مُکھ پنہ    

لیکھ/جانکاری/وِچار/پٹھن

 لِکھاری

ّ
‘گورو دے نال’ کیوں کہی جائیے, جد اُس دی کوئی نا منّیایں

شام سنگھ---انگ-سنگ

بہُت وار اُچّے آوازیاں ’چ کیہا جا رِہا ہے ‘تِنّ سَو سال گورو دے نال’, پر کی اِس نوں سہیہ ٹھہرایا جا سکدا ہے؟ گورو نوں منّن والے, گورو دی آگیا دا پالن کرن والے اِس نوں غلط منّن لئی قطعی تیار نہیں ہو سکدے۔ جہڑے گورو نوں تاں منّدے ہَن, پر گورو دی اِک وی منّن لئی تیار نہیں, اُنہاں بارے کی کیہا جاوے, تے کی نا کیہا جاوے؟ ایہہ پرشن دیر توں دھُکھ رِہا ہے اَتے اُدوں تکّ دھُکھدا رہے گا, جدوں تکّ اِس دا جواب نہیں مِل جاندا۔

آپنا پلّہ چُکّیاں آپنا ہی پیٹ ننگا ہُندا ہے, پر سچائی نوں پرگٹ کرن لئی پلّہ چُکّے بِنا نہیں سرنا۔ گورو نے گُربانی وِچ جِنہاں گلاّں دی ڈنکے دی چوٹ ’تے وِرودھتا کِیتی ہے, گورو دے پیارے اجے تکّ اُنہاں نوں چھڈّن لئی تیار نہیں ہوئے۔ پھیر وی اوہ دِکھاوے-ماتر, مُفتو-مُفتی گورو دے سِکّھ بنی بیٹھے ہَن, جدوں کہ عملی طور ’تے سِکّھ دی پریبھاشا ’تے کتّئی پُورے نہیں اُتردے۔ سِکّھ دی گلّ چھیڑی تاں مسٔلا ہور وی اُرے ہی رُک کے رہِ جاویگا۔

گورو دی گلّ ‘اِک ربّ’ توں شروع ہُندی ہے, پر شاید کوئی ہی اجیہا سِکّھ ہووےگا جو ‘اِک ربّ’ توں بِنا ہور کِسے شکتی نوں نہیں منّدا۔ ایہہ وی کہ دوجیاں وانگ سِکّھ وی ہور کئی دیوَی-دیوَتیاں مگر دوڑی پِھردا ہے, کیونکہ اِک ’تے نہیں ٹِک سکیا۔ گُربانی دا بوہتا زور ہی اِس گلّ ’تے ہے کہ اِک توں بِنا دُوجا ہے ہی کوئی نہیں۔ اِک توں بِنا کِسے دُوجے نوں دھیاؤن دی گلّ ہی نہیں, پر کِسے وی دھارمِک ستھان ’تے جاؤ, اُتّھے سِکّھ غَیر-حاضر نہیں مِلیگا۔ کارن ایہہ ہی سمجھیا جا سکدا ہے کہ اُس دا من اِک ’تے نہیں ٹِک سکیا۔ ذات-پات دا مسٔلا لؤ تاں ہور گلاّں دے نال ہی سِکّھ دھارمِک جتھیبندیاں دے وڈّے آگواں دے ناواں پِچّھے ذات-گوت دِیاں لمّیاں پُوچھاں پڑھن-سُنن نوں عام مِلنگیاں۔ کرِپاندھاریاں نوں ایہناں پُوچھاں دی بِلکُلّ آگیا نہیں, پر کمال ایہہ ہے کہ اُنہاں دا ایہناں بِنا سردا ہی نہیں۔ ایہناں پُوچھاں نوں لاہے بغَیر برابری دے سنکلپ نوں عمل وِچ لیاؤن بارے سوچیا ہی نہیں جا سکدا۔ سوچنا تاں ہی سن٘بھوَ ہے جے وڈّے نیتا ایہناں نوں لاہُن بارے سوچن۔

پھیر سچ تے جُھوٹھ وِچوں اِک نال دوستی وی نہیں پئی۔ جے پَینی ہی ہووے تاں سچ نال پَینی چاہیدی ہے, پر جُھوٹھ کَدے پِچھّا چھڈّن لئی تیار نہیں ہویا۔ اِویں ہی بے ایمانی تے امان داری دا ماملہ ہے, جِنہاں وِچوں بے ایمانی نال رشتہ رکّھیا ہی نہیں جا سکدا۔ بھرِشٹچار دے پرچھاویں ہیٹھوں وی نہیں لنگھنا چاہیدا, پر کوئی وی کہِہ نہیں سکدا کہ اوہ کَدے وی اِس دے پرچھاویں ہیٹھوں نہیں لنگھدا؟ شاید نہیں۔ ایہناں سارِیاں علامتاں نے گورو والیاں دا ساتھ نہیں چھڈّیا۔

جے ایداں ہے تاں ‘گورو دے نال’ کِتّھے تے کِویں ہوئے؟ گورو دے نال ہونا آسان نہیں۔ جہڑے اجے وی سچ لئی آپنے گورو لئی آپنا سارا کُجّھ نِشاور کرن واسطے تیار ہُندے ہَن, کیوَل اُنہاں نوں ہی ایہہ ادھیکار ہو سکدا ہے کہ ‘گورو نال’ ہونا آکھ سکن۔ جہڑے اجے تکّ موٹیاں-موٹیاں علامتاں نوں ہی نہیں چھڈّ سکے , اوہ گورو دے شبدی گیان اَتے روحانی انوبھوَ تکّ تاں کَدے وی نہیں پہُنچ سکدے ۔ گورو دِیاں گلاّں منّے بِنا اُس دے نال نہیں تُریا جا سکدا۔ پھیر اسیں کیوَل بولاں وِچوں ہی کیوں آکھی جاندے ہاں ‘گورو دے نال’؟ نِمرتا نیڑے نہیں آؤن دِندے, ہنکار دا ٹِلاّ نہیں ڈھاہُندے, پھیر وی گورو اگّے جُھوٹھ بولنوں نہیں ہٹدے۔

نِمرتا نیڑے آؤن نا دیئیے,
نا ہنکار دا بھان٘ڈا بھنّیئے
گورو دے نال کیوں کہی جائیے,
جد گورو دی اِک نا منّیایں؟

00000

2 December 2008

اِس رچنا سبندھی آپدے وِچاراں دا سُوآگت ہے
ای-میل کرو