lyK/Koj/aflocnf/ivcfr/pTn/irvIAU

 

sLmsLyr isMG sMDU dy gLjLl sMgRih

‘bx sLuaf qUM’ 'qy crcf

-ksLmIrf isMG cmn -

 

 

‘bx sLuaf qUM’ sLmsLyr isMG sMDU df qIsrf kfiv sMgRih hY. sfihqkfr qy alock iekbfl arpn, dy kQn anusfr ‘sLmsLyr isMG sMDU kYlgrI ivc iewk cricq nF hY. sLfied hI pMjfbI BfeIcfry coN koeI aYsf ivakqI hovy ijhVf ies nF qoN vfkP nf hovy. Auh hr Kyqr ivwc, cfhy Auh Dfrimk hovy jF rfjnIiqk, sfihqk jF swiBafcfrk, pUrI qrHF srgrm hY. sfihqk hlikaF ivwc Aus nUM sfry hI cMgI qrHF jfxdy hn. Auh iksy jfx pCfx df muQfj nhIN. Aus dIaF rcnfvF sQfnk mYgjLInF df sLMgfr bxdIaF rihMdIaF hn’.

sLmsLyr isMG sMDU ny afpxf pihlf gLjLl sMgRih ‘gf ijLMdgI dy gIq qUM’ afpxI Aumr dy 66vyN vrHy ivwc kYlgrI ivKy mfrc 2003 ivwc Cpvf ky pfTkF dI JolI pfieaf sI.ies gLjLl sMgRih ivwc 99 gLjLlF hn. 99 dy nf pUry hox vfly cwkr df sbUq dyNidaF sMDU ny 2005 ivwc afpxf dUjf kfiv sMgRih ‘joq sfhs dI jgf’ Cpvfieaf. ies ivwc 40 gLjLlF, 10 gIq aqy 29 kivqfvF sn. aqy hux 2006 ivwc AuhnF df 112 gLjLlF qy aDfirq qIjf kfiv sMgRih ‘bx sLuaf qUM’ Cpky pfTkF dy rUbrU hY. ieh pusqk vI kYlgrI ivwc hI CpI hY. ijs lgn nfl sMDU horF 65 sfl dI Aumr ivwc gLjLl rcnf dy Kyqr ivwc pYr Diraf qy pRfpqIaF kIqIaF Aus dI BrpUr dfd dyxI bxdI hY. hux qk Auh 251 KUbsUrq gLjLlF pMjfbI sfihq dI JolI pf cuky hn.

sMDU nUM sLfier bxfAux ivwc pMjfbI kvIaF qy sfihqkfrF dIaF ilKqF dy nfl nfl bIbI muihMdr kOr dy ipafr df vI vwzf Xogdfn hY. AuhnF df ipafr prvfn ciVHaf qy 3 dsMbr 1960 nUM AunHF dI sLfdI ho geI. afpxy jIvx sfQI nfl Aus nUM aQfh ipafr hY. sMDU hurF df kQn hY ik ‘kivqf ilKx df sLOk mYnUM 1954 qoN hI sI. muihMdr dy ipafr ny afp muhfry mYnUM kivqf ilKxI isKf idwqI sI’.

gIq gLjLl qy kivqf jo vI kihMdf hF
drd idly df ltlt dIpk ho bilaf.
lwK BulfvF qYnUM cfhy rfq idny
sfhF ivc vI nfm muihMdr hY rilaf.
……aqy
jd qUM nhIN aihsfs qyrf nfl hY
bIqy smyN dI Xfd vwsy idl dI qYH.
mihkF BrI bx cfnxI AuqryN sdf
hr gLjLl qy hr gIq ivc qyrI hI lY.
…… aqy
dr aqy dIvfr vI hux jfxdy
vFg bfxI rojL jpdF mYN jo nF.
ieh ivCoVy myl dI afvfjL ny
gIq gLjLlF mYN ie’ ijhVy rojL gF.

