ivcfr dy ivhVy 'c:

imwpl dI kYnvs
-zf: guridafl isMG rfey-


zf: guridafl isMG rfey

 

 

'imwpl dI kYnvs' AuNkfrpRIq df 74 pMinaF qy 'icqiraf' gLjLl sMgRih hY. Ausny afpxy ies plyTy gLjLl sNgRih ivwc 55 gLjLlF aqy tfeItl dy bfhr aMiqm pMny AuWqy 'smrpx' isrlyK hyT iewk 'kivqf' pysL kIqI hY.

AuNkfrpRIq df gLjLl sMgRih jdoN imilaf qF sB qoN pihlF tfeItl 'qy njLr pYNidaF hI sMgRih dy nF Auqy hI soc dI sUeI GuMmx lwg peI. soicaf: ‘imwpl dI kYnvs’? ieh Blf kI nF hoieaf? 'kYnvs' qF smJ pY geI pr ieh 'imwpl' kI hoieaf? pr ijAuN hI aMdrlf, tfeItl df, pMnf KoilHaf qF gwl smJ af geI. 'imwpl', 'mypl' aqy 'ipwpl' dy sumyl nfl GiVHaf/bxfieaf igaf, iewk iblkuwl hI nvF sLbd hY. 'mypl' kYnyzf df iewk ruwK hY aqy iesdf pwqf, kYnyzf dy rfsLtrI JMzy df iewk ihwsf vI. 'ipwpl' Bfrq df iewk bhuq hI ipafrf aqy snmfinaf drKq hY. 'mypl' aqy 'ipwpl' df sumyl krky, sLfier AuNkfrpRIq ny, iewk qIjy kflipq ruwK df nfm rwiKaf hY: 'imwpl'. 'imwpl' sLbd, iek icMn, iewk sMkyq, iek afBfs jF aihsfs vjoN vriqaf igaf hY. iewk qrHF nfl ieh nvF aqy klipq ruwK imwpl' prvfsI dy aihsfs dI isLwdq aqy mjLbUrI kfrn pYdf hoeI siQqI nUM hI Aujfgr krdf hY.

afvfsI dI afmd aqy prvfs Dfrn krn nfl, jwdI aqy apnfey dysLF dy vwK vwK clnF, rhu-rIqF, rsmF irvfjLF, Dfrimk ivsLvfsF aqy aMD-ivsLvfsLF df suKfvF jLF a-suKfvF sumyl hoxf, smyN df iewk kudrqI vrqfrf hY. do puVF ivwc ipws ky inkly iewk qIjy aqy vwKry iksm dy smfjk ivhfr, cln aqy nvIN soc df jnm aqy psfrf vI suBfvk hY. prvfsI ies vrqfry nUM ijMnI jldI smJ lvy ieh Aus leI aqy Ausdy afAux vfly klH leI aiq jLrUrI hY. iesy prQfie, BU-hyrvy dy isLkfr, prvfsI nUM jfgrUkqf leI AuksfAuNidaF aqy acyq hI pRyrnf dyNidaF AuNkfrpRIq kihMdf hY:

aMsL hvf df ho ky mYN
hwdF ivwc ikMJ kYd rhF.

aqy iPr:

kI idwlI qy bosnIaf
mF df iewko mjLhb mF.

ipwpl kI qy mypl kI
rfhI nUM qF CF hI CF.

AuNkfrpRIq ny afpxI gwl kihx leI, klm nUM bursL bxfky, koeI Cotf ijhf kYwnvs nhIN cuixaf. Ausdy bursL dy Gyry ivwc asImq idRsLF df vrnx, cuwp-acuwp, ivdmfn hY. 'imwpl dy kYnvws' rfhIN Ausny bIqy nUM BulfAux, nvyN nUM apnfAux aqy awj ivwc jIx leI 'afpxI qVp' nUM 'sMmUh df aihsfs' bnfAux vwl kdm cuwikaf hY. pusqk dy pTn AuprMq sihjy hI pqf lwg jFdf hY ik jIvn KVoq df nF nhIN, pfxI vwgdf hI qfjLf aqy jIvMq huMdf hY. pusqk df nF bhuq hI ZukvF aqy sMkyqk hY.

