lyK/Koj/aflocnf/ivcfr/pTn/irvIAU

 

 

lok mfniskqf dIaF qYhF df mMQn:
zf[krmjIq isMG dI pusqk
'lok gIqF dy nfl nfl'

-zf[ AuimMdr jOhl-

 

   pMjfbI lokXfink smwgrI aqy ivsLysL kr lok gIqF dy iekwqrIkrn df kfrj Bfvy pMjfbI ivc lwgBwg cflI pMjfh sfl pihlf afrMB ho igaf sI prMqU lok gIqF dI isrjxfqmk pRikiraf nUM smJx smJfAux dy XqnF dI Aumr ajy bhuqI nhIN.

   afrMB ivc lok-sfihq pRqI pMjfbI ivc pYdf hoeI cyqnf ny lok gIqF dy iekwqrIkrn nUM hI eynf mfx mwqf kfrj smiJaf ik ieMnHF gIqF dy aiDaYn ivsLlysLx dI cyqnf df pYdf hoxf iPr ies siQqI ivc eynf sihj nhIN huMdf.

   lokXfn sMbMDI pMjfbI ivc hoey kfrjF dI pRikrqI dy afDfr qy vrgIikRq krn df Xqn krIey qF hux qwk ivdvfnF dIaF vwK-vwK phuMcF nUM iqMn pVfvI pRikiraf ivc smiJaf jf skdf hY. muwZlf kfrj lokXfink smwgrI dI sFB sMBfl/ iekwqrIkrn pRqI Bfvuk phuMc vflLf pVfa hY. dUjy pVfa AuWpr akfdimk phuMc dy afDfr ‘qy lok smwgrI aqy lok isrjxfvF dI inrK prK nUM ivigafnk lIhF Aupr nijwTx df muwlvfn kfrj sfhmxy afieaf aqy qIsry pVfa qy afAuNidaf lok-isrjxfvF dI isrjx pRikiraaf qwk phuMcx dy Xqn sfhmxy afAuxy surU hoey hn. awj dy sMdrB ivc gwl krIey qF ‘lok gIqF dy nfl-nfl’ nUM iesy pRsMg ivc smJx dI loV hY.

   ‘lok gIqF dy nfl nfl’ zf[ krmjIq isMG df kfrj dUhrI pRikqI vflLf kfrj hY . sLbd isrjxfvF nUM afm smJxf AuNJ hI sihj nhIN huMdf. ieh isrjxfvF jIvx dI afm vrqoN ivhfr dI rutIn (inwq pRqI) nUM qoV ky nvyN rUpF ivc ZlIaf hoeIaF huMdIaF hn. (Deviational forms) pr ieh pusqk qF lok kfiv isrjxfvF nUM punr isrjxfvF ivc lMGf ky pRsquq kr rhI hY. ieh punr isrjxf ivsLlysLx dI ivDI ivDfn ivc Zl ky afpxy nksL GVdI hY prMqu ieh ivsLlysLxfqimkqf kfrj aijhI isrjxfqimk sfriQkqf vjoN sfhmxy af irhf hY ik ies ivcoN lok mfniskqf dy bxdy ivgsdy nksLF dI toh imldI hY aqy Auh vI AunF dy smfijk pRsMg ivc BfvyN ik ieh pysL ho irhf pRsMg lyKk dy svY ivcoN dI hI ho ik inkilaf hY. lok pRsMgf hUM KolHx isrjx ivsLlyisLq krn dI ieh jugq pMjfbIO ivc invyklI hY. ies jugq nUM ies qrF vI pCfixaqf jf skdf hY ik zf[ krmjIq lok isrjxfvF nUM ivsLsLt isrjxf dy rMg ivc rMgdf hoieaf invykly lok sMsfr ivc Auqrdf qy pfTkF nUM Auqfrdf hY.

   sfihq isrjxf XQfrQ nfl sMvfd rcfAuNdI hoeI afpxy nksL GVdI hY. pr ieh kfrj ivrsy aqy ivrsy dIaF isrjxfvF nfl sMvfd ivcoN pYdf hoieaf kfrj hY. lok mfniskqf jo lok gIqF rfhIN sFBI hoeI huMdI hY Aus nUM awj dy pRsMgf ivc KolHxf aqy Aus dIaF prqF nUM Proldy qury jfxf ies kfrj dI rcnfqimk jugq hY.