jfgRq cyqnf vfly mnuwK dI soc aqy prvfjL Aumr vwzI hox nfl kmjLor nhIN huMdI. ZlI Aumr dy bfvjUd cyqnf dy KMB lfeI sMDU nHyiraf nUM kdy jugnUM, kdy dIpk aqy kdy subh dI lflI bxky cIrdf hY. eyQy hI bws nhIN Aus dI qF ieh vMgfr hY ik:

bx sLuaf qUM nHyiraF dI ihwk nUM vI cIr dy
jo jLmfnf bdl dyvy klm nUM qfsIr dy.

sMDU hurIN gOrimMt kflj luiDafxy qoN aYm[ ey[ kridaF 1956-57 ivwc kflj mYgjLIn ‘sqluj’ dy aYzItr rhy qy Pyr 1957-58 ivwc mflvf tRyinMg kflj luiDafxf qoN bI[tI[ kridaF kflj mYgjLIn ‘mflvf’ dy aYzItr vI rhy. 1960 ivwc gFDI ividaf mMdr, srdfr sLihr, rfjsQfn qoN aYm[ aYz[ kIqI.

1997 ivwc kYlgrI afky AuhnF Pyr ilKxf sLurU kr idwqf. myry nfl AunHF df myl pMjfbI sfihq sBf, kYlgrI ivwc hoieaf aqy gLjLl ilKx df sLOk myry sMprk qy pRyrnf nfl ipaf. Aus df kQn hY:

cmn ny jo bfgL lfieaf gLjLl df
pnipaf hY sLOk Aus dI hyT CF.
gLjLl dI jo ltk lfeI cmn ny
sLOk myrf gLjLl suhxI mYN khF.

pRoPYsr AUDm isMG sLfhI (aimRqsr) dy kQn anusfr “gLjLl iswky-bMd aqy krVy isrjn-ivDfn dI pflxf krn vflI isnP hY. iek ivsLysL arUjLI-jLbq ivc rcnf nUM bMnHxf aqy isrjxf hfrI sfrI df kMm nhIN ……gLjLl df sLfier mDU-mwKI vFg ijLMdgI dy bfgL ivwcoN BFq BFq dy rMgF-sugMDF df aimAuN iekwTf krky ies dy Cwqy nUM Brdf hY. Coty afkfr vflI gLjLl ivcfrF dI ivsLfl kihksLF hY.………sLfier jjLbfqI qOr qy jfgruk, bOiDk qOr qy rYsLnl aqy sdfcfrk qOr qy eImfndfr hMudf hY. sLfierI AusdIaF krqfrI GVIaF dI Gflxf huMdI hY. ies vyly Auh anyk simaF, sQfnF, aqy scfeIaF nfl vrosfieaf huMdf hY. Auh Aukfb vFg bhuq AuWcf AuWzdf hY. AusdI vyKxI jg vyKxI nfloN ikqy mhIn huMdI hY. Aus dI pfrKU pRiqBf Kry Koty dI pCfx kr lYNdI hY.……Auh smkflI jIvx df XQfrQk ivKflf ies leI pfAuNdf hY ik jo hY Aus pRqI afpxy pfTkF ivwc cyqnqf pYdf kr sky aqy jo hoxf cfhIdf hY AusdI pRyrnf dy sky”. sMDU dI gLjLl goeI Aukq kQn qy BlI BFq pUrI AuqrdI hY.

sMDU nUM afpxI jnm BUmIN nfl aQfh ipafr hY Auh afpxy ipMz (sihjrf, qihsIl ksUr, ijLlHf lfhOr, pfiksqfn) Pyrf pfAux qy Aus dI hvf leI hfly vI qrsdf hY qy eIdF qy purbF dy vMzy jfx dI ksk mihsUs krdf hY:

ijs dy CuihaF Pul iKV pYNdy mYN zIkF Es hvf nUM
idl dy bUhy bfrI KuwlyH af muVky Pyrf pf qUM.
Kymkrn nUM jFdf rsqf jF BUry qy kqlUhI
rwqoky df mylf cyqy KMzoN bxdI imwTI rUM.
eIdF awj prfeIaF hoeIaF qy purb gey ny vMzy
sB dy mUMhIN qfly lwgy hux koeI nf krdf cUM.

pMjfb dI DrmF dy aDfr qy hoeI vMz Aus nUM hux qk vI rVkdI hY. Aus dI Dfrnf hY ik ies vMz dy bfvjUd vI bolI aqy lok-kQfvF dy ivrsy rfhIN bxI sFJ lokF nUM iKwcdI, mohMdI, nyVy ilafAuNdI qy afps ivwc joVdI hY:

iek qoN do pMjfb bxfey DrmF dy tkrfvF ny
mohn afky iPr vI sB nUM ikwsy pMj dirafvF dy.
eIkx afky myry idl nUM XfdF ny hY Gyr ilaf
sfvx dI ruq Gyrn jIkx Jurmt afx GtfvF dy.

