ਕਹਾਣੀਆਂ

ਸੁਰਗ 'ਚ ਵਾਸਾ ਹੋਵੇ ਬਾਪੂ ਤੇਰਾ

-ਸ਼ਿਵਚਰਨ ਜੱਗੀ ਕੁੱਸਾ-

          ਬਾਬੇ ਮਿੱਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਘਰ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਦੱਸ-ਪੁੱਛ ਸੀ। ਬਾਬੇ ਦੇ ਤਿੰਨੇ ਪੁੱਤ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬਾਬੇ ਦੇ ਮੰਜੇ ਦੀ ਪੈਂਦ 'ਤੇ ਆ ਕੇ ਬਹਿੰਦੇ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਬੇ ਦੀ ਰੈਅ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਹੁੰਦਾ ਉਹ ਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਬਾ ਮਿੱਤ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਸੁੱਖ ਨਾਲ ਬਾਬੇ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨੇ ਨੂੰਹਾਂ ਸੱਤ ਬਚਨ ਦੀਆਂ ਭਾਗੀ ਸਨ। ਬਾਬੇ ਦੀ ਉਮਰ ਤਾਂ ਤਕਰੀਬਨ ਅੱਸੀ ਸਾਲ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਪਰ ਬਾਬੇ ਦੀ ਖ਼ੁਰਾਕ, ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਹੌਸਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਬਾਬਾ ਅਜੇ ਵੀ 'ਘੋੜੇ' ਵਰਗਾ ਸੀ।

          ਬਾਬਾ ਹਿੰਮਤੀ ਬਹੁਤ ਸੀ। ਸਵੇਰੇ ਚਾਰ ਵਜੇ ਉਠਦਾ। ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ। ਹਨ੍ਹੇਰੇ-ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਹੀ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਜੰਗਲ ਪਾਣੀ ਜਾ ਆਉਂਦਾ। ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ 'ਤੇ ਉਹ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਦੀ ਚਾਹ ਪੀਂਦਾ ਅਤੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਸੈਰ ਕਰਨ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ। ਅੱਸੀ ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਬੇ ਮਿੱਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਖੂੰਡੀ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਸੀ।

          ਪਿੰਡ ਦੇ ਬੁੱਢੇ-ਠੇਰੇ, ਬਾਬੇ ਮਿੱਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਘਰ ਵਿਚ ਇੱਜ਼ਤ, ਮਾਣ ਦੇਖ ਕੇ ਸੜਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰੀਂ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨੂੰਹਾਂ-ਪੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢਦੇ, ਹਨ੍ਹੋਰੇ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।

          -"ਮੇਰਿਆਂ ਸਾਲਿਆਂ ਦਿਓ-ਔਹ ਦੇਖੋ ਮਿੱਤੇ ਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲ-ਮਿੱਤੇ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਇੱਜਤ ਕਰਦੇ ਐ-ਨੂੰਹਾਂ ਨਿਰੀਆਂ ਈ ਸਤਯੁਗੀ ਐ-ਸਹੁਰੇ ਦੇ ਪੈਰ ਧੋ ਧੋ ਪੀਂਦੀਐਂ-ਤੇ ਐਥੇ ਜੇ ਮੈਂ ਕਿਤੇ ਨਹਾਉਣ ਆਸਤੇ ਕੋਸਾ ਪਾਣੀ ਵੀ ਮੰਗ ਲਵਾਂ ਤਾਂ ਕੁੱਤੇ ਟੱਬਰ ਨੂੰ ਸੱਪ ਈ ਸੁੰਘ ਜਾਂਦੈ-ਪਰਸੋਂ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਮੈਂ ਭੋਰਾ ਫ਼ੀਮ ਮੰਗੀ-ਕੰਜਰ ਦਾ ਹਾਰੇ ਦਾ ਧੁਆਂਖ ਲਾਹ ਕੇ ਦੇ ਗਿਆ।" ਪਾਖਰ ਬੁੜ੍ਹੇ ਨੂੰ ਲੂਹਰੀਆਂ ਉਠਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਹੀਣਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਨਿੱਘਰਿਆ ਜਾਪਦਾ ਸੀ।

          -"ਢਕਿਆ ਰਹਿ ਚੌਰਿਆ! ਢਕਿਆ ਰਹਿ! ਰੱਖ ਲੈ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਐ-ਤੂੰ ਏਸੇ ਕਰਤੂਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਈ ਐਂ-ਤੂੰ ਤਾਂ ਦੋ ਆਰੀ ਮਰ ਕੇ ਜੰਮ ਪਵੇਂ ਤਾਂ ਨ੍ਹੀ ਮਿੱਤ ਸਿਉਂ ਬਣ ਸਕਦਾ-ਉਹਨੂੰ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਵਾਉਣੀ ਆਉਂਦੀ ਐ-ਉਹਦੀ ਜਬਾਨ 'ਚ ਰਸ ਐ-ਤੇ ਤੂੰ ਐਂ ਡੋਕਲ ਚੌੜਾ! ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਨੂੰਹ ਚਾਹ ਫੜਾਉਣ ਆ ਜਾਂਦੀ ਐ ਤਾਂ ਤੂੰ ਅੱਖਾਂ ਈ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਗੱਡ ਲੈਨੈਂ-ਤੂੰ ਸ਼ੁਕਰ ਕਰ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਗਿੱਟੇ ਨ੍ਹੀ ਕੁੱਟੇ।" ਵੱਡੇ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਸੱਚੀਆਂ ਆਖ ਕੇ 'ਭੜ੍ਹਾਸ' ਕੱਢ ਲਈ ਸੀ।

