| dunIaF df anoKf XUrpIan dyÈ 'afstrIaf' |
|
hrdIp isMG mfn (jmÈyr, iËlf jlMDr) Bfrq ivc 'jmF do' pfs krn qoN bfad afstrIaf ivc afieaf. iewQy jrmn bolI isK ky AucI pVHfeI kIqI. awj klH bqOr lyKfpfl (akfAUNtYNt) kMm kr irhf hY. ies dy nfl nfl hrdIp nUM pMjfbI ilKx df vI ÈOk hY. afstrIaf qoN sMpfidq do mfisk pwqr "klfkfrF nfl rfbqf" ivc ienHf dy lyK aksr Cpdy rihMdy hn. hrdIp df suBfÈ cMdr bos bfry iek Koj Biraf lyK pfTkF leI pihlF vI hfËr kr cuwky hF. hux AuhnF df iewk hor qfËf aqy bhuq hI imhnq nfl iliKaf lyK: dunIaf df anoKf dyÈ 'astrIaf' ilKfrI dy pfTkF leI qsvIrF smyq pyÈ krn dI KuÈI lY rhy hF. asIN hrdIp isMG mfn jI dy irxI hF ik AuhnF ny awgoN leI vI 'ilKfrI' leI smyN smyN isr lgfqfr ilKdyy rihx df vfadf kIqf hY. jI afieaF nUM.--ilKfrI |
| dunIaF df anoKf XUrpIan dyÈ
'afstrIaf' qsvIrF aqy lyKk: hrdIp isMG mfn afstrIaf, afbfdI, ivafnf, afvfjfeI dy sfDn, BfrqIaF dy kMm-kfj, BfrqI jn-jIvn, smisafvF, do injI qjrby, aMq afE iek aijhy dyÈ dI klpnf krIey ijs ivc Drm-inrpwKqf, iensfnI-brfbrI, kfn dI pflxF, mnwuKI aËfdI aqy hr adfry qy inXMqrx hovy, ijwQy srkfrI jF ÊYr-srkfrI adfry rMg, nsl, mËHb aqy vwKrI idwK dy afDfr qoN ibnF kMm krn. jy dUjy ÈbdF ivc khIey, iek afm nfgirk afpxy dyÈ jF Èihr qoN ÈwuD hvf-pfxI, surwiKaq-jIvn, roËgfr, srkfrI shUlqF, buuinafdI hwk, ÈFqI aqy iensfÌ dI AumId rwKdf hY. hux dyKdy hF, kI ieh sfrIaF KUbIaF afstrIaf dyÈ ivc hn? afstrIaf:
srvyKxF anusfr afstrIaf ivc iËafdfqr mrd 75 sfl aqy aOrqF 81 sfl qwk Aumr BogdIaF hn. afstrIaf ivc isrÌ cfr rfjnIiqk pfrtIaF qfkq ivc hn. afstrIan nfgirk afm qOr qy 20% tYks dyxF pYNdf hY. afstrIaf dI qrwkI df rfj iewQy vwzI igxqI ivc sYlfnIaF df afAuxF hY. sfl dy 1,5 imlIan sYlfnI iewkly ivafnf dyKx afAuNdy hn aqy ieh igxqI hr sfl vwD vI jFdI hY. afstrIaf vI dyÈ bfry mÈhUrI aqy sYlfnIaF dI mMgF pUrIaF krn ivc koeI ksr nhIN Cwzdf. ies dyÈ ny hr qrHF dy mhfn ivakqI pYdf kIqy ijvyN aiBnyqf, iKzfrI, lyKk, sMgIqkfr vgYrf vgYrf, ijnHF ny sMsfr Br ivc afstrIaf df nfm Aucf kIqf aqy kr rhy hn. mÈhUr aiBnyqf 'afrnolz svfrcynIgr', ijs ny 'kmfzo' aqy 'df trmInytr' vrgIaF aMgRyËI iPlmF ivc kMm kIqf aqy hux vI Aus dIaF nvIaF iPlmF af rhIaF hn, Aus df jnm afstrIaf dy iek Èihr 'grfs' ivc hI hoieaf hY. afstrIaf dy iek sMsfr pRiswD iKzfrI df nfm 'hrmn mfar' hY, ijs ny srdI-ruwq dIaF KyzF ivc afstrIaf leI keI sony dy qmgy ijwqy. ijs qrHF afrnolz lokIN ipafr nfl 'trmInytr' kihMdy hn, Ausy qrHF hrmn 'hrmInytr' kihMdy hn. afstrIaf dy hor mÈhUr hsqIaF bfry jfxn leI ies pqy qy http://www.anto.com/yep.html dwbo. afbfdI Gwt hox krky hr afstrIan nfgirkqf pRfpq mrd 18 qoN 35 sfl dI Aumr dy ivc 8 mhIny ÌOj dI isKlfeI leI jfxF pYNdf hY, qFik lVfeI lwgx qy sfry mrd afpxy kMm-kfr Cwz ky dyÈ leI lVHn leI pihlF qoN hI iqafr rihx. aOrqF ÌOjI isKlfeI jF ÌOj ivc BrqI hox leI svY-ieCuk jf skdIaF hn, pr srIrk aqy mfnisk qOr qy sMpUrn mrdF kfnI jfxF pYNdf hY. ÌOjI isKlfeI dOrfn srkfrI ibwl mfÌ kr idwqy jFdy hn aqy ÌOjI dy KricaF anusfr mflI mdd vI idwqI jFdI hY.
