ies
sfl df bujt smfgm dI sLurUafq kridaF sMsd dy dovF
sdnF nMU sMboDn kridaF rfsLtrpqI zf[ klFm sfihb ny
ikhf hY ik iPrkU ihMsf nfl inptx leI nvF kfnUMn
bxfieaf jfvygf.ipCly sfl qoN hI pRDFn mMqrI aqy
kyNdrI girh mMqrI isLvrfj pfitl aijhf kfnUMn bxfAux
bfry kihMdy af rhy hn. sDfrx POjdfrI kfnUMnF nfl
dMigaF dy aprfDIaF nUM sjLf nhIN huMdI. dosLI adflqF
ivcoN sLwk dI ibnHF qy
bfiewjLq brI hox df lybl icpkf ky iPr qoN
snmfnXog sLihrI bx jFdy rhy hn. jnqf mUMh awzI vyK
rhI hY. pr hux pMjfh sfl bfad hI shI, afKr sMsd ivc
ihljul qF hoeI hY.
idlcsp
gwl ieh hY ik ipCly sqvMjf sflF ivwc dMigaF ivwc
hjfrF lok mfry gey hn,sYkVy aOrqF dy blfqkfr hoey qy
kroVF rupY dI jfiedfq qbfh hoeI qy kdI koeI dMgfkfrI
PfsI lwgdf nhIN vyiKaf. pIVq lok iensfP leI qrsdy rhy
pr iksy ny ieh nhIN soicaf ik sfzy kol qF dMgfkfrIaF
nUM sjf dvfAux vflf kfnUMn hI nhIN. dMgy sDrx kqlF
nfloN vwKry huMdy hn. smyN smyN bxdy pVqflIaf kimsLn
sflF bwDI afpxIaF irportF hI idMdy rhy pr kimsLn afP
ienkuafrI kfnUMn hyT kimsLn dI irport koeI POjdfrI
adflq df PYslf nhIN huMdI ijs nfl sbMDq dosLIaF nUM
sjf ho skdI hovy. hux BfrqI kfnUMn kimsLn, kfnUMn
ivBfg aqy girh ivBfg vwloN dMgfkfrIaF nfl nijwTx leI
nvF kfnUMn bxfAux qy ivcfr kIqI jf rhI hY.
hux
qwk dy sfry dosLI idwlI dMigaF ivcoN brI ho cuwky hn.
1984 dy dMigaF dI jFc kr rhy anykF kimsLnF ny ikhf sI
ik keI isafsI lIzrF dI dMigaF c aihm BUimkf hY.
ieQy vrnxXog hY ik keI aihm kysF ivwc adflq nUM
dwisaf igaf sI ik ijs BIV ny Aus aOrq dy pqI dI
hwiqaf kIqI, Aus dI agvfeI kFgrsI lIzr kr rhy sn.
adflq ny sbUqF dI Gft kfrn muljmF nUM brI kr idwqf sI.
gujrfq ivwc 21 dMgfkfrI brI ho cuwky hn. sLryaFm crcq
hoey bYst bykrI kys dy brI hox qy dysL Br ivwc
kurlfht mwc igaf. mnuKI aiDkfr kimsLn aqy suphIm kort
ny kys dobfrf KuwlHvfieaf qF hux zrdI mfrI jF lflc
ivwc kys dI muwK gvfh jihrf sLyK adflq ivwc muwkr geI.
pihlF 1947 ivc vI lwKF lokI mfry gey pr iksy df kuJ
nhIN ivgiVaf . kfrn kI hY? sfzy mOjUdf POjdfrI
kfnUMnF hyT dMgfkfrIaF nUM sjLf hoxI asMBv hI hY.
ikAN ik dMgy sDrx kqlF nfloN vwKry huMdy hn.ijnHF leI
rwqI Br vI sLwk dI guMjfiesL vflf PfrmUlf
nhIN lfgU hoxf cfhIdf.
