zfierI/lyK-- hor pMny vyKxf nf Buwlo:

bfl pwqrkfr: aYn PrYNk---suKdyv iswDU
zfierIaF aqy jOrnl kI huMdy hn?
jOrnl jF zfierI ikAuN rwKI/ilKI jfvy?
zfierI ilKxf lfhyvMd sOdf
“aYn” aqy “my sfrtn” dIaF zfierIaF
zfierI ilKo aqy mfnisk qnfAu GtfAu
do afr dIaF do pfr dIaF: jnm idn df qohPLf
afAu aflocnf df iqafg krIey

“aYn” aqy “my sfrtn” dIaF zfierIaF

zf: guridafl isMG rfey


zf: guridafl isMG rfey

 

lyKk iewk lMby smyN qoN zfierI ilwKdf af irhf hY. hF, smyN dy nfl nfl, zfierI jF jOrnl ilKx dy kfrj ivc jLrf ku KVoq jLrUr af geI hY pr sMpUrn rUp ivwc zfierI ilwKxf iblkul hI bMd nhIN hoieaf. ieh krm DImI DImI cfly iksy nf iksy rUp ivc jfrI hI hY. AuNJ qy koeI vI lyKk jo kuJ vI ilwKdf hY Auh sB kuJ iewk prkfr dI zfierI jF jOrnl df ieMdrfj hI huMdf hY. hF, ieh gwl vwKrI hY ik ies sB nUM pRgtfAux leI lyKk loV anusfr iks ivDI jF ivDIaF df pRXog krdf hY.

AuNJ lyKk, “zfierI ilwKx” sbMDI, afpxy ivc afeI KVoq nUM dUr krn dI ijMnI vI lgfqfr koisLsL krdf irhf hY Auh bhuqu asPLl hI huMdI rhI hY. asPLlqf dI ijLMmyvfrI jF dosL BfvyN kdy vI lyKk ny afpxy afp qy nhIN ilaf pr idwl sdf hI gvfhI idMdf irhf hY ik iesdf kfrn AusdI afpxI lfprvfhI hI hY. iPr cMgy BfgIN, lyKk dy hwQ do pusqkF lwgIaF. iehnF pusqkF ny lyKk nUM JMJoV ky rwK idwqf. ieh pusqkF iewk prkfr nfl lyKk leI vrdfn vI sfbq hoeIaF aqy pRyrnf sroq vI. iehnF pusqkF ny jfdUeI asr kr ivKfieaf aqy iehnF pusqkF dy pVHn AuprMq lyKk pfs “zfierI ilwKx” dy krm nUM jfrI nf rwK skx leI iksy qrHF df vI bhfnf jF tfl-mtol krn df kfrn nhIN lwiBaf. ieh jfdUeI pusqkF sn:

(1) The Diary of Anne Frank, aqy (2) Journal of Solitude Written by May Sarton

pihlI zfierI 13 virHaF dI aYn PrYNk dI hY ijs ny ivsLv XuwD dy smyN nfjLIaF vloN akih aqy asih aiqafcfr shy aqy iPr aMq ivc mfrI geI. qyrF sflf aYn, afpxy mfqf-ipqf aqy cfr hor bMidaF nfl aYmstrzrm afiPs dI eImfrq ivc 1942 ivc mOq dy zroN luwk ky jIvn ibqfAux leI mjLbUr hoeI. Auh sfry ieMJ do sfl bcy rhy. 1944 ivc AuhnF nfl DoKf hoieaf. Auh PVy gey. bYlsn dy ‘kOnstrysLn kYNp’ Concentration Camp ivc aYn aqy Ausdy nfl hI Ausdy bfkI sfQIaF nUM gYs Cwz ky Julsfieaf qy mfr idwqf igaf.