AuNkfrpRIq ny afpxIaF gLjLlF nUM cOdF BfgF ivwc vMz ky hr iewk Bfg df afrMB afpxI iksy nf iksy gLjLl dy 'isLar ivsLysL' nfl kIqf hY. ieMJ krn ivwc AuNkfrpRIq df mksd hY. ieh mksd AusdIaF lgpg sfrIaF hI gLjLlF ivc Jlkdf hY. mksd kVI dr kVI iewk lVI ivwc proieaf igaf hY. Auh afpxIaF gLjLlF dy ivsLy-vsqU sbMDI avyslf nhIN. Aus ny mnuwKI suBf dIaF prqF dr prqF KolHIaF hn. afvfsI dI duibDf qoN afrMB krky, afvfsI qoN prvfsI bx ky, nvIaF QfvF dy nvyN rMgF nUM apnfAux aqy mfnx dI pRyrnf dyNidaF, Auh ajnbIaq qoN njfq pfAux dI gwl krdf hY. Auh acyq hI, sucyq vFg smJfAuNdf hY ik 'myplF' dy dysL ivwc, ipWplF-bohVF' dI gwl krnI aqy AuhnF leI 'hyrvf' krnf smJdfrI dI gwl nhIN hY. 55 gLjLlf nUM vMzdy aqy icMnH vFgU sMkyqk BfsLf ivwc AuNkfrpRIq dy smuwcy mMqv df ivsqfr krdy ieh 14 (cOdF) vwK vwK isLar drj krn dI KulH cfhFgf. lVI vfr iehnF isLarF nUM pVHidaF-ivcfridaF gLjLlgoa dI smuwcI soc dI QImk-ptfrI KulH jFdI hY. pihlf isLar sLfier, afpxy rihnumf Ausqfd bfjvf nUM smripq krdf hY:

'sqw-smuMdr pfr gLjLl dI loa phuMcI
AulPLq, joq jgfeI sLihr jlMDr ivwc!!' (pM: 3)

pr dUjy 'isLar-sMkyq' nfl Auh golHF Kfx vfly dI insLfndyhI kridaF, myplF dy dysL af ky, afvfsI qoN prvfsI bixaf, myplF 'coN golHF df rws Bfldy nUM mn dI duibDf 'coN inklx leI pRsLn krdf hY:

ieh kOx hY qrsy jo golHF Kfx nUM?
rs myplF 'coN Bfldf ieh kOx hY? (pM: 9)

pr bohV dI CF mfx ky afieaf myplF 'coN AuhI CF ikvyN prfpq kr skdf hY? bIiqaf, gujiraf, gujLfiraf, muV ‘awj’ ikvyN bxy? mypl 'coN ipwCy Cwz afey bohV dI CF nhIN lwBI jf skdI:

'njLrF guaf hY afieaf jo CfvyN bohV dI,
hux myplF 'coN AusnUM CfvF idsIx kI? (pM: 14)

BU df hyrvf sqfAuNdf hY. mn nUM cYn nhIN afAuNdI:

'iek rfhI ruikaf, roieaf, cuwp cfp qur ipaf iPr.
mypl nUM jwPI pf ky, ipwpl df nfm lY ky. (pM: 19)

aqy iPr:

mypl ho jFdy tflHIaF hux phu Puty
aYsy nf jd hflfq sI, qF mYN nf sI. (pM: 24)

bfrIN rih geI inMm, hux prdys af ky mypl bx geI:

Auh bfrIN rih geI inMm dfdI mF dI
imrI hoeI hY mypl jUhy af ky. (pM: 29)

pr iPr Jwbdy hI mn sMBldf hY, soc krvt lYNdI hY, sLfier df idRsLtIkox nvF-nroaf ho ky ivsLflqf vwl kdm puwtxy afrMB krdf hY:

tflHIaF 'coN Augmy BfvyN myploN,
afAuNdf hY sUrj sdf nv-idn leI. (pM: 34)

aqy ieMJ iPr sLfier nUM bygfnf dysL vI afpxf afpxf lgx lwg pYNdf hY:

lMGy hvf ju PLr-PLr boly ieh vI sr-sr,
mypl nUM ikMJ smJF ipwploN 'bgfnf'. (pM: 39)

