prvfs tuWtx df aihsfs hY; kivqf
aijhy aihsfs df pRvcn hY. prvfs jnm BoieM qoN tuWtxf
hI nhIN huMdf. ijShnI prvfs vWD gihrf huMdf.
rcnfqimk
mnuWK dy iPkr qy klp AuhnUM sQfipq Dfrf qoN vWK kr
dyNdy hn qy Auh svY-jlfvqnI shyVdf; Auhdy leI afpxf
dysL vI prfieaf ho jFdf. pfsL dI kivqf bydKlI
leI ibnY pqr dy muWZly bol hn:
mYN Aumr Br Aus dy
iKlfP soicaf qy iliKaf
jy Aus dy sog ivc sfrf hI dysL sLfml hY
qF ies dysL coN myrf nfm kt dyvo
eydF dy prvfsI dI qfkq Auhdf
icMqn qy ierfdf huMdf. Auh mUk mnuWK nUM nvIN BfsLf
muhWeIaf krdf. Auhdf hoxf vkq dy pRBUaF
nfl afZf lgFdf. svY-dmn c PfQy cuWp
mnuwK nUM icMqn dI BfsLf dyxf kRFqIkrfrI kfrj hY.
kbIr, bfbf nfnk, sUPLI aijhy prvfsI kvI
sn. buWlHy dy bol hn:
buWilaf
qYnUM kfPLr kfPLr afKdy
qUM afho afho afK
cyqMn prvfsI Gr nUM Pfsly qoN
qwkdf. Auhdy icMqn dy pRsMg bRihmMzI huMdy hn. Auhdf
lksL gqI huMdf. Auhdf koeI dys nhIN huMdf, nf prdys
huMdf, ijvyN kvI df dys sLbdF df dys
huMdf.
svY-jlfvqn prvfsI Gr
dI ivWQ-sUJ qoN prfeI DrqI nUM qWkdf; prfeI DrqI dI
ivWQ-sUJ qoN Gr nUM qWkx dy smrQ huMdf. iek vyr Pyr
pfsL dy hvfly nfl gWl smJxI pYxI hY. AuhdI pRisWD
kivqf sB qoN Kqrnfk df iek vyr Pyr pfT
kro.
ieh kivqf pfsL ny amrIkf c
rihx dy anuBv qoN bfd ilKI. iehdI ahmIaq prvfsI
pRsMgF nUM AuDyVx c hY. ies ivc kMm/kmfeI df
Brm-jfl PIqf PIqf ho jFdf.
kMm/kmfeI dI Kfqr dys qoN tuWtx
df anuBv vWKrf huMdf. ies prvfs c bygfngI/lfcfrI
hY. ieh svY-icMqn df sbWb nhIN bxdI, qIbr Bfvukqf df
sQl bxdI hY: pMjfbI prvfsI dy pRsMg c eydF hI
hoieaf.
pMjfbI bMdf kMm/kmfeI dI Kfqr hI
bdysLF c puwjdf qy ies ivc hjLm ho jFdf.
pwCmI mulkF c eysLIaf qoN
igaf bMdf acfnk afpxf kd inWkf ho igaf mihsUs krdf.
nslI ivqkrf prfeI aWKF coN nf vI AuWCldf hovy
pr ivqkrf aijhI afbo-hvf c huMdf hY ijWQoN dI
kuWl spys qy pihlF hI kbjLf ho cuWkf hY. afpxI
jnm-BUmI c mnuWK hIxf ho ky vI aWD-pcWDf krqf
huMdf, QoVHf bhuq afpxy ihWsy dI DuWp df mflk. iehI
mnuWK pWCmI mulkF c dIvfr nfl ipWT lgf ky kul
vrqfry df dUr KVf drsLk bx jFdf hYinmfxf. Aus
dys/kOm dI qkdIr nfl iehdI qkdIr df nfqf nhIN rihMdf.
sLurU c ieMglYNz c
puWjy kvI ny jo kivqf ilKI Aus ivclf mnuWK ivcfrf sI.
ies kivqf c hfr df aihsfs sI: qVp, tuWt-BWj df
icqr sI. ieh BoieMmuK pMjfbI bMdy df ivgocf sI ijs
koloN qbdIlI/ivkfs coKI kImq mMg irhf sI. ieh pUrv-pUMjIvfdI
klcr qo afey bMdy dI pukfr sI jo ivksq pUMjIvfd nfl
ibnF hiQafrF dy tkrFdf irhf.
