dMgfkfrIaF leI nvyN kfnUMn dI loV


aYzvokyt bI[aYs[ iZwloN cMzIgVH

srdfr birMdr isMG iZwloN, hfeIkort dy aYzvokyt hox dy nfl nfl, pMjfbI sfihqk jgq ivwc vI iewk jfxy-pihcfxy lyKk hn. pMjfbI itRbIAUn aqy dysL syvk ivwc AuhnF dy do sO qoN vI vwD lyK pRkfisLq ho cuwky hn. AuhnF dy do nfvl: (1) vfvroly, aqy (2) bfjL Cwpx AuprMq bhuq slfhy gey. 1986 qoN hI Auh kyNdrI lyKk sBf cMzIgVH dIaF sfihqk aqy kfnUMnI giqivwDIaF nfl juVy af rhy hn. 'smfj dI BlfeI aqy srbq nfl inaF' iZwloN sfihb dI swDr hY.
'ilKfrI' ivc vI hux qwk AuhnF dIaF AuWc-pfey dIaF 26 rcnfvF Cwp cuwkIaF hn. 'ilKfrI' dy pfTkF leI AuhnF df iewk hor lyK
hfjLr kridaF asIN prsMnqf df anuBwv kr rhy hF.-----'ilKfrI'

     

 

   ies sfl df bujt smfgm dI sLurUafq kridaF sMsd dy dovF sdnF nMU sMboDn kridaF rfsLtrpqI zf[ klFm sfihb ny ikhf hY ik iPrkU ihMsf nfl inptx leI nvF kfnUMn bxfieaf jfvygf.ipCly sfl qoN hI pRDFn mMqrI aqy kyNdrI girh mMqrI isLvrfj pfitl aijhf kfnUMn bxfAux bfry kihMdy af rhy hn. sDfrx POjdfrI kfnUMnF nfl dMigaF dy aprfDIaF nUM sjLf nhIN huMdI. dosLI adflqF ivcoN ‘sLwk dI ibnHF’ ‘qy ‘bfiewjLq brI’ hox df lybl icpkf ky iPr qoN snmfnXog sLihrI bx jFdy rhy hn. jnqf mUMh awzI vyK rhI hY. pr hux pMjfh sfl bfad hI shI, afKr sMsd ivc ihljul qF hoeI hY.

   idlcsp gwl ieh hY ik ipCly sqvMjf sflF ivwc dMigaF ivwc hjfrF lok mfry gey hn,sYkVy aOrqF dy blfqkfr hoey qy kroVF rupY dI jfiedfq qbfh hoeI qy kdI koeI dMgfkfrI PfsI lwgdf nhIN vyiKaf. pIVq lok iensfP leI qrsdy rhy pr iksy ny ieh nhIN soicaf ik sfzy kol qF dMgfkfrIaF nUM sjf dvfAux vflf kfnUMn hI nhIN. dMgy sDrx kqlF nfloN vwKry huMdy hn. smyN smyN bxdy pVqflIaf kimsLn sflF bwDI afpxIaF irportF hI idMdy rhy pr kimsLn afP ienkuafrI kfnUMn hyT kimsLn dI irport koeI POjdfrI adflq df PYslf nhIN huMdI ijs nfl sbMDq dosLIaF nUM sjf ho skdI hovy. hux BfrqI kfnUMn kimsLn, kfnUMn ivBfg aqy girh ivBfg vwloN dMgfkfrIaF nfl nijwTx leI nvF kfnUMn bxfAux qy ivcfr kIqI jf rhI hY.

