ਫਰਵਰੀ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਸੀ ।ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਚਾਰ ਵੱਜ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।ਸਿਮਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿ਼ਫਟ ਖਤਮ ਕੀਤੀ । ਲਾਕਰ ਰੂਮ ਵਿਚ ਗਈ ।ਮੂੰਹ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਛਿੱਟੇ ਮਾਰੇ। ਓਵਰਹਾਲ ਲਾਹਿਆ।ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਪਿਆ ਜਿਸਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਗੁਲਾਮੀ ਦਾ ਸੰਗਲ ਲਾਹ ਕੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਥੱਕ ਗਈ ਸੀ। ਅੱਜ ਉਸ ਨੇ ਗੋਰੇ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੋ ਘੰਟੇ ਓਵਰਟਾਈਮ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਗਦਾ।ਹਰ ਵਕਤ ਛੇੜਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਜੇਕਰ ਰੈਡੱ ਬਿਲਾਂ ਦਾ ਡਰ ਨਾਂ ਹੁੰਦਾ , ਤਾਂ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਬਦਤਮੀਜ਼ ਨਾਲ ਕਦੇ ਇੱਕਲੀ ਕੰਮ ਨਾਂ ਕਰਦੀ।

ਉਹ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੀ। ਹਵਾ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਚਲ ਰਹੀ ਸੀ । ਥੋੜ੍ਹੀ ਥ੍ਹੋੜੀ ਬਰਫ ਪੈ ਰਹੀ ਸੀ।ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਪੇਂਜੇ ਦੀ ਰੂੰ ਉਡੱ ਉਡੱ ਕੇ ਡਿਗ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।ਕੰਮ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਤੇ ਠੰਡ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਕਾਰ ਖਰਾਬ ਹੋਈ ਖੜੀ ਸੀ।ਪਰ ਪੈਸੇ ਦੀ ਤੰਗੀ ਕਰਕੇ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਵਾ ਸਕੀ। ਉਹ ਤੰਗ ਆ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਅਜਿਹੀ ਜਿੰਦਗੀ ਤੋਂ। ਪਰ ਕਰੇ ਵੀ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰੇ।ਪੂਰੇ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਇਹੋ ਕੁਝ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ।ਕੰਮ ਤੇ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਕੋਹਲੂ ਦੇ ਬੈਲ ਵਾਂਗ ਜੁੜ ਜਾਂਦੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਪਦਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਕੰਮ ਖਤਮ ਕਰਦੀ ਤਾਂ ਘਰ ਦਾ ਫਿਕਰ। ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਅੱਗੇ ਪਏ  ਰੈਡੱ ਬਿਲਾਂ ਦੇ ਨੋਟਿਸ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਪਦੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਬੇਗੁਨਾਹ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਆਰਡਰ ਆ ਗਏ ਹੋਣ। ਇਕ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਦੂਸਰੀ ਜੇਲ੍ਹ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ, ਹਾਕਾਂ ਮਾਰਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ । ਤੇ ਫੇਰ ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ, ਇਹ ਵੀ ਕੋਈ ਜਿੰਦਗੀ ਹੈ? ਕੀ ਖੜਾ ਸੀ ਅਜਿਹੀ ਵਲੈਤ ਵਲੋਂ ? ਪਰ ਕਿੰਨੀ ਖੁਸ਼ੀ ਸੀ ਉਸਨੂੰ ਵਲੈਤ ਆਉਣ ਦੀ। ਜਦ ਉਹ ਕਾਲਜ  ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਰੱਜ ਕੇ ਸੋਹਣੀ ਸੀ। ਮੁੰਡਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘਦੀ ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸੁਣਾ ਕੇ ਟਕੋਰਾਂ ਕਰਦੇ, “ਯਾਰ ਸੋਹਣੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਤਾਂ ਵਲੈਤੀਏ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਨੇ।’’ ਉਹ ਸੁਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਇੱਕ ਬਨਾਉਟੀ ਜਿਹਾ ਗੁੱਸਾ ਲੈ ਆੳਂਦੀ। ਪਰ ਦਿਲ ਹੀ ਦਿਲ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਲੱਡੂ ਵੀ ਭੋਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ। ‘ਮੈਂਨੂੰ ਵੀ ਆਵੇਗਾ ਕੋਈ ਵਲੈਤੀਆ ਲੈਣ ਵਾਲਾ’। ਫਿਰ ਉਹ ਵਲੈਤ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਵੇਖਣ ਲਗ ਪੈਂਦੀ। ਵਲੈਤ। ਉਸਦੀ ਕਲਪਨਾ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ। ਵਲੈਤ ਖੁਸ਼ਬੂਆਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ। ਜਿੱਥੇ ਸੁਹਣੇ ਸਾਫ ਸੁਥਰੇ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ। ਜਿਥੇ ਸਵਰਗ ਹੈ। ਪੈਸਾ ਹੈ। ਅਰਾਮ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਗਵਾਚ ਗਵਾਚ ਜਾਂਦੀ। ਸਾਈਕਲ ਚਲਾਉਂਦੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਪਦਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਉੱਡੀ ਜਾ ਰਹੀ  ਹੋਵੇ। ਇਹ ਸੋਚਦੀ ਉਹ ‘ਹੈਟਨ ਕਰਾਸ’ ਦੇ ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਸਿਰ ਤੇ ਪਈ ਬਰਫ ਨੂੰ ਝਾੜਿਆ। ਬੱਸ ਦੀ ਇਕ ਨੁੱਕਰ ਵਾਲੀ ਸੀਟ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਬੈਠ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਖਿਆਲਾਂ ਵਾਲੀ ਲੜੀ ਫਿਰ ਜੁੜ ਗਈ।