   ieQy lok mfniskqf dy bdldy qyvrF nUM lok gIqF ivc pCfxn df Xqn sfhmxy af irhf hY. bdldy qyvrF nUM pCfnxf BfvyN sihj jfpy pr ieh kfrj qyvr bdlfAu dy kfrnF dI insLfndyhI Aupr vI itikaf hoieaf hY. mfnvI irsLiqaF aqy mfnvI krmF pRqI krmF nUM jo mUl kfrn gqI idMdf hY Auh hY afriQkqf. afriQkqf hI mfnvI irsLiqaF dy gTn ivgTn ivc mUl BUimkf vjoN hfjr hY BfvyN ik kuJ hor kfrx vI gOx pwDr Aupr pCfxy jf skdy hn.

   ieh Koj kfrj lok kfiv ivcly ibrqFiqk ivDI ivDfn nuM smJx dy rfh vI qurdf hY. lok kfiv ivcly pRqIkF nUM pMjfbI siBafcfrk sUJ mfzl anusfr KolHx dI pRikrqI vflLf ieh kfrj lok gIqF dy ibrqFiqk muhFdry nUM gIqF ivcly QIimk juwtF ivcoN inkl irhf pCfxdf hY. pRikrqk pRqIkF/juwtF dI srl suBf vflLI hoNd ikvy smfijk pRqIkF/jugqF dI jitl hoNd sfhmxy quwC hY, ieMnHF gIqF dy ibrqFq pRbMD nUM smJidaf sihjy hI pCfxI jf skdI hY.

   ‘jy qUM pMj swq hor ivafh leyNgf’ dy sMdrB ivc jMgl ‘c DUxf(DUaF) lfAux dI mrd vloN DmkI aOrq dI mfnisk siQqI Aupr koeI asr nhIN idKfAuNdI, aOrq iDr siQqI ivc pujLIsLn leI rwKdI hY pr iPr ‘hor ivafh lAUNgf dI smfijk muhFdry vflLI DmkI-jugq aOrq nUM iPr aDIngI dI inqf pRqI ivc Zfl idMdI hY:

jy qUM pMj swq hor ivafh leyNgf, vy mYN sony dI
vy mYN sony dI topI bxf dAuNgI, ivc cFdI df
ivc cFdI df roV puaf dAuNgI, bYTf pIaf kr
bYTf pIaf krI iclm qMmfKUey dI, bYTf pIaf krI. ( pMnf-26)

   lok kfiv dI ibrqFq jugq siQqIaF, ivafkqIaF, irsLiqaF, guxF-aOguxF dy ivroD juwtF ivcoN afpxf Ausfr AusfrdI hY. (mornI/ kflIL BUqnI-pMnf17, sky aqy ccyry irsLqy, pMnf-20) prMqU ies AusfrI ivc rcnfqimk Auhly dI jugq ‘nYxF dosqI lf leI ey’ vrgy gIqF ivc sihjy hI pCfxI jf skdI hY. “ies gIq dI sB qoN vwzI ibrqFqk sPLlqf hY ik Aus ny rfxI dy mfnisk afisLaF nUM hux qwk iblkul jLfihr nhIN hox idwqf.” ( lok gIqF dy nfl-nfl,pMnf-22[)

   iesy gIq dy pRsMg ivc rfxI vwloN CINbx df kql aqy kql nUM rfjy vwlo sihj hI cuwp cfp mOq nUM hoxI mMn ky mMn lYxf ies duKFq nUM sihjqf ivc svIkfr lYxf hY. iDafn gocry rwKx dI loV hY ik pfT dy arQ aijhI tYkst nUM dyKidaF jLrUrI nhIN ik hr vfr lok sfihq ivc iekihrI ibrqFqk prq ivc hI pey hox. ies pfT df iek pRvcn ies qrF vI KulHdf hY ik rfjy vloN duKFq dI svIikRqI asl ivc rfjy dI mfniskqf ivc peI sQfpqI nUM sQfipq rwKx dI jugq vjoN pCfxI jf skdI hY. rfjf lok-lwj dI jugq apxfAuNdf idKfeI idMdf hY pr sQfpq nUM itkfeI rwKx dI jugq hI duKFq nUM mMn lYx vjoN dyKI jf skdI hY.