Aus df pwkf ivsLvfs hY ik iehnF vMzIaF dy bfvjUd swq smuMdr pfr vI mfq bolI sfnUM af joVdI hY:

jLulmF dI ies bylf aMdr QF QF kfql Twg Aucwky
vMzI sfrI DrqI bYTy vMzI bolI vIry mFvF.
vMzy nfnk qy mrdfny isMG Piqh qy Piqh muhMmd
rfm rhImF dI ies vMzI vMizaf pMjF hI dirafvF.
mF bolI pr muV af joVy lMG sq smuMdr Gr qoN dUry
eys plfqI afsf sdky PolF mMdr qy drgfvHF.

kYnyzf jF dunIaF ivwc ikqy vI rihMidaF jy asIN afpxy Gr ivwc pMjfbI nhIN boldy qF bwcy nf isrP afpxI bolI Buwl jfxgy sgoN Aus nUM qOKlf hY ik Aus hflq ivwc gLYr soc aqy gLYr Drm vI bwicaF dy mnF qy afx Gr krygf.

qoqly bolF ‘c mYnUM, afx poqI puwCdI
gRYNz-pf kI kfgjLF qy, Gcmcolyy mYN krF.
Buwl jfvxgy inafxy, Gr pMjfbI bolxI
gYr afky Gr krygf, Drm, socF, jjLibaF.

pr Aus leI qF sfrI DrqI hI Aus dI DrqI mfqf hY. sfrI DrqI nUM mF smJx vfly ies sLfier ny eysy Bfvnf aDIn 2003 ivwc kYnyzf dy rfsLtrI gIq ‘E kYnyzf’ df pMjfbI qy Pyr ihMdI rUp iqafr krky kYnyzf Br ivwc nfmnf KWitaf. hux Aus ny albrtf dy gIq ‘albrtf’ df pMjfbI rUpFqr iqafr krky iek hor mwl mfr vKfeI hY ijs qy sfnUM sfiraF nUM bVf mfn hY. Aus dIaF ieh pRfpqIaF kYnyzf dy ieqhfs ivwc sdf jfxIaF, srfhIaF qy Xfd rKIaF jfxgIaF. albrtf dy sLqfbdI jsLnF smyN albrtf srkfr vwloN sMDU nUM snmfinq vI kIqf igaf.
sLmsLyr sMDU bhuq nroeI qy jfgRiq soc aqy qIKx buwDI df mflk hY. lokqMqr qy sfrI dunIaF nUM bVIaF afsF sn pr jd sfmrfjI qfkqF mfnvI nYiqk socF qy kdrF kImqF Bulfky bMdUk dI nok qy iks dUsry mulk ivwc lok rfj dI sQfpqI krn dy KLUnI zrfmyN KyZ rhIaF hn. aijhI hflq ivwc lokF dI afsQf lok rfj qoN GtdI jf rhI hY. vwzy duwK dI gwl qF ieh hY ik iek pfsy sfrf sMsfr rMg, nslF, mjLhbF qy nPrqF ivwc vMizaf ipaf hY qy jMgbfjL sfrI DrqI qy qbfhI mcf rhy hn. sfmrfjI qfkqF lok qMqr df mKOtf pfky sfrI dunIaF nUM zrf rhIaF hn. QF QF inrdosLF df KUn zulH irhf hY. ieh vyK sLfier klp AuTdf hY:

bysurI hux lwgdI hY lok rfjI gwl vI
hr mulk ivwc CyV bYTf sfmrfjI lfm hux.
……aqy
lokF dy ies rfj dy aMdr rfj nf idsdf lokF df
aYsI hux ko bxq bxfeIey lokF df ieh rfj bxy.