ਐਤਵਾਰ ਦਾ ਦਿਨ ਸੀ।ਕਾਲਜੋਂ ਛੁੱਟੀ ਸੀ। ਗਵਾਂਢੀਆਂ ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਵਲੈਤੀਏ ਨੇ ਆਉਣਾ ਸੀ। ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ। ਜਿਸਦੀ ਉਡਦੀ ਉਡਦੀ ਭਿਣਕ ਉਸਦੇ ਕੰਨੀਂ ਵੀ ਪੈ ਗਈ ਸੀ। ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਰਾ ਟੱਬਰ ਘਰ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕਰਨ ਵਿਚ ਰੁੱਝ ਗਿਆ।ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸਹੇਲੀ ਨਾਲ ਭੱਜ ਭੱਜ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ। ਵੇਹੜਾ ਸੁੰਬਰਿਆ। ਗੁਸਲਖਾਨੇ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਸੁੱਟ ਸੁੱਟ ਸਾਫ ਕੀਤਾ। ਮੱਝਾਂ ਮਲ ਮਲ ਕੇ ਨੁਹਾਈਆਂ ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਰਾਂਡੇ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿਤੀਆਂ। ਬੈਠਕ ਦੀਆਂ ਬਾਰੀਆਂ ਤੇ ਰੌਸ਼ਨਦਾਨਾਂ ਤੇ ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਪਈ ਹੋਈ ਗਰਦ ਨੂੰ ਝਾੜਿਆ। ਨਿੱਕਾ ਮੋਟਾ ਖਿੰਡਿਆ ਸਮਾਨ ਚੁੱਕ ਕੇ ਤੂੜੀ ਵਾਲੇ ਅੰਦਰ ਸੁੱਟ ਦਿਤਾ। ਪਿੰਡ ਵਿਚੋਂ ਝਿਉਰੀ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ ਰਸੋਈ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਕਰਵਾਇਆ। ਕੱਚੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਵਾਰ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਗਰਮੀ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਸੀ। ਸਰਪੰਚ ਦੇ ਘਰੋਂ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਕੂਲਰ ਲਿਆ ਕੇ ਵੇਹੜੇ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਦਰਖਤ ਦੀ ਛਾਵੇਂ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਗਵਾਂਢੀਆਂ ਕੋਲੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਟੇਬਲ ਤੇ ਕੁਰਸੀਆਂ ਲਿਆ ਕੇ ਕੂਲਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਾ ਦਿਤੀਆਂ। ਸਹੇਲੀ ਦੇ ਘਰੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਤਾਰ ਲਿਆਂਦੀ। ਕੂਲਰ ਚਾਲੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਘਰ ਦੀ ਜਿਵੇਂ ਨੁਹਾਰ ਹੀ ਬਦਲ ਗਈ। ਸਾਰਾ ਟੱਬਰ ਇਧਰ ੳਧਰ ਭੱਜਾ ਫਿਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਰਾਬ ਲਿਆਂਦੀ। ਮੁਰਗਾ ਵੱਢਿਆ। ਵਲੈਤੀਆ ਆ ਗਿਆ। ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੱਕ ਪਾਰਟੀ ਚਲਦੀ ਰਹੀ। ਤੇ ਉਹ ਤੂੜੀ ਵਿਚ ਰੱਖੀ ਬਰਫ ਦੀ ਸਿੱਲ ਨੂੰ ਬਾਰ ਬਾਰ ਤੋੜ ਕੇ, ਰਸੋਈ ਵਿਚ ਲਿਆੳਂਦੀ ਰਹੀ। ਪਾਰਟੀ ਖਤਮ ਹੋਈ। ਵਲੈਤੀਆ ਕਾਰ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਨਾਲ ਹੀ ਉਸਦੀ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਵੀ ਸੁਣਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਸੀ। ਵਲੈਤੀਏ ਦੀ ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਭੱਜ ਕੇ ਗੁਸਲਖਾਨੇ ਵਿਚ ਵੜ ਗਈ। ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਚਿਰ ਇਕੱਲੀ ਖੜੀ ਹੱਸਦੀ ਰਹੀ। ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਨਹਾ ਕੇ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਲੈਤੀ ਤੇਲ ਤੇ ਸਾਬਣ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਵਿਚ ਉਹ ਗਵਾਚ ਗਵਾਚ ਜਾਂਦੀ। ਵੇਹੜੇ ਵਿਚ ਟੱਬਰ ਦੇ ਜੀਅ ਹੱਸ ਰਹੇ ਸਨ। ਗਵਾਂਢੀਆਂ ਦੇ ਘਰੋਂ ਉਚੱੀ ਉਚੱੀ ਬੋਲਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ ਸੁਣ ਰਹੀ ਸੀ,ਹਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਿਮਰ ਵਲੈਤ ਮੰਗਤੀ ਆ। ਮੁੰਡਾ ਪਸੰਦ ਕਰ ਗਿਆ। ਕਹਿੰਦੈ ਛੇਤੀ ਮੰਗਵਾਲੂੰਗਾ। ਬੜੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੀ ਆ ਮੇਰੀ ਸਿਮਰ।’

ਫੇਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਹ ਵਲੈਤ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਪਾਰਟੀਆਂ ਚੱਲਣ ਲੱਗੀਆਂ । ਉਸ ਦੇ ਹੁਸਨ ਦੀ ਤਾਰੀਫ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ। ਘਰ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਤੇ ਇੱਕ ਉਸ ਦੀ ਨਨਾਣ ਸੀ। ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਨਨਾਣ ਨਾਲ ਘੁੰਮਣ ਜਾਂਦੀ। ਕਾਰ ਵਿਚ ਬੈਠੀ ਲੰਡਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਉਚੱੀਆਂ ਉਚੱੀਆਂ ਬਿਲਡਗਾਂ ਤੇ ਸਾਫ ਸੁਥਰੀਆਂ ਪਾਰਕਾਂ ਵੇਖ  ਸਵਾਦ ਸਵਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਜਦ ਕਿਸੇ ਸੜਕ ਤੇ ਖੜੇ ਗੋਰੇ ਗੋਰੀ ਨੂੰ ਚੁੰਮਣ ਲੈਂਦਿਆਂ ਤੱਕਦੀ ਤਾਂ ਨੀਵੀਂ ਪਾ ਲੈਂਦੀ।”ਇਹ ਤਾਂ ਸਿਮਰ ਅਜ਼ਾਦ ਮੁਲਕ ਆ।” ਨਨਾਣ ਹੱਸ ਕੇ ਆਖਦੀ। ਤੇ ਉਹ ਚੋਰੀ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਫਿਰ ਦੇਖਣ ਲਗ ਪੈਂਦੀ । ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਸੀ । ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨ ਲੰਘ ਗਏ। ਨਨਾਣ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਫੇਰ ਆਉਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ‘ਮਾਨਚੈਸਟਰ’ ਚਲੀ ਗਈ । ਪਾਰਟੀਆਂ ਵੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਘਟ ਗਈਆਂ। ਜਿਹੜੇ ਦੋਸਤ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਰੱਜ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਕਰਜ਼ੇ ਤੇ ਦਿੱਤੇ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।         

ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਟਾਲਦਾ ਰਿਹਾ । ਪਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਈ । ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਭਾਂਡੇ ਤੋਂ ਮੁਲੰ੍ਹਮਾਂ ਲਹਿ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਘਰ ਵਿਚ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਤਮ ਹੋਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਡਰਨ ਲੱਗਾ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੀਪੇ ਦੇ ਦੋਸਤ ਘਰ ਆ ਵੜਦੇ। ਕੋਈ ਦੁੱਧ ਦੀ ਕੇਨੀ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜੀ ਆਉਂਦਾ ਤੇ ਕੋਈ ਬਰੈਡ। ਜਦ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਪਰੇ ਹੋ ਕੇ ਦੀਪੇ ਕੋਲੋਂ ਪੈਸੇ ਮੰਗਦੇ ਤਾਂ ਮੌਕਾ ਪਾ ਕੇ ਦੂਸਰਾ ਦੋਸਤ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ, “ਭਾਬੀ ਜੀ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ੍ਹ ਹੀ ਦਸਣਾ। ਦੀਪਾ ਮੇਰਾ ਪੱਕਾ ਯਾਰ ਐ।”

ਉਸ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨੀਤ ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਹੋਣ ਲਗਾ। ਦੀਪੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਚਹੁੰਦੀ ਸੀ । ਪਰ ਉਹ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਰਜਿੱਆ ਰਹਿੰਦਾ। ਨਨਾਣ ਵੀ ਮੁੜ ਕੇ ਨਾ ਆਈ। ਕਰਾਂ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਾਂ । ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੁੱਝ ਰਿਹਾ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਤਾਂ ਹੱਦ ਹੀ ਹੋ ਗਈ। ਦੀਪੇ ਦਾ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਦੁੱਧ ਦੀ ਕੇਨੀ ਲੈਕੇ ਆਇਆ। ਕਹਿੰਦਾ ਦੀਪੇ ਨੇ ਭੇਜੀ ਹੈ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਦੀਪੇ ਬਾਰੇ ਪੁੱਿਛਆ, ਤਾਂ ਖਚਰੀ ਜਿਹੀ ਹਾਸੀ ਹੱਸ ਕੇ ਬੋਲਿਆ,”ਪਾਰਕ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਬੀਅਰ ਪੀਂਦਾ। ਤੂੰ ਉਸ ਦਾ ਫਿਕਰ ਨਾ ਕਰਿਆ ਕਰ। ਘੱਟ ਵੱਧ ਹੀ ਘਰ ਦਾ ਖਿਆਲ ਰਖਦੈ। ਕੋਈ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਫੋਨ ਕਰ ਲਵੀਂ। ਲੈ ਫੜ ਨੰਬਰ”। ਇਹ ਕਹਿ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗ ਕੇ ਸੋਫੇ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਤੇ ਲੱਗਾ ਪੁੱਠੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਕਰਨ। ਟੈਲੀਫੋਨ ਦਾ ਨੰਬਰ ਫੜੌਣ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਉਸ ਨੇ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲਿਆ। ਮੈਂ ਕੰਬ ਗਈ। ਇਕ ਹੀ ਝਟਕੇ ਵਿਚ ਮੈਂ ਹੱਥ ਛੁਡਾ ਬੂਹੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਈ। ਸਿਰੋਂ ਪੈਰੋਂ ਨੰਗੀ ਪਾਗਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸੜਕ ਤੇ ਭੱਜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸਾਂ। ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੁਝ ਰਿਹਾ ਕਿਧਰ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂ। ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਬੱਸ ਸਟਾਪ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਇਕ ਬੈਂਚ ਤੇ ਬੈਠ ਗਈ। ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਸਿਰ ਫਟ ਰਿਹਾ ਸੀ । ਹੇ ਮੇਰਿਆ ਰੱਬਾ ਕਿੱਥੇ ਲਿਆ ਸੁਟਿਆ ਏ ਮੈਨੂੰ। ਜਿਥੇ ਕੋਈ ਅੰਗ ਨਾਂ ਸਾਕ, ਨਾ ਕੋਈ ਭੈਣ ਭਰਾ। ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਦੁੱਖੜੇ ਰੋਵਾਂ। ਇਧਰ ਉਧਰ ਤੱਕ ਰਹੀ ਸਾਂ। ਸਾਹਮਣੇ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਦਿਖਾਈ ਦਿਤਾ। ਹੌਸਲਾ ਕਰ ਕੇ ਉੱਠੀ । ਤੇ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਵਲ ਤੁਰ ਪਈ। ਹੱਥ ਮੂੰਹ ਧੋਤਾ। ਸਿਰ ਤੇ ਘੁੱਟ ਕੇ ਰੁਮਾਲ ਬਨ੍ਹਿਆਂ। ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ। ਕਿਨੀਂ ਦੇਰ ਬੈਠੀ ਪਾਠ ਸੁਣਦੀ ਰਹੀ । ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਕੁਝ ਹਿੰਮਤ ਆਈ । ਉਠੱ ਕੇ ਲੰਗਰ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਗ ਪਈ।