prvfsI sfihqkfrF dIaF ikqfbF dy
nfvF qoN Aus hfr dy aihsfs df pqf cldf: sfnUM
kOx puWCdf, guafcy Gr dI qlfsL,
lIhoN lWQy, nf Gr dy nf Gft dy,
prvfsnfmf, asIN kfly lok sdIdyN
afid.
aijhf bMdf bdysLF c jfx qoN
pihlF afpxy dys dI afriQkqf c hfsLIey qy
rihMdf. bdysLF c bygfngI dIaF aink BujfvF nfl
Auhdf tfkrf huMdf. jd KusLhfl huMdf qF socdf ijLMdgI
df imsLn pUrf ho igaf, pr aijhf huMdf nhIN. aMdrly
ivroDF ny jIvn-ryKf c ikMny tyZ pYdf kr idWqy
huMdy hn. prdysF c ilKy gey nfvl/khfxIaF c
aijhy tyZF df ibrqFq imldf hY. svrn cMdn df nfvl
kMjkF iehdI imsfl hY.
nvIN jgHf c ies prvfsI df
ruwqbf pWky afAut sfeIzr vflf ho jFdf.
pihlI vyr AuhnUM afpxI cmVI df rMg idWsdf. iPr afpxI
ajIbo-grIb dsqfr idWsdI hY, pihrfvf vWKrf lWgdf.
BfsLf krky muWK Dfrf qoN dUr rihMdf. aMqh dI BfsLf
AuWkf vWKrI huMdI hY; ieh aMgryjI nUM
bolidaF ijLafdf Eprf ho jfdf. afpxy c adl-bdl
krky Eprypx nUM GtFdf; jgjIq isMG jYk bx jFdf,
suKivMdr sYm, sumn kFqf kYlI qy mnjIq kOr mYNzI ho
jFdI hY. prvfs kfrx pCfx dI tuWt-Bwj huMdI hY qy bMdf
iKliraf rihMdfGr hor, bfhr hor, afpxy afp dI
ingHf kuJ hor. ierd igrd dI kuWl spys df jLrf jLrf
ies bMdy nUM Eprf GoisLq krdf qy ieh afpxIaF ingfhF
c alp ho jFdf. qd islislf aDUrypx nUM pur krn
df sLurU ho jFdf hY. inWj duafly ivWiZaf ieh sMGrsL
inrMqr kfiem rihMdf.
pwCmI dysF c prfieafpx
pRCfvyN vFg Auhdf ipwCf nhIN CWzdf. jd iehI bMdf
QfeIlYNz, jfpfn jF mlfieaf jFdf qF Aus df prvfs hor
qrHF df huMdf. AuhdI bygfngI eynI amUrq/aiDafqmk pWDr
dI nhIN huMdI; AuhnUM prfeI BfsLf bolx lwigaF jLubfn
tyZI nhIN krnI pYNdf. Auh nfrml ho ky ivcr skdf.
afpxy hox qy PLKr kr skdf. ienHF
dysF c igaf pMjfbI bMdf hor qrHF df prvfsI
huMdf ijs dI kul tyk Auh sMsfr huMdf ijs nUM Auh qWj
afieaf.
jy ijSLdgI Br dI kul imhnq Gr
qoN kMm qy kMm qoN Gr dy hI lyKy lWgxI hY qy
bygfngI kfrx pYdf hoey iKlfr nUM sFBx c lWgxI
hY qF eynI imhnq df hfsl kI hY? pfsL dI Aukq kivqf
prvfsI bMdy dI KusLhfl hox dI imWQ df BMjn krdI hY.
aijhI KusLhflI df mfnv pRsMg c AulQf krky dyKo.
aYn[afr[afeI[ dI sPLlqf imWQ bxI idsdI hY.
aWj ies imWQ nUM ivigafpn vFg vriqaf jf irhf. pMjfb
dI mMdhflI, iksfnF dI KudkusLI df ivklp prvfs jLfihr
ho irhf.
pUMjI klcr imWQ nUM ivigafpnI sWc
vFg pRsquq krdI hY; aijhf kridaF mnuWK nUM afpxy jogf
vI nhIN rihx dyNdI. prvfsI eynI musLkq pUMjI klcr dI
gozI krn qy lgf dyNdfaMq buWZf ho ky
vfips mohflI c ds mrly df koTf pf ky ijLMdgI dy
hfsl bfry socdf, jF kuJ vI socx dy Xog nhIN rihMdf.
ieh pMjfbI bMdy dy muWZly prvfs df rUp hY, jLKm hY.