afstrIaf ivc ipCly kuJ sflF qoN bhuq Gwt bwcy pYdf kIqy jf rhy hn, sfl 2001 ivc ipCly sfl nfloN 3000 bwcy Gwt pYdf hoey, ies leI srkfr dyÈ dy BivwK leI bhuq icMqk hY. ikAuNik jy dyÈ dI afbfdI ivc vfDf nhIN huMdf jF bhuq hOlI huMdf hY qF pYnÈnF kOx Brygf? icMqkF zr hY ik jy afbfdI ivc vfDf nhIN hoieaf qF sfl 2035 ivc pYnÈnF dyxIaF asMBv ho jfxgIaF. iesy krky vwD qoN vwD bwcy pYdf krn df lflc idwqf jf irhf hY, ijvyN srkfr vloN bwicaF dy pflx-poÈx leI mflI mdd dyxI, mF koloN bwcy dy bfp df nfm nf puwCxF. hor ivkisq dyÈ vFg iewQy vI bwicaF mfrnf-kuwtxF kfnI Ëulm hY. skUlF ivc smyN smyN qy bwicaF dI srIrk aqy mfnisk jFc kIqI jFdI hY. mF-bfp vI bwcy dy pflx-poÈx leI srkfr vloN vI mflI mdd dy nfl nfl sÉq hdfieqF vI idwqIaF jFdIaF hn. rfqF CotI Aumr dy bwicaF nfl lY ky GMumxF mnHF hY. hor jo sB kuJ bfkI ivkisq dyÈF ivc huMdf hY, Auh iewQy vI huMdf hY. iewQy vI jvfn muMzy-kuVIaF hwdoN vwD afËfdI hY. sVkF qy nMgyËvfd aqy muMzy-kuVIaF dIaF aÈlIl hrkqF afm dyKx 'c afAuNdIaF hn. kuVIaF 22 sflF dIaF ho ky pirvfr nfloN vwK ho ky rihx lwg pYNdIaF hn aqy muMzy 24 sfl dy. ivafnf ivc 44[5% lok iewkly rih rhy hn. iewQy vI bMdy bMidaF nfl ivafh krvfeI jf rhy hn aqy aOrqF aOrqF nfl. ax-ivafhy iewkiTaF rihx df ruJfn vwD irhf hY. afstrIaf ivc sfl 2001 pYdf hoey hr qIjy bwcy dy mF-bfp ax-ivafhy hn. afbfdI: ies dyÈ dI jnsMiKaf sfl 2001 dy srkfrI aMkiVaF anusfr 80,65,465 sI. hYrfnI dI gwl hY ik ies dy sfry hI rfjF ivc aOrqF dI igxqI iËafdf hY. iekwly ivafnf Èihr ivc mrdF nfloN 86,000 iËafdf aOrqF rih rhIaF hn, kuJ lokF leI Èfied ieh svrg dI klpnf hovygI. mrdF aqy aOrqF df vwzI igxqI ivc ieh aMqr sMsfr XuwDF ivc bhuqy mrdF df mfry jfxf aqy ivkisq smfj ivc DI-puwqr iek brfbr smJxF hY. ipCly ds sflF ivc afstrIaf dI afbfdI 3[5% vDI hY. sfry afstrIaf ivc 9[3% lokF kol afstrIan nfgirkqf nhIN hY, jo ik XUrpIan XUnIan dyÈF nfloN sB qoN vwD hY. pRvfsIaF ivc iËafdf XUgo, slfvIan, turkI aqy polYNzIan hn. aÉbfrF vycx dy kMm leI ivÈyÈ vIËy KulHx krky sfl 1980 ivc BfrqIaf ny afstrIaf afAuxF ÈurU kIqf. afstrIaf ivc sfl 2001 ivc 5127 BfrqI nfgirkqf vflyy drj sn. ipCly sfl 91 BfrqI bwicaF ny afstrIaf ivc jnm ilaf. 678 BfrqIaF ny sfl 2001 ivc afstrIan pfsport ley, ijnHF ivcoN iËafdfqr aOrqF aqy bwcy sn. srkfrI aMkiVaF qoN pqf lwgdf hY ik afstrIaf dy sfry rfjF ivc afpxy BfrqI hn, pr vwzI