 “ਚਲ ਬੱਸ ਕਰ ਪੁੱਤ, ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਦੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਏਂ ਤੂੰ। ਥੱਕ ਗਈ ਹੋਵੇਂਗੀ।” ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੇਂ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ  ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ ਜੋ ਉੱਥੇ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।

“ਘਰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ”। ਔਰਤ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁਛਿੱਆ।

“ਘਰ”? ਉਹ ਤ੍ਰਬਕ ਗਈ। ਅੱਖਾਂ ਚੋਂ ਹੰਝੂ ਵਹਿ ਤੁਰੇ। ਇਸ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ  ਕਿਸੇ ਸੱਚੀ ਹਮਦਰਦੀ ਜਤਾਈ ਸੀ। ਔਰਤ ਨੇ ਬੁੱਕਲ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ। ਹੰਝੂਆਂ ਦਾ ਦਰਿਆ ਰੋਕਿਆਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰੁਕਦਾ। ਆਂਟੀ ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਬ ਦਾ ਹੀ ਕੋਈ ਰੂਪ ਲਗੀ । ਹੰਝੂ ਬੰਦ ਹੋਏ। ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾ ਕੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਹੌਲਾ ਕੀਤਾ। ਆਂਟੀ ਨੇ ਹੌਸਲਾ ਦਿਤਾ। ਘਰ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਸੀ। ਆਂਟੀ ਘਰ ਛੱਡਣ ਆਈ । ਨਾਲ ਹੀ ਕੱਲ  ਸਵੇਰੇ ਆਉਣ ਦੀ ਤਾਕੀਦ ਕੀਤੀ। ਆਂਟੀ ਨੂੰ ਘਰ ਆਈ ਦੇਖ ਕੇ ਦੀਪੇ ਦੇ ਦੋਸਤ ਘਬਰਾ ਗਏ, ਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਖਿਸਕ ਗਏ। ਆਂਟੀ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਦੀ ਨਿੱਤ ਨੇਮੀ ਸੀ । ਦੀਪੇ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਂਨੂੰ ਜਦ ਕਦੇ ਖਾਣ ਵਾਸਤੇ ਕੁਝ ਨਾ ਲਭੱਦਾ,ਤਾਂ ਉਹ ਲੰਗਰ ਵਿਚ ਆ ਵੜਦੇ।

ਉਹ ਸਵੇਰ ਸਾਰ ਹੀ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਆਂਟੀ ਖੜੀ ਉਸ ਨੂੰ ਉਡੀਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਸਿਰ ਤੇ ਹੱਥ ਫੇਰਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਗਲ ਨਾਲ ਲਾ ਲਿਆ। ਘੁੱਟ ਕੇ ਪਿਆਰ ਦਿੱਤਾ । ਮਾਂ ਵਰਗਾ ਪਿਆਰ ਲੱਗਿਆ। ਮੇਰੇ ਪਰਲ ਪਰਲ ਅੱਥਰੂ ਵਹਿ ਤੁਰੇ। ਆਂਟੀ ਵਰਾਉਂਦੀ ਰਹੀ। ਇੱਕ ਖਾਣੇ ਵਾਲਾ ਥੈਲਾ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜਾ ਦਿਤਾ । “ਲੈ ਮੇਰੀ ਧੀ, ਇਸ ਵੈਨ ਵਿਚ ਬੈਠ ਜਾ। ਉਥੇ  ਸਭ ਜਨਾਨੀਆਂ ਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ। ਨਾਲੇ ਆਉਂਦੀ ਹੋਈ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਜਾਵੀਂ।” ਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਦਿਨ ਉਹ ਫਾਰਮ ਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਵੈਨ ਤੇ ਬੈਠ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਲੈਤ  ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਤੋ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰੰਗ।

ਵਕਤ ਲੰਘਦਾ ਗਿਆ। ਪਤੀ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਓਵਰ ਟਾਈਮ ਲਾੳਂੁਦੀ ਰਹੀ । ਇੱਕ ਕੰਮ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਦੂਜਾ ਫੜ ਲੈਂਦੀ। ਸਰੀਰ ਟੁੱਟਦਾ ਰਿਹਾ ਪਰ ਦਿਹਾੜੀ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਣ ਦਿੱਤੀ। ਪਤੀ ਦੀ ਸ਼ਰਾਬ ਘਰ ਦੇ ਬਿੱਲ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਣ ਗਏ। ਇਹਨਾਂ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਲੜਕੀਆਂ ਤੇ ਇੱਕ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਤੇ ਉਹ ਜ਼ੁਮੇਂਵਾਰੀਆਂ ਦਾ  ਜੂਲਾ ਚੁੱਕੀ ਪਤੀ ਦੀਆਂ ਆਰਾਂ ਸਹਿੰਦੀ ਤੁਰਦੀ ਰਹੀ।                                  

