lyKk: hrbKsL mksUdpurI

avqfr df kfiv-sMgRih

'asIN kfly lok sdINdy'
hrbKsL mksUdpurI

 

    "asIN kfly lok sdINdy" (2002 nvXug pRkfsn ) avqfr df qIjf kfiv-sMgRih hY. Ausdf pihlf kfiv sMgRih 'kpr-CwlF' 1961 ivc qy dUjf 'myry prq afAux qk' 1981 dy nyVy qyVy Cipaf sI qy ieh qIjf kfiv-sMgRih hux 2002 dy aKIr ivc Cipaf hY. avqfr ny ienHF iqMnF kfiv-sMgRihF ivc ivc vIh vIh sfl df aMqrfl hY. iesqoN iehI jfpdf hY ik avqfr afpxy rcnfqmk kfrj ivc bVI DImI cfly quiraf hY. ieh DImI cfl Ausdy suBf df ihwsf hY. Auh kwcIaF ipwlIaF kivqfvF rc ky ssqI vfh vfh Ktx dI iewCf nhIN rKdf. mYN AusdIaF ieh iqMny kfiv-pusqkF pVHIaF hI nhIN, ienHF nUM smiJaf qy mfixaf vI hY. ies qjurby dy afDfr qy mYN kih skdf hF ik avqfr Aus smyN hI kivqf ilKdf hY, jdoN Ausdf idl qy idmfg dovyN pUrI qrHF pRcMz qy AuqsLfhq hox qy kivqf afp AusnUM ilKx leI mjbUr kr dyvy. iehI kfrx hY ik AusdI kivqf ivc srodI gux isKr qy huMdy hn. ijQy vI Auh pUrI qrHF Bfvk huMdf hY, AuQy AusdI kivqf gIq df rUp Dfrx kr lYNdI hY. ikAuNik Auh 'kpr-CwlF' ivwc inwjI ipafr dy qjurby ƒ afpxI kivqf df ivsLf bxfAuNdf hY, ies leI AuQy Auh srodI vI bhuqf hY qy bhuqI vyr CMd ƒ vI pUrI qrHF inBfAuNdf hY. ieh gwl vI dyKx vflI hY ik CMd qy srod AusdI kivqf dy ivsLy dy anuBv 'coN pYdf huMdy hn, kivqf dy ivsLy qy ikqy vI BfrU nhIN huMdy. 'myry prq afAux qwk' ivc Auhdf anuBv kyvl afpxf nhIN, Aus vrgy hor prvfsI pMjfbIaF df sFJf anuBv hY qy Auh ies prvfs ipwCy luky kfrnF dI sUJ vI rwKdf hY. ies leI ies sMgRih ivc AusdI kivqf afpxy anuBv aqy Aus vrgy hor pMjfbI prvfsIaF dy sFJy anuBv qy sUJ df sumyl hY. 'asIN kfly lok sdINdy' ivc puj ky AusdI rcnf pRikiraf ivc anuBv nfloN icMqn vDyry ihwsf pfAuNdf hY, ikAuNik jbrI bMdI bxf ky gLulfmF dy qOr qy vycy gey aPrIknF df anuBv Ausdf afpxf anuBv nhIN sI. AunHF dy duK drd nUM smJx leI anuBv nfloN icMqn ny vDyry ihwsf pfAuxf hI sI. icMqn qoN ibnF AunHF dy drd nUM smJx leI hor koeI rfh vI nhIN sI, Pyr vI Ausdy hMzIN hMZfey drd df anuBv AunHF dy drd nUM smJx dy Xqn ivc shfeI avwsL huMdf hY.

    'asIN kfly lok sdINdy' Cpx qoN bhuq icr pihlF ieh gwl PYl cukI sI ik avqfr ies nfAuN dI lMmI kivqf ilK irhf hY. Aus dI ieh ikqfb iDafn nfl pVHn AupMRq ieh gwl TIk vI jfpdI hY hY ik Aus ny aPrIkf ivwcoN jbrI cwuky gey qy dUr-durfzy mulk amrIkf ivc gLulfmF dy qOr qy vycy gey lokF bfry lMmI kivqf ilKI vI sI. jy qusIN ies sMgRih dIaF kivqfvF 'sfgr byVf', 'bMdrgfh', 'supnf' qy 'vfjF' nUM iDafn nfl pVHo qF qusIN mihsUs krogy ik ieh kivqfvF iewko lMmI kivqf dy tukVy hn. ikAuNik avqfr df ierfdf kyvl aPrIkn mhFdIp ivcoN gLulfm bxfey lokF bfry hI kivqf ilKxf nhIN sI, sgoN prvfs Dfrn krn vfly sfry kfly, BUry qy kxkvMnyy lokF vfry ilKxf sI, ies leI Ausny ies lMmI kivqf nUM keI kivqfvF ivwc vMz idqf qy iekrwsqf qy lgfqfrqf ƒ qoVHn leI, aj dy prvfsIaF nfl sMbMDq kivqfvF ienHF ivc bIV idwqIaF. awj dy prvfsIaF bfry ilKIaF kivqfvF kvI dy injI anuBv qy Aus vrgy hor prvfsI pMjfbIaF dy anuBv qy aDfrq sn ies leI ienHF kivqfvF ivwc icMqn nfloN anuBv df syk vDyry sI, ajyhf kr ky avqfr ny ienHF smucIaF kivqfvF ƒ hor vI pRBfvsLflI bxf idqf hY.