   hux qwk dy sfry dosLI idwlI dMigaF ivcoN brI ho cuwky hn. 1984 dy dMigaF dI jFc kr rhy anykF kimsLnF ny ikhf sI ik keI isafsI lIzrF dI dMigaF ‘c aihm BUimkf hY. ieQy vrnxXog hY ik keI aihm kysF ivwc adflq nUM dwisaf igaf sI ik ijs BIV ny Aus aOrq dy pqI dI hwiqaf kIqI, Aus dI agvfeI kFgrsI lIzr kr rhy sn. adflq ny sbUqF dI Gft kfrn muljmF nUM brI kr idwqf sI. gujrfq ivwc 21 dMgfkfrI brI ho cuwky hn. sLryaFm crcq hoey bYst bykrI kys dy brI hox qy dysL Br ivwc kurlfht mwc igaf. mnuKI aiDkfr kimsLn aqy suphIm kort ny kys dobfrf KuwlHvfieaf qF hux zrdI mfrI jF lflc ivwc kys dI muwK gvfh jihrf sLyK adflq ivwc muwkr geI. pihlF 1947 ivc vI lwKF lokI mfry gey pr iksy df kuJ nhIN ivgiVaf . kfrn kI hY? sfzy mOjUdf POjdfrI kfnUMnF hyT dMgfkfrIaF nUM sjLf hoxI asMBv hI hY. ikAN ik dMgy sDrx kqlF nfloN vwKry huMdy hn.ijnHF leI ‘rwqI Br vI sLwk dI guMjfiesL’ vflf PfrmUlf nhIN lfgU hoxf cfhIdf.

   sfzf POjdfrI kfnUMn mMg krdf hY ik muljLmF dy nF aYPLafeILafrL ivc hoxy cfhIdy hn. kI ieh sMBv hY ik dMgfkfrIaF dI BIV dI koeI gvfh pihcfx krky AunHF dy nF prcy ivc drj krvfey. pr jy koeI pihcfx kr vI lvy qF, awgy irport ilKxf pulIs df kMm hY qy pulIs srkfrI hukmF anusfr cwldI hY. idwlI qy gujrfq ivwc puils srkfrI sLih qy jF qF Kud BIVF nfl rl geI jF pIVq ivakqIaF dI koeI mwdq nhIN kIqI. ipCly idnIN sfbkf rfsLtrpqI sRI nrfienx ny iewk qfiml prcy nUM ieMtrivAU dOrFn ikhf hY ik gujrfq dMigaF smyN AunHF dy kihx qy vI srkfr ny ZuwkvIN kfrvfeI nhIN kIqI. so muljLmF dy nF aYPLafeILafrL ivc nf hox kfrn awDf kys qF ieQy hI Auwz igaf. dosLI ‘sLwk dI ibnHf’ qy ipwCoN JUTy Psfey kih ky brI ho jFdy hn.dUjf nukqf sfzf gvfeI kfnUMn (1872) kihMdf hY gvfh ieh dwsy ik iks ny llkfrf mfiraf, iks ny tfier gl ivc pfieaf, iks ny qyl pfieaf qy iks ny qIlI lfeI, iks ny aWg lfeI, iks ny Curf mfiraf?iek vI glq ibafnI nfl dosLI ‘sLwk dI ibnHf’ ‘qy brI ho jFdy hn. iPr agFh gwl qurdI hY ik kI post mfrtm hoieaf sI (dMigaF dy post mfrtm kOx krfAuNdf hY) jy nhIN hoieaf qF imRqk dI mOq sLwkI hY. dosLI iPr brI. agFh khfxI qurdI hY ik kI zfktrI irport qy gvfh dI gvfhI imldI hY? jy zfktrI mOq Curf vwijaf dwsdI hY qy gvfh lfTIaF nfl kuwt ky mfiraf kihMdy hn qF iPr ‘khfxI iPr sLwkI hY’. jy vkIl qy muljm kys nUM lmkfAux ‘qy hI qur pYx qF kys purfxf hox kfrn adflq kihMdI hY ik hux “ieMny sflF bfad dosLI nUM jylH Byjxf” byiensfPI hY, rihm krn dI loV hY. jy muljLm gYrhfjLr ho jfvy qF iPr kys ltk jFdf hY, ikAuNik muljLm dI hfjLrI jLrUrI hY. adflq nUM muljLm nUM BgOVf krfr idMidaF sflF lMG jFdy hn qy jdoN acfnk muljLm pRgt ho jfvy qF iPr sfrI khfxI muwZoN sLurU hovygI. AudoN qwk pysLIaF Bugq cuwky gvfh qy mudweI Kud hI Qwk ky Gry bYT jFdy hn. jy zfktr pYsy lY ky, gvfh pYsy lY ky jF mudweIaF dIaF DmkIaF qoN zr ky aqy koeI vkIl ‘byeImfnI’ krky kys df BwTf ibTf dyvy qF dosLI iPr brI. jy gvfhF ny dosLIaF dI sLnfKq TIk smyN nhIN kIqI(bhuqy dMgfkfrIaF dI huMdI hI nhIN) qF vI dosLI brI. jy sqfrF sfl Aumr df ivgiVaf dMgfkfrI vIh afdmIaF nUM mfr dyvy qF vI sjLf koeI nhIN. Aus nUM suDfr Gr Byj ky cMgf mnuwK bxn df mOkf dyx df kfnUMn hY. mrn vfly BfvyN pytF ’coN kwZ ky mfry gey (gujrfq) mfsUm hI hox.jy cfr dosLIaF ny dMgf pIVq kuwt ky mfr idwqf pr zfktrI irport kihMdI hY ik mOq isrP isr dI swt nfl hoeI qy isr vflI swt bfry gvfhF ny iksy dosLI dy kIqy vfr bfry nhIN iliKaf, ies kfrn ‘sLwk dI ibnHf’ ‘qy sfry hI brI.