   zf[ krmjIq isMG df ieh kfrj anykfF aijhy lok ibrqFqF dI insLfn-dyhI kr irhf hY jo afm nhIN. ijvyN ikwsf sLFqI df( pMnf-48, PrIdn/ srbx, kQf ivc Brf afpxI BYx nUM sfihb kol pysL krdf hY. lyKk dy sLbd “ieh igrfvt dI hwd hY” ies qrHF df jo ivsQfr ies lok gIq ivc pysL ho irhf hY ieh lok mfniskqf dy mycy dy moitPF dI lVI nhIN jfpdI. ieh hr pwDr qy pRmfx dI jugq hY. prFhx (deviation) dI jugq lok sfihq nUM afm qOr qy mycy nhIN afAuNdI ikAuN ik lok sfihq nUM smJx vflLy afm sfDfrn lok sihj smJ ivcoN lok sfihq gRihx krdy hn iesy leI ies qrHF df prFhx ivsLst sfihq dI jugq vjoN sfhmxy afAuNdf hY ijs dIaF ivsLst sfihq ivcoN anykf AudfhxF pUrn Bgq ivcoN leIaF jf skdIaF hn pr apvfd lok sfihq ivc vI pey huMdy hn iehI lok gIq nhIN sfzIaF lok kQfvF ivc ies qrF dy pRsMg mOjUd hn.

   zf[ krmjIq isMG df ieh kfrj lok nfiekF nUM lok swiBafcfr d sMDrBF ivcoN pCfnx dy XqnF vflLf kfrj hY. ‘tolIN bfpU isMG sBIey’, ‘mr jfx isMG sBIey’, ‘isv sMLkr hwsdy ny’ ‘qyrI qF jfq koeI nhI vy isLvjI’ dI gwl krdf ieh rcYqf kihMdf hY, “lok nfiekF qy dyviqaF nUM sMpRdfiek qwqF ny iek sMpRdfie ivsLysL dy PfsIvfd nfiek qy dyvqy bxf ky rwK idwqf hY, iesy leI lokF dy ivrsy dI shI rUp ivc pihxcfx awj pihlF nfloN vI vDyry jLrUrI hY.” (pMnf-85[)

   smuwcy rUp ivc kih skdy hF ik ijwQy ieh Koj kfrj lokgIqF nUM punr isrjxf dy rfh qordf hoieaf afpxf invyklLf muhFdrf isrjdf hY AuWQy lok kfiv rfhIN pysL ho rhI lok mfniskqf dIaF qYhF dI inrK prK ivc juwitaf hoieaf hY. BfvyN lok mfniskqf dI toh tohxf ieMnf sihj nhIN huMdf iPr vI ieh KOj BrpUr isrjxfqimk kfrj invyklLy nksLF vflLf kfrj hY. pr awj dy Xuwg dIaF loVF hor pycIdf hn. qyjLI nflL bdldIaF ijLMdgIaF pRsiQqIaF aqy jIvn srokfrF nUM smJx-isrjx leI loV lok-pfT (folk text) pUrx lok sMDrBF ivcoN pkVn dI hY BfvyN ik ilKqI sLbd dI asIm smrwQf hY pr lok mfniskqf jo sLbdF dy pRgtf smyN srIrk mudrfvF (body language) rfhIN sfhmxy afAuNdI hY Aus nUM pkVn qy sFBx leI afDUink sfDnF dI vrqoN lokXfink smwgrI dy aiDaYn ivsLlysLx ivc hor vDyry shfeI ho skdI hY.

20/75, gfrzn klonI,
jlMDr, pMjfb, ieMzIaf
Phone:0091 181 98154 21999

 

hor rcnf pVHn leI kilwk kro:

rfjnIqk pRiqbwDqf df kvI hrBjn isMG huMdl {kivqf dI qlfsL (cOdF kfiv sMgRihaF df smuwc) dy afDfr qy}: zf[ krmjIq isMG

zf: pRIqm isMG kYNbo dIaF kuJ hor rcnfvF:
myrf pYirs df sPr pRBfv df jfdU brqfnvIN pMjfbI khfxI dI pRikrqI qy pfsfr
brqfnvI pMjfbI nfvl iek aflocnfqmk aiDaYn

brqfnvI pMjfbI nfvl iek aflocnfqmk aiDaYn
(1990-1996) zf: pRIqm isMG kYNbo

zf: pRIqm isMG kYNbo dI bhu-muwlI Koj-pusqk: “jLbq-sLudf pMjfbI kivqf”
(ibRitsL pRYs pfilsI qy rfsLtrI lihrF dy sMdrB ivc)
df iek aflocnfafqmk aiDaYn:
zf: guridafl isMG rfey

e-mail:
ilKfrI


© likhari: Punjabi Likhari Forum-2001-2005