ਬੱਸ ‘ਕਿੰਗ ਸਟਰੀਟ ‘ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਟਾਪ ਤੇ ਆ ਕੇ ਰੁਕ ਗਈ। ਬੀਤੀ ਹੋਈ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਖਿਆਲਾਂ ਵਿਚ ਰੁੜੀ ਜਾਂਦੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਵੀ ਨਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਕਦੋਂ ‘ਸਾਉਥ ਹਾਲ’ ਪਹੁੰਚ ਗਈ । ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬੈਗ ਸੰਭਾਲਿਆ ਤੇ ਘਰ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਈ। ਸਬਜ਼ੀ ਲੈਣ ਲਗੀ। ਫਿਰ ਸੋਚਿਆ ਪਹਿਲਾਂ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਚਾਹ ਦਾ ਕੱਪ ਪੀ ਲਵੇ। ਠੰਡ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਤੇ ਘੰਟਾ ਰੈਸਟ ਕਰ ਕੇ ਥਕਾਵਟ ਵੀ ਹਟ ਜਾਵੇਗੀ । ਘਰ ਪਹੁੰਚੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਹਲਿਆ । ਅੰਦਰੋ਼ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਸੜਿਹਾਂਦ ਆਈ ਜਿਸ ਦੀ ਉਹ ਆਦੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਹੱਥ ਵਾਲਾ ਬੈਗ ਟੰਗ ਦਿੱਤਾ। ਕਿਚਨ ਵਿਚ ਆਈ । ਜਿਥੋਂ ਕੁਝ ਸੜਨ ਦੀ ਬੋ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਗੈਸ ਦੇ ਚਾਰੇ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਘਰ ਨੂੰ ਗਰਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਚਲਾਏ ਹੋਣ। ਇੱਕ ਮੀਟ ਦਾ ਪਤੱੀਲਾ ਗੈਸ ਤੇ ਪਿਆ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਗੈਸ ਬੰਦ ਕੀਤੀ। ਪੈਟੀਡੋਰ ਤੇ ਵਿੰਡੋ ਖੋਹਲ ਦਿੱਤੇ। ਤਾਂਕਿ ਗੰਦੀ ਹਵਾ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇ। ਸਿੰਖ ਗੰਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਫਰਿਜ ਖੋਹਲਿਆ। ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਕੇਨੀ ਤੇ ਸਬਜ਼ੀ ਵਾਲਾ ਕੌਲਾ ਖਾਲੀ ਪਏ ਸਨ। ਆਟੇ ਵਾਲਾ ਡੋਂਗਾ ਵੀ ਖਾਲੀ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਸਵੇਰੇ ਗੁੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰਖਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਫਰਿਜ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਫਰਸ਼ ਵਲ ਤੱਕਿਆ । ਗੰਢਿਆਂ ਦੀਆਂ ਛਿਲਕਾਂ ਖਿਲਰੀਆਂ ਸਨ। ਲਾਂਜ ਵਿਚ ਆਈ । ਪਤੀ ਸ਼ਰਾਬੀ ਹੋਇਆ ਸੋਫੇ ਤੇ ਲੁਟਕਿਆ ਪਿਆ ਸੀ। ‘ਡਾਈਨਿੰਗ ਟੇਬਲ’ ਤੇ ਮੀਟ ਦੀਆਂ ਲਿਬੜੀਆਂ ਪਲੇਟਾਂ ਤੇ ਚਾਰ ਗਲਾਸ ਪਏ ਸਨ। ਕੁਝ ਹਡੱੀਆਂ ਪਲੇਟਾਂ ਵਿਚ ਤੇ ਬਾਕੀ ‘ਕਾਰਪਟ’ ਤੇ ਖਿਲੱਰੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਟੇਬਲ ਦੇ ਥੱਲੇ ਬੀਅਰ ਦੇ ਖਾਲੀ ਡੱਬੇ ਤੇ ਦੋ ਖਾਲੀ ਬੋਤਲਾਂ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਚਕਰਾਉਣ ਲੱਗਾ। ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਪਾਗਲ ਹੋਈ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੋਨੇ ਤੇ ਪਏ ਇੱਕ ਸੋਫੇ ਤੇ ਸੁੱਟ ਲਿਆ। ਦਿਲ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕੁੱਝ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਧਰੇ ਭੱਜ ਜਾਵੇ। ’ਕੀ ਖੱੜਾ ਹੈ ਅਜਿਹੀ ਜਿੰਦਗੀ ਕੋਲੋਂ। ਹੇ ਮੇਰਿਆ ਰੱਬਾ ਕਿਹੜੇ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਸਜਾ ਦੇ ਰਿਹਾ ਏਂ ਮੈਨੂੰ। ਕੀ ਕਸੂਰ ਸੀ ਮੇਰਾ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਦਿਨ ਦੇਖਣੇ ਪੈ ਰਹੇ ਨੇ।’ ਉਹ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸੀ। ‘ਇਹੀ ਹੈ ਮੇਰੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ? ਇਹੀ ਹੈ ਉਹ ਵਲੈਤ ਜਿਸਦੀ ਕਲਪਨਾ ਮੈਂ ਗੁਸਲਖਾਨੇ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਕੀਤੀ ਸੀ । ਤੇ ਇਹ ਘਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਗੁਸਲਖਾਨੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ ਹੈ ਵੀ ਕੀ ? ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਕੋਈ ਆ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮੈਲ ਸੁੱਟ ਜਾਵੇ। ਕੀ ਕਹਾਂ ਇਸ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ? ਕੀ ਕਹਾਂ ਇਸ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ? ਖਾ ਪੀ ਕੇ ਤੁਰ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਤੇ ਮੈਂ ਜੂਠਾਂ ਚੁੱਕਣ ਨੂੰ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ।’ ਉਹ ਸੋਫੇ ਤੇ ਲਟਕੇ ਪਏ ਪਤੀ ਵਲ ਤੱਕ ਰਹੀ ਸੀ। ‘ਇਹੀ ਹੈ ਉਸ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦਾ ਸੁਦਾਗਰ। ਕੀ ਥੁੜਿਆ ਪਿਆ ਸੀ ਅਜਿਹੇ ਪਤੀ ਕੋਲੋਂ?’ ਅਜਿਹੀ ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਲੋਂ ਰੱਬ ਮੌਤ ਹੀ ਕਿੳਂੁ ਨਹੀਂ ਦੇ ਦਿੰਦਾ। ਕੀ ਪਾਵਾਂ ਹੁਣ ਬਚਿਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ? ਬਾਹਰ ਘੰਟੀ ਵੱਜੀ। ਉਸ ਵਿਚ ਉਠੱਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ।ਫਿਰ ਦੋ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਦਰਵਾਜਾ਼ ਖੜਕਿਆ । ਸ਼ਾਇਦ ਆਂਟੀ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਹਲਿਆ। ਦੀਪੇ ਦਾ ਦੋਸਤ ਰਾਜੁ ਸੀ।                                                                                                          “ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਭਾਬੀ ਜੀ।” ਉਹ ਕੁਝ ਨਾ ਬੋਲੀ ਤੇ ਚੁੱਪ ਕਰਕੇ ਅੰਦਰ ਲਾਂਜ ਵਿਚ ਆ ਗਈ । ਰਾਜੂ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਅੰਦਰ ਆ ਵੜਿਆ।

