ivkfs aqy jVHqf df ByV:

jugqU

-qskIn-


sfDU ibinMg

 

 

 

   ‘jugqU’ ‘jgq pRiswD’ jgqfr isMG jugqU dI afqm-kQf hY, ijs nUM kQf dy rUp ivwc sfDU ibinMg ny Zfilaf hY. ies qrHF ieh afqm-kQf hox dI bjfey ‘jugqU’ dI jIvnI/nfvl hY. sfDU ibinMg ny ‘jugqU’ ivwc ieh pysL krn dI koisLsL kIqI hY ik jugqU iewk ivakqI nhIN, sgoN iewk vrqfrf hY, jo smfj aMdr pnp/cwl irhf hY.‘jugqU’ koeI afpxy-afp ivwc pYdf hoey mnuwK nhIN huMdy, Auh pRsiQqIaF hn, jo jugqU pYdf krdIaF hn aqy koeI smF Auh bx jFdf hY , jdoN jugqUaF dI hoNd df smfj pnpx lwg jFdf hY. vrqmfn dy sMidRsL ’qy jugqUaF df rMg gfVHf ho irhf hY aqy ieh gfVHf ho irhf rMg hI ies pusqk dI rcnf df rUp Dfrn kr lYNdf hY. sfDU ibinMg ny BrpUr koisLsL kIqI hY ik Auh iewk ‘Klnfiek dI afqm-kQf’ rfhIN Aus smfijk dMB dy swc nUM AunHF lokF sfhmxy pysL kry, jo mfnvI muwlF nfl do-cfr hn aqy ienHF muwlF nUM bcfAux leI sMGrsLsLIl hn. ibinMg ny AunHF sfrIaF rUVHIvfdI kdrF-kImqF nfl afZf ilaf hY, jo afpxy hr sOVy rUp ivwc smfj nUM ipwCy Dwkx df Xqn kr rhIaF hn, BfvyN Auh Drm hovy, swiBafcfr jF rfjnIqI, iewQoN qwk ik ‘cgly hoey svfdF’ vfly lyKk vI.

   ‘iewk Klnfiek dI afqm-kQf’ ivwc ibinMg AunHF sfrIaF ibmfrIaF df ivsLlysLx krdf hY, jo sfmMqI smfj nUM bcfeI rwKx leI kfrgr ho rhIaF hn. Aus dI ieh ivlwKxqf hY ik Aus ny pMjfbI smfj dIaF dovyN DrfqlF nUM, msln pMjfb ivwc aqy ies qoN bfhr kYnyzf aqy ieMglYNz ivwc vsy pMjfbI smfj nUM pysL krn df Xqn kIqf hY. ‘jugqU’ nUM zUMGfeI ivwc jfixaF ieh spwsLt ho jFdf hY ik mnuwK df avcyqn Aus dI smuwcI ijLMdgI AuWpr ikMnf hfvI huMdf hY aqy kdy-kdy ieh avcyqn sucyq AuWqy vI afpxI jkV dI pRsquqI krdf hY. pMjfb qy pMjfb qoN bfhr dy pMjfbIaF ivwc Cupy do pihlU, ivkfs aqy jVHqf nUM Auh do ichnF rfhIN pysL krdf hY, ijs ivwc iewk pfsy ‘kfmryz’ (mfrksvfdI) aqy dUsry pfsy ‘jugqU’ hY. iehnF do ichnF drimafn cwl rhy dvMdafqimk XuwD ivwc BfvyN jugqU dI ijwq hY, pRMqU ieh aMqhIx lVfeI hY aqy Aus df ivsLvfs hY ik afKr ijwq ivkfs dI hovygI, ikAuNik mfnv dI hoNd df rfh jVHqf df aMq hI hY. vrqmfn dy AupBogqfvfd ny mnuwK dy ivkfs nUM svY-kyNdrq kr idwqf hY. awj df mnuwK smfj, Gr, prvfr aqy mfnv leI jvfbdyh nhIN, sgoN ies dOV ivwc afpxy-afp qoN vI ibgfnf hY. vsqUaF dy bfjLfr ivwc Auh iewk vsqU df rUp Dfrn kr igaf hY aqy vsqU kdy soc nhIN skdI. socx vfly sMvydnsLIl mnuwKF leI ieh smF zUMGy icMqn aqy mMQn df smF hY aqy AunHF dI ieh ijMLmyvfrI vI hY ik Auh ies smyN afpxy-afp nUM aqy mfnvI muwlF nUM bcf ky mfnv dy BivwK leI sMGrsLsLIl hox.