sLfier sucyq krdf hY ik bMdf BfvyN ikqy vI clf jfvy, iksy vI mfhOl 'c rhy, ajnbIaq dy jjLby nfl ivkfs nhIN kr skdf. sfrf sMsfr awj suMgV ky njLdIkIaF hMZF irhf hY. hvf df sLor hr QF iewko ijhf hY, dirafvF dI sLUk sB QF brfbr hY. sfrI DrqI awj AusdI afpxI hY. koeI ibgfnf nhIN:

vMzdy ny rMg mypl jIkUM pqJV afAux qy
sLfierF dI sLfierI nUM eIkMU hux lYNdf hF mYN. (pM: 44)

aqy:

myplF 'coN lMGy BfvyN ipwploN
Buwly nf diraf kll-kl-kl-kll. (pM: 50)

sLfier svfl krdf hY:

ikMj ivKfey 'imwplF' dy rMg rUp
ipwplF jF myplF dI kYnvs. (pM: 53)

aqy afpMU hI agly isLar ivwc jvfb hfjLr krdf hY:

qd bxUM aslI icqr prvfs df
jd bxygI 'implF dI kYnvs'. (pM: 54)

hux sLfier dy sfhmxy kI ipwpl aqy kI bohV, dovyN iewko hI njLr af rhy hn. dys aqy prdys dIaF sfrIaF hwdF-bMny Buwl ky Auh sfrI mfnv jfqI nUM iewk hI smJdf hY. Auh kihMdf hY ik hvf df iek aMsL ho ky Auh hwdF dI kYd ivwc ikvyN rih skdf hY? hux Aus leI ipwpl aqy mypl bygLfny nhIN rih jFdy:

ipwpl kI qy mypl kI
rfhI nUM qF CF hI CF.

jdoN sLfier nUM ies swc df pqf lwg jFdf ik CF ivwc koeI aMqr nhIN qF iPr Auh ipwpl dI Xfd qoN qRihMdf nhIN sgoN ipwpl aqy mypwl qoN agHF vwD ky 'imwpl' dI CF mfnxf cMgf smJidaF afKdf hY:

jy CF loVyN 'imwpl' dI
mypl, ipwploN agFh inkl.

ieMJ AuNkfrpRIq prvfsI nUM AusdI mfniskqf ivwc cldy Gmsfx qoN injfq idlfAux df Xqn krdf hY. Auh klfqmk ZMg nfl sucyq krdf hY ik awj ivc jIxf cfhIdf hY aqy aqIq nfl bwJH ky, Audfs rih ky, XfdF df shfrf lY ky, BU-hyrvf pflidaF pRgqI sMBv nhIN.

AuNkfrpRIq ijAuNdy jfgdy mnuwK nUM vwK vwK pihlUaF qoN GoKx ivwc vI mfhr hY. AusdI kfnI 'gfgr ivwc sfgr Brn' dy smrQ huMidaF pfTk dy idwl-idmfgL nUM tuMbxf jfxdI hY. Auh gLjLl dy srUp nUM smJdf hY. rUp pwKoN sucyq hY. qol-qukFq sMbMDI koeI gwl krnI jF ikMqU krn dI loV nhIN rih jFdI ikAuN ju Ausny gLjLl kihx df vwl iswiKaf hoieaf hY. Auh afpxIaF gLjLlF dy prfgy df afrMB hI afpxy Ausqfd gLjLlgoa jnfb AulPLq bfjvf dy nfm nUM smripq isLar nfl krdf hY:

'sqw-smuMdr pfr gLjLl dI loa phuMcI
AulPLq, joq jgfeI sLihr jlMDr ivwc!!' (pM: 3)

AuNkfrpRIq jfxdf hY ik 'gLjLl' kihxI koeI KLflf jI df vfVf nhIN. ieh bVI hI aOKI, imhnq mMgdI, qrwdd BrI aqy hunrmMdI dI 'klf' hY. hr cMgy sLfier nUM 'kuwjy ivwc sfgr' Brn df vwl afAuxf cfhIdf hY:

'kuwjy sfgr Brny df
jy hY, qF hY ZMg gLjLl.

