iksfnI ibjlI bnfm srkfrI Krcy

aYzvokyt bI[aYs[ iZwloN cMzIgVH

srdfr birMdr isMG iZwloN, hfeIkort dy aYzvokyt hox dy nfl nfl, pMjfbI sfihqk jgq ivwc vI iewk jfxy-pihcfxy lyKk hn. pMjfbI itRbIAUn aqy dysL syvk ivwc AuhnF dy do sO qoN vI vwD lyK pRkfisLq ho cuwky hn. AuhnF dy do nfvl: (1) vfvroly, aqy (2) bfjL Cwpx AuprMq bhuq slfhy gey. 1986 qoN hI Auh kyNdrI lyKk sBf cMzIgVH dIaF sfihqk aqy kfnUMnI giqivwDIaF nfl juVy af rhy hn. 'smfj dI BlfeI aqy srbq nfl inaF' iZwloN sfihb dI swDr hY.
'ilKfrI' dy pfTkF leI AuhnF df iewk hor lyK
hfjLr kridaF asIN prsMnqf df anuBwv kr rhy hF.-----'ilKfrI'

     

   kFgrs srkfr df kihxf hY ik iksfnF nUM muPq ibjlI nhIN sgoN cOvIN GMty ibjlI dI loV hY. srkfr dI dlIl hY ik ibjlI ijs nUM pYdf krn `qy Krcf huMdf hY, muPq dyxI borz nUM Gftf pfAuxf sI. ies leI iksfnF nUM muPq ibjlI nf dyx df PYslf kIqf hY.iblkuwl TIk!pr ies PYsly dI ivroDqf hoeI hY. jLrUr hI koeI Tos kfrn hoxgy. pMjfb dIaF awDI drjn iksfn jQybMdIaF smyq smuwcI ivroDI iDr ies dI iKlfPq kr rhI hY. blik awiDEN bhuqI srkfrI iDr vI aMdroN ibjlI dI idwqI muPq shUlq vfps lYx df ivroD kr rhI hY. kfrn spsLt hY.srkfrI Krcq ivwc ktOqIaF dy nF `qy kuhfVf iksfnF, mjLdUrF qy hI cwldf af irhf hY. jy smuwcy dysL ivwc hr vrg nUM muPq imldIaF sB shUlqF bMd ho jfx qF iPr iksfnF nUM ibwl Brx qO koeI ieqrfjL nhIN ho skdf. sgoN cOvI GMty ibjlI nf imln nfl`, qy 16-18 GMty dy kwt lwgx kfrn jo mihMgf zIjLl PUkdy hn, Aus pYsy dI bwcq nfl asfnI nfl ibwl Br skdy hn qy QuVH vfly iksfnF nUM pfxI vycdy vI hn.

   iksfnF nUM ieqrfjL hY ik irsLvqKorI kr rhy ibjlI mulfjLm vwD qnKfhF lY ky vI ibjlI borz qoN pwcI kroV dI ibjlI muPq lYNdy hn. ieh shUlq bMd nhIN kIqI geI. kdI ibjlI borz ivwc iewk cIP ieMjInIar huMdf sI hux 33uN rwKy hn. ienHF qoN ielfvf drjn, aYzIsLnl cIP ieMjInIar, sYNkVy aYs[eI[, aYksIan, aYs[zI[E[ N rwKy hoey hn. lgpg hr vwzf afdmI jy sMBv ho sky qF ibjlI, corI krdf hY. ijlHf pwDr qy hI iqMn muwKL aPsr zI LsI L, aYs LaYs LpI Lqy sYsLn jwj dIaF kuMzI lfky ibjlI corI krn dIaF qsvIrF pMjfb dy aKLbfrF dy muwKL pMinaF qy Cp cuwkIaF hn . srkfrF ies nUM bMd nhIN krf skIaF. kfrn sfP hY ik iksy cIP ieMjInIar dy Gr kuMzI nfl cwl rhy ey[sI[ nUM koeI lfienmYn ikvyN rokygf?ieh Bfrq hY XOrp nhIN.