igxqI, sfl 2001 ivc 3756 BfrqI nfgirkqf vfly, ivafnf ivc hI hY. jy sfry afstrIaf ivc sfl 1979 qoN lY ky sfl 2001 qwk BfrqI pfsportF dy ky afstrIan pfsport lYx vfilaF dI igxqI df kul joV lfeIey qF ieh 5670 bxdI hY. iËafdfqr pMjfb aqy kyrlf qoN BfrqI afstrIaf ivc hn. dyKx ivc afieaf hY ik iewQy hor dyÈF dy nfgirkF nfloN BfrqIaF vIËy aqy afstrIan pfsport sOKy aqy CyqI iml jFdy hn. Èfied ienHF BfrqIaF dy imhnqI, amnpsMd aqy KulHy suBfa vfry pqf hY. sfl 2001 ivc 429 BfrqI afstrIaf Cwz ky cly gey. srkfrI aMkiVaF anusfr sfl 1978 ivc pihlI bfr 8 BfrqIaF ny afstrIan isafsI-pnfh leI sI, pr sfl 2000 ivc ieh vD ky 2441 ho geI. sfl 2001 ivc 1804 BfrqI isafsI pnfhgIr sn. sB qoN vwD iewQy aÌgfinsqfn aqy ierfn qoN lok isafsI pnfh leI afAuNdy hn. ivafnf: ikAuNik
hr dyÈ dI rfjDfnI Aus dyÈ df kyNdrI Durf huMdf hY, ies
krky 'ivafnf' bfry ivsQfrpUrk dwsdy hF. ivafnf ivc
roËgfr dy sfDn iËafdf hox krky iewQy sMsfr dy sfry
dyÈF dy lok rihMdy hn. sfl 2001 ivc isrÌ 6[1% nfgirk
afstrIaf ivc byruËgfr sn. BfvyN ivafnf afstrIaf dy bfkI
rfjF nfloN sB qoN Cotf hY, pr rfjDfnI hox krky ies dI
afbfdI (15,62,482) bfkI rfjF nfloN iËafdf hY, iesy krky
hI sfry rfjF nfloN vwD ivafnf dy 17[7% lokF kol afstrIan
nfgirkqf nhIN hY. ivafnf ivc jgHf QoVHI aqy afbfdI
iËafdf hox krky iËafdfqr lok PlYtF (iblizMgF) ivc
rihMdy hn, isrÌ 8[1% lok afpxy GrF (hfAUs) ivc rihMdy
hn. ivafnf dy PlYtF dI kImq lgpg ieMglYNz dy GrF ijMnI
hY. afstrIaf ivc kMm krn vfilaF sfl dIaF cOdF qnÉfhF imldIaF hn aqy sfl dIaF 15 srkfrI CuwtIaF huMdIaF hn. vDyry srkfrI CuwtIaF dI igxqI ivc vI afstrIaf mohrI dyÈF ivc afAuNdf hY. ies qoN ielfvf kfmF qnÉfh qy sfl ivc pMj hÌqy dIaF CuwtIaF lY skdf hY. ivafnf dI sÌfeI dI gwl krIey qF iewQy hr qrHF dy kUVy leI vwKrf kUVydfn hY. iËafdfqr bhu-mMiËlI iemfrqF ivc do qrHF dy kUVydfn huMdy hn. iek ivc kfgË aqy dUsry ivc sB kuJ suwt skdy ho. iblizMgF qoN kuJ dUrI qy Cy qrHF dy kUVydfn rwKy huMdy hn, ijnHF ivc plfsitk, Puwl-bUty, rMgIn kwc, icwtf kwc, lohf aqy kwpVy suwty jFdy hn. QoVI-QoVI dUrI qy ink-suk suwtx leI Coty-Coty zwby lwgy hoey hn. ivafnf dy sfÌ-suQry vfqvrx brkrfr rwKdy hoey ipwCy ijhy Èihr vloN hor ÈuwD hvf leI iek bhuq vDIaf skIm ÈurU kIqI geI hY, ijs ivc 1500 sfiekl ivafnf ivc vwK-vwK jgHf qy rwKy gey, jo ik hr iek nfgirk do XUro sfiekl dy ijMdry ivc pf ky ikrfey qy lY skdf