amrjIq cMdn dI kivqf hY : klfm
vlYqI muMzy df afpxy bfp nfl . ies kivqf ivc
vlYqI muMzy df svY kQn pVHo:
1[ mYN sfihb vlYqI
Aus ipAu df jfieaf
jo koTI bMgilaF sony Kfqr
byvqnf bygYrq ho ky
dys bygfny nWTf afieaf
myrI bolI df hYN kfql qUM
myry suPny df hYN kfql qUM
myry hfsy XfdF rIJF df
myrI KusLbU df hYN kfql qUM
2[ aWDI Aumr qF
isLPLtF Kf leI
bfkI Kf leI iksLqF
nf koeI qyry idl df jfnI
rovyN jf ky iks QF
pMjfbI
kivqf anMq bygfngI dy aMg-sMg ivcrdI rhI hY. aijhf
kridaF ies qoN pfr vI jFdI rhI hY.
pMjfbI
mnuwK prvfs eydF shyVdf ijvyN koeI lfm qy jFdf.
ieh nvIN qrHF dI rxBUmI hY. mnuWK isrPL kfiem hI
rihxf nhIN cfhuMdf, Aus kuJ qoN pfr jfxf cfhuMdf jo
AuhnUM pRfpq hY. pRfpq nUM svIkfr krn qoN
ienkfr krn krky hI mnuWK jnOrF/psLUaF qoN Aupr hY.
pRgqI pRfpq nUM nkfrn qy apRfpq leI qFG rWKx c
hY. iehI mnuWK dI imhnq hY. siBaqf dI qor qbdIlI dI
qFG rfhIN kfiem rihMdI hY. pMjfbI bMdf anMq joKm shyV
ky jd bdysLF c jFdf qF ies df kfrx afriQk
lfcfrI hY. ieh cyqMn cox vI hY. aijhy mnuWK leI koeI
siQqI asih nhIN huMdI. qbdIlI afhUqI mMgdI hY, pMjfbI
bMdf afhUqI dyx leI iqafr hY.
aijhf
mnuWK kMm/kmfeI dy gyV c PfQf dys/prdys dI krm-BUmI
qoN Kfrj ho irhf; ijLMdgI dI kivqf qoN dUr jf irhf,
imWQF dy inkt KV irhf; notF dI slqnq df dfs bx irhf.
prvfs df iek ieh pRmuWK pfsfr hY.
*** *** ***
mF:Gr:jVHFafrMB
df pYrfzfeIm hY ijs qoN tuWtxf qYa hY. afrMB
df pYrfzfeIm BoieMmuK siBafcfr vflf huMdf. ies qoN
tuWtxf, mF/Gr qoN dUr jfxf, Bfvuk mMc df sroq hY.
srodI kivqf afrMB dy nyVy huMdI hY, jF
afrMB qoN tuWty hoey dI pukfr huMdI hY.
DrqI dI afgLosL c rihx dI ieWCf rWKx vflf mnuWK
DrqI df gIq gfAuNdf. aijhy mnuWK leI bdl
rhy smyN nfl sur nhIN imldI. Auh pIVq huMdf, rudn
krdf, ijvyN kvI isLv kumfr krdf irhf. tuWtx df aihsfs
aijhf prvfs hY ijs df mUMh agFh vl nhIN huMdf. isLv
kumfr ijLMdgI dI gqI qoN tuWtf hoieaf afAut
sfeIzr sI, ierd igrd qWkdf qF pIVf AupjdI,
icMqn gLfieb ho jFdf. Auh afrMB/mF-lorI
dI siQqI c KuWBf hoieaf kvI sI. Auhdf sLbd
isrjx afrMB dy pYrfzfeIm dI Aupj hox krky
BoieM dy KmIr vrgf sI. sLihrI mwDly mnuWK leI ieh
KmIr bVf rsdfiek sI ikAuNik ijs pIVf nUM isLv gfAuNdf
Auhdf arQF c AulQf nhIN sI ho skdf. aWQrUaF df
arQF c AulQf nhIN huMdf. aijhI kivqf tuWtx dy
jLKm nUM kuryddI hY, nvyNpx nUM Eprf bxFdI hY. qd hI
AuhdI kivqf ivgocy nfl ivMnHI aOrq df prqO bx jFdI hY.
surjIq pfqr leI vI Gr dy cuWlHy qoN vWD skUn dyx vflI
koeI QF nhIN. pMjfbI pRgIq aijhy prvfsI dI sd hY jo
afrMB dy guMm ho jfx qy ivrlfp krdf. qrlf Aus
afrMB df huMdf hY jo guMm ho cuWkf.
pMjfbI
bMdf afrMB dy gyV qoN mukq nhIN; aijhy
mnuWK leI prvfs dy Bfvuk arQ huMdy hn, dfrsLink nhIN.