    ies sMgRih dI pihlI kivqf 'pwCm' iek BFq ies kfiv-sMgRih dI pRsqfvnf hY. ies ivc lokF ƒ pwCm vl ƒ jfx leI nhIN ikhf igaf hY, sgoN ies kivqf ivc iewh iqwKf ivaMg hY ik jd qIjI dunIaf dIaF hkUmqF dI Jfk sdf pwCm vl lwgI rihMdI hY, jd ienHF dysF dy hfkm vI pwCmI dysF dI JolI pey hoey hn, jd pwCm dy DnfZF ny qIjI dunIaf dI rfjnIqI nfl XfrI lfeI hoeI hY qF qIjI dunIaf dy jvfnF leI hor rfh vI ikhVf rih igaf hY, pwCm vl jfx qoN ibnF. ieh CotI ijhI kivqf iDafn ivc rwKy ibnF qusIN avqfr dIaF smuwcIaF kivqfvF ivcly sunyhy ƒ nhIN pf skdy, ies leI mYN ieh kivqf sfrI dI sfrI hyTF dy irhf hF:-

pwCm vl ƒ jfeIN jvfnF
pwCm vl ƒ jfeI.
pwCm vl ƒ bwdl jFdy
pwCm vl ƒ pOxF.
pwCm vl ƒ jFdy pMCI
muV nf ijnHF ny afAuxf
pwCm vl ƒ gey jhfjLI
pwCm vl lutyry
pwCm vl ƒ gey musfPr
ijwQy suK vQyry.
pwCm vl ƒ geI hkUmq
pwCm vl ƒ rfxy
pwCm vl lokfeI jFdI
pwCm vl jrvfxy.
pwCm vl ƒ gey msIhy
pwCm vl vpfrI
pwCm idaF DnfzF lfeI
nfl isafsq XfrI.

    ieh qF hY awj dI hflq, jdoN lokIN afpxI mrjLI nfl pwCm vl jf rhy hn, pr sdf ievyN nhIN sI huMdf. Auh vI smF sI, jdoN lok pwCm vl afpxI mrjLI nfl nhIN sI jFdy, sgoN AunHF ƒ jbrI bMdI bxf ky smuMdrI byiVaF ivc Br ky lY jfieaf jFdf sI qy amRIkf dIaF mMzIaF ivc gLulfmF dy qOr qy vyicaf jFdf sI. ies sMgRih dI dUjI kivqf pihlI df Ault hY. ieh kivqf 'sfgr-byVf' pVH ky aiq iGnfAuxy jLulm dI qsvIr awKF awgy PYlxI sLurU ho jFdI hY, jhfjL dy qihKfny ivc KVkdy sMgl, hvf ivc GuldIaF isskIaF, ipMzF nfloN moh dIaF tutdIaF qMdF, nMgy ipMizaF qy vrHdy spF vrgy CYNty, awKF awgy sfkfr ho jFdy hn. ienHF bMdI bxfey muMizaF ƒ gLulfmI leI KrIdx vfly ienHF df mwul ienHF dIaF lwqF qy zOilaF ƒ prK ky pfAuNdy sn. bs AunHF dy isr qoN ibnF bfkI sfrf srIr AunHF leI vrqx Xog huMdf sI. ienHF bMdIaF dy Bry jhfjL jdoN bMdrgfhF qy lgdy sn qF ienHF nUM afpxy ajLfd jIvn dy guafc jfx df aihsfs jfgdf sI. kivqf 'bMdrgfh' dIaf ieh sqrF pVHo:-

bMdrgfhF dy dr KulHy
mry mry hoey iPrdy buwly
ikwQy hY nHyrI hMkfrI
nfl ijhdy sI sfzI XfrI
ikwQy hY sUrj dI itwkI
ikwQy hY koeI JFjr inkI
bMdrgfhIN BrI AudfsI
ZldI Aumrf jyhI AubfsI

    iesqrHF ienHF bMdI bxfey gey muMizaF aMdr ZldI Aumr df aihsfs jfgdf sI qy jhfjL bMdrgfhF qy lgdy, awgy qurdy jFdy sn.