afpxy ies gupq invfs smyN aYn ny afpxy jnm idvs dy mOky qy, qohPLy vjoN imlI zfierI ivc, afpxy do virHaF dy gupq vfs dy smyN nUM bVI hI KUbI aqy sprsLmeI ZMg nfl aMikq kIqf hY. aYn df ipqf ‘kMnsntrysLn kYNp’ qoN bcx ivc sPLl ho igaf. aYn dI ieh zfierI acfnk hI iewk cMgy hfdsy vFg Ausdy hwQ lwgI. iPr kuJ smyN bfad, lwKF nhIN, kroVF dI igxqI ivwc ieh zfierI CwpI. keI aYzIsLnF hux qwk CwpIaF aqy pVHIaF geIaF. aYn dI ieh zfierI, sMsfr Br ivc aYn dy hOsly dI dfd vjoN ipafrI jFdI hY. aYn ny bVy hI ijgry nfl afpxy aOKy plF df ijLkr ies ivc kIqf hY. Ausny ies zfierI ivc afpxy sfhmxy afAux vflIaF, inwkIaF vwzIaF, hr qrHF dIaF smwisafvF dy nfl nfl, Drm pRqI afpxI sLrDf aqy ivsLvfsL df vI prgtfvf kIqf hY. ies zfierI ivc vrqI geI BfsLf bVI hI srl aqy mOky dI njLfkq nUM afpxI lpyt ivc lYNdI hY. srl huMdI hoeI vI mnF nUM kIldI hY. lyKk ny ieh zfierI iewk vfr nhIN keI vfr pVHI. jykr pfTkF ny nhIN pVHI qF afpxI pihlI ivhl ivc pusqk hfsl krky pVHo, qfkId hY. sfzf ivsLvfsL hY ik qusIN inrfsL nhIN hovogy. ieh zfierI pVHn nfl hI sbMD rwKdI hY.

afpxI zfierI df, 12 jUn 1942 nUM sRI gxysL kridaF, zfierI nUM sMboiDq huMidaF, aYn ilwKdI hY ik AusnUM sLfhdI hY ik Auh afpxI zfierI nUM afpxf iewk aijhf ByqI bxf skygI ijho ijhf ik Auh iksy nUM vI hflF qwk bxf nhIN skI aqy iesdy nfl hI AusnUM pUrI afs hY ik AusdI zfierI Aus leI bhuq vwzf rwb vrgf shfrf aqy idlfsf sfbq hovygI. aYn ny zfierI ivclI sfrI ‘ilKq’ iewk klipq shylI ‘ikwtI’ nUM sMboiDq ho ky ilKI sI. drasl ieh zfierI hI AusdI shylI sI, hmrfjL sI. Auh ilKdI hY:

“I hope I shall be able to confide in you completely, as I have never been able to do in anyone before, and I hope that you will be great support and comfort to me.”

vIrvfr, 9 julfeI 1942 dI ikwtI nUM sMboiDq huMidaF aYn ny Aus eImfrq aqy eImfrq dy gupq Bfg df vI pUrf pUrf vyrvf dyNidaF nksLf iKicHaf ijs ivc ik Auh jfn bcfAux leI kYdIaF vrgf jIvn ibqfAux vfsqy mjLbUr hoey.

AusdI zfierI ivc AusdI aMiqm ‘aYNtrI’ mMglvfr 1 agsq 1944 dI hY. iwkwtI nUM sMboiDq huMidaF ilwKdI hY ik Auh dohrI sLKsLIaq dI mflk hY. Auh ilwKdI hY: “One half embodies my exuberant cheerfulness, making fun of everything, my highspiritedness, and above all, the way I take everything lightly. This includes not taking offence at a flirtation, a kiss, an embrace, a dirty joke. This side is usualy lying in wait and pushes away the other, which is much better, deeper and purer.”

asIN vyKdy hF ik zfierI jF jOrnl iwek prkfr df quhfzf aijhf ByqI, sfQI aqy shfrf ho inbVn dI smrQf rwKdf hY ijs qoN idlfsf, sMqoK aqy shfnBUqI dI afs kIqI jf skdI hY. inscY hI zfierI ilwKx nfl, nf kyvl zfierI ilKx vfly nUM hI sgoN zfierI pVHn vfly nUM vI kuJ nf kuJ mfnisk rfhq, shfieqf aqy afrfm iml skdf hY. iPr jykr qyrF virHaF dI “aYn” ieMny iBafnk aqy sMktmeI smyN ivc vI afpxf idmfgI sMquln kfiem rwKidaF, pUrI vwcnbwDqf nfl zfierI ilwK skdI hY qF iPr lyKk jF iPr koeI hor ikAuN nhIN ilwK skdf?

awj 11 jUn hY. aYn ny afpxI zfierI 12 jUn nUM ilKxI afrMBI. aYn Aus vyly qyrF virHaF dI sI aqy awj lyKk 64 virHaF df hY. lyKk kI AuzIkdf hY? moqI AuhI ijhVf ivinHaf qy ‘hfr proqf’ igaf, nhIN qF---

dUjI pusqk vfry vI kuJ afKxf cfhuMdf hF. ‘my sfrtn’ aMqr-rfsLtrI pwDr dI lyKkf hY. Ausdf jnm BfvyN XUrp ivc hoieaf pr Ausny amrIkf dy ‘eIst kost’ nUM afpxf Gr bxfieaf. AusdI pusqk-zfierI Journal Of A Solitude vI pVHn aqy sFBx Xog pusqk hY. pr iesdy nfl hI AusdIaF iqMn hor zfierIaF: (1) After the Stroke (1988), (2) Endgame: A Journal of the Eightieth Year (1993), and, (3) I Knew a Phoenix (1994) vI pVHn-jfnx aqy mfnx nfl hI sbMD rwKdIaF hn.