rUhF nUM jo cVHdf hY
Auh hY 'rUhI rMg' gLjLl. (pM: 27)

pihlF AuNkfrpRIq dy kuJ ku isLarF df ijLkr kIqf sI hux kuJ gLjLlF dy hor isLar pysL krn dI aigaf cfhFgf. AusdI pihlI gLjLl sfzf iDafn iKcHdI hY. ieh gLjLl smuwcI dfl 'coN dfnf lwB ky 'dfl irwJHI-axirwJHI' df aMdfjLf lgvfAux dy smrwQ vI hY. ikMnf sihj ho ky bVI sugmqf nfl Auh 'prvfsI' dI duicwqI vwl iesLfrf kridaF kihMdf hY:

mnf, ikAuN myplF qoN bohV dI CF Bfldf rihnf?
Brm, Gr ivc, jlfvqnI df kfqHoN pfldf rihnf??

trFto kI, vfisLMgtn kI, jnyvf kI, qy kI lMzn
qUM ikAuN, hr QF coN hr vyly jlMDr Bfldf rihnf??

qUM ijs sUrj dy ipwCy, pUrboN afieaF eyN pwCm ivwc
Ausy dI loa 'c jIxy qoN ikAuN KLud nUM tfldf rihnf?? (pM: 5)

Gr ivwc hI rihMdy hoey jlfvqnI df Brm pfldy prvfsI dI duicwqI vwl 'iesLfrf' ikMnf spsLt aqy sihj ZMg nfl kIqf igaf hY.

AuNkfrpRIq ny 'ivcfr aqy sbdeI' jfdU df pwlf kws ky PiVaf hoieaf hY. Ausny awj dy mnuwKI srokfrF nUM nyVy ho ky qwikaf hY. Auh mYN qoN qUM qwk puwjdf puwjdf srv qwk puwjx ivwc ivsLvfsL rwKdf hY. inscY hI AusnUM afpxy afs-pfs 'sFJF' byhuwdrIaF aqy rsmI hoeIaF anuBwv huMdIaF hn. awj Auh vyKdf hY ik afpf vfrn dI QF luwt-puwt ny lY leI hY. Drm df ichrf ivgV igaf hY. Auh afpxI ies mno-ibrqI df hfl iksy vI Aucyc qoN ibnF bVy hI sihj-Bfv nfl afpxI gLjLl dy kuwJ ku isLarF rfhIN krdf hY:

puwCdy ny hfl rsmn apxy khfAux vfly
glL nfl lgxy vfly glL nfl lfAux vfly.

afpy 'coN inkl ky Jwt hI Auh 'mYN' aqy iPr 'qUMN' qoN 'srv' huMdf hoieaf kihMdf hY:

ikwQy 'ieh lfl' gur ky luwtx gurU ky Gr nUM
ikwQy 'Auh lfl' gur qoN afpf lutfAux vfly.

AusnUM XkIn hY ik jy kr mjHbF dy 'afKy jFdy aqy kihMdy-khfAuNdy bfnI' awj ikqy muV ky af skx qF Auh afpxy nF hyT cwldy DrmF df muwKVf vyK ky jLrUr hI BY-BIq ho jfxgy:

mjHbF df qk ky ichrf BYBIq ho AuTxgy
muVky af jfx jy awj mjLhb bxfAux vfly.

pr AuNkfrpRIq inrfsLf ivwc nhIN afAuNdf Auh afsLfvfdI hY ikAuNik Auh ies ieiqhfsk qwQ qoN jfxUM hY ik jd jd vI jLulm huMdf hY qF AusnUM Twl pfAux vflf vI jLrUr hI pYdf ho jFdf hY. qF hI qF Auh afKdf hY:

prlo dy vFg Cfey dunIaF 'qy jLulm jd jd
'nU' bx ky afey qd qd dunIaf bcfAux vfly. (pM: 6)

awj 'imwqrqf', pivwqrqf aqy sUKmqf guaf bYTI hY. ijvyN mOsm bdldy df pqf nhIN lwgdf iqvyN dosqF dI dosqI kdoN dusLmxI ivwc bdl jfvygI, koeI Quh-pqf nhIN. Gr dy hI spuwq krUpqf hZfAuNdy hoey kdoN nsLr kr dyxgy koeI nhIN jfxdf. bfhrly ajgr nUM qF vyKky koeI bcfa df ZMg soc vI skdf hY pr mnF aMdr bYTy aqy luwky hoey ajgrF df koeI kry:

dosqF, by-dosqF, df kI pqf
inq bdldy mOsmF, df kI pqf.