   sfzf kfnUMn ieh nhIN kihMdf ik mfiraf qF sfiraF ny hI sI. pMdrF sfl ltky kys ivc jy sfry gvfhF ny ieMn ibMn ieko ijhI khfxI nhIN dwsI qF gvfh sLwkI hn. dosLI Pyr brI. AuproN jy dMgfkfrI dosLIaF nUM vwKo vwKry jurmF leI do, cfr, Cy, ds (kuwl bfeI) sfl dI sjLf ho jfvy (ijsdI sDfrx POjdfrI kfnUMnF nfl sMBvxF GWt hI hY)qF ieh sfrIaF sjLfvF iekwTIaF cwlx df kfnUMn hY. XfnI vwzI sjLf ds sfl. Aus ivcoN vI awDI kwtxI huMdI hY. AuproN nvIN srkfr bxn dI KusLI ivc, iksy sQfpnf idvs dI KusLI ivc, afjLfdI dI vrHy gMZ jF jublI dI KusLI ivc sfl do sflF dIaF muafPIaF imldIaF hI rihMdIaF hn. mqlb inkldf hY isPr. iksy Bly vyly gvfhF dI JUTI gvfhI qy jfalI iqafr kIqy sbUqF kfrn koeI bygunfh PFsI cVH igaf sI. AudoN qoN hI sfzy kfnUMn aqy adflqF dI aMqr afqmf kMb AuwTI. inaF sLfsqr dI ieh iPlfsPI bxf leI geI ik iksy bygunfh nUM Cwzx leI sO gunfhgfrF nUM brI kr dyvo. iehI iensfP hY. ikAuN ik bygunfh nUM sjf dyxI Gor pfp hY. pr hux aprfD krn dy nvyN nvyN ZMg qrIky inwkl afey hn. Kfs qOr ‘qy dMgfkfrIaF nUM AuksfAux vfly bhuq clfk aqy byeImfn lok huMdy hn. hux Dfrnf ieh hoxI cfhIdI hY ik iek byksUr nUM jy Cwzxf pvy qF bysLwk Cwz idAu, pr sO gunfhgfrF nUM vI nfl hI Cwzxf mudweI iDr nfl srfsr byiensfPI hovygI.