lyKkf, afpxy sfry jIvn-pMD ivc anigxq musIbqF df sfhmxf krdI af rhI hY. srIroN inrbl, ibmfrI dy nqIjy vjoN inrshfie aqy apfhj, inwjI inrfsLf dy zUMGy smuMdr ivc goqy KFdI vI ilKdI rhI hY. ibmfrI vyly vI, lgpg apfhj ho ky vI. hux vI ilKdI jf rhI hY. AusdI zfierI rfhIN lyKkf dI ilKx-pRikiraf dy drsLx qF huMdy hI hn pr iesdy nfl hI ieh vI spsLt huMdf hY ik ilwKx leI isrV, bcnvwDqf, lgn, imhnq aqy kuJ kr skx dI cfh ikMnI ku drkfr hY. AusdI ieh pusqk isafxp, kIlx-sLkqI aqy sUJ dI amIrI nfl BrpUr hY. ieh zfierI, iewk lyKk dy AuhnF plF df ijLkr krdI hY jdoN ik Auh iblkul iekwlf huMdf hY, hr qrHF dIaF aOkVF dy rU-b-rU huMdf hY aqy afpxy aMdr ho rhI hlcl dy snmuwK huMidaF, iewk gvfh huMdf hY.

lyKk, iewk lMby smyN qoN ibmfr hY aqy ibmfrI dy mfhOl ivwc rih irhf hY. aijhI hflq ivc inrfsL ho jfxf koeI acMBy vflI gwl nhIN. lyKk jfxdf hY ik iewk lyKk qF sdf hI iekwlf hI huMdf hY. Auh qF sdf hI iekwlqf df jIvn ibqf irhf huMdf hY. lyKk nUM afpxI ilwKx-Xfqrf, sMmUh ivwc rihMidaF vI, iekwilaF hI pUrI krnI pYNdI hY. iekwilaF, pUrI qndyhI nfl, swc pRqI eImfndfr rihMidaF. hF, lyKk smJdf hY ik afpxI zfierI jF jOrnl ivc JUT nhIN boilaf/iliKaf jf skdf. JUT bolxf jF ilKxf cfhIdf vI nhIN. jykr iksy lyKk ny, isrjxf nUM iewk ‘QYrypI’ dy rUp ivc lYxf hY qF afpxI zfierI nUM muKfiqb ho ky swco swc kih skdf hY, ilwK skdf hY. rIkfrz kr skdf hY.

awj dI aYNtrI:

surjIq ny lyKk dy ilKx kmry ivc, iKVkI dI ‘iswl’ Auqy PuwlF df iewk guldsqf ilaf ky rwiKaf hY. ieh guldsqf suwky PuwlF df hY. suwky, murJfey, rMg-brMgy Puwl. kuJ Xfd afAuNdf hY: ‘iPMg sLUeI’ nF df Kbq awjkl iswKrF qy hY. GrF nUM sjfAux aqy Gr ivc sjfvt leI vwK vwK qrkIbF vrqIaF jFdIaF hn. koeI hrj nhI, sjfvt krn ivc kI hrj ho skdf hY? pr isafixaF df ivcfr hY ik Gr ivc murJfey jF suwky Puwl bdsLgnI dy sUck hn. ieh bdiksmqI ilaf skdy hn. PLuwl kdy afpUM vI ijAuNdy jfgdy sn, iKVy hoey sn, JUMmdy sn. hux murJf gey hn. suwk gey hn. kumlf gey hn. bMdy df jIvn vI kI hY? huxy hiraf-Biraf, pwl ivc sB Kqm. PLuwl vrgf krm hI qF bMdy df vI nsIb hY. hF, ieh gwl vwKrI hY ik Puwl vFg hMsU hMsU kridaF afpxy jIvn ivc hI KyVf vMizaf jf nhIN. lyKk, suwky PuwlF vlF iDafn idMdf hY. suwky PLuwl bMdy dI hoxI vl sMkyq kridaF kuJ jqf rhy hn.

Blf kI?

 

***********

ilKfrI
Likhari


© likhari: Punjabi Likhari Forum-2001-2003