nsLr kr dyvx kdoN Gr dy krUp
Gr 'c sjIaF mUrqF, df kI pqf.

afdmIaq nUM ingl jfvx kdoN
mn 'c bYTy ajgrF, df kI pqf. (pM: 7)

'rihbr' hI rfh-dsyry nhIN rhy aqy awj 'rfm jI' vI rfm nhIN rhy, rfm cMdr bx gey, hux sIqf ivcfrI iks rfm df nfm lY ky agnI prIiKaf dyvy? kI kry:

phu-Puwt nUM dupihry qk lY ky jfx vflf
'rihbr' Auh zuwbf hfey Duwp vwty sLfm lY ky.

aMbr qoN tuwt ky ijAuN qfry Klf 'c guMmx
buJdy ny lok eydF BuwK qoN ienfm lY ky.

mMqv bdl gey:

lY pfn qy supfrI nnkfxy jfx vfly
krqfrpur nUMM muVdy kfjU-bdfm lY ky.

jd 'rfm jI' vI inkly bs koeI 'rfm cMdr'
agnI coN gujLrI sIqf qd iksdf nfm lY ky.( pM: 20)

AuNkfrpRIq ny afpxIaF gLjLlF ivwc imwpl, byhI-Duwp, juafbF dI ruwq, idsIx, nwcIx, kMDflI, nYxF dI jIB, jl-qrMgI kivqf, inr-Aucyc, qnmIq afid bhuq sfry nvyN sLbd aqy suMdr sLbd-sMmUh idwqy hn. pr iesdy nfl hI Ausny keI pRqIk vI ajoky ‘kmipAUtrI’ Xuwg dy vrqy hn. ‘an-non eImylF’ df ijLkr krdI, bulHF ‘qy muskfn ilaFAuNdI, AusdI iewk gLjLl dy isLar iDafn mMgdy hn:

sB lok myry sLihr dy
an-non eImylF ijhy.

prqy njLr qoN ieAuN njLr
ijAuN bfAUNs mYiswj prqdy.

qpdy QlF dI QF lvr
hux, vYb sfeItIN Btkdy.

imrjy kmipAUtr eyj dy
mozm dI bwkI vrqdy]

aqy iPr

eImyl kr idMdy blOk
ajkwl dy pRIqm ruwsky. (pM: 68)

**

rUh qy cfhuMdI hY ik AuNkfrpRIq dIaF gLjLlF ivwcoN Audfhrxf dyx df islslf jfrI rwKF pr ieMJ krnf nf hI sMBv hY aqy nf hI loVINdf hI. drasl AuNkfrpRIq ny afpxIaF gLjLlF dy Gyry ivwc smuwcy mnuwK aqy Ausdy psfry nUM lYNidaF jIvn aqy jIvn nfl sbMDq lgpg hr pihlU nUM afpxI klm dI ByNt kIqf hY. Ausdf muwK QIm BU-hyrvy dy isLkfr prvfsI dI duicwqI nUM syD dyxf hY. Auh cfhuMdf hY ik prvfsI ‘pRdys’ nUM hI afpxf ‘inwj-Gr’ smJy aqy 'ipwpl' df moh iqafg ky 'mypl' dy dysL rihMidaF 'imwpl' nfl sFJ pfAux dy smrWQ hox vlF ruicwq ho sky. Auh 'Gr' ivwc hI rihMidaF ajLnbIaq df aihsfs nf Bogy.

spsLt, srl, sihj, sohj, rvfnI aqy klfqmk ZMg BrI sLbdfvlI vrqidaF, sLfier afpxy mMqv dy pRgtfa aqy inBfa nfl pfTkF dy mnF nUM tuMbx ivwc sPLl hoieaf hY. ‘imwpl dI kYnvs’ hr pMjfbI pfTk dy mn nUM kIlx dI smrwQf rwKdI hY.