          -"ਮੈਂ ਜੈਦਾਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਐਂ-ਜਾ ਕੇ ਡੇਰੇ ਬਹਿਜੂੰ-ਤੇ ਸਾਰੀ ਜਮੀਨ ਜੈਦਾਤ ਡੇਰੇ ਦੇ ਨਾਂ ਕਰਦੂੰ-ਚੱਕੀ ਫਿਰਿਓ ਠੂਠੇ-ਪੁੱਤ ਜੇ ਸੀਰੀ ਰਲਣ ਨਾ ਲਾਅਤੇ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਵੀ ਪਾਖਰ ਸਿਉਂ ਨ੍ਹੀ-ਤੇ ਆਹਾ ਜਿਹੜੀਆਂ ਬੁੱਲ੍ਹ ਕੱਢਦੀਐਂ ਨ੍ਹਾ-ਜੇ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਜੱਟਾਂ ਦੀਆਂ ਰੋਟੀਆਂ ਨਾ ਢੁਹਾਈਆਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਥੁੱਕ ਦਿਓ! ਮੈਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਕੰਜਰ ਨੂੰ ਕੱਲਰ ਆਲਾ ਕਿੱਲਾ ਈ ਸਮਝ ਲਿਆ? ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਪੈਰੀਂ ਹੱਥ ਲਾਓਂਗੇ-ਪੈਰੀਂ ਹੱਥ!" ਪਾਖਰ ਨੇ ਦਾਹੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾ ਕੇ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਹੁੰ ਜਿਹੀ ਖਾਧੀ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਬੋਲਦਾ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ। ਖ਼ੁਸ਼ਕ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਝੱਗ ਜੰਮ ਗਈ ਸੀ।

          -"ਟੂੰ ਲਾ ਲੈ ਡੋੜ ਡੇਹੜਾ ਲਾਉਣੈਂ! ਅਛੀਂ ਮੰਗ ਟੇ ਠਾਲਾਂਗੇ-ਟੇੜੇ ਮੂਹੜੇ ਹੱਠ ਨ੍ਹੀ ਅੱਡਡੇ-ਟੂੰ ਲਾ ਲੈ ਟਾਅ ਡੇਹੜਾ ਲਾਹੁਣੈਂ!" ਪਾਖਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਮੁੰਡਾ ਹਕਲਾ ਸੀ, ਮੋਟੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਕਾਰਨ ਤੁਤਲਾ ਕੇ ਬੋਲਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਗੱਲ ਸਾਫ਼ ਹੀ ਮੁਕਾ ਦਿੱਤੀ। ਛੜਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਭਾਬੀ ਅਤੇ ਭਰਾ ਦਾ ਪੱਖ ਕਰਵਾਉਣਾ ਤਾਂ ਕੁਦਰਤੀਂ ਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਭਰਜਾਈ ਦੇ ਮੋਢੇ ਪਿੱਛੋਂ ਉਚਾ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ, "ਤੂੰ ਲਾ ਲੈ ਜਿਹੜਾ ਜੋਰ ਲਾਉਣੈਂ-ਅਸੀਂ ਮੰਗ ਕੇ ਖਾਲਾਂਗੇ-ਤੇਰੇ ਮੂਹਰੇ ਹੱਥ ਨ੍ਹੀ ਅੱਡਦੇ-ਤੂੰ ਲਾਹ ਲੈ ਚਾਅ ਜਿਹੜਾ ਲਾਹੁੰਣੈਂ!"

          ਅੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਖਰ ਬੁੜ੍ਹਾ ਸੱਚ ਹੀ ਮੰਗੂ ਸਾਧ ਦੇ ਡੇਰੇ ਜਾ ਬੈਠਾ। ਉਹ ਮੰਗੂ ਸਾਧ ਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਵੇਰੇ ਸ਼ਾਮ ਟੱਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਖ ਵਜਾ ਛੱਡਦਾ ਅਤੇ ਰੋਟੀਆਂ ਝੰਬ ਛੱਡਦਾ ਸੀ। ਡੇਰੇ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਰੌਣਕ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਸੀ। ਬੁੱਢਾ ਦਿਨ ਰਾਤ ਖੋਏ-ਮਲਾਈਆਂ ਖਾ ਕੇ ਸੂਰ ਵਾਂਗ ਫ਼ੈਲਰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੰਨੇ ਵਰਗੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਗੱਡੇ ਦੀ ਸਧਵਾਈ ਵਰਗੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਅੱਖਾਂ ਮੋਟਰ ਸਾਈਕਲ ਦੀ ਬੈਕ-ਬੱਤੀ ਵਾਂਗ ਜਗ ਪਈਆਂ ਸਨ।