hY. iek XUrp XUnIan dy tYst nqIjy anusfr ivafnf ivc Kfx-pIx dIaF cIËF pYirs aqy lMzn nfloN ssqIaF hn. ivafnf ivc koeI vI aijhI jgHF nhIN ijwQy pRvfsI jfx dI ieËfjq nf hovy. hor, sfl 2001 ivc jurm dIaF vfrdfqF 7[7% aqy sVk durGtnfvF 36% GtIaF hn. ivafnf dunIaF dy 215 vwzy ÈihrF ivcoN dUjy nMbr qy afAuNdf hY, ijwQy smfijk bxqr bhuq vDIaf hY. iewQy rfjnIiqk, smfijk, srIrk, mnorMjn, ividaf, KrIddfrI aqy rihx dIaF shUlqF bhuq vDIaf hn. ivafnf vfsIaF leI ies qoN vwzI ÉuÈI dI hor kI gwl ho skdI hY. ihMdI iÌlmF 'albylf' aqy 'kuC KwTI, kuC imTI' dy muwK gfxy ivc qusIN ivafnf dy kuJ mnBfAuNdy nËfry dyK skdy ho. afvfjfeI dy sfDn: ivafnf ivc afvfjfeI dy sfDnF dIaF ijMnI isÌq krIey AunI QoVHI hY, afm qOr qy iewQy kfr KrIdx dI loV hI nhIN. iewQy 24 GMty jnqk gwzIaF dI shUlq hY. ivafnf dI 34% jnqf jnqk gwzIaF rfhI kMmF qy phuMcdI hY. srvyKx dwsdy hn ik XUrp dy hor vwzy ÈihrF dI jnqf isrÌ 24-25% jnqk gwzIaF rfhIN sÌr krdI hY.
ivafnf ivc afvfjfeI dy sfDnF dI iek bhuq vwzI KUbI ieh hY ik iewQy kMtrol nfloN ivÈvfs pihl hY, Bfv XfqrI bwsF-gwzIaF dy cflkF bgYr itkt jF pfs idKfey iksy vI drvfËy rfhI cVH aqy Auqr skdy hn. isrÌ itkt-cYkr hI itkt cYk krdf hY. jdoN itkt-cYkr itkt cYk krky hr iek XfqrI 'dFky' (ÈukrIaf) kihMdf hY qF ieh dyK ky idl 'vfh vfh' kr AuTdf hY. myry afpxy injI qjrby anusfr itkt-inrIKk kdy kdy qF idn ivc iek jF do vfrI iml jFdy hn aqy kdy sfl Br nhIN imldy. srvyKxF muqfibk ivafnf ivc roËfnf qkrIbn 300 XfqrI bgYr itkt dy sÌr krdy PVy jFdy hn. PVy jfx qy XfqrI mhInf-pfs dI kImq aqy iek itkt dI kImq ijMnf jurmfnf Brnf pYNdf hY. dyKx ivc afieaf hY ik jdoN koeI XfqrI bgYr itkt dy sÌr krdf PiVaf jFdf hY qF dohF pfsoN bVy hI ÈFqI nfl sfrI kfrvfeI kIqI jFdI hY. iewQy sfrf kMm-kfj kMipAUtr rfhIN hox krky XfqrI dy ÈnfKqI kfrz qoN nfm-pqf ilK ilaf jFdf hY (jy XfqrI kol nkd pYsy nhI hn) aqy Cwz idwqf jFdf hY. BfrqIaF dy kMm-kfj: ikAuNik awj pMjfb dy iËafdfqr nOjvfn bfhrly mulkF vfry afpxy mn ivc svrgF dy Brm pflI bYTy hn, Bfv Auh smJdy hn ik iek vfrI bfhr phuMc gey, iPr qF notF dy mINh pYxy ÈurU ho jfxgy. pr AunHF ieh nhIN pqf huMdf ik kMm qF iewQy af ky vI krny pYNdy hn. sgoN iewQoN dy kMm iËafdf aOKy hn. ies krky sB qoN pihlF ijhVy nOjvfn ÊYr-kfnI qrIky nfl afstrIaf phuMcdy hn aqy iewQy af ky isafsI pnfh lYNdy hn, AunHF dy kMm-kfrF bfry ivsQfrpUrvk dwsdy hF.