   sfmMqI smfj ivwc Gr aqy ipMz styt df rUp hn aqy ieh styt smuwcI styt nUM bcfeI rwKx leI iewk kfrgr hiQafr hY. ies smfj ivwc zr, ihMsf, anpVHqf, nfrI dI gulfmI (mfnisk aqy srIrk) ies dy muwK aMg hn aqy ies smfj nUM ijMMdf rwKx dy sfDn vI. ‘jugqU’ zr, ihMsf, anpVHqf aqy nfrI gulfmI leI lV irhf iewk pRqIk hY, jo bMd smfj dy bfhr KVHf rwKvflf hY aqy vfr-vfr kOm Drm aqy swiBafcfr dy nFa ’qy afdmI nUM ijLhnI gulfm bxfeI rwKx leI XqnsLIl hY.

   sB qoN pihlF iswiKaf pRbMD bfry gwl krnI bxdI hY, ikAuNik jugqU ny muwZ ivwc pVHnf hI sLurU kIqf aqy Aus dI pVHfeI ny Aus dI smuwcI sLKsIaq nUM ikvyN ‘inKfiraf’ sI. sfzf smfj icrF qoN bMd sfmMqI smfj sI, ijs nUM aMgryjLF ny afpxI svY loV leI KoilHaf, pRMqU KoilHaf Enf hI ijMnI AunHF dI loV sI. ies KuwlH ivwc sB qoN pihlF pVHfeI, iswiKaf AunHF dI muwK loV sI. ieh mfiDam BfvyN bfeIpRozkt sI pRMqU ies ny BfrqI smfj ’qy zUMGf pRBfv Cwizaf. ieh iswiKaf koeI vI mnuwK pRfpq kr skdf sI (sLrq ik Aus kol sfDn hox). ienHF skUlF ivwc pVHfAux vfly aMgryjL nhIN, sgoN mdrwisaF (iksy vI Dfrimk sQfn ’c pVHfAux vfly) ’c pVHfAux vfly mOlvI iksm dy aiDafpk sn. ieh sfmMqI smfj dy muwK aMMg sn, ies leI ienHF ividafrQIaF nUM awKrI iswiKaf pRdfn kIqI.

   ieh iswiKaf sfmMqI sMqF dy pRvcn leI hor vI shfeI iswD hoeI, ikAuNik ienHF awKrI igafn hfsl krn vfilaF kol nvIN cyqnf nhIN sI. ieh qF sfmMqI smfj dy jUly aMdr bwJy hoey swqf dy pRvcn nUM hor pIzf kr rhy sn. iswiKaf afm ivakqI (mjLdUr) dI phuMc aMdr hovy, ieh gwl pUMjIvfdI smfj dy AudY hox AuprMq hI kyNdr ivwc afAuNdI hY. iswiKaf df aslI mnorQ awKrI igafn nhIN huMdf, sgoN Auh smfjk, rfjnIiqk, afriQk mnoivigafnk qy ieiqhfsk cyqnf huMdI hY, jo mfnvI smfj leI shfeI iswD huMdI hY. pwCmI smfjF ivwc ies cyqnfmuKI iswiKaf leI sMGrsLsLIl buwDIjIvvIaF ny jo lVfeI lVI, Auh iesy arQ ivwc sI ik hux qwk dI iswiKaf df afm ivakqI nfl koeI sMbMD nhIN, afm ivakqI leI iswiKaf df arQ aqy mnorQ qF hI shfeI iswD hovygf, jy Aus leI ies iswiKaf dIaF pRsiQqIaF vI pYdf kIqIaF jfx. ieh DfrnfvF pwCm ivwc qF lfgU hoeIaF, pRMqU Bfrq dy sMdrB ivwc ies dI koeI Kfs mhwqqf nhIN hY. iewQy ijs qrHF df sfmMqI aqy burjUaf smfj hY, Ausy qrHF dI skUlI pVHfeI hY.