suirMdr sohl amrIkf c nvF igaf kvI hY. AuhdI
gLjLl dy ienHF bolF nUM pVHo:
DuWp c
sVdy nUM jdoN aWj CF imlI, mYN ro ipaf
bfad muWdq dy sI mYnUM mF imlI, mYN ro ipaf
Bogdf bygfngI
pWQr ijhf sF ho igaf
ajnbI rfhF c myrI mF imlI, mYN ro ipaf
hryk jfqI dI bdysLF c
iKMzrfa dI anUTI bxq huMdI hY. zfiesporf df punr-vfsf
ieksfr nhIN huMdf. ieh keI qrHF pRgt ho irhf hY.
eysLIaf qoN pWCmI arQcfry c dfKl hoey bMdy leI
prvfs dy arQ Auh nhIN jo XOrpI bMdy leI hn. iehdf
kfrx afriQk/siBafcfrk hY. ienHF dysF c pMjfbI
bMdy nUM kyNdrI spys muhWeIaf nhIN huMdI . Auh srivs
lyn c vfsf krn lWgdf hY. sfAUQfl vfly rxjIq DIr
df kQn cyqy afAuNdf hY: asIN afey qF AunHF GrF
c jfxf ipaf ijnHF nUM gory nkfr cuWky sn, Auh
kMm kIqy jo gory krn qoN ienkfr krdy sn, AunHF gorIaF
nfl hm-ibsqrI krnI peI ijnHF nUM gory afpxy nyVy nhIN
sn lWgx dyNdy. sfAUQfl dy hI khfxIkfr bldyv
isMG dI ikqfb df nF hY: sfnUM kOx puwCdf.
jgqfr Zfa dI iqMn vyr bfeIpfs srjrI ho cuWkI hY qy
iek idn Auh kihx lWgf: eyQy ijhVf afvfsI 45 sfl
dI Aumr Bogx qWk ibmfr nhIN qF smJo Auhdy c kuJ
nuks hY. prvfsI lyKkF dIaF ikqfbF dy nF nf
Gr dy nf Gft dy jF lIhoN lWQy jF
guafcy Gr dI qlfsL afid prvfs dI isafh
prq hY.
suafl hY: mnuWK koloN AuhdI
krm BUmI kOx Koh irhf? ieh suafl pYdf
huMidaF hI icMqn df ibMdU pMjfbI bMdy dI BoieMmuWK
KVoq qy globlI afriQkqf dI pRBuqf qy jf puwjdI
hY. qIjy sMsfr dIaF hyVF ivksq afriQkqf c sOKf
sfh lYx jFdIaF hn, ijvyN XU[pI[ ibhfr qoN BeIey
gWzIaF Br luiDafxf, pitaflf, jflMDr puWjdy hn. aijhf
hoxf ivsLv mMzI c ainvfrI hY.
aivksq sMsfr qoN ivksq arQcfiraF
vl afvfs nUM rokx df Xqn kIqf jFdf; afvfsI gYr-kfnUMnI
qOr qy dfKl huMdf. ieh ivsLv pwDr qy bVI
vicWqr lVfeI hY. ieh afAUt sfeIzr jF dilq
mnuWK df hox dI Kfqr ivWiZaf sMGrsL hY.
aijhf mnuWK jd qk nvyN mulk c pWkf nhIN huMdf
Auhdf aMqh ies muwdy dI Kfqr Krc hoeI jFdf. jd pWkf
huMdf qd qk Auh afpxI AUrjf Krc kr cuWkf huMdf; Auhdy
aMdrlI rcnfqimkqf df bfkI kuJ nhIN rihMdf. Auh nvIN
DrqI c Gr qoN kMm qy kMm qoN Gr dy
gyV c KuwB cuwkf huMdf hY.
prvfs dI afriQk isafsq nUM smJx
dI loV hY.
BoieMmuK mnuwK dys dI afriQkqf dy
pRsMg c afAut sfeIzr hY. iehnUM
prdys c pYdf hox vflIaF dusLvfrIaF df pqf hY.
ieh dusLvfrIaF dI prvfh nhIN krdf. iehnUM KVoq dI
dusLvfrI nfloN muihMm kfrx pYdf hox vflI dusLvfrI
cMgI lWgdI hY. prvfs dy iKlfP bolx vfly, iehdI ingHf
c, bkvfs krdy hn jo ies dysL dI afriQkqf dy
lfly/afVHqI/Bfpy hn ijnHF ny sLihrF c sB shUlqF/avsr
sMBfl rWKy hn. ieMzIaf/pMjfb dy sLihrF c
BoieMmuK bMdy leI spys nhIN rhI. Auh ikAuN nf bdysLF
c afpxI qkdIr df PYslf kry? mhF ngrF c
QuVH-tuWt vfly bMdy df drjf dilq vrgf. dilq df dys
AuhI huMdf ijwQy AuhdI imhnq df muWl pYNdf. prvfs dy
hWk c dlIlF bhuq qkVIaF hn.