(1 mfrc 2005)

********************

zf: guridafl isMG rfey dIaF hor rcnfvF pVHn leI kilwk kro:

 

svY-kQn:afsLf aqy inrfsLf’ qoN rihq lyKk- guridafl isMG rfey

inrMjn isMG nUr dI pusqk EjLon dI awK Auqy iewk ivcfr--zf: guridafl isMG rfey

aMqrnfd gLjLl sMgRih: zf: guridafl isMG rfey

s: hrBjn isMG bYNs dI “imwtI dI zlI” iewk pTn --zf: guridafl isMG rfey

zf: pRIqm isMG kYNbo dI “jLbqsLudf pMjfbI kivqf: iewk aiDaYn

virMdr pirhfr: mYN ikqy hor sI--iewk pTn-iek ivcfr

boldy awQrU: iewk srsrI Jfq zf: guridafl isMG rfey

hrdyv isMG ZysI:iek iswiKaf sLfsqrI--guridafl isMG rfey (zf:)

iesqrI lyiKkf --zjLUnf bfrns[ jYnyt boaeI kihMdI hY: “afpxIaF XfdF sbMDI ilKo”

lyKk aqy ilKwq-1 lyKk aqy ilKq-2

pfTk ikAuN pVHdy ny? ivcfr dy ivhVy 'c isrjxf qy sfDnf

'iek lyKk leI pRqI idn ilKxf jLrUrI hY' pVHo 'mYj sivMzl' dI ilKx klf sbMDI syD

aMgryj iesqrI lyiKkf rIAUmr gozn: ilKfrIaF leI rfh dsyrf hI qF hY

zfierIaF aqy jOrnl kI huMdy hn?

jOrnl jF zfierI ikAuN rwKI/ilKI jfvy?

zfierI ilKxf lfhyvMd sOdf

bfl pwqrkfr: aYn PrYNk---suKdyv iswDU

“aYn” aqy “my sfrtn” dIaF zfierIaF

zfierI ilKo aqy mfnisk qnfAu GtfAu

do afr dIaF do pfr dIaF:jnm idn df qohPLf

afAu aflocnf df iqafg krIey

Blf vwKrI pihcfx ikvyN bxfeI jfvy?-nIl ggn

iesqrI gurU nfnk dyv jI dIaF njLrF ivc: zf: guridafl isMG rfey

dIvflI: BivwK dI QVI soc df dIvf--guridafl isMG rfey

ikRsims df iqAuhfr: AuqpqI 'qy ivkfs

kuJ ‘vYlntfeIn idvs’ bfry

suqMqrqf sMgrfm dy sLhIdF dy nfm: "bol aY lhU kI Dfr--" durgf BfbI, Bgq isMg qy suKdyv

-zf: guridafl isMG rfey

nyqf jI suBfsL cMdr bos--zf: guridafl isMG rfey

'iek lyKk leI pRqI idn ilKxf jLrUrI hY' pVHo 'mYj sivMzl' dI ilKx klf sbMDI syD>>>

aMgryj iesqrI lyiKkf rIAUmr gozn-- ilKfrIaF leI rfh-dsyrf hI qF hY: zf: guridafl isMG rfey

‘zrgLjL dI vrqoN vrdfn ik srfp?: zf: guridafl isMG rfey

 

Elz pIpljL hom

hwvf dI DI

The daughter of Eve: Translated by Dr. Rana Nayar (from Across the Shores)

bujLidl: mUl lyKkf-muhsnf jYlfnI

ieh vI koeI khfxI ey? jnfb mksUd ielfhI sLyKL

Mehman Urdu Kahani: Maqsood E. Sheikh

iemiqhfn: sPIaf sdIkI(lMzn)

nI kuVIey: bfno arsLd KLUn df irsLqf: aqIaf KLfn

afsyb: sRI mqI sLfihdf aihmd

 

eysy klm qoN:

awg (kivqf)

moey pwqr (khfxI sMgRih)

gorf rMg kflI soc (khfxI sMgRih)

lyKk df icMqn (inbMD/aflocnf)

guafcy plF dI qlfsL (inbMD)

awKIaf kUV mfrdIaF (mksUd ielfhI sLyK dIaf khfxI df anuvfd/sMpfdnf)

brqfnvI lyKkF dIaF AurdU khfxIaF (anuvfd/sMpfdnf)

brqfnvI pMjfbI klmF (aflocnf)

 

 

e-mail:
ilKfrI
Likhari


© likhari: Punjabi Likhari Forum-2001-2005