   afjLfdI qoN bfad skUlI iswiKaf nUM afm ivakqI qwk phuMcfx leI Xqn hoey (ijhVI ik ajy qwk nhIN phuMcI) pRMqU AunHF pRsiQqIaF dI axhoNd brkrfr hY, jo ies iswiKaf leI shfeI iswD hox.

   ies qrHF sfDU ibinMg df ‘jugqU’ vI ienHF mOlvI numf aiDafpkF (mfstr cyq isMG, pI tI sfihb) dI sfmMqI soc ’co lMiGaf/iswiKaf hoieaf jugqU hY. ieh aiDafpk cyqnf rfhIN ividafrQI ’qy pRBfv nhIN pfAuNdy, sgoN iswiKaf nUM iewk zr ’coN pYdf krdy hn, jo ividafrQIaF nUM cyqnf qF kI pUrI qrHF awKrI igafn vI pRdfn nhIN krdI. ienHF aiDafpkF df iswiKaf nfl koeI sMbMD nhIN huMdf, sgoN inwj pUrqIaF hI ienHF df asl mnorQ huMdf hY. ‘jugqU’ iswiKaf dy pRfiemrI qoN kflj qwk dy aiDafpn df sMidRsL pysL krdf hY. ibinMg kihMdf hY ik Auh swT qwk dy pMjfb nUM icwqr irhf hY, pRMqU iswiKaf jgq dI qRfsdI awj vI koeI ijLafdf iBMn nhIN hY, sgoN srkfrI aqy gYr-srkfrI iswiKaf df ieh cln bdsqUr jfrI hY. ieh pRsiQqIaF hI hn, jo ‘jugqU’ qoN jugqUaF qwk df sPr krky vD-Puwl cuwkIaF hn.

   ibinMg ‘zr’ nUM vI ies smfj df mhwqvpUrn aMg mMndf hY. styt nUM bcfeI rwKx leI zr dI loV sB qoN vwD huMdI hY. ieh zr iBMn rUpF ivwc sfzy sfhmxy pysL huMdf hY. smfj df zr rfjnIqI (puls/jylF) Drm, BUqF-pRyqF (bOiDk gulfmI) df zr afid sfDn hn, jo mnuwK nUM styt dy cfkr bxfeI rwKdy hn. ies zr nUM pYdf krn leI hI ihMsf df jnm huMdf hY, jo ies nfvl dy icwqrpt ’qy iek kVI vFg psiraf hoieaf hY. EprI njLry ieh iCwqrF, zMizaF jF vwK-vwK qrHF dy sfDnF dI ihMsf cuwBdI hY, pRMqU ies nUM gMBIrqf nfl vficaF swc dI qsvIr Aujfgr huMdI hY ik ieh ihMsf hI smfj dI iewk muwK kVI hY. ieh ihMsf cyqnfmuKI kVI nUM qoVdI hY, ikAuNik cyqnf swqf leI musLikl GVI hY aqy ihMsf swqf df pRvcn. ies qrHF ‘jugqU’ ivwc vfr-vfr Aupjx vflI ihMsf pMjfbIaF dy ‘swiBafcfrk gOrv’ ’qy iewk ktfKsL bx jFdI hY.