sMDU luwt Ksuwt qy jMg jdl df ztky vroD krdf hY, amn df hfmIN hY qy jl rhI sfrI DrqI qy Auh eykqf qy amn dI vrKf nUM qFGdf hY:

hY jMgbfjLF dI sqfeI Drq ieh
hn sLihr Julsy jl rhI hY hr glI.
---aqy
KUn Aubfly KLUnI holI nPrq dI
idl cfh ko amnf df rMg afx mly.
ikx imx ikx imx brs rhI hY bslI qy
XfrF vFGUM imwtI pfxI imlx gly.

sfrI mKlUk nUM iek njLr nfl vyKx vfly ies kvI nUM jMg jdl dI pIV nhIN BuwldI qy Auh Kyq bMjr krn vfly aqy mFvF aOqrIaF krn vfly by-pIr jMgbfjLF dI iBank cfl nUM TwlH pfAux dI qdbIr krn leI sfnUM pRyrdf hY:

itm itmfky nHyiraF nUM cIr df
kr igaf jugnUM qy kMm sLmsLIr df.
jMgbfjLF dI iBank cfl nUM
TwlH pf kr afsrf qdbIr df.
aONq mFvF Kyq bMjr kr irhf
hY mukflf aONqry by pIr df.
kI suxfvF gIq qy kI gLjLl gF
rwq awKoN rUp Dfry nIr df.

aYNvYN BMg dy BfVy mfrI jf rhI mnuwKqf dI pIV nfl Auh qVp AuTdf hY aqy imhnqF dy bl DrqI qy surg ilafAux qy eykqf df mYkdf vsfAux leI qFGdf hY:

iek Bfldf hY rihmqF ko Bfldf hY dOlqF
mYN BfldF Auh mYkdf jo vwl dwsy jIx df.
jy pIx df hY sLOk qF iPr jfm aYsf Bfl qUM
jo nPrqF nUM Kordy aYsI mjLf hY pIx df.

aMDivsLvfs qy krm kFzF dy ipClwgF vfly Drm Aus leI bykfr hn qy iensfn bxky ijExf hI Aus leI AuWqm Drm hY. Auh eyk ipqf eyks ky hm bfirk df anuXfeI hY aqy hr iksm dy kwtVpuxy dy ivruwD hY:

vyKx nUM qF vyKo Xfro, Drm bVf guxkfrI hY
hr Drm df dfavf eyho, dunIaF Aus ny qfrI hY.
qoqy rtnf df nf koeI, lfB kdy vI hoieaf hY
kwtVpx ny ies dunIaF qy, lwKF Klkq mfrI hY.

Drm dy nF qy ho rhy kucfilaF nUM vyKky kvI ikrqI hwQF ivwc irsdy CfilaF aqy mfns Kfxy kOzy rfksLF dy rfj aqy rotI leI ivkfAU votF dI bfq pfAuNdf kihMdf hY:

bfbf kyhy DrmF dy rKvfly
kYsy krdy KyKx kYsy cfly.
mwQIN itwky lfky mfrn horF
hwQIN CurIaF qy ikrpfnF vfly.
bFgF dy dy suwqf rwb jgfvx
vfvx vfjy Zolk qy KVqfly.
rfj kryNdy kOzy mfns Kfxy
ikrqI hwQF ivwcoN irsdy Cfly.
vot vkfAU hr QF rotI Kfqr
hr QF hfkm bxgy idl dy kfly.
……aqy
qyjL hvf ivc kd qk sMDU, dIvf rojL jgfvyNgf
lohf lYxf sc dI Kfqr, kd qk vcn inBfvyNgf.
mMdr msjd mwlI bYTY, hr QF toly TwgF dy
qfVI lf ky bYTy sfry, iks CqrI qy afvyNgf.

kvI nym,Drm nUM vI ijLMdgI leI jLrUrI smJdf hY pr Auh vfDU Dfrimk rIqF nUM iqafgky swc nuM pihcfnx qy afpxf Drm bxfAux leI pRyrdf hY:

sc nUM apxf Drm bxfvo Cwz ky JyVy rsmF dy
ies qoN vDky Drm nf koeI sB lI jo guxkfrI hY.
Cwz duafry mMdr msijd jy qUM Aus nUM pfxf hY
pihcfn sLkl hr bMdy ivc jo Aus cojI DfrI hY.