          ਹੁਣ ਪਾਖਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਿੱਤ ਸਿੰਘ ਬੁੜ੍ਹੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ ਸੀ। ਸਗੋਂ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਗਿੱਦੜ ਹੁਆਂਕਣੀਂ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਆਖ ਦਿੰਦਾ, "ਮੈਂ ਆਹ ਮਿੱਤੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੈਂ-ਦਿਨ ਰਾਤ ਨੂੰਹਾਂ ਪੁੱਤਾਂ ਦੀਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਖਾਈ ਜਾਂਦਾ ਰਹਿੰਦੈ-ਬਈ ਤੂੰ ਅਕਲ ਕਰ ਤੇ ਚੁੱਪ ਕਰਕੇ ਜੁੱਲੀ ਬਿਸਤਰਾ ਚੱਕ ਤੇ ਡੇਰੇ ਆ ਕੇ ਬਹਿਜਾ-ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਰੱਬ ਦਾ ਨਾਂ ਈ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੈ-ਲੋੜ ਈ ਨ੍ਹੀ ਘਰੇ ਗੋਲਪੁਣਾ ਕਰਨ ਦੀ-ਪਰ ਭਾਈ ਆਬਦੇ ਘਰ ਅਰਗੀ ਰੀਸ ਵੀ ਹੈਨ੍ਹੀ।" ਫਿਰ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਆਖ ਦਿੰਦਾ।

          ਬਾਬੇ ਮਿੱਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵਸਦਾ-ਰਸਦਾ ਘਰ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨੇ ਖਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਘਰੇ ਵੀ ਇਕ ਦਿਨ ਭੂਚਾਲ ਆ ਗਿਆ। ਇਕ ਦਿਨ ਵਿਚਾਲੜੀ ਬਹੂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਮਿਲਣ ਲਈ ਆ ਗਿਆ। ਕੁਦਰਤੀਂ ਵੱਡੀ ਬਹੂ ਸੁਖਦੇਵ ਕੌਰ ਪਿਛਲੇ ਅੰਦਰ ਬਿਮਾਰ ਪਈ ਸੀ। ਉਹ ਉਠ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦਾ ਸਿਰ ਨਾ ਪਲੋਸ ਸਕੀ। ਵਿਚਾਲੜੀ ਬਹੂ ਦੀਆਂ ਤਾਂ ਚੜ੍ਹ ਮੱਚੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਦਿਨ ਤਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕੌਰ ਸੁੰਨ-ਸਾਨ ਜਿਹੀ ਤੁਰੀ ਫਿਰਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਘਰ ਵਿਚ ਭੰਦਰੋਲ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਮਰਾਸੀਆਂ ਵਾਲਾ ਗੁੱਡਾ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ, "ਹਾਂ-ਹਾਂ ਜੀ-ਮੇਰਾ ਸੁੱਖੀ ਲੱਧਾ ਭਰਾ ਮਿਲਣ ਆਇਆ ਤੇ ਸੁਖਦੇਵ ਕੁਰ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਵੀ ਨ੍ਹੀ ਪਲੋਸਿਆ ਬਈ ਕਿਤੇ ਕੋਈ ਛਿੱਲੜ ਨਾ ਦੇਣਾ ਪੈ ਜਾਵੇ-ਬੱਸ ਘਸੁੰਨ ਅਰਗਾ ਮੂੰਹ ਕਰੀ ਕਰੀ ਅੰਦਰ ਈ ਲਿਟੀ ਰਹੀ-ਜਿਵੇ ਸੱਪ ਲੜਿਆ ਹੁੰਦੈ।"

          ਸੁਖਦੇਵ ਕੌਰ ਨੇ ਬਥੇਰਾ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਬਿਮਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਲੇ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਹੋਏ ਆਇਆ ਸੀ, ਫਿਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਖਾ ਕੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਕੋਲ ਹੀ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕੌਰ ਹੋਰ ਭੜਕ ਪਈ, "ਆਹ ਬਿਮਾਰ ਸੀ ਤੂੰ ਰਕਾਨ-ਜੂਠੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਤੋਂ ਡਰਦੀ ਪੱਜ ਲਾ ਕੇ ਪੈ ਜਾਨੀ ਐਂ-ਹੋਰ ਤੇਰੇ ਸੂਲ ਹੁੰਦੈ-ਜਦੋਂ ਤੇਰੇ ਧਗੜੇ ਭਰਾ ਆ ਜਾਂਦੇ ਐ-ਫੇਰ ਤਾਂ ਤੂੰ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਮ ਕਰਦੀ ਹੋਵੇਂਗੀ? ਡੱਪ ਡੱਪ ਵੱਜਦੀ ਉਥੇ ਈ ਗੇੜੇ ਖਾਈ ਜਾਨੀ ਹੁੰਨੀ ਐਂ।"

          -"ਨੀ ਮੇਰੇ ਤੈਨੂੰ ਅੰਦਰ ਆ-ਆ ਕੇ ਮੱਥੇ ਵੀ ਟੇਕ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਐ-ਤੇ ਤੇਰਾ ਅੰਦਰ ਨ੍ਹੀ ਸੀ ਆ ਸਕਦਾ?" ਸੁਖਦੇਵ ਕੌਰ ਨੂੰ ਵੀ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਕਸਰ ਉਹ ਵੀ ਹੱਡ-ਮਾਸ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ।