   ieh gwl jwg jLfhr hY ik pyNzU lokF dI afriQk hflq kmjLor hY. 20 lwK qoN vwD nOjvfn byrujLgfr hn. iksfnF vwl Psy krjLy dI crcf ho rhI hY jdoN ik vwzy snaqI qy isafsI Grfxy crfsI hjLfr kroV dy izPfltr hn. nwby hjLfr kroV dI vsUlI leI cONqI hjLfr kys krjLf vsUlI itRibAUnlF ivwc cl rhy hn . kOmI bYk aPsr XUnIan ny mMg kIqI hY ik kroVF df krjf nf moVx vfly isafsqdfnf qy pfiksqfn aqy bMglf dysL dI qrHF hI cox lVn qy pfbMdI lfeI jfvy .pr iksfnI isr isrP 6 hjLfr kroV krjLf hI sUby dI mfVI afriQkqf leI ijLMmyvfr smiJaf jf irhf hY. jdoN ik Auh ieMnf vI moVn qoN asmrwQ hn. bYNk df krjLF iqMn ku hjLfr kroV hI hY.Auh vI bhuqf iksfn ihqYsLI aKvfAuNdy ‘KyqIbfVI aqy sihkfrI bYNkF dy’ lhU cUsvy ivafj kfrn hI hoieaf hY .dUjy pfsy pMjfb dy sfbkf KjLfnf mMqrI ny mMinaf sI ik rfj ivMc slfnf iqMn hjLfr kroV rupey dy tYksF dI corI huMdI hY. ikAuNik iBRsLt mulfjLm qy aPsr ihwsf pwqI lY ky awKF mIt lYNdy hn. ds vrHy aiqvfd nUM Kqm hoieaF ho cuwky hn pr akflI qy kFgrsI dovyN srkfrF lwKF df Krcf kr rhy 6 pulIs ijLly Kqm nhIN kr skIaF. aKbfrF ilK rhIaF hn ik pMjfb ivwc pMj drjn Auwc aiDkfrIaF, aPsrF kol koeI kMm nhIN. ieMj kroVF rupey sflfnf Krcy jf rhy hn. ipCly pMdrF sflF qoN sqlUj-Xmunf ilMk nihr `qy lwgy cONqI hjLfr mulfjLm qy cIP ieMjnIar qwk dy aPsr muPq qnKfhF lY rhy hn ikAuNik kMm bMd hY. AuWc aPsrsLfhI iqMn guxf vwD hY ijs dI CFtI kr ky kroVF rupey bcfey jf skdy hn, pr CFtI hyTly mulfjLmF dI ho rhI hY.kfrn spsLt hY ik isafsqdfnF kol iewk dUjy dIaF lwqF iKwcx, coxF ijwqx qy iPr swqf nfl icpky rihx leI skImF GVn qoN hI ivhl nhIN hY. pRsLfsn aPsrsLfhI clf rhI hY. aPsrsLfhI nUM kdI kdfeIN PVn vflI dysL dI sB qoN vwzI pulIs sI[bI[afeI[ dy sfbkf zfierYktr joigMdr isMG dy lyK ivclI itwpxI df ijLkr krnf ieQy qrk sMgq hY, ‘‘BfrqI aPsrsLfhI ny afpxy leI ivsLysL Kyqr bxf rwKy hn. Auh pRDfn mMqrIaF aqy muwK mMqrIaF duafly iklHy bMdI krky rwKdy hn qF jo hor koeI dfKl hI nf ho sky. inXmF dI afV ivwc aiVwky lfAux nfl AunHF df aPsrI roab vDdf hY. aPsrsLfhI KVoq qy aYsLpRsqI df ivsQfr krdI hY.``LaMgryjF dI aPsrsLfhI Bfrq dI hukmrfn sI.afjfd Bfrq dI aPsrsLfhI kfgjF ivwc qF jnqf dI syvk hY pr aml ivwc hukmrfn hI hY. hor qF hor srkfrI bfbU vI Kud nUM ‘srkfr’ smJdf hY.‘Kfx vwZIaF nfl iemfn vycx, pvy mfr ieh kjIaF sfiraF nUM’.iewQy kMm nf krn bdly sjLf koeI nhIN. glq kIqy kMm dI jvfbdyhI koeI nhIN. kIqy jf rhy kMmF dI pfrdrsLqf koeI nhIN.hr kyNdrI qy sUbfeI srkfr pfrdrsLI qy jvfbdyhI dy vfady krdI hY. tYlIPon ivBfg ny afpxy mulfjLmF nUM muPq Pon syvf, rylvy qy bwsF ny muPq sPr, ibjlI mulfjmF nUM muPq XUnt dy ky pihlF qoN hI vot bYk KLusL krn dI glq iprq pfeI hY. iPr iksfnF nUM imldI muPq ibjlI qy ieMnf qvf ikAuN lwg igaf ? ikMnI hfsohIxI gwl hY ik ds hjfr qnKfh lYx vfly srkfrI mulfjmF (kMzktr,zrfievr afid) nUM bws ivwc muPq sPr krn dI shUlq hY qy nyVy dy ksby 'c swT rupey idhfVI krn jfx vflf mjdUr pMj rupY dI itkt ktfAuNdf hY.