sfzf
POjdfrI kfnUMn mMg krdf hY ik muljLmF dy nF
aYPLafeILafrL ivc hoxy cfhIdy hn. kI ieh sMBv hY ik
dMgfkfrIaF dI BIV dI koeI gvfh pihcfx krky AunHF dy
nF prcy ivc drj krvfey. pr jy koeI pihcfx kr vI lvy
qF, awgy irport ilKxf pulIs df kMm hY qy pulIs srkfrI
hukmF anusfr cwldI hY. idwlI qy gujrfq ivwc puils
srkfrI sLih qy jF qF Kud BIVF nfl rl geI jF pIVq
ivakqIaF dI koeI mwdq nhIN kIqI. ipCly idnIN sfbkf
rfsLtrpqI sRI nrfienx ny iewk qfiml prcy nUM
ieMtrivAU dOrFn ikhf hY ik gujrfq dMigaF smyN AunHF
dy kihx qy vI srkfr ny ZuwkvIN kfrvfeI nhIN kIqI. so
muljLmF dy nF aYPLafeILafrL ivc nf hox kfrn awDf kys
qF ieQy hI Auwz igaf. dosLI sLwk dI ibnHf
qy ipwCoN JUTy Psfey kih ky brI ho jFdy hn.dUjf nukqf
sfzf gvfeI kfnUMn (1872) kihMdf hY gvfh ieh dwsy ik
iks ny llkfrf mfiraf, iks ny tfier gl ivc pfieaf, iks
ny qyl pfieaf qy iks ny qIlI lfeI, iks ny aWg lfeI,
iks ny Curf mfiraf?iek vI glq ibafnI nfl dosLI
sLwk dI ibnHf qy brI ho jFdy hn.
iPr agFh gwl qurdI hY ik kI post mfrtm hoieaf sI (dMigaF
dy post mfrtm kOx krfAuNdf hY) jy nhIN hoieaf qF
imRqk dI mOq sLwkI hY. dosLI iPr brI. agFh khfxI
qurdI hY ik kI zfktrI irport qy gvfh dI gvfhI imldI
hY? jy zfktrI mOq Curf vwijaf dwsdI hY qy gvfh lfTIaF
nfl kuwt ky mfiraf kihMdy hn qF iPr khfxI iPr
sLwkI hY. jy vkIl qy muljm kys nUM lmkfAux
qy hI qur pYx qF kys purfxf hox kfrn adflq
kihMdI hY ik hux ieMny sflF bfad dosLI nUM jylH
Byjxf byiensfPI hY, rihm krn dI loV hY. jy
muljLm gYrhfjLr ho jfvy qF iPr kys ltk jFdf hY,
ikAuNik muljLm dI hfjLrI jLrUrI hY. adflq nUM muljLm
nUM BgOVf krfr idMidaF sflF lMG jFdy hn qy jdoN acfnk
muljLm pRgt ho jfvy qF iPr sfrI khfxI muwZoN sLurU
hovygI. AudoN qwk pysLIaF Bugq cuwky gvfh qy mudweI
Kud hI Qwk ky Gry bYT jFdy hn. jy zfktr pYsy lY ky,
gvfh pYsy lY ky jF mudweIaF dIaF DmkIaF qoN zr ky aqy
koeI vkIl byeImfnI krky kys df BwTf ibTf
dyvy qF dosLI iPr brI. jy gvfhF ny dosLIaF dI sLnfKq
TIk smyN nhIN kIqI(bhuqy dMgfkfrIaF dI huMdI hI nhIN)
qF vI dosLI brI. jy sqfrF sfl Aumr df ivgiVaf
dMgfkfrI vIh afdmIaF nUM mfr dyvy qF vI sjLf koeI
nhIN. Aus nUM suDfr Gr Byj ky cMgf mnuwK bxn df mOkf
dyx df kfnUMn hY. mrn vfly BfvyN pytF coN kwZ
ky mfry gey (gujrfq) mfsUm hI hox.jy cfr dosLIaF ny
dMgf pIVq kuwt ky mfr idwqf pr zfktrI irport kihMdI
hY ik mOq isrP isr dI swt nfl hoeI qy isr vflI swt
bfry gvfhF ny iksy dosLI dy kIqy vfr bfry nhIN iliKaf,
ies kfrn sLwk dI ibnHf qy sfry hI
brI.
sfzf
kfnUMn ieh nhIN kihMdf ik mfiraf qF sfiraF ny hI sI.
pMdrF sfl ltky kys ivc jy sfry gvfhF ny ieMn ibMn
ieko ijhI khfxI nhIN dwsI qF gvfh sLwkI hn. dosLI Pyr
brI. AuproN jy dMgfkfrI dosLIaF nUM vwKo vwKry jurmF
leI do, cfr, Cy, ds (kuwl bfeI) sfl dI sjLf ho jfvy (ijsdI
sDfrx POjdfrI kfnUMnF nfl sMBvxF GWt hI hY)qF ieh
sfrIaF sjLfvF iekwTIaF cwlx df kfnUMn hY. XfnI vwzI
sjLf ds sfl. Aus ivcoN vI awDI kwtxI huMdI hY. AuproN
nvIN srkfr bxn dI KusLI ivc, iksy sQfpnf idvs dI
KusLI ivc, afjLfdI dI vrHy gMZ jF jublI dI KusLI ivc
sfl do sflF dIaF muafPIaF imldIaF hI rihMdIaF hn.