          -"ਵਹੇਲ੍ਹੇ! ਜੇ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਆ-ਆ ਕੇ ਮੱਥੇ ਟੇਕਦੇ ਐ ਤਾਂ ਸ਼ਗਨ ਵੀ ਮੈਥੋਂ ਈ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਐ।" ਉਸ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ਬਾਣੀ ਕੀਤੀ।

          -"ਕੁੱਤੀਏ! ਜਬਾਨ ਸੰਭਾਲ! ਖਬਰਦਾਰ ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਵਹੇਲ੍ਹ ਕਿਹਾ ਤਾਂ! ਕੁੱਢਣ ਦੇਦੂੰ ਮੂੰਹ 'ਚ---!" ਘਰ ਵਿਚ ਘੜ੍ਹਮੱਸ ਜਿਹਾ ਮੱਚ ਗਿਆ। ਗਲੀ ਵਿਚ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਜੁਆਕ ਮੁਸ਼ਕੜੀਏਂ ਹੱਸ ਰਹੇ ਸਨ।

          -"ਕੀ ਗੱਲ ਐ ਕੁੜ੍ਹੇ ਕੁੜੀਓ?" ਬਾਬੇ ਮਿੱਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੰਦਰ ਆ ਕੇ ਦੋ ਤਰਫ਼ਾ ਰੋਅਬ ਜਿਹਾ ਮਾਰਿਆ। ਬੇਥ੍ਹਵੀ ਗੱਲ ਸੁੱਟੀ।

          -"ਬਾਬਾ ਜੀ-ਆਹ ਵਿਚਾਲੜੀ ਈ ਘਰ 'ਚ ਸੂਹਣ ਖੜ੍ਹੀ ਰੱਖਦੀ ਐ।" ਸੁਖਦੇਵ ਕੌਰ ਰੋ ਪਈ। ਉਹ ਸੱਚ ਹੀ ਸੁਖਦੇਵ ਕੌਰ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਤੜਿਕਿਓਂ ਹੀ ਉਠ ਕੇ ਟੋਕਰੇ ਹੇਠੋਂ ਲੜਾਈ ਕੱਢ ਲੈਂਦੀ ਸੀ। ਸੁਖਦੇਵ ਕੌਰ ਸਾਰੀਆਂ 'ਚੋਂ ਵੱਡੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਚੁੱਪ ਕਰ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁੜ੍ਹੀਆਂ ਵੀ ਉਸੇ ਨੂੰ ਹੀ ਆਖ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ, "ਚੱਲ ਕੋਈ ਨਾ ਸੁਖਦੇਵ ਕੁਰੇ-ਤੂੰ ਸਿਆਣੀਂ ਐਂ-ਕੋਈ ਨ੍ਹੀਂ ਗੱਲ ਦੇ ਆਖਣ ਮਾਂਗੂੰ, ਓਹ ਜਾਣੇ!"

          -"ਕੀ ਰੌਲੈ ਕੁੜ੍ਹੇ-ਘਰ 'ਚ ਝੱਜੂ ਕਿਉਂ ਪਾਇਐ?" ਮਿੱਤ ਸਿੰਘ ਬਾਬਾ ਮੇਰ ਜਿਹੀ ਨਾਲ ਵਿਚਾਲੜੀ ਨੂੰਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕੌਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਹੋਇਆ।

          -"ਮੈਂ ਨ੍ਹੀ ਇਸ ਕੰਜਰਾਂ ਦੇ ਟੱਬਰ 'ਚ ਰਹਿਣਾ-ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਅੱਡ ਕਰ ਦਿਓ!" ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕੌਰ ਬਾਬੇ ਨੂੰ ਬਘਿਆੜ੍ਹੀ ਵਾਂਗ ਪਈ। ਬਾਬਾ ਦੋ ਕਰਮਾਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕੌਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਖੜੀ ਕੁਹਾੜੀ ਵਾਂਗ ਮੱਥੇ ਵਿਚ ਵੱਜੇਗੀ।

          -"ਦੇਖ ਉਏ ਕਿਮੇ ਮਰੀਕਾ ਦਾ ਰਾਗਟ ਬਣੀ ਫਿਰਦੀ ਐ!"

          -"ਨੀ ਮੂੰਹ ਫੱਟੀਏ-ਸਹੁਰੇ ਦੀ ਤਾਂ ਸ਼ਰਮ ਕਰਲਾ!" ਸੁਖਦੇਵ ਕੌਰ ਨੇ ਤਾੜਨਾ ਕੀਤੀ, ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਇਆ, ਰਿਸ਼ਤਾ ਜਤਾਇਆ।