    amRIkf ƒ afbfd krn leI ies jbrI prvfs dI iviQaf ds ky avqfr aglI kivqf 'vIjLf' ivc Pyr vrqmfn vl muVdf hY. ieh kivqf ies qoN pihlF idwqIaF dohF kivqfvF df pRqI-pRsqfv hY. kdIN Auh smF sI ik aPrIkf ivcoN muMzy PV ky jbrI gLulfm bxfAux leI lY jfey jFdy sn, hux ieh smF vI af igaf hY ik qIjI dunIaf dy muMzy afp afpxI mrjLI nfl pwCmI dysF ivc afAux leI qINGVdy hn, corI afAuNdy hn, sYr spfty dy bhfny qy ivafhF sLfdIaF ivc sLfml hox qy mrgF Auqy afKrI rsmF ivc sLfml hox dy bhfny pwCmI dysF ivc af ky cuwBI mfr jFdy hn qy kfnUMn dIaF awKF ivc Gwtf pf ky iewQy gLYr kfnUMnI qOr qy kMm krdy hn. pr ijnHF nUM ienHF dysF ivc afAux df vIjLf iml jFdf hY, Auh qF afpxy afp ƒ aiq BfgsLflI smJdy hn. Auh smJdy hn, AunHF dy hwQ jMnq df pfsport af igaf hY aqy twbr dI rotI qy kpVy df svfl vI hwl ho igaf hY. Auh afpxI iksmq ƒ AunHF muMizaF nfl myl ky dyKdy hn, ijhVy mYksIko dy jMglF ivwcoN, amRIkf puwjx leI musIbqF Jfgdy PVy jFdy hn qy ijhVy hvfeI jhfjLF nfl ltk ky vI pwCm ivc puwj jfx dy XqnF ivwc jfnF guaf lYNdy hn. AunHF dy mUMhoN avqfr ny ies kivqf dy aMq ivc ajyhI gwl vI khfeI hY, ijs qoN pwCm vl lwgI dOV dy kfrnF df pqf lwg jFdf hY:-

af vIjLy df jsLn mnfeIey
jy dunIaF qy QoVF
qF vIjLy dIaF loVF

    ieh gwl hY vI aYn TIk. QoVF hI afdmI ƒ afpxf Gr qy dys Czx leI mjbUr krdIaF hn. pr ienHF sqrF qoN TIk pihlF ijhVI gwl AunHF dy mUMhoN khfeI hY, Auh AunHF dI KusLPLihmI dI isKr hY- 'kfly dI hux krn gLulfmI, pUrb pwCm dovyN'. hflIN qF hr pfsy pwCm dI cVHql hY. kfly, gory dI brfbrI dI gwl vI hflIN sMBv nhIN idsdI. BivK ivc sLfied sMBv ho jfvy, pr pUrb pwCm dovyN kfly dI gLulfmI krngy, ieh vI kdIN sMBv ho skygf? iesdf AuWqr qf BivK dy pyt ivc hY, hfl dI GVI kuJ vI nhIN ikhf jf skdf. awj dy smyN df iewk sc ieh vI hY ik pwCm ivc afAux leI vIjLf qF iml jfxf sMBv hY, pr gory lokF dI kfilaF pRqI nPrq qoN ikvyN bicaf jfvy. rMg dy Byd Bfv ƒ dyK ky iewk vyr qF jIa krdf hY ik rfqo rfq kfly qoN gory bx jfeIey, ikAuNik ies kfly rMg dy kfrn hI XUrp, amRIkf aqy kYnyzf dIaF DrqIaF qy ssqy Bfa ivkxf pYNdf hY. pr gorf rMg dukfnF qoN qF KrIidaf nhIN jf skdf. Pyr iewko iewk rfh sKq imhnq kr ky ies Xog hox ivwc hY ik afpxI imhnq nUM ieMJ ssqy Bfa vycx dI loV nf rih jfvy. ieh vI aslIaq hY ik pYsy vfly qy KLudmuKLiqafr bMdy dy rMg dI pVqfl koeI nhIN krdf. pr ajyhI sUrq qk phuMcx leI AumrF lg jFdIaF hn. ies sMDrB ivc avqfr dI kivqf 'gorf rMg zwbIaF ivc afieaf' dIaF ienHF sqrF vl iDafn dyx dI loV hY:-