“ਭਾਬੀ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਬੋਲੇ ਨਹੀਂ।” ਰਾਜੂ ਫਿਰ ਬੋਲਿਆ। ਸਿਮਰ ਸੋਫੇ ਤੇ ਬੈਠੀ ਛੱਤ ਵਲ ਤੱਕਦੀ ਰਹੀ ।

“ਕੀ ਗੱਲ ਠੀਕ ਤਾਂ ਹੋ। ਭਾਅ ਜੀ ਕਿੱਥੇ ਨੇ।” ਉਸ ਨੇ ਸਿਮਰ ਦੀ ਚੁੱਪ ਤੋੜਨੀ ਚਾਹੀ ਤੇ ਦੀਪੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਵੀ ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਿਮਰ ਫਿਰ ਵੀ ਚੁੱਪ ਰਹੀ।                                                                 

“ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਕਿਤੇ ਬਾਹਰ ਗਏ ਹੋਏ ਨੇ?” ਰਾਜੂ ਨੇ ਸਿਮਰ ਨੂੰ ਫਿਰ ਬੁਲਾਣਾ ਚਾਹਿਆ ਤੇ ਦੀਪੇ ਵਲ ਪਿੱਠ ਕਰ ਲਈ।
“ਆਹ ਪਿਆ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਡੱਕਿਆ।” ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਪਈ ਸੀ। ਰਾਜੂ ਦੀਪੇ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਦੀਪੇ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਦੋ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਝੰਜੋੜਿਆ ਤੇ ਖਿੱਚ ਕੇ ਜਬਰਦਸਤੀ ਸੋਫੇ ਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ। ਦੀਪੇ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਨਸ਼ਾ ਦੋਵੇਂ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਧੌਣ ਥੱਲੇ ਨੂੰ ਲੁਟਕ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਰਾਜੂ ਉਸੱ ਨੂੰ ਫਿਰ ਝੰਜੋੜ ਦਿੰਦਾ। ਦੀਪੇ ਨੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੋਹਲਿਆ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬੰਜਰ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਪਾੜ ਪਾਉਂਦਾ ਹੋਵੇ।                                              
“ਉਹ....ਰਾਜੂ....ਤੂੰ।’’                                                                  

“ਹਾਂ, ਮੈਂ ਅਇਆਂ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲਣ । ਕੀ ਹਾਲ ਆ ਤੇਰਾ?” ਰਾਜੂ ਨੇ ਬੜੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਬਹੁਤ ਓਦਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।                                                                                    

“ਠੀਕ... ਆ। ਆਹ ਦੇਖ ਼ਲਾ ... ਇੰਜੁਆਏ ਕਰਦਾਂ। ਆਹ.. ਬੋਤਲ ...ਪਈ ਆ।  ਲਾ ਘੁੱਟ ।” ਉਹ ਟੇਬਲ ਵੱਲ ਹੱਥ ਕਰਕੇ ਥੱਲੇ ਲੁਟਕ ਗਿਆ। ਰਾੱਜੂ ਨੇ ੳਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਠਾ ਲਿਆ। ਹੁਣ ਦੀਪੇ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਸਿਮਰ ਤੇ ਪਈ ਜੋ ਸੋਫੇ ਤੇ ਬੈਠੀ ਉਪਰ ਛੱਤ ਵਲ ਤੱਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਸਿਮਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਮਲਿਆ ਤੇ ਠੀਕ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਤੇ ਸਿਮਰ ਵਲ ਤੱਕਣ ਲੱਗਾ। ੳਹ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਛੱਤ ਵਲ ਤੱਕ ਦੀ ਰਹੀ ।

“ਤੂੰ ਕਦੋਂ ਆਈ ਸੀ।” ਦੀਪੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਣਾ ਚਾਹਿਆ।                                              
 “ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਹੋਗੇ।” ਉਹ ਦੀਪੇ ਵੱਲ ਦੇਖੇ ਬਿਨਾਂ ਬੋਲੀ।                 

“ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਸਿਮਰ ਤੂੰ ਕਦੋਂ ਆਈ ਸੀ ।” ਦੀਪੇ ਨੇ ਫਿਰ ਗੱਲ ਦੁਹਰਾਈ ।                                                                  
“ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ ਨੇ, ਸੁਣਿਆਂ ਨੀ ਤੈਨੂੰ।” ਸਿਮਰ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਸਖਤੀ ਸੀ।

“ਉਹ ਬਈ ਮੈਂ ਪੁਛਦਾਂ। ਤੂੰ ਕੰਮ ਤੋਂ ਕਦੋਂ ਆਈ ਸੀ ?”  