   srkfr nUM inwkIaF bwcqF krn dI QF aPsrsLfhI dy Krcy Gtf ky kroVF dI bwcq krky sUby dI mflI hflq suDfrnI cfhIdI hY. srkfrI kfrF nfloN zrfeIvr vwD hn. durvrqoN hox kfrn iewk srkfrI kfr (kImq, pYtrol, murMmq, zrfeIvr) pMjfh hjLfr rupey ivwc mhInf pYNdI hY jdoN ik inwjI tYksI stYNz qoN ds hjLfr rupey mhIny `qy imldI hY. pMjfb srkfr dI mflI hflq suDfrx leI bxI kmytI ny Gfty ivwc jf rhy 24 jnqk adfry bMd krn dI slfh idwqI sI, Aultf ruwsy hoey ivDfiekF qy nrfj kFgrsI lIzrF nUM KLusL krn leI ienHF dy icarmYn lf ky KLjLfny qy lMKLF rupY df bÍoJ pf idwqf .muwKL mMqrI jI nUM ivkfs kridaF, srkfr bcfAuxI pY geI . jnqk KricaF ivwc suDfrF bfry asLok lihrI kmywtI dI irport ‘c (1995-96 qoN 2001-2002 qwk), jnqk Dn dI durvrqoN df ijkr hY. ies anusfr anfj dI KrId dy GpilaF ivwc hI 2300 kroV rupY df nuksfn hoieaf hY. pMjfb srkfr dy vpfrk adfiraF qy 3500 kroV Krcy gey qy lfB isrP 8 kroV df hOieaf. irport anusfr pMjfb ivwc ishq qy pRqI jIa Krcf 262 rupY hY pr puils qy 331 rupY hY. pwCmI bMgfl ivwc rfj dy GrylU Auqpfdn qy iewk kroV rupY ipwCy 2·74 krmcfrI hn, pMjfb ivwc ienHF dI igxqI 5·65 hY. mulfjmF nfloN aPsr duwgxy hn. jdoN srkfr iksfnF nUM muPq ibjlI dI bhUlq vfps lYx dI gwl kr rhI sI, qF idwlI aPsrsLfhI ny PYslf kIqf ik srkfrI aiDkfrIaF vwloN vrqIaF jf rhIaF aMbYszr kfrF dI QF hux sPfrI gwzIaF vrqIaF jfxgIaF ikAuNik ieh vDyry mjLbUq qy surwiKaq hn.puils jnqf dI ihPfjq leI huMdI hY pr awDI nPrI lIzrF,aPsrF dI surwiKaf qy lLwgI rihMdI hY jo pMjfbIaF dy ivKfvy dI ‘ruwcI’ nUM pwTy pfAux leI hI hY. pMjfb ivDfn sBf ny srbsMmqI nfl vDfiekF dIaF qnKLfhF Bwqy dwgxy kr idwqy hn .AunHf leI nvIaF tftf kuafiels gwzIaF KLrIdIaF geIaF hn. jdo ik ivwq kimsLn qo ielfvf, sfbkf afzItr aqy kMptrolr jnrl, afid rojLfnf aKbfrF ivwc srkfrI Krcy GtfAux qy iBRsLtfcfr rokx leI lgfqfr suJfa vfly lyK ilK rhy hn. sLfhI Krcy bjt qoN vI vwD ho jFdy hn. kOmFqrI eyjMsI trFspyrYNsI ieMtrnYsLnl vwloN kIqy srvy anusfr Bfrq, dunIaF dy sB qoN vwD 30 iBRsLt dysLF ivwcoN iewk hY. muwK kfrn jvfbdyhI qy pfrdrsLqf dI Gft hY. ivjIlYNs aqy srkfrI eyjMsIaF kihMdIaF rihMdIaF hn ik pMjfb dy drjnF aPsrF dIaF kroVF dIaF nfjfiej jiedfdF hn. awqvfd smyN rhy pMjfb dy sfbkf rfjpfl suirMdr nfQ dy hYlIkfptr dy hfdsy smyN kroVF dy notF dI vrKf hoeI sI. sony df Biraf iewk sUtkys Aus smyN mOky` qy afieaf gRih mMqrI aYs[bI[ cOhfn idwlI lY igaf sI. ieh isrP do hI AudfhrnF hn. jy sUby df smuwcf vfDU Krcf bcfky qy ieMj iekwTI kIqI kroVF nhIN arbF dI nfjfiejL sMpqI srkfrI KjLfny ivwc jmHF hoeI huMdI qF awj isrP iksfnF nUM nhIN blik sfry pMjfb nUM GrylU Kpq leI ibjlI muPq idwqI jf skdI sI. iensfn df muwK mksd vwD jIxf qy vDIaf jIxf hY.

   aMq ivwc iksfnI dI ibjlI muPq dyx dI shUlq bMd krn nfl hI, srkfr dy sfry PflqU Krcy, vwzy lokF qoN tYksF qy krijLaF dI AugrfhI, aPsrsLfhI dy do iqhfeI ihwsy dI CFtI qy iBRsLt aqy kMmcor srkfrI mulfjLmF nUM imldIaF hr qrHF dIaF muPq shUlqF bMd krn dI pihlF loV hY.

hm afh BI jo Brqy hYN,qo ho jfqy hYN bdnfm,
voh kql BI krqy hYN,qo crcf nhIN hoqf .

*******************************************************

bI[aYs[iZwloN, aYzvokyt
146, aYzvokyt sosfietI, sYktr 49–ey[
cMzIgVH – 160047
Pon: 0172–631684
e-mail : dhillonak@yahoo.com

 

e-mail:
ilKfrI


© likhari: Punjabi Likhari Forum-2001-2004