   ibinMg df iewk hor mhwqvpurn nukqf hY nfrI dI bOiDk gulfmI, jo srIrk kmjLorI df kfrn bx jFdI hY. ipqf purKI smfj ivwc nfrI df aissqv mfnv vjoN nhIN, sgoN iewk vsqU vjoN hY, ijs nUM vycx, KrIdx, Bogx df aiDkfr mrd kol huMdf hY. pUMjIvfdI smfj vI BfvyN ipqf purKI hY, pRMqU iewQy mrd dI jkV qrl ho jFdI hY aqy ieh smfj nfrI nUM bOiDk gulfm bxfAux aqy Bogx dy hor idlksL rfh aKiqafr kr lYNdf hY. ies afqm-kQf ivclI nfrI pUrbI swiBafcfr/pMjfbI swiBafcfr dI ‘pivwqrqf’ df dMB JwldI Auh aOrq hY, jo pUMjIvfd dy AudY hox qoN bfad vI pUrb dI ‘pivwqrqf’ qoN mukq hox leI ibhbl hY. ibinMg pMjfbI aOrq nUM pMjfb ivwc hI nhIN, sgoN bdysL ivwc vI pysL krdf hY. pwCmI smfjF/kYnyzf, amrIkf ivwc Auh afriQk sfDnF ’qy kfbjL hox dy bfvjUd pMjfbI smfj dI gulfm hY. Aus df avcyqn sfmMqI Xuwg ivwc Pisaf hoieaf hY aqy ies avcyqn nUM bxfeI rwKx leI swiBafcfr, kOm aqy Drm dy ‘kirMdy’ jugqU hmysLF XqnsLIl rihMdy hn.

   ibinMg bdysL dy swiBafcfr nUM pysL nhIN krdf, pRMqU pMjfbIaF dy ivcrn ZMg nUM pysL kridaF AuQoN dy smfj df Jlkfrf jLrUr pysL kr idMdf hY, jdoN Auh AuQoN dy smfj ivclI aOrq dI PurqI, qfkq df vrxn mrd dy brfbr krdf hY, qd pMjfbI smfj dy ienHF pRsLnF df prdf cfk kr idMdf hY ik aOrq kudrqI rup ivwc kmjLor hY. pwCm ’c rih ky vI mfr KFdI aOrq srIrk rUp ivwc kmjLor nhIN, sgoN bOiDk rUp ivwc kmjLor hY aqy ijAuN hI pMjfbI aOrq mfnisk ivwc ies smfj df jUlf gloN lfhuMdI hY, Auh srIrk rUp ivwc vI sLkqI sMpn ho jFdI hY. Ausy vyly hI pMjfbI smfj dy swiBafcfrk Twg hrkq ivwc afAuNdy hn aqy kOm, Drm, swiBafcfr nUM Kqry dIaF duhfeIaF dyxIaF sLurU kr idMdy hn.

   ibinMg bdysL ivwc vwsdy pMjfbIaF dI ijnsI BuwK nUM pysL kridaF kihMdf hY ik ieh afp qF hr vyly ‘guwz tfeIm’ krn dy iKaflF ivwc guMm rihMdy hn, pRMqU afpxIaF aOrqF, lVkIaF aqy pqnIaF dy guwz tfeIm dI jsUsI krdy rihMdy hn. ijAuN hI guwz tfeIm df sMidRsL Aujfgr huMdf hY qF mfmlf kuwt mfr qoN lY ky kql qwk jf phuMcdf hY. ies df arQ hY ik AuWQy vwsdy pMjfbIaF nUM pUMjIvfd afriQk sMpn qF kr idMdf hY, pRMqU jdoN cyqnf df smF afAuNdf hY qF ieh aqiq dy goqy Kf rhy huMdy hn. iesy leI pMjfb ivwc vwsdI ‘jugqx cfcI’ pMjfbI smfj dy dMB nUM qoVn leI ivdroh krdI hY, jo ijnsI (sYkUsLaYltI) rUp ivwc pRsquq huMdf hY, BfvyN jugqx cfcI df ieh roh pRgqIgfmI rUp ivwc sfhmxy afAuNdf hY, pRMqU Aus kol afpxI mukqI leI koeI rfh nhIN hY.