“ਦੱਸ ਤਾਂ ਦਿੱਤਾ ਤੈਨੂੰ । ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ ਨੇ ਅੱਜ। ਪੂਰੇ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ, ਇਸ ਨਰਕ ਵਿਚ ਡਿੱਗੀ ਨੂੰ।” ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ ਜਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਖੂਨ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਉਤੱਰ ਆਇਆ ਹੋਵੇ।                                                      

“ਭਾਬੀ ਜੀ ਅੱਜ ਕੋਈ ਪਾਰਟੀ ਸੀ ਘਰ ਵਿਚ?” ਸਿਮਰ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆਈ ਦੇਖ ਕੇ ਰਾਜੂ ਨੇ ਗੱਲ ਦਾ ਰੁਖ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕੋਸਿ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ।                                                                          

“ਹਾਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ ਏਥੇ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਏਥੇ ਪਾਰਟੀਆਂ ਈ ਦੇਖਦੀਆਂ।”
“ਅੱਛਾ ਕਾਹਦੀ ਪਾਰਟੀ ਸੀ?” ਰਾਜੂ ਚੁੱਪ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬੈਠਣਾ ਚਹੁੰਦਾ।                                                             

“ਪਾਰਟੀ? ਪਾਰਟੀ ਇਹਨੂੰ ਪੁੱਛ। ਆਪਦੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ। ਪੁੱਛ ਇਹਨੂੰ, ਕਿਹੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਪੀਂਦਾ ਏ? ਬੋਲਦਾ ਕਿੳਂ ਨੀਂ ਹੁਣ? ਦਸ  ਦੇ ਕਾਹਦੀ ਪਾਰਟੀ ਚਲਦੀ ਸੀ ?”

ਸਿਮਰ ਬੋਲਦੀ ਹੋਈ ਦੀਪੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ ਖੱੜ ਗਈ।                                                                 “ਤੂੰ ਹੀ ਕਹਿਨੀ ਏਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਚਲਦੀਆਂ ਨੇ। ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਪਤਾ।” ਦੀਪੇ ਨੇ ਕਹਿ ਕੇ ਨੀਵੀਂ ਪਾ ਲਈ।

“ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਨੀਂ ਪਤਾ? ਆਹ ਜਿਹੜਾ ਘਰ ਨੂੰ ਭੇਡਾਂ ਦਾ ਵਾੜਾ ਬਣਾਇਆ, ਉਹ ਨੀਂ ਦੀਹਦਾ ਤੈਨੂੰ?” ਉਸ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਸੀ।

“ਉਹ ਬਈ ਅਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਦੇਖ ਲਿਆ ਕਰ । ਆਉਂਦੀ ਹੀ ਲੜਨ ਲੱਗ ਜਾਨੀ ਏਂ। ਰਾਜੂ ਆਇਆ। ਚਾਹ ਚੂਹ ਹੀ ਬਣਾ ਲਿਆ।” ਦੀਪੇ ਨੇ ਖਹਿੜਾ ਛੁਡਾਉਣਾ ਚਾਹਿਆ।                                                                

“ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਆਇਆ ਗਿਆ ਹੀ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਹੋਰ ਰਹਿ ਵੀ ਕੀ ਗਿਆ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਅਏ ਗਏ ਤੋਂ ਬਗੈਰ। ਮਹੀਨਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਟੈਲੀਫੂਨ ਕੱਟੇ ਨੂੰ। ਤੈਨੂੰ ਬਿੱਲ ਦੇ ਪੈਸੇ ਦਿੱਤੇ, ਤੂੰ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਗਿਆ। ਕਾਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਮੂਹਰੇ ਖਰਾਬ ਹੋਈ ਖੜੀ ਆ। ਮੈਂ ਕੰਮ ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਬੱਸਾਂ ਤੇ ਧੱਕੇ ਖਾਂਦੀ ਫਿਰਦੀ ਆਂ । ਪੂਰੇ ਦਸ ਦਿਨ ਹੋ ਗਏ ਹੀਟਿੰਗ ਬੰਦ ਹੋਈ ਨੂੰ। ਨਿਆਣੇ ਠੁਰ ਠੁਰ ਕਰਦੇ ਨੇ । ਕਦੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪੁੱਛ ਲਿਆ ਕਰ ਕਿ ਥੌਨੂੰ ਕੀ ਚਾਹੀਦਾ। ਪਰ ਤੈਨੂੰ ਕੀ । ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਢਿੱਡ ਦੀ ਪਈ ਰਹਿੰਦੀ ਆ। ਰੋਜ਼ ਸ਼ਰਾਬ ਡੱਫ ਲੈਂਦਾ ਏਂ ਤੇ ਸੌਂ ਜਾਂਦਾ ਏਂ।” ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਪਾਗਲ ਹੋਈ ਬੋਲੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ।                                                              

“ਮੈਂ ਕੰਮ ਤੇ ਚਲੀ ਜਾਨੀ ਆਂ। ਨਿਆਣੇ ਸਕੂਲ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇ । ਤੇ ਤੂੰ ਆਏ ਗਏ ਨੂੰ  ਲੈ ਕੇ ਪਤੀਲਾ ਚਾੜ੍ਹ ਲੈਨਾ ਏਂ। ਗਰਕ ਜਾਏ ਇਹੋ ਜੀ ਗੌਰਮਿੰਟ, ਜਿਹੜੀ ਇਹਨਾਂ ਵੇ਼ਲ੍ਹੜ ਮੁਸ਼ਟੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਘਰੇ ਬੈਠਿਆਂ ਈ ਪੌਂਡ ਦੇਈ ਜਾਂਦੀ ਆ। ਮੈਂ ਹੱਡ ਭੰਨ ਕੇ ਚਾਰ ਪੌਂਡ ਕਮਾ ਕੇ ਲਿਆਉਨੀ ਆਂ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘਰੇ ਬੈਠਿਆਂ ਈ ਸ਼ੋਸ਼ਲ ਦਾ ਚੈਕੱ ਆ ਜਾਂਦਾ। ਫਰਿਜ ਮੇਰਾ ਖਾਲੀ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਨਿਆਣੇ ਭੁੱਖੇ ਬੈਠੇ ਨੇ। ਕੀ ਖੁਆਵਾਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ? ਦੱਸ ਕੀ ਪਾਵਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ? ਦੱਸ? ਬੋਲਦਾ ਕਿੳਂੁ ਨੀਂ ਹੁਣ?” ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਪਾਗਲ ਹੋਈ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ। “ਹੇ ਮੇਰਿਆ ਰੱਬਾ, ਮੈਨੂੰ ਈ ਮੌਤ ਕਿੳਂੁ ਨੀਂ ਦੇ ਦਿੰਦਾ। ਖਹਿੜਾ ਛੁੱਟ ਜਾਵੇ ਕੰਜਰਾਂ ਕੋਲੋਂ।” ਉਹ ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ ਸੋਫੇ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ ।                              