   dosLIaF nUM TIk sjLf nf imlx df dUjf kfrn hY ik kys dI khfxI jo rwpt smyN ilKI jFdI hY aksr mnGVq huMdI hY, ikAuN ik kfnUMn df iZwz Brn leI sbUq GVxy pYNdy hn. sfzf qPqIsL krn df kfnUMnI ZMg ivigafnk nhIN hY. sB leI iensfP aqy smfijk brfbrI leI dMgfkfrIaF nfl nijwTx leI nvF kfnUMn bxfAux dI loV hY,vrnf dMgfkfrIaF dy ieMJ hI brI huMdy rihx qoN jn sDfrx df kfnUMn aqy inaf pfilkf ivwcoN ivsLvfs AuwT jfvygf aqy aijhI siQqI kfnUMn nUM afpxy hwQ ivwc lYx leI mjLbUr krdI hY aqy bdly dI Bfvnf nUM jnm idMdI hY. idwlI qy gujrfq dMigaF ipwCoN anykF nOjvFn bdly dI BvnF nfl hI aWqvfdI bxy sn. dMgf kfrIaF leI vwKrf kfnUMn bnfAux dI loV hY qF jo pIVq ivakqIaF nUM iensfP iml sky. girh mMqrI ny ikhf hY ik ies kfnUMn leI sfrIaF isafsI pfrtIaF,smfj syvk sMgTxF qy buWDIjIvIaF dy ivcfr jfxy jfxgy. pihlI gwl aYP[afeI[ afr[ ikvyN ilKI jfvy? gRih mMqrI df kihxf hY ik puils Kud pRBfvq ielfky ivwc jf ky rwpt ilKyygI. pr ieh vI XkInI bxfieaf jfvy ik irport ilKx smyN koeI hyrfPyrI nhIN hovygI. dUsrf irport ilKx ivwc hoeI dyrI afid nUM kfnUMNnI nuks nf mMinaf jfvy. qIjf gvfhI dy ZMg ivwc qbdIlI kIqI jfvy qF jo ipWCoN jihrf sLyK vFg gvfh muwkr nf skx. ipCly idnIN lKnAU ivwc dMgy smyN iewk Gr nUM lwgI aWg kol iewk ivakqI Gr qy pQrfAu kr rhy dI qsvIr aKbfrF dy muK pMinaF qy CpI hY,aijhy dosLI leI hor iks sbUq dI loV hY? qIjf hr hflq ivwc imQy smyN ivwc qPqIsL mukMml krky clFn adflq ivwc pysL kIqf jfvy. cOQf spYsLl adflq lfky kys df PYslf sfl dy aMdr aMdr kIqf jfvy. pMjvF apIl dfKl krn dI QF pihlI suxvfeI smyN hI PYslf kIqf jfvy.rihm afid dI apIl vI pihl dy aDfr qy inptfeI jfvy. dMgf kfrIaF leI vwKrf kfnUMn bnfAux dI qurMq loV hY qF jo pIVq ivakqIaF nUM iensfP iml sky.

*********

bI[aYs[iZwloN, aYzvokyt
146, aYzvokyt sosfietI, sYktr 49–ey[
cMzIgVH – 160047
Pon: 0172–2631684
0172-23097176

mobfeIl 9814103269
e-mail : dhillonak@yahoo.com

e-mail: dhillonak@yahoo.com WebSite : http://www.geocities.com/dhillonak/mypage.html

 

bI[ aYs[ iZwloN, aYzvokyt (cMzIgVH) dIaF hor rcnfvF pVHn leI kilwk kro:

ikrsfnI nUM KudkusLIaF dy rfh pfAux vflf kfnUMn coxvfd df isLkfr ho cuwkf hY dysL luwcIaF gwlF df kfnUMn

lyKk df Drm kI hY? smyN df swc ilKxF jF aWKF qy koeI Kfs rMg dI aYnk lfky ies PFnI dunIaF ivwc ivcrnf?
sLor pRdUsLn rokx dI loV
ivgVI hoeI ivvsQf nUM suDfrx df afKrI rfh jwjF dI inrpWKqf hI iensfP krdI hY
sVk kMZy AuWiTaf hoieaf hwQ coxvfd df isLkfr ho cuwkf hY dysL mslf inaFpfilkf dy anusfsLn qy vkfr df
iewkIvIN sdI df mhfNBfrq iksfnI ibjlI bnfm srkfrI Krcy iewDr kxk ruldI hY qy AuWwDr bfdfm
adflqF dI mfxhfnI bnfm iensfP df qrfjLU Bfrq mhfn df ivrsf, vrqmfn aqy BivwK
lYinn qoN Aumr iKafm qwk adflqF dI mfxhfnI bnfm iensfP df qrfjLU idl df mfmlf hY
jo kuJ khFgf, Drm nfl swc khFgf ! sMivDfn dIaF do cor morIaF qYƒ hr hflq jIxf peygf
sLkqI, isLkfr qy sLrDf df pRqIk bfj bfbf afdm vyly dy kfƒn qy iewkIvIN sdI df Bfrq
mhfn buwD df srfp jo bx igaf vrdfn kOmI ieÉlfk dI igrfvt ny inwjIkrn krvfieaf hY
rfm mMdr bnfm rfm BgqF df lok rfj afbfdI rokx leI sKLq kfnUMn dI loV mYN qyry qy KLPLx paAux jLrUr afvFgI

 

e-mail:
ilKfrI


© likhari: Punjabi Likhari Forum-2001-2005