vjUdI pRsMg c dUr drfj
kmfeI krn jfxf afrMB dy pYrfzfeIm c
isLPLt pYdf krdf. ieh buinafdI pRsMgF qoN tuWtx df
anuBv hY. ijvyN ikhf, tuWtxf kivqf df AuWTfx-ibMdU hY.
aijhI qbdIlI Bfvuk mMc nUM qIbr krdI hY, icMqk nUM
siQqI dI Qfh pfAux leI iqafr krdI hY. prvfsI c
iek gWl ivsyLsL hY, Auh ispfhI vFg ivcrdf. KVf hoxf
Auhdy jIvn dy ihWsy nhIN afAuNdf. Auh hr muihMm leI
iqafr rihMdf. ijs prvfsI nUM isrPL ipCFh dy sroq hI
Aurijq rWKdy qy skUn dyNdy hn, Auh iksy ivklp dI
axhoNd c, buinafd-psMdI vl iTWlH pYNdf, ies
coN afpxI pwCfx lWBdf. ies qoN vI pihlF Auh
pONz/Xuro/zflrF rfhIN afpxI qfkq nUM mihsUs krdf. ies
qfkq dy aihsfs leI Auhdf ipCFh dy pRsMgF nfl juVnf
ainvfrI ho jFdf. Auh dys dI grIbI dy pRsMg c hI
qfkqvr huMdf. afm mnuWK leI ijLMdgI df ieh phf bhuq
druWsq hY. Aus dys coN Auhny kI lYxf ijWQy
grIbI qy mfrDfV AuWgdI hY? afpxy dys nfl purfxf sQUl
irsLqf kfiem hI nhIN rih skdf; irsLiqaF dy smIkrx bdl
cuWky huMdy hn. ies leI irsLqy dI amUrqqf hI bhuq hY
ijs nfl pRsMg muhWeIaf huMdy hn qy prvfsI dI Dfk pYdf
hox lWgdI hY. ies siQqI df asr sfihqkfrI c vI
hY. (bdysLF c rihx vflf pMjfbI lyKk, cMgf jF
mfVf, ipCFh dy pRsMg rfhIN hI kfiem rihMdf; keIaF leI
ilKxf muWdf nhIN, Dfk pYdf ho jfvy qF ilKx dI vI loV
nhIN rihMdI.) ieh tyZI siQqI hY.
ijhVy inWjI KfeI pur krn leI
ipCFh Dfk KRIdx vl lWg jfdy hn AuhnF c nvyN
iKqWjF nfl juVn dI AumMg nhIN rihMdI; Auh rcnfqimk
nhIN rihMdy. prvfs qd ivkfs df jLwrIaf nhIN purfxI
QuVH-tuWt df hI ivsqfr bx jFdf hY, ivkfs vflI gqI qoN
tuWt jFdf hY. ikMny hI pMjfbI kvI/lyKk ijLMdgI Br
bdysL rih ky jy ijShnI qOr qy ipCFh dy ibMdU
qoN agFh nhIN gey, vfips prqx leI iqafr hn, koTIaF
KRId rhy hn, Gr Ausfr rhy hn, AuWdF ijvyN ispfhI syvf-mukq
ho ky Gr prqdf hYqF, jLfihr hY, prvfs AunHF leI
Auh phfVI hY ijs dI isKr qy issIPs pWQr iljFdf
hY.
ieh ikWdF dI lVfeI hY? hr lVfeI
afpxf asr CwzdI hY. avqfr jMizaflvI dI kivqf dy bol
hn:
qYnUM kI dWsIey
sLihr dI iks iks glI ivc
kfgLjL dI kfqr vFg
guafcy hF asIN
dUr bfrIaF c jgdI
iks iks bWqI ny ,
sfzIaF aWKF vl vDfieaf,
hY afpxf Clyzy vrgf hwQ.
ikMnI vyr hvf df
srpWt dOVdf buWlf,
sfzIaF CfqIaF dy supny
Auzf ky lY igaf
.
eydF dy prvfsI dI siQqI dilq
mnuWK vflI ho jFdI hY; dilq df drjf afAut
sfeIzr vflf huMdf; Auhdf hoxf qfkqI
iDrF nUM gMvfrf nhIN. hr pRBU dilq dI lupq qy sMBfvI
qfkq qoN zrdf. gYr-kfnUMnI irhfiesL dy lMmy dOr
c aijhf dilq KwsI ho jFdf. Aus leI prvfs
ijLMdgI/mOq df suafl bx jFdf; imhnq arQhIx ho jFdI hY.