“ਬਈ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਸਾਲੇ ਮਲੋਮਲੀ ਘਰੇ ਆ ਵੜੇ।” ਦੀਪੇ ਨੇ ਮਸਾਂ ਬਹਾਨਾ ਜਿਹਾ ਬਣਾਇਆ। ਸਿਮਰ ਰੋਂਦੀ ਰਹੀ ।

“ਭਾਬੀ ਜੀ ਇਹ ਤਾਂ ਪਾਗਲ ਐ। ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰ ਇਹਨੂੰ ਕਿਹਾ ਬਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਜਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਮੂੰਹ ਲਾਇਆ ਕਰ। ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਨੇ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਕਢਿੱਆ ਈ ਹੋਇਆ । ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਕਰ ਲੈਣਗੇ। ਪਰ ਇਹ ਵਿਚਾਰਾ ਨਰਮ  ਬੰਦਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਉਹ ਮੱਲੋਮਲੀ  ਘਰ ਆ ਵੜਦੇ ਨੇ।” ਰਾਜੂ ਨੇ ਸਿਮਰ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸਿ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕੁਝ ਨਾ ਬੋਲੀ । ਸਿਮਰ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਦੇਖ ਕੇ ਰਾਜੂ ਫਿਰ ਬੋਲਿਆ।                                                                                                               

“ਭਾਬੀ ਜੀ ਅਸੀਂ ਹੁਣੇ ਲੈ ਕੇ ਆਉਨੇ ਆਂ ਕੋਈ ‘ਪਲੰਬਰ’। ਬਹੁਤ ਠੰਡ ਪੈਂਦੀ ਆ। ਉਠੱ ਬਈ ਦੀਪਿਆ, ਹੀਟਿੰਗ ਤਾਂ ਠੀਕ ਕਰਵਾਈਏ।” ਉਸ ਨੇ ਦੀਪੇ ਨੂੰ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਉਠਾ ਲਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਲੱਤਾਂ ਘੜੀਸਦਾ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।                                               

ਸਿਮਰ ਸੋਫੇ ਤੇ ਪਈ ਡੁਸਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੂ ਦੀ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ‘ਕਿਊਂ ਨੀ ਰੱਬ ਮੈਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਦਿੰਦਾ। ਕੀ ਖੱੜਾ ਏ ਐਸੀ ਨਰਕ ਵਰਗੀ ਜਿੰਦਗੀ ਕੋਲੋਂ।’ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਪਾਗਲ ਹੋਈ ਤੜਫ ਰਹੀ ਸੀ।

“ਮੰਮੀ”...। ਉਹ ਚੌਂਕ ਗਈ। ਉਸਦੀ ਛੋਟੀ ਲੜਕੀ ਕਿਰਨ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਸੀ। ਭੋਲਾ ਮਾਸੂਮ ਚਿਹਰਾ ।

“ਮੰਮੀ, ਭੁੱਖ ਲੱਗੀ ਆ।” ਉਹ ਸੋਫੇ ਤੋਂ ਉਠੱੀ । ਖਿੱਚ ਕੇ ਬੱਚੀ ਨੂੰ ਗਲ ਨਾਲ ਲਾ ਲਿਆ। ਮਰਨ ਦਾ ਖਿਆਲ ਉਸ ਨੂੰ ਭੈੜਾ ਭੈੜਾ ਲੱਗਾ। ਕਿਰਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ ਚੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਕਿੰਨੀ ਦੇਰ ਚੁੰਮਦੀ ਰਹੀ।

“ਹਾਂ ਮੇਰੀ ਬੇਟੀ, ਤੂੰ ਉਪੱਰ ਭੈਣ ਤੇ ਵੀਰ ਕੋਲ ਚੱਲ । ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਆਈ ‘ਸ਼ਾਪਿੰਗ’ ਕਰਕੇ ।” ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਰਸ ਚੁੱਕਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਟੁੱਟਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੀ ‘ਕਿੰਗ ਸਟਰੀਟ’ ਵਲ ਚੱਲ ਪਈ। ਗਰੌਸਰੀ ਸ਼ਾਪ ਤੇ ਗਈ। ਕੁਝ ਖਾਣ ਦਾ ਸਮਾਨ ਖਰੀਦਿਆ। ਦੁੱਧ ਦੀ ਕੇਨੀ ਲਈ। ਵੀਹ ਪੌਂਡ ਦਾ ਨੋਟ ਕੱਢ ਕੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਨੂੰ ਫੜਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਬਕਾਇਆ ਵਾਪਸ ਲੈ ਰਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜੂ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ । ਜੋ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੱਗੇ ਸ਼ੈ਼ਲਫ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ‘ਬੀਅਰ ਰੈਕ’ ਕੋਲ ਖੱੜਾ ਦੀਪੇ ਨੂੰ ਘੂਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

“ਓਏ, ਭਾਬੀ ਤਾਂ ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਅੱਜ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ ਨੇ। ਤੂੰ ਸਾਲਿਆ ਆਪਦੀ ‘ਵੈਡਿੰਗ ਅਨਵਰਸਰੀ’ ਲਕੋਈ ਜਾਨੈਂ