vYsy qF iewQy vI aÉbfrF dukfnF qoN iml jFdIaF hn, pr cOkF aqy jnqk gwzIaF dy awizaF qy KVH ky vI svyr-Èfm aÉbfrF vycIaF jFdIaF hn. ies kMm plys afKdy hn. svyr dI plys leI aMimRq vyly AuT ky inÈicq jgHF qoN aÉbfrF dy bMzl lYxy huMdy hn aqy aÉbfr vycx vflI jgHF qy phuMc ky aÉbfr kMpnI vloN idwqI vrdI pf ky KVHnf huMdf hY. Pyr svyr dy pMj-Cy vjy qoN lY ky noN-ds vjy qwk hr afAuNdy-jFdy aÉbfr dy nFm rfhI hokf dy ky aÉbfrF vycIaF jFdIaF hY. iesy qrHF Èfm pMj-Cy vjy qoN lY ky rfq dy noN-ds vjy qwk aÉbfrF vycIaF jFdIaF hY. jnqk gwzIaF dy awizaF nfloN cOkF jF tRrYiÌk ieÈfiraF qy KVH ky aÉbfrF vycxIaF iËafdf aOKIaF hn, ikAuNik lfl bwqI hox qoN bfad KVHIaF kfrF ivc GMum-iPr ky hoky rfhI aÉbfrF vycxIaF aqy hrI bwqI hox qy ÌurqI nfl muV afpxI jgHf qy afAuxF pYNdf hY. iewQy ieh vI iËkrXog hY ik jy afm bMdf iksy ieÈfry qy do-iqMn GMty KVHnf pY jfvy qF gwzIaF-kfrF dy Èor krky XkInn Ausdy kMn vjx lwg pYxgy.
ijs ZMg nfl ieh aÉbfrF tMgIaF jFdIaF hn, Auh ZMg Éqrnfk aqy ishq leI nukfsdyh hY. aÉbfrF tMgx vflf pihlF vwzI vYn ivc hI aÉbfrF vflf ilPfPf iqafr krdf hY ijvyN igx ky aÉbfrF pfAuxIaF, nkdI zwbf lfAuxF. sfry rfh ivc gwzI df iek vwzf drvfËf KuwlHf rwiKaf jFdf hY aqy Aus Kuwly drvfËy rfhIN aÉbfr tMgx vflf hr moV qy aÉbfr tMg ky, dOV-dOV ky Auqrdf-cVHdf hY. ikAuNik aÉbfrF hr moV qy tMgxIaF huMdIaF hn aqy gwzI swp vFg vwl KFdI jFdI hY, ies krky nvyN bMdy AultIaF lwgxF afm gwl hY. sfry rfh ivc gwzI df drvfËf KuwlHf hox krky cldI gwzI ivcoN bfhr izwgx df Éqrf bixaf rihMdf hY. jy aÉbfr sVk dy dUsry pfsy tMgxI hovy aqy smy dI bcq iDafn ivc rwKdy hoey ibnHF afly-duafly dyKy hI Bwj ky dUsry pfsy jfx dI koiÈÈ ivc durGtnf vI ho skdI hY. iek idn aÉbfrF tMgx jfxF huMdf hY aqy dUsry idn Auqfrn. lgpg 500 ilPfiPaF tMgx leI cfr ku GMty df smF lgdf hY. mINh, hnHyrI aqy brÌ pYx qy ieh cfry kMm krny hor vI aOKy ho jFdy hn. isafsI pnfh qoN lY ky vIËf lwgx qwk dI khfxI, jo afm qOr qy dyKx-suxn imldI hY, Auh sMKyp rUp ivc ieMJ bxdI hY. pihlI bfrI isafsI pnfh leI idwqI geI arËI df jvfb afAux qwk sfl-Cy mhIny lwg jFdy hn. jykr arËI nfmMnËUr ho jFdI hY qF pnfhgIr muV ivcfr krn leI hor do vfrI arËIaF dy skdf hY. ies qrHF dubfrf arËIaF dy-dy ky lgpg iqMn sfl lMGfa ley jFdyy hn. ienHF iqMnF sflF ivc pyprF df kMm kr ky pnfhgIr cMgy pYsy bxf lYNdy hn. ienHF pYisaF nfl Auh Bfrq ivc cwikaf hoieaf krËf vI lfh lYNdy hn aqy pwky hox leI afstrIan pfsport vflI kuVI nfl kfgËI ivafh krvf lYNdy hn. afstrIaf ivc iËafdfqr muMzy kfgËI ivafh krvf ky hI pwky huMdy hn. jykr koeI muMzf bgYr loVINdy dsqfvyË PiVaf jFdf hY qF ËylH ivc Auh BuwK hVqfl kr idMdf hYY. jdoN Aus df iek hwd qwk Bfr Gwt jFdf hY qF puils zfktr dI slfh nfl muMzy CwzxF pYNdf hY. kuJ icr pihlF hI iek muMzf ËylH ivc idhfVI dI iek-awDI glfsI pfxI pI ky 22 idnF ivc 13 iklo Bfr Gtf ky Cuwitaf hY.