afr pfr dy ipV, bOiDk/siBafcfrk ivsqfr dy ipV, Auhdy
ijShnI Gyry qoN dUr rih jFdy hn. AuhdI pRsMigkqf alp
hox lwgdI hY. Auhdy vjUd dI asl BUmI KuWs jFdI hY.
bhuqy prvfsI kvIaF ny aijhI dilq
siQqI qy qPLsrf kIqf hY. suKivMdr kMboj qy
rivMdr sihrfa dI amrIkI pMjfbI kivqf
ikqfb c ies siQqI dy drs huMdy hn. ieh siQqI
gdrI bfibaf dy afvfs-anuBv dI hI aglI kVI hY. ieh
Bfvuk ihljul vflI siQqI hY.
mnuwK qoN AuhdI krm-BUmI KuWs
jfvy qF Auh sflm sbUqf nhIN rihMdf. krm-BUmI qoN Kfrj
qF Auh dys c vI hoieaf huMdf; prdys c af
ky AuhdI hYsIaq dilq vflI ho jFdI hY. Auh jWt, KwqrI,
bRfhmx nhIN rihMdf, AuhdI supr eIgo Ault-pult
ho jFdI hY. avqfr jMizaflvI afpxI kfiv-ikqfb asIN
kfly lok sdINdy c aijhy bMdy nUM kflf
kihMdf. aMgryjLI c iehdy leI sbfltRn
sLbd dI vrqoN kIqI jFdI hY. ijs mulk c Auh
rihMdf, tYks adf krdf AuWQoN dI qkdIr c sLrIk
hox leI nf Pursq hY nf sbWb. iek bygfngI Aus dys qoN
ijwQy rih irhf; dUjI bygfngI Aus ivWQ krky jo Auhdy
ipCFh dy sroqF ny pYdf kIqI hY ijs ivc Auh irmot
ZMg nfl hI sLrIk ho skdf. qIjI bygfngI Aus pCfx qoN
ijs dy afsry Auh pMjfb c afkiVaf iPrdf sI.
AuhdI AuWqmqf dy jujL gfieb ho jFdy hn qF sMDU/isWDU
sfAUQfl c PlF dI dukfn KolH lYNdy hn, sLrmf jI
inAU XOrk dI jYksn hfeIt c jlybIaF dI dukfn
clfx lgdy hn. aijhI vjUdI tuWt-BWj nUM joVn leI Auhdy
pfs pONzF/zflrF hI rih jFdy hn. jF Kfilsqfn df nfhrf.
jF ivsLv ihMdU pirsLd df aMqr rfsLtrI smfgm.
prvfsI anuBv dIaF afpxIaF
smfnFqrqfvF hn; ies sB dy drs bdysLF c rcI jf
rhI kivqf c pRfpq huMdy hn. koeI ieko anuBv
ivafpk nhIN huMdf. dyKxf ieh hY ik kvI-jn afrMB
dy pYrfzfeIm qoN tuWtx nUM iks qrHF lYNdy hn. prvfs
df mqlb hryk leI ieko ijhf nhIN. kivqf ieko Bfvuk/icMqnI
phy qy nhIN qurdI. iek pfsy jgqfr Zfa, suirMdr
sohl jF rivMdr sihrfa dI mF/Gr dy pYrfzfeIm qoN tuWtx
krky pYdf hoeI jWdojihd hY; dUjy pfsy ajmyr rozy,
nvqyj BfrqI, suKpfl, sqI kumfr afid df kfiv hY ijs
ivc prvfs smuWcI hXfqI c vfprx vflI hor GtnfvF
vFg Gtnf hY; ieh ivsLysL rUp bygfngI df sroq nhIN,
sgoN mfnvI sfhs leI cuxoqI hY. ies pRsMg c pysL
hY ajmyr rozy dI kivqf: jy qusIN ies dys ivc:
jy qusIN ies dys ivc
nvyN afey ho jI afieaF
quhfnUM
supnf jrUr afvygf
ipCy rhy ipMz df
sLihr dIaF glIaF df
KyqF df
AunHF nUM kho Jurn nf
mYN ajy vI quhfzf hF qusIN myry
koeI vI prdysI
pUrf prdysI
nhIN huMdf dysI vI huMdf hY
koeI vI dys vfsI
kyvl dys vfsI nhIN huMdf
prdysI
vI huMdf hY
gulfb gulfb vI huMdf hY
gulfb PuWl vI huMdf hY
jy qusIN ies dysL ivc
nvyN
afey ho jI afieaF
quhfzI aWK ivc
aWQrU
jrUr afvygf
ies aWQrU nUM rokxf nf
itkitkI lf ky
ies aMdr dyKxf
rosLnI dI ikrn
ies ivcoN lMG geI qF
sqrMgI pING quhfzI
aWK dy ipCly pfsy jf pvygI]
Gr nUM Pfsly qoN dyKxf jLrUrI hY
vrnf ieh rog bx jFdf. kYilPornIaf invfsI suKpfl
sMGyVf dI kfiv-ikqfb df nF hY: ikWisaF dy kYdI
jo pMjfbI bMdy dy ipWCl-mUMhI ibrqI qy iPtkfr
pfAuNdI hY.