mqlb inkldf hY isPr. iksy Bly vyly gvfhF dI JUTI
gvfhI qy jfalI iqafr kIqy sbUqF kfrn koeI bygunfh
PFsI cVH igaf sI. AudoN qoN hI sfzy kfnUMn aqy adflqF
dI aMqr afqmf kMb AuwTI. inaF sLfsqr dI ieh iPlfsPI
bxf leI geI ik iksy bygunfh nUM Cwzx leI sO gunfhgfrF
nUM brI kr dyvo. iehI iensfP hY. ikAuN ik bygunfh nUM
sjf dyxI Gor pfp hY. pr hux aprfD krn dy nvyN nvyN
ZMg qrIky inwkl afey hn. Kfs qOr qy dMgfkfrIaF
nUM AuksfAux vfly bhuq clfk aqy byeImfn lok huMdy hn.
hux Dfrnf ieh hoxI cfhIdI hY ik iek byksUr nUM jy
Cwzxf pvy qF bysLwk Cwz idAu, pr sO gunfhgfrF nUM vI
nfl hI Cwzxf mudweI iDr nfl srfsr byiensfPI hovygI.
dosLIaF
nUM TIk sjLf nf imlx df dUjf kfrn hY ik kys dI khfxI
jo rwpt smyN ilKI jFdI hY aksr mnGVq huMdI hY, ikAuN
ik kfnUMn df iZwz Brn leI sbUq GVxy pYNdy hn. sfzf
qPqIsL krn df kfnUMnI ZMg ivigafnk nhIN hY. sB leI
iensfP aqy smfijk brfbrI leI dMgfkfrIaF nfl nijwTx
leI nvF kfnUMn bxfAux dI loV hY,vrnf dMgfkfrIaF dy
ieMJ hI brI huMdy rihx qoN jn sDfrx df kfnUMn aqy
inaf pfilkf ivwcoN ivsLvfs AuwT jfvygf aqy aijhI
siQqI kfnUMn nUM afpxy hwQ ivwc lYx leI mjLbUr krdI
hY aqy bdly dI Bfvnf nUM jnm idMdI hY. idwlI qy
gujrfq dMigaF ipwCoN anykF nOjvFn bdly dI BvnF nfl hI
aWqvfdI bxy sn. dMgf kfrIaF leI vwKrf kfnUMn bnfAux
dI loV hY qF jo pIVq ivakqIaF nUM iensfP iml sky.
girh mMqrI ny ikhf hY ik ies kfnUMn leI sfrIaF isafsI
pfrtIaF,smfj syvk sMgTxF qy buWDIjIvIaF dy ivcfr jfxy
jfxgy. pihlI gwl aYP[afeI[ afr[ ikvyN ilKI jfvy? gRih
mMqrI df kihxf hY ik puils Kud pRBfvq ielfky ivwc jf
ky rwpt ilKyygI. pr ieh vI XkInI bxfieaf jfvy ik
irport ilKx smyN koeI hyrfPyrI nhIN hovygI. dUsrf
irport ilKx ivwc hoeI dyrI afid nUM kfnUMNnI nuks nf
mMinaf jfvy. qIjf gvfhI dy ZMg ivwc qbdIlI kIqI jfvy
qF jo ipWCoN jihrf sLyK vFg gvfh muwkr nf skx. ipCly
idnIN lKnAU ivwc dMgy smyN iewk Gr nUM lwgI aWg kol
iewk ivakqI Gr qy pQrfAu kr rhy dI qsvIr aKbfrF dy
muK pMinaF qy CpI hY,aijhy dosLI leI hor iks sbUq dI
loV hY? qIjf hr hflq ivwc imQy smyN ivwc qPqIsL
mukMml krky clFn adflq ivwc pysL kIqf jfvy. cOQf
spYsLl adflq lfky kys df PYslf sfl dy aMdr aMdr kIqf
jfvy. pMjvF apIl dfKl krn dI QF pihlI suxvfeI smyN hI
PYslf kIqf jfvy.rihm afid dI apIl vI pihl dy aDfr qy
inptfeI jfvy. dMgf kfrIaF leI vwKrf kfnUMn bnfAux dI
qurMq loV hY qF jo pIVq ivakqIaF nUM iensfP iml sky.
*********
bI[aYs[iZwloN, aYzvokyt
146, aYzvokyt sosfietI, sYktr 49ey[
cMzIgVH 160047
Pon: 01722631684
0172-23097176
mobfeIl 9814103269
e-mail
: dhillonak@yahoo.com
e-mail: dhillonak@yahoo.com WebSite
: http://www.geocities.com/dhillonak/mypage.html