BfrqI jn jIvn:
afstrIaf ivc do sihqk sBfvF 'pMjfbI sihq sBf afstrIaf' ivafnf ivc aqy 'pMj pfxI sfihq sBf' sflËbrg ivc hn. iek 'ivkfs pMjfbI siBafcfr susfietI' hY. ipCly kuJ sflF ivc isrÌ ieko iek dIvflI df vwzf pRogrfm hoieaf krdf sI, ijs ivc sfry hI BfrqI huMm-humf ky phuMcdy huMdy sn. pr ies sfl qoN nfvlkfr 'jsivMdr isMG iCMdf', Èfier 'ÈyKr', sfry BfrqIaF df prm imwqr 'sytIÌn aflmr' aqy hor sUJvfn swjxF dI ihMmq sdkf sih arQF ivc siBafcfrk poRgrfm krvfAuxy ÈurU kIqy gey hn. ijvyN pihly siBafcfrk lohVI myly ivc afstrIaf dy BfrqIaF dI iËMdgI qy afDfirq pihlI bfr nftk 'mihÌl' pyÈ kIqf igaf sI. hor vI iesy qrHF dy siBafcfrk pRogrfm krvfAux aqy pMjfbI sihq ivc hor vfDf krn leI ihMmqI swjx XqnÈIl hn. ihMdI iÌlmF iewQoN dy isnmy ikrfey qy lY ky BfrqI swjxF vloN kdy-kdy idKfeIaF jFdIaF hn. smisafvF: ijwQy siBafcfrk pRogrfm sfl ivc iqMn-cfr hI huMdy hn, AuQy kuJ swjx iesy sfl qoN hI hr mhIny rfqF BMgVf pfrtIaF krvfAuNdy hn, ijnHF df mksd isrÌ pYsf kmfAuxF huMdf hY. ienHF BMgVf pfrtIaF krky jo BfrqIaF df nuksfn ho irhf hY, Aus dI sUcI lµbI hY. BMgVf pfrtI dI ÈurUafq ivc jdo gory sMgIq sux nwcx lwg pYNdy hn qF pMjfbI sMgIq dI 'bwly bwly' ho jFdI hY, pr jdoN aMq ivc lVfeI krky bIar dIaF boqlF aqy hor BMn-qoV hox lwgdI hY qF pMjfbIaF dI 'Qwly Qwly' ho jFdI hY. Pyr BMgVf pfrtI puils af ky bMd krvfAuxI pYNdI hY. hux qwk ienHF pfrtIaF ivc Gwt qo Gwt iek aqy vwD qo vwD iqMn lVHfeIaF hox df 'irkfrz' hY. ijnHF izsko hflF ikrfey qy lY ky ieh BMgVf pfrtIaF krvfeIaF jFdIaF hn, Auh dubfrf hfl ikrfey qy dyx vfry kMnF hwQ lf lYNdy hn aqy BfrqIaF muV ky izsko aMdr vVHn nhIN idwqf jFdf, soicaf jfvy qF cMgI gwl hY. afstrIaf ivc Auc pwDr df kMm krn leI sB qoN vwzI mÈukl jrmn bolI dI afAuNdI hY. jykr koeI Bfrq ivc Auc-pVHfeI krky afstrIaf afAuNdf hY qF ieh nhIN huMdf ik iewQy afAuidaF hI Aus koeI vDIaf kMm iml jfdF hY. nhIN. Aus sB qoN pihlF afm bMidaF vFg jrmn bolI isKxI pYNdI hY aqy jrmn bolI isKidaF sflF hI lg jFdy hn. jykr Aus jrmn bolI afAuNdI hY, qd hI Aus dI pVHfeI dI kdr pfeI jFdI hY. nhIN qF nhIN. hor, sB qrHF dI smisafvF leI BfrqIaF kolo rwb df idwqf bhuq vwzf qohÌf 'sytIÌn aflmr' hY. Cy mhIny Bfrq dyKx qoN bfad Aus Bfrq, BfrqI siBafcfr aqy BfrqI lok ieMny cMgy lwgy ik Aus ny afstrIaf ivc af ky BfrqIaF nfl sMprk bxf ley. jdoN Auh XUnIvrstI pVHdf huMdf sI, qd vI Auh BfrqIaF dIaF muÈklF sMbDI afp Ìon kr ky hwl lwBdf huMdf sI. hux qF Auh srkfr vloN pRvfsIaF dI muÌq mdd krn df kMm krdf hY. ijvyN ik