amrjIq cMdn ny jVHF
qy bIjk rfhIN Gr/afrMB nUM
Prol ky iehdI qfkq dI insLfndyeI kIqI. aijhf Auh dys
qWjx bfd hI kr sikaf. ijs qrHF dI vWKrI kfiv-BfsLf
rfhIN Auhny afpxI pCfx bxfeI Auhdy sroq dUr bIqy
cuwky c hn. Auhny pUrv-afDuinkI BfsLk sroqF nUM
AuWqr-afDuinkI qWkxI rfhIN kuryidaf qF ies joV-qoV df
nqIjf anUTI kfiv-BfsLf c pRgt hoieaf, nvF pfsfr
juiVaf. cMdn dI kivqf afrMB df ivsQfpn
krky nvIN bxq bxFdI hY qy Auh pRgqI-icMqn dI rvfieq
leI kfPLr bx jFdf. kihx vfly AuhnUM kfPLr khI jFdy hn
qy ieh buWlHy vFg afho afho afKI jFdf.
eydF dI aVI c iek nuks huMdf. kvI dI sLYlI svY-kYd
df isLkfr ho jfdI hY ijvyN cMdnI kfiv-BfsLf ho cuWkI
hY. pr eyQy mslf kfiv BfsLf df nhIN. kihxf ieh hY ik
mF/Gr/vqn qoN tuWt ky mnuWK aMdr nvIN AUrjf pYdf hox
dI sMBfvnf vWD jFdI hY. ieh kvI ies dI imsfl hn.
aijhf dys c rih ky sMBv nhIN sI ho skxf. eydF
dI Bfvuk/icMqnI ihljul dI pRQm imsfl gdrI bfby sn.
gLdrIaF nUM bdysL c jf ky pqf lwgf ik AunHF dI
prvfsI pIVf dI jVH dys dI dfsqf hY.
primMdr soZI jfpfn c
rihMdf, afpxf ibjns clFdf. Aus spys c Auhdf
ruWqbf iksy jfpfnI qoN Gt nhIN. Auh AuWkf hI vWKrI
qrHF df prvfsI hY. AuhdI kivqf df jfpfnI kfiv-sMvydnf
nfl gihrf nfqf hY. Auh hfiekU ilKdf qy
pMjfb c af ky hfiekU dI gWl krdf. soZI dI imsfl
rfhIN pqf cldf ik prvfs df anuBv smF/spys nfl hI
juiVaf hoieaf nhIN, ieh AunHF mfnvI qWqF nfl vI
juiVaf hoieaf ijnHF nUM aksr gOilaf nhIN jFdf. ies
krky hI prvfs df anuBv hryk leI ieko ijhf nhIN.
prvfs df arQ amrjIq cMdn leI
AuWkf hor qrHF df hY. Auh dys ivc vI prvfsI sI;
ieMglYNz puWj ky Auh afpxI bIq cuWky dy boJ qoN sucyq
qOr qy mukq ho igaf. AuhdI svY-jlfvqnI ny afpxy
afp nUM AunHF afvfjLF/BujF nfl nfqfgIr kIqf ijnHF df
pMjfbI sfihqkfrI c ijLkr qWk nhIN sI. nqIjf:
Auhny pMjfbI c nvIN kfiv-BfsLf df isrjx kIqf.
ies BfsLf dI aWQfh ahmIaq bfry sMdyh nhIN kIqf jf
skdf. aijhf kridaF Auh AunHF ierfidaF qoN dUr clf
igaf ijnHF krky AuhdI purfxI pCfx sI. prvfs dy pRsMg
c amrjIq cMdn, primMdr soZI vFg, ahm Gtnf hY.