          -"ਸਹੁਰੇ ਦੀ ਸ਼ਰਮ ਹੋਊ ਤੈਨੂੰ-ਜੀਹਨੂੰ ਜਮੀਨ ਦਾ ਗੌਂਅ ਐਂ-ਮੇਰੇ ਤਾਂ ਐਹੋ ਜਿਆ ਸਹੁਰਾ ਜੁੱਤੀ ਦੇ ਯਾਦ ਨ੍ਹੀ-ਮੇਰੇ ਤਾਂ ਪੇਕੀਂ ਬਥੇਰੀ ਜਮੀਨ ਅੱਗ ਲੱਗਦੀ ਐ-ਜਦੋਂ ਜੀਅ ਕੀਤਾ ਲੈ ਆਊਂ।" ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕੌਰ ਨੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੰਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿ ਜੇ ਕਿਸੇ ਭਰਜਾਈ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਮਾਣ-ਤਾਣ ਨਾ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਬਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਜਮੀਨ ਉਸੇ ਦਿਨ ਹੀ ਵੰਡਾ ਕੇ ਲੈ ਜਾਵੇਗੀ। ਭਰਜਾਈਆਂ ਤਾਂ ਵਿਚਾਰੀਆਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬੱਤੀ ਸੁਲੱਖਣੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕੌਰ ਹੀ ਭੰਬੂਕੀ ਸੀ! ਜਦੋਂ ਪੇਕੀਂ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਭਰਜਾਈਆਂ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਗੱਲੋਂ ਖਹਿਬੜ ਕੇ ਹੀ ਆਉਂਦੀ ਸੀ।

          -"ਮਾਰ ਲਏ ਕੁੱਤੇ ਟੱਬਰ ਨੇ!" ਘੋਰ ਉਦਾਸੀ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਜਿਹੇ ਨਾਲ ਚੀਕਦਾ ਬਾਬਾ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।

          -"ਕੁੱਤਾ ਹੋਵੇਂਗਾ ਤੂੰ! ਥੋਡਾ ਕੋੜਮਾਂ! ਖਬਰਦਾਰ ਜੇ ਸਾਨੂੰ ਕੁੱਤੇ ਕਿਹੈ-ਕੱਛ ਜਿਹੀ ਪਾੜ ਕੇ ਭਰਾੜ੍ਹ ਕਰਦੂੰ! ਕਿੱਥੇ ਨੰਗ ਜੱਟਾਂ ਨਾਲ ਮੱਥਾ ਜੁੜ ਗਿਆ ਮੇਰਾ ਮਾੜੇ ਕਰਮਾਂ ਆਲੀ ਦਾ-ਦੋ ਟੈਮ ਰੋਟੀ ਵੀ ਨ੍ਹੀ ਸਰਦੀ।" ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕੌਰ ਉਲਟੀ ਗੰਗਾ ਵਹਾ ਰਹੀ ਸੀ।

          -"ਤੇ ਤੂੰ ਕੁੱਤੀਏ ਕਿੱਡੇ ਕੁ ਸਰਮਾਏਦਾਰਾਂ ਦੀ ਧੀ ਐਂ?" ਬਾਹਰੋਂ ਬਾਬੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਮੁੰਡਾ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਆ ਗਿਆ ਸੀ।

          -"ਖਬਰਦਾਰ ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਕੁੱਤੀਏ ਕਿਹਾ ਤਾਂ! ਦਾਹੜ੍ਹੀ ਪੱਟ ਕੇ ..... 'ਚ ਦੇਦੂੰ!" ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕੌਰ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਈ। ਗੱਲ ਵਿਚ ਅਜੀਬ ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ ਸੀ।

          -"ਮੇਰੇ ਸਾਲੇ ਦੀਏ! ਤੂੰ ਕੁਛ ਜਿਆਦਾ ਈ ਸਿਰ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਜਾਨੀ ਐਂ।" ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਘੋਟਣਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕੌਰ ਨੂੰ ਭੰਨਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕੌਰ ਕੱਟੇ ਵਾਂਗ ਰਿੰਗ ਰਹੀ ਸੀ।

          -"ਤੂੰ ਇਹਨੂੰ ਰੰਡੀ ਈ ਸਮਝ ਲਿਆ ਉਏ? ਗੁੜ ਮਾਂਗੂੰ ਭੰਨਣ ਡਹਿ ਪਿਐਂ?" ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰਵਾਲਾ ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਆ ਕੇ ਦਰਬਾਰੇ ਨੂੰ ਚਿੰਬੜ ਗਿਆ। ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕੌਰ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਵੈਣ ਪਾਉਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਉਹ ਛਾਤੀ ਪਿੱਟ ਰਹੀ ਸੀ। 'ਪ੍ਰੀਵਾਰ-ਯੁੱਧ' ਦੇਖ ਕੇ ਬੱਚੇ ਚੰਘਿਆੜ੍ਹਾਂ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ, ਡਾਡਾਂ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ।

          -"ਨਾ ਡਹਿ ਡਹਿ ਮਰੋ ਉਏ! ਨਾ ਜੱਗ ਨੂੰ ਤਮਾਸ਼ਾ ਦਿਖਾਓ! ਜੁਆਕ ਪਾਲ ਲਓ ਜੇ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਐ ਤਾਂ!" ਸਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਉਤਮ ਸਿੰਘ ਘਰੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ। ਦਰਬਾਰੇ ਅਤੇ ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਡਾਂਗੋ-ਡਾਂਗੀ ਹੁੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਮਸਾਂ ਹੀ ਹਟਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਦਰਬਾਰੇ ਅਤੇ ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅੱਡੋ-ਅੱਡੀ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿਚ ਵਾੜ ਕੇ ਬਾਹਰੋਂ ਕੁੰਡੇ ਲਾ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਪਰ ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਅੰਦਰੋਂ ਵੀ ਗੰਦ ਬਕੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।

