rfj
dy GrylU Auqpfdn qy iewk kroV rupY ipwCy 2·74
krmcfrI hn, pMjfb ivwc ienHF dI igxqI 5·65 hY.
mulfjmF nfloN aPsr duwgxy hn. jdoN srkfr iksfnF nUM
muPq ibjlI dI bhUlq vfps lYx dI gwl kr rhI sI, qF
idwlI aPsrsLfhI ny PYslf kIqf ik srkfrI aiDkfrIaF
vwloN vrqIaF jf rhIaF aMbYszr kfrF dI QF hux sPfrI
gwzIaF vrqIaF jfxgIaF ikAuNik ieh vDyry mjLbUq qy
surwiKaq hn.puils jnqf dI ihPfjq leI huMdI hY pr awDI
nPrI lIzrF,aPsrF dI surwiKaf qy lLwgI rihMdI hY jo
pMjfbIaF dy ivKfvy dI ruwcI nUM pwTy
pfAux leI hI hY. pMjfb ivDfn sBf ny srbsMmqI nfl
vDfiekF dIaF qnKLfhF Bwqy dwgxy kr idwqy hn .AunHf
leI nvIaF tftf kuafiels gwzIaF KLrIdIaF geIaF hn. jdo
ik ivwq kimsLn qo ielfvf, sfbkf afzItr aqy kMptrolr
jnrl, afid rojLfnf aKbfrF ivwc srkfrI Krcy GtfAux qy
iBRsLtfcfr rokx leI lgfqfr suJfa vfly lyK ilK rhy hn.
sLfhI Krcy bjt qoN vI vwD ho jFdy hn. kOmFqrI eyjMsI
trFspyrYNsI ieMtrnYsLnl vwloN kIqy srvy anusfr Bfrq,
dunIaF dy sB qoN vwD 30 iBRsLt dysLF ivwcoN iewk hY.
muwK kfrn jvfbdyhI qy pfrdrsLqf dI Gft hY. ivjIlYNs
aqy srkfrI eyjMsIaF kihMdIaF rihMdIaF hn ik pMjfb dy
drjnF aPsrF dIaF kroVF dIaF nfjfiej jiedfdF hn.
awqvfd smyN rhy pMjfb dy sfbkf rfjpfl suirMdr nfQ dy
hYlIkfptr dy hfdsy smyN kroVF dy notF dI vrKf hoeI sI.
sony df Biraf iewk sUtkys Aus smyN mOky` qy afieaf
gRih mMqrI aYs[bI[ cOhfn idwlI lY igaf sI. ieh isrP
do hI AudfhrnF hn. jy sUby df smuwcf vfDU Krcf bcfky
qy ieMj iekwTI kIqI kroVF nhIN arbF dI nfjfiejL sMpqI
srkfrI KjLfny ivwc jmHF hoeI huMdI qF awj isrP iksfnF
nUM nhIN blik sfry pMjfb nUM GrylU Kpq leI ibjlI muPq
idwqI jf skdI sI. iensfn df muwK mksd vwD jIxf qy
vDIaf jIxf hY.
aMq ivwc iksfnI
dI ibjlI muPq dyx dI shUlq bMd krn nfl hI, srkfr dy
sfry PflqU Krcy, vwzy lokF qoN tYksF qy krijLaF dI
AugrfhI, aPsrsLfhI dy do iqhfeI ihwsy dI CFtI qy
iBRsLt aqy kMmcor srkfrI mulfjLmF nUM imldIaF hr qrHF
dIaF muPq shUlqF bMd krn dI pihlF loV hY.
hm afh BI jo Brqy hYN,qo ho jfqy
hYN bdnfm,
voh kql BI krqy hYN,qo crcf nhIN hoqf .
*******************************************************
bI[aYs[iZwloN, aYzvokyt
146, aYzvokyt sosfietI, sYktr 49ey[
cMzIgVH 160047
Pon: 0172631684
e-mail :
dhillonak@yahoo.com