Aupr dwisaf igaf ik afstrIaf ivc nslvfd nhIN hY, ies krky idn jF rfq iksy BfrqI jF BfrqI DI-BYx awgoN gory muMizaF dI tolI afAuNdI dyK ky rfh bdlx dI loV nhIN pYNdI. pr ijnHF mMuizaF dI tolI dyK ky BfrqI DI-BYx rfh bdlx dI loV pYNdI hY, Auh hn sfzy 'kuJ' BfrqI isafsI pnfhgIr Brf. ikAuNik hux ienHF isafsI pnfhgIr BrFvF Dfrimk sQfnF qy vI 'bMdy bx ky rihx' dIaF bynqIaF kIqIaF geIaF hn, ies krky kuJ KulH ky dwsdy hF. pMj idn sÉq kMm krky hÌqf-aMq qy ieh sfzy pnfhgIr Brf 'ieMnjuafey' krn leI ivafnf dy sB qoN vwzy mMnorMjn pfrk 'prftr' jf ky zyry lfAuNdy hn. jgHf vI ienHF ny Auh lwBI hY, ijwQy dunIaF Br dy sYlfnI ies mnorMjn pfrk dyKx afAuNdy hn. pRvyÈ-drvfËy dy nfl vflI pfrk ivc sB qoN pihlF ieh golDfrf bxf ky bYTdy hn qF ik afAuNdy jFdy qy awK rwKI jf sky. Pyr rl-iml ky bIar pIqI jFdI hY. bfad ivc hfsy mËfk ivc jF iksy gwl qoN iek dUjy dy bIar dy KflI zwby mfry jFdy hn. jy kdy-kdfeIN Èfm dI aMq lVHfeI krky Qfxy ivc nhIN huMdf qF Èrfb nfl rwjy 'iÈkfr' dI Bfl ivc pfrtr df gyVf lfAuNdy hn qy mOkf imly qy mnafeIaF krdy hn. iek pirvfrk sBf ivc vI iek bIbI ny afpxI hwz bIqI dwsI ik Auh iek vfr afpxIaF do kuVIaF nfl mnorMjn pfrk geI aqy ijvyN pMjfb ivc myilaF qy huMdf hY, Ausy qrHF iewQy vI ienHF isriPry muMizaF vloN lgfqfr iqMn GMty AunHF df ipwCf kIqf igaf. jy ikqy iksy muMzy dI gory nfl lVHfeI ho jfvy, jrmn bolI qF awgy hI nhIN afAuNdI aqy jy lfgy koeI hor BfrqI KVHf hovy, Pyr jfxbuJ ky gory pMjfbI ivc lMbIaF lMbIaF gflF kwZ ky BfrqI suxfAuxgy. ies qoN pihlF ik ienHF isriPry muMizaF aqy BMgVf pfrtIaF krky BfrqI sfry ivafnf ivc bdnfm ho jfx, hux smF af igaf hY ik bynqIaF Cwz ky ienHF iksy hor qrIky nfl smJfieaf jfvy. ipwCy ijhy keI BfrqI niÈaF dy 'ibjnYs' aqy mnuwKF dI smgilMg ivc vI PVy gey sn. hux Auh sËf Bugq rhy hn. do injI qjrby: iek vfr mYN ivafnf dy hvfeI awzy qy Auqiraf aqy Gr qwk phuMcx leI ËmIndoË gwzI dy awzy qy phuMicaf. kI dyKdf hF ik iek gorf-gorI cfa cfa 'c smfn-ryVHI vI Qwly nfl hI lY afey sn. hux hoxF qF ieMJ cfhIdf sI ik iek jxf smfn kol rihMdf qy dUsrf Aupr ryVHI vfps KVHI kr ky afAuNdf. pr myrI hYrfnI dI hwd AudoN nf rhI jdoN AunHF ny afpxF sfmfn bYNc qy AuvyN hI Cwz ky dovyN ilÌt rfhI ryVI Cwzx cly gey. mYN sfmfn df afl-duaflf cYk kIqf, pr smfn dI iËMmyvfrI qy koeI KVHf nhIN sI. asIN qF afpxF itÈU pypr vI iewklf Cwz ky nf jfeIey, pr Auh gorf-gorI iek vwzf atYcI aqy hYz bYg ieklf Cwz ky ryVHI vfps KVHI krn cly gey sn. iewQy Pyr gwl afAuNdI hY ivÈvfs dI ik afstrIaf