          ਖ਼ੈਰ! ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਕਿਵੇਂ ਰਾਤ ਲੰਘ ਗਈ।

          ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕੌਰ ਨੇ ਅੱਡ ਹੋਣ ਦੀ ਲਕੀਰ ਖਿੱਚ ਦਿੱਤੀ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਪੰਚਾਇਤ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਲਈ ਗਈ। ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਚਾਰ ਹਿੱਸੇ ਪੈ ਗਏ। ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਅਤੇ ਇਕ ਮਿੱਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਦਾ ਪੁਆ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਚਾਇਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਪੁੱਤ ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰੂਗਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਇਹ ਹਿੱਸਾ ਮਰਨ ਲੱਗਿਆ ਦੇ ਕੇ ਜਾਊਂਗਾ।

          ਦਰਬਾਰੇ ਨੂੰ ਅੰਦਰਲਾ ਘਰ ਅਤੇ ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬਾਹਰਲਾ ਘਰ ਆ ਗਿਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਉਤਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਫਿ਼ਰਨੀ ਵਾਲਾ ਘਰ ਆ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ। ਬਾਬਾ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦਰਬਾਰੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਦਰਬਾਰੇ ਅਤੇ ਨੂੰਹ ਸੁਖਦੇਵ ਕੌਰ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਸਿਆਣੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਮੋਹ ਵੀ ਕਰਦਾ ਸੀ।

          ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਗੁਜ਼ਰ ਗਏ ਸਨ। ਅੱਡੋ-ਅੱਡੀ ਸਾਰੇ ਭਰਾ ਗੁੱਸੇ-ਗਿ਼ਲੇ ਭੁੱਲ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਬੋਲਦੇ ਸਨ। ਬੋਲਦੇ ਜ਼ਰੂਰ ਸਨ, ਪਰ ਜ਼ੁਬਾਨਾਂ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਜਿੰਨਾ ਰਸ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਮਿਠਾਸ ਨਹੀਂ ਸੀ।

          ਹੁਣ ਤਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕੌਰ, ਦਰਬਾਰੇ ਕੇ ਘਰ ਵੀ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਬੇ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਵੀ ਛਕਾਉਣ ਲੱਗ ਪਈ ਸੀ। ਸੰਗਰਾਂਦ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਦੇਗ ਦੇ ਕੇ ਜਾਂਦੀ ਅਤੇ ਪੈਰੀਂ ਹੱਥ ਵੀ ਲਾ ਕੇ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਬਾਬਾ ਉਸ ਨਾਲ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ 'ਸੱਪਣੀ' ਕਹਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਬਾਬਾ ਦੰਦ ਪੀਹ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ, "ਸਾਰਿਆਂ ਘਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਸੌਖੇ ਥਬਾਕ ਨਾਲ ਵਸਦੇ ਸੀ-ਕਲਜੋਗਣ ਨੇ ਆ ਕੇ ਘਰ 'ਚ ਅੱਗ ਸਿੱਟਤੀ।" ਪਰ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਬਾਬੇ ਦਾ ਦਿਲ ਧਰਾਉਂਦਾ, "ਕੋਈ ਨਾ ਬਾਪੂ ਦਿਲ ਰੱਖੀਦੈ-ਕਰਨ ਕਰਾਉਣ ਆਲਾ ਰੱਬ ਐ।"

          ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੀਸ ਨਾਲ ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਵੀ ਝੋਨਾ ਲਾ ਬੈਠਾ। ਕੱਸੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਤਾਂ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਝੋਨੇ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਦਿਨ ਰਾਤ ਮੋਟਰ 'ਤੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ। ਜਦੋਂ ਬਿਜਲੀ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਇੰਜਣ ਚਲਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਝੋਨਾ ਸੁਕਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਬੋਕ ਦੇ ਸਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾ ਕੇ ਪੁੱਠਾ ਪੰਗਾ ਲੈ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਹਫ਼ਤਾ ਹਫ਼ਤਾ ਘਰੇ ਨਾ ਆਇਆ ਜਾਂਦਾ। ਖੇਤ ਹੀ ਡੇਰੇ ਸਨ।

          -"ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਕੰਧਾਂ ਖਾਣ ਆਉਂਦੀਐਂ-ਜਮਾਨਾ ਮਾੜੈ-ਜੇ ਤੂੰ ਨ੍ਹੀ ਘਰੇ ਆ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੂੰ ਈ ਕਹਿ ਆ ਕਿ ਘਰੇ ਪੈ ਜਾਇਆ ਕਰੇ-ਫੇਰ ਵੀ ਅਸੀਂ ਉਹਦੇ ਧੀਆਂ ਪੁੱਤ ਆਂ-ਜੇ ਮੁਸੀਬਤ 'ਚ ਘਰ ਦਾ ਕੰਮ ਨਾ ਆਊ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੌਣ ਆਊ?" ਇਕ ਦਿਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕੌਰ ਖੇਤ ਜਾ ਕੇ ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਹਿ ਆਈ ਸੀ।

          ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸਿਆਣੇ ਦੋ ਬੰਦੇ ਲੈ ਕੇ ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਬਾਬੇ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿਚ ਜਾ ਬੈਠਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਮੂਹਰੇ ਰੱਖੀ। ਪਰ ਬਾਬਾ ਚੁੱਪ ਹੀ ਵੱਟ ਗਿਆ। ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕੌਰ ਦੇ ਮੱਥੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।

          -"ਚੱਲ ਕੋਈ ਨਾ ਮਿੱਤ ਸਿਆਂ! ਸਿਆਣੇ ਕਹਿੰਦੇ ਐ ਭੱਜੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਗਲਾਂ ਨੂੰ ਆਈਆਂ-ਆਬਦੇ ਫੇਰ ਵੀ ਆਬਦੇ ਈ ਹੁੰਦੇ ਐ-ਚੱਲ ਉਹ ਜਾਣੇ, ਹੋਊ!" ਇਕ ਸਿਆਣੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਸਿਆਣੇ ਬਜੁ਼ਰਗਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਬਾਬੇ ਨੂੰ ਮੰਨਣੀ ਪਈ। ਉਹ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੰਨ ਗਿਆ।

          ਝੋਨਾ ਵੱਢਣ, ਝਾੜਨ ਅਤੇ ਵੇਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਦਿਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕੌਰ ਨੇ ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ ਕਿ ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਘੁੱਗੂ ਵਰਗਾ ਮੂੰਹ ਟਹਿਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਬੋਤਲ ਲਈ ਅਤੇ ਪਟਵਾਰੀ ਕੋਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਦੋਨਾਂ ਨੇ ਬੈਠ ਕੇ ਦਾਰੂ ਪਿਆਲਾ ਪੀਤਾ ਅਤੇ ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਪਟਵਾਰੀ ਨੂੰ ਦੱਸੀ। ਦਾਰੂ ਸਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਹੀ ਐਸੀ ਹੈ ਕਿ ਕੋਹਲੂ ਵਾਂਗ ਜਾਮ ਹੋਏ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਮਾਸਟਰ ਇੰਜਣ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਵਾਂਗ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਟਵਾਰੀ ਨੇ ਕਈ ਘੁੰਡੀਆਂ ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੱਸੀਆਂ। ਸਕੀਮ ਪਾਸ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਪਟਵਾਰੀ ਨੇ ਅਗਲੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਘਰੇ ਆਉਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ।

          ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਖ਼ੁਸ਼ੀ-ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਪੱਬ ਚੁੱਕਦਾ ਪਟਵਾਰੀ ਦੇ ਘਰੋਂ ਤੁਰ ਪਿਆ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾ ਡਾਕਟਰ ਇੰਦਰ ਪੰਜਗਰਾਈਆਂ ਵਾਲੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਗਿੱਠੇ ਜਿਹੇ ਕੱਦ ਦਾ ਮੋਟਾ ਇੰਦਰ, ਚ੍ਹੀਚੀ ਵੱਢੀ ਵਾਲੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਢਿੱਡ ਖੁਰਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਕ ਅੰਗੂਠੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਉਂਗਲਾਂ ਵਾਲਾ ਥਪਨਾ ਜਿਹਾ ਹੱਥਮ ਦਰੀ ਬੁਣਨ ਵਾਲੇ ਹੱਥੇ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।

          -"ਆ ਬਈ ਮੇਹਰ ਸਿਆਂ!" ਚੂਹੇ ਦੰਦੀਆਂ ਕੱਢ ਕੇ ਡਾਕਟਰ ਗੁਣਗੁਣਾਇਆ। ਨਿੱਕੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੰਦਰ ਵੜ ਗਈਆਂ ਸਨ।

          -"ਕਾਹਦੀ ਗੱਲ ਐ ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਬ-ਬੱਸ ਪੁੱਛੋ ਨਾ!"

          -"ਤਾਂ ਵੀ ਕੀ ਭੀੜ ਪੈ ਗਈ?"

          -"ਘਰਆਲੀ ਦੇ ਕੰਨ 'ਚ ਟਾਟ ਪੈਂਦੀ ਐ ਤੇ ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਉੱਲਾਂ ਵੀ ਵੱਜਦੀਐਂ-ਆਟੇ ਨਾਲ ਕਾਗਤ ਲਬੇੜ ਕੇ ਵੀ ਪੁੜਪੁੜੀਆਂ 'ਤੇ ਲਾਏ ਸੀ-ਪਰ ਸਹੁਰਾ 'ਰਾਮ ਨ੍ਹੀ ਆਇਆ-ਸਾਰੀ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਸੌਂਦੀ ਨ੍ਹੀ-ਮੰਜੇ 'ਤੇ ਪਈ ਝੋਟੀ ਅੜਾਹਟ ਈ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਐ-ਕੋਈ ਨੀਂਦ ਨੂੰਦ ਆਲੀ ਪੁੜੀ ਦਿਓ-ਮਾਰ ਲਏ ਗਧੀਗੇੜਾਂ ਨੇ!" ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਕਾਫ਼ੀ ਦੁਖੀ ਸੀ।

          ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਚਾਰ ਗੋਲੀਆਂ ਚੀਸਾਂ ਵਾਸਤੇ ਅਤੇ ਅੱਠ ਗੋਲੀਆਂ ਨੀਂਦ ਵਾਸਤੇ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ।

          -"ਆਹ ਇਕ ਗੋਲੀ ਚੀਸ ਆਸਤੇ ਤੇ ਦੋ ਨੀਂਦ ਆਸਤੇ ਐ-ਟਿਕ ਕੇ ਸੌਂਜੂਗੀ-ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਈ ਦੇਣੀਐਂ ਤੇ ਪਰਸੋਂ ਤੱਕ ਠੀਕ ਹੋਜੂਗੀ-।"

          -"ਪੈਸੇ ਕਿੰਨੇ ਜੀ?"

          -"ਦਸ ਰੁਪਈਏ ਦੇ ਦਿਓ ਕੁੱਲ ਈ।" ਡਾਕਟਰ ਨੇ 'ਕੁੱਲ ਈ' ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

          ਪੈਸੇ ਦੇ ਕੇ ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਘਰੇ ਆ ਗਿਆ।

          ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਆਥਣ ਨੂੰ ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਚੀਸ ਵਾਲੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਤਾਂ ਕੰਧ ਉਤੋਂ ਦੀ ਚਲਾ ਕੇ ਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਵਾਲੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਗੋਲੀਆਂ ਉਸ ਨੇ ਬਾਬੇ ਮਿੱਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਦਾਲ ਵਿਚ ਘੋਲ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਤੋਂ ਅੱਧੇ ਕੁ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਬਾਬੇ ਨੇ ਘੁਰਾੜ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਫ਼ਾਇਰ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।

          ਘੜੀ ਸਕੀਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮੂੰਹ ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਜਿਹੇ ਹੋਏ ਪਟਵਾਰੀ ਵੀ ਲੋੜੀਂਦੇ ਕਾਗਜ਼ ਪੱਤਰ ਲੈ ਕੇ ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਬਾਬੇ ਮਿੱਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਅੰਗੂਠਾ ਡੱਬੀ ਉਤੇ ਘਸਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਫ਼ਾਰਮਾਂ 'ਤੇ ਲਾ ਲਿਆ। ਬਾਬਾ ਬੇਖ਼ਬਰ, ਬੇਸੁੱਧ, ਅਹਿਲ ਪਿਆ ਸੀ। ਬਾਬੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਾਰੇ ਨੱਕ 'ਚੋਂ ਘੁਰਾੜ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਭੜ੍ਹਾਕੇ ਸਟੇਨਗੰਨ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਵਾਂਗ ਪੈਂਦੇ ਸਨ। ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪਟਵਾਰੀ ਨੇ ਦਾਰੂ ਪੀਕੇ ਰੋਟੀ ਖਾਧੀ। ਪਟਵਾਰੀ ਕੁਝ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੇ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।

          ਸਵੇਰੇ ਪਾਠੀ ਬੋਲਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬਾਬੇ ਦੀ ਜਾਗ ਖੁੱਲ੍ਹੀ। ਉਹ ਉਠਿਆ। ਬੱਤੀ ਜਗਾਈ। ਜਦ ਉਹ ਨਲਕੇ ਕੋਲ ਕੁਰਲੀ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਅਚਾਨਕ ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਸਿਆਹੀ ਨਾਲ ਲਿੱਬੜੇ ਅੰਗੂਠੇ 'ਤੇ ਪਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿਚ ਰਤਾ ਵੀ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਟਿਕਾਣੇ' ਲੱਗ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।

          -"ਹਾਏ ਉਏ ਲੋਕੋ ਮੈਂ ਲੁੱਟਿਆ ਗਿਆ...!" ਬਾਬੇ ਨੇ ਧਾਹ ਜਿਹੀ ਮਾਰੀ ਅਤੇ ਰੇਲ ਦੇ ਕੰਨ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਾ ਡਿੱਗਿਆ। ਘਰ ਵਿਚ ਰੋਣਾ ਪਿੱਟਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਡਾਕਟਰ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਚੈੱਕ ਕਰਕੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬਾਬੇ ਦਾ ਦਿਲ ਫ਼ੇਲ੍ਹ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।

          -"ਹਾਏ ਵੇ ਮੈਨੂੰ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆ ਬਾਬਲਾ...!" ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕੌਰ ਦਾ ਵੈਣ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਰੋਣ ਥੋੜਾ ਠੱਲ੍ਹਿਆ ਤਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕੌਰ ਦੁਆ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ, "ਸੁਰਗ 'ਚ ਵਾਸਾ ਹੋਵੇ ਬਾਪੂ ਤੇਰਾ!"
(30 ਦਸੰਬਰ 2007)

ਸ਼ਿਵਚਰਨ ਜੱਗੀ ਕੁੱਸਾ ਦੀਆਂ ਲਿਖਾਰੀ ਵਿੱਚ ਛਪੀਆਂ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