pr Aus df iesLt iksy iek rUp rMg jF Dfrnf ivwc bwJf hox dI QF kUV dI pfl ZfAux vflf hY. qF hI Auh vMgfrdf hY ik afE rlky pKMzI toilaF nUM pCfVIey qy igafn dI joq jgfeIey.
sihj DfrI nfm DfrI kys DfrI ny bVy
kUV dI jo pfl Zfvy iesLt aYsf qUM iDaf.
……aqy
rlky pCfVo dosqo, toly pKMzI Drm dy
joqI jgfvo iĠafn dI, hux Pyr qoN ivc gurGrF.

rsiqaF dy ibKVy qy purKLfr hox dy bfvjUd vI sMDU drd vMzfAux aqy kMizaF ivwc iGry hox qy vI gulfb vFg KusLbo vMzx leI pRyrdf hY.
drd hovxgy dvf jd, qUM lvyNgf ieh vMzf
sfQ drdF df bxygf, dosqI iek dyr pf.
nfl KLfrF jo iBaflI, pFvdy ny smJky
kMizaF dy ivwc rihky, mihk dyNdy by bhf.

sLfhF ny ies DrqI nUM sdf vMzky rfj kIqf hY ies leI sLfier sfnUM iehnF rMg nslI ivqkiraF qoN sfvDfn krdf hoieaf kihMdf hY:
ies Drq nUM sLfhF sdf hY vMzIaF ivc vMizaf
qUM Cwzdy hux bMidaF nUM rMg nslIN vMzxf.

sMDU ny ijwQy iviBMn ivisLaF nUM afpxIaF gLjLlF ivwc pysL kIqf hY EQy rUpk pwK qoN Auh suMdr klfqmk jugqF dI vrqoN vI krdf hY. Aus ny nvyN pRqIk ibMbF dI isrjxf kIqI hY. Auh srbwq df Blf cfhux vflf amn psMd sLfier hY ijs nUM jMg nfl nPrq hY.

sMDU dIaF ienHF gLjLlF ivwc vjLn pwKoN ikqy kmIN nhIN. qgLjLl vI hY qy rvfnI vI. sLurU qoN AurdU PfrsI piVHaf hox krky ijwQy Auh AurdU PfrsI dy sLbdF dI vrqoN afm krdf hY. sMDU ny muhfvry, ibMbF, prqIkF, nYiqkqf, jIvn jfc, Gr df ipafr, dysL ivCoVy dI ksk, smfijk jLuMmyvfrIaF Biraf ipafr anuBv, suhj suafd, smkflI smfijk-rfjnIiqk coBF, afpf vfrdI svY pVcol dIaF JlkIaF nUM idliKcvyN qy nvIn ZMg nfl ienHF gLjLlF ivwc pysL kIqf hY. iehnF rfhIN afpxI ijLMdgI dy BrpUr qjrby qy anuBv bhuq hI suhxy qy kfivmeI ZMg nfl pysL kIqy hn. sMDU suihrdqf aqy sfP goeI nfl kihMdf hY:

qfiraF dy vFg sUrj sfmHxy
cmkdf hF Xfr apxy mYN grF.
rIn Br jugnUM hY krdf cfnxf
mYN inmfxf hI shI cfnx qy hF.

mYN sLmsLyr isMG sMDU nUM ies vDIaf gLjLl sMgRih leI vDfeI pysL krdf hF aqy AunHF dI vDIaf sfihqk rcnf df iesqkbfl krdf hF! afs hY sUJvfn pfTk AunHF dy gLjLl sMgRih ‘bx sLuaf qUM’ df pUrf afnMd mfnxgy.

ksLmIrf isMG cmn 8231 Saddle Ridge. NE. Calgary Phone/Fax (403) 248-2841

(21 mfrc 2006)

********************

 

e-mail:
ilKfrI
Likhari


İ likhari: Punjabi Likhari Forum-2001-2006