   sfDU ibinMg sfmMqI swiBafcfr dy bo mfrdy CwpV nUM pUrn dy XqnF ivwc hY. kOm, Drm aqy swiBafcfr dy nFa ’qy ies CwpV nUM bcfAux dy XqnF ivwc ruwJy sfmMqI lok smfj nUM puwTf gyVf dyx dy cwkr ivwc hn, pRMqU smyN nUM kdy puwTf gyVf nhIN afAuNdf. lyKk ies pRqI afsLfvfdI hY ik ieh CwpV rUpI smfj pUiraf jfvygf, ikAuNik Auh smJdf hY ik sfihq df mnorQ huMdf hY. vrqmfn smyN ivwc mfnv/pMjfbI smfj leI jugqUaF dI hoNd Kqrnfk hY, jo sfmMqI aqy burjUaf burfeIaF nfl nwko-nwk Bry amfnvI mnuwK dI isrjxf vwl Aucycy ruwJy hoey hn. ienHF ‘jugqUaF’ ny hI mfnvI irsLiqaF, dosqIaF nUM iCwky tMg idwqf hY. pUMjI leI hr mnuwK nMgf ho ky bfjLfr ivwc nwc irhf hY. KuddfrI pUMjI ivwc prvriqq ho geI hY. bdysL jFdy qy vwsdy pMjfbIaF dy jIvn nUM jfnx leI ‘jugqU’ mhwqvpurn rcnf hY.

   sfDU ibinMg ieh ‘afqm-kQf’ ilK ky iewk nvIN qknIk nUM pMjfbI sfihq dy rU-b-rU krdf hY. Aus ny jugqU smfj dy lMmy aMqrfl nUM afpxI ies kQf aMdr smoieaf hY. ieh afqm-kQf bhuq GtnfvF nUM afpxy aMdr smox dI kfhl ivwc afpxI klfqimkqf dy Aus jlOa nUM pysL nhIN krdI , jo pihly aiDafey Xfin ik bdysL jfx qoN pihlF dy jugqU aqy ipMz ivwc pysL huMdf hY. pihly aiDafey ivwc klfqimkqf, ktfKsL bhuq sUKm hn, pRMqU bfhr jfx qoN bfad GtnfvF dI lVI df vhfa eynf iqwKf hY ik ieh irporitMg df rUp Dfrn kr lYNdf hY, BfvyN ik afqm-kQf iewk qrHF dy svY bfry irporitMg hI huMdI hY, pr ibinMg kihMdf hY ik “jugqU iewk Kfls mnGVq pfqr hY. jugqU iewk ivakqIgq pfqr nfloN vwD dunIaF nUM dyKx smJx df iewk ivsLysL njLrIaf hY.” ies leI ies afqm-kQf nUM irporitMg bxn qoN vrijaf jf skdf sI. ies qrHF jugqU sUcnf qF bhuq idMdf hY, pRMqU sUKmqf qoN AUxf rih jFdf hY. jugqU iewk Klnfiek dI afqm-kQf hI nhIN, sgoN smfj ivwc ivcrdy jugqUaF nUM vyKx-jfxn df drsLn vI hY. ies bfry hor vI ivsQfr nfl iliKaf jf skdf hY, pRMqU smys ies dI iejfjLq nhIN idMdI. pMjfbI dy iewQy aqy AuWQy vwsdy pfTkF nUM ‘jugqU’ jLrUr pVHnf cfhIdf hY.

 

e-mail: Likhari


© likhari: Punjabi Likhari Forum-2001-2004