ieh
vWKrI qrHF dy prvfsI hncyqMn, svY-jlfvqn, ivsLv
icMqn dy inkt. gWl ajy ienHF dI hoxI nhIN sI pr ijLkr
ies krky kIqf igaf ik prvfs df pRcilq arQ jVHF qoN
tuWtx krky bygfngI hMZfxf hY. afm prvfsI pWCmI dysF
c axcfihaf hox krky BivWKmuKI nfiqaF qoN tuWt
jFdf. AuhdI tyk ipCFh rih cuwky sroq hI huMdy hn.
nvyN mulk coN Auh siBafcfrk, rUhfnI jF bOiDk
qOr qy kuJ pRfpq krn dy smrQ nhIN huMdf. aijhf prvfsI
jy kvI hY qF Auh soZI, cMdn jF ajmyr rozy, nvqyj
BfrqI, suKpfl, sqI kumfr vFg afpxI nvyklI pCfx dI bxq
nhIN bxFdf, AuhdI tyk ipCFh qWk sImq rihMdI hY. ipCFh
qoN tuwt ky ijLhnI qOr qy ies qoN mukq nf ho
skxf amUrqqf hY, KVoq hY.
prvfs
kfrx pYdf hoeI rcnfiqmk ihljul dIaf hor anyk imsflF
hn: gurUmyl ny surKIaF ikqfb c
KfVkU lihr vyly pYdf hoeI ihMsf nUM kuafrI kMjk nfl
jbr-jnfh krn dy mYtfPr rfhIN smJx df Xqn kIqf. avqfr
dI ikqfb myry prq afAux qWk Aus qWkxI dI
Aupj hY jo Gr/afrMB qy prvfs dI duvWl coN pYdf
huMdI hY. ajmyr rozy qy nvqyj BfrqI dI lIlf
qoN pqf cldf ik kvI df nf koeI dys huMdf nf prdys,
kuWl bRihmMz df mfnv vrqfrf kvI dI icMqn-BUmI hY,
AuhdI rcnfqimkqf df ikWlHf hY, aijhf mMc hY ijWQy
sLbd ivcfrF df inRq krdy hn, mnuWK nUM idRsLt qoN afr
pfr dy klpF df mfzl pRdfn krdy hn.
iek idRsLtI qoN prvfs pRgqI df
lksL hY, ivkfs df icMnH, KVoq df BMjk[ bysLWk ieh
afrMB dy pYrfzfeIm c isLPt mfrdf pr
aijhI isLPt pMjfbI bMdy nUM nvyN rxKyqr c ilaf
KVf krdI hY, prfeypx vl, ichnk sMsfr vl; mnuWKI siQqI
dy pycIdf ibrqFq vl.
kuJ kvI aijhy hn ijnHF ny prvfs
bfry icMqn/mMQn krky afpxy afp nUM smuWcI mfnvI cyqnf
nfl irlyt kIqf hY. ieh Auh kvI hn ijhVy
dys c vI icMqnI kivqf ilKdy rhy, ijvyN gurUmyl,
rivMdr rvI, ajfieb kml[ ajmyr rozy qy gurUmyl dy
BfsLk sMquln qoN pqf cldf Auh prvfs nUM mfnv ivkfs dI
gqI df ihWsf mMndy hn. ienHF kvIaF dy sLbd icMqn
qy prvfsI avcyqn boJ nhIN bxdf. ienHF dI kivqf
c bMdf smuWcI kfienfq nfl sMvfd krdf, svY-icMqn
krdf. ieh kivqf, BfrqI dy sLbdF c, curfhy
c jgy dIvy vFg hY.
aWj dI qfrIk c pIVf df
ivvykIkrx jLrUrI hY; iehdf ibrqFq iqafr krn nfl hI
afm mnuWK dI pIVf dI Qfh pfeI jf skdI hY, ijvyN
bRYsLt ny mdr krWj aYNz hr iclzrn nftk
c kIqf. bygfngI nUM vjUdI nukqy qoN qoV-BMn ky
ivsLfl pRsMgF nfl joVn dI loV hY. aflbyr kfmU dy nfvl
afAUtsfeIzr c imAUrsflq afpxI mF dI
imRqU vyly BfvF qoN AuWkf hI CFigaf jFdf hY. aijhf
ikAuN huMdf hY? AuWqr leI iksy iebfrq dI loV nhIN.
AuWqr suafl c hI mOjUd hY.
kul imlf ky kihxf ieh hY ik kivqf
nf dys-muWK huMdI hY, nf prvfsI; ieh mnuWK-muWKI hY.
mnuWK ijWQy mnPLI huMdf kivqf AuhdI sfr lYNdI hY.
kivqf dI Buj mnuWKI anuBv qy mnuWKI iPLkr hn. prvfs
iek nvyklf anuBv hY.
__________