dy nfgirkF afstrIan isstm ikMnf Brosf hY. pihlI gwl, sfmfn gorf-gorI dy vfps afAux AuQy hI ipaf irhf. dUsrI gwl, mMn lE jy corI ho vI jFdf qF kuJ hI imMtF ivc cor smfn smyq PV ley jfxy sI, ikAuNik jgHf-jgHf qy kYmry lwgy hoey hn aqy surwiKaf pRbMD bhuq vDIaf hn. iek vfr iek gorI pRvfsIaF dy iek Dfrimk sQfn ivc afstrIan isstm bfry pRvfsIaF dy ivcfr suxn afeI. Aus ny pRvfsIaF awgy svfl rwiKaf ik kdy AunHF afstrIaf ivc rihMdy hoey AunHF dI vwKrI idwK krky jF hor kfrnF krky puils vloN jF iksy hor adfry vloN iksy iksm dI pRyÈfnI df sfhmxF krnf ipaf hovy? pihlF qF sfiraF ny iek-dUjy dy mMUh vwl dyiKaf Pyr iek suµXkq jvfb afieaf ik nhIN, afstrIaf ivc hor mulkF nfloN hfly isstm bhuq vDIaf hY. puils vloN jF hor iksy afdfry vloN AunHF njfieË qMg nhIN kIqf jFdf hY. aMq: keI bfr ieQoN dIaF ÉbrF pVH ky bhuq hYrfnI huMdI hY. iek vfr iewQoN dy iek diraf ivc iek bqwK ny afpxy pirvfr dI rwiKaf krdy hoey iek gory qy hmlf kr idwqf aqy Aus dI nwk dI hwzI qoV idwqI. dUsry idn Ébr Cp geI ik qYrfkIaF dI surwiKaf iDafn 'c rwKdy hoey adflq Èfied bqwK mfrn df hukm dy dyvy. aÉbfr vfilaF ny pfTkF dy ivcfr jfxny cfhy. qIsry idn hI keI pfTkF dIaF icwTIaF lwgIaF hoeIaF sn, ijs ivc AunHF ny iliKaf sI ik bqwK mfiraf nf jfvy aqy koeI hor hwl lwiBaf jfvy. iesy qrHF dIaF keI idn pfTkF dIaF suJfvF BrIaF icwTIaF lwgdIaF rhIaF. afiÉr ivc adflq ny ieh PYslf kIqf ik bqwK dI aËfdI Koh ky Aus Aus dy pirvfr smyq iciVafGr ivc bMd kr idwqf jfvy. ieh Ébr pVH ky myry mn ivc afieaf ik ijwQy iek pMCI dI jfn dI kImq ho skdI hY, AuQy bMdy dI qF afp hI hoxI hY. ieh nhIN ik iek jfnvr dy kql dI aÌvfh sux ky iensfnF afpxI jfn bcfAux leI nwT-Bwj krnI pvy. kuwJ hor qsvIrF:
afstrIaf, iek Cotf ijhf dyÈ afm nfgirk dIaF sfrIaF afsF qy pUrf-pUrf Auqrdf hY aqy iewQy 'mfhOl hfly TIk hY'. sfzI rwb awgy iehI ardfs hY ik iewQy hmyÈF iesy qrHF df mfhOl bixaf rhy. jykr klH sfzy aOguxF krky iewQy sfzy nfl pwKpfq hoxF ÈurU ho jFdf hY qF Aus dy iËMmyvfr asIN afp hovFgy. afE
ies dyÈ dI qrwkI aqy ÈfqI ivc vwD-cVH ky afpxF ihwsf
pfeIey. |
hor lyK:
suBfsL cMdr bos dI DI anIqf pPL: lyKk-hYpI mfn
nyqf jI suBfsL cMdr bos--zf: guridafl isMG rfey
sLhId AUDm isMG: suKdyv iswDU
sLhId Bgq isMG nfsqk sI: suKdyv iswDU
sLhId Bgq isMG-iek ienklfb: surjIq isMG jIq
sLhId Bgq isMG df iswKI isdwk: hrijMdr isMG kMvl
suqMqrqf sMgrfm dy sLhIdF dy nfm:
"bol aY lhU kI Dfr--" durgf BfbI, Bgq isMg qy suKdyv--zf: guridafl isMG rfey
© likhari: Punjabi Likhari Forum-2001-2003