DUMey-ngrI vsx
nINdF ruwsIaF
zMg dy zMg dI rotI
mflk bKsLdy
hfr-isLMgfr nf Bfvx
kfly ikMJ KrIdx zwbIaF
ies qoN aglI kivqf ivc avqfr Pyr purfxy simaF vl muVdf hY. gLulfmI leI bMdI bxfey gey muMzy afpxI DrqI dy qy ajLfdI dy supny dyKdy hn, Auh supny hI qF lY skdy sn hor kr vI kI skdy sn:-
ieh kI qwikaf asIN ajUbf
ikr geIaF bx ryq jMjLIrf
sON gey gUVI nINd jhfjLI
afpxI imwtI mwQy lfeI
dUr durfzy mor boldf

 

    jdoN supny tutdy hn qy kOVI aslIaq sfhmxy af KVI huMdI hY qF Auh bMdI Bfvukqf dy vihx ivc vih ky Aus sB kuJ nUM afvfjLF mfrdy hn jo kuJ AunHF dI DrqI Auqy ipwCy rih igaf huMdf hY. 'avfjLF' kivqf srodI kivqf hY. ieh kivqf, avqfr dI kfiv sLfsLqr dI sUJ df bhuq hI KUbsUrq nmUnf hY. ies ivc vrqI klf dy kmfl dI pikafeI afvfsI pMjfbI sfihq ivc bhuq Gwt prfpq huMdI hY. ies kivqf ivwcoN kwuJ sqrF hfjLr hn:

dUr ikDry
cotIaF qoN iqlkdI
hoeI Dup
vfjF mfrdI hY
tUxyhfrI itwibaF
qy PYldI
hoeI cuwp
vfjLF mfrdI hY
qfiraF dI rOsLnI ivc
Dul rhy asmfn
'vfjLF mfrdy hn
hrI BrI
vfdI dy kMZy
Jul rhy qUPfn
'vfjLF mfrdy hn

    ies dy mukfbly ivc prdysF ivc imldf kI hY? avqfr dI kivqf 'blYk bfa' spsLt kr idMdI hY. ieh 'blYk bfa' df rOlf pfAux vfly AuhI hn, jo :-

icr hoieaf ieh iewlF
afeIaF sn eysLIaf dy mYdfn
cug geIaF sn
aPrIkf dIaF Kfxf.
lwB ilqfV afeIaF sn
nvIN nvIN dunIaf.
buJf afeIaF sn,
husIn sLihrF dy husIn
drvfijLaF 'c jgdy crfg
qy rwjy hoey iZwzF ivcoN
cIk inklI sI
blYk bfa… blYk bfa

    AupRokq sqrF qoN eysLIaf dI gLrIbI qy pCVyvyN dy kfrnF df pqf lgdf hY. iehI 'blYk bfa' df rOlf pfAux vfly pwCm qoN gey DfVvI hI sn ijnHF ny eysLIaf dy dysF ƒ burI qrHF lut ky kMgfl bxf idqf sI. blYk bfa dy AuWqr ivc kfly lok afpxy afp ƒ qswlI idMdy hn ik kflf rMg vI qF suMdr huMdf hY. gIqf df rcnhfr Bgvfn ikRsLn vI qF kflf sI, Pyr vI Aus AuWqy, gopIaF jfn idMdIaF sn. gorI rfDf qF Aus kfly ikRsLn leI hor gorI bxn leI XqnsLIl rihMdI sI (dyKo kivqf ikRsLn) qy hux qk vI ies kfly ikRsLn dI crn-DUV msqk lfAux leI lokIN qwqpr rihMdy hn. iehI gwl qF pwCm ivc vsdy nIgro nsl dy lok kihMdy hn, jdoN Auh 'blYk iejL bIAutIPul' df nfarf lfAuNdy hn.

    nf rMg nsl df Byd, nf pwCm dy dysF dI bolI qy siBafcfr df vwKryvF koeI Prk pfAuNdf hY. pUrb dy dysF qoN pwCm vl ƒ prvfs Gtx dI QF idn pur idn vD irhf hY. pUrb dI lut nfl afPry ienHF dysF dI cmk dI iKc dy bwDy lokIN mOq dI vI prvfh nhIN krdy, pqf nhIN ikMny byVIaF dy zwubx nfl smuMdr ivc hI dPn ho jFdy hn qy ikMny trwkF ivwc qUVy hoey hI sfh Gut hox nfl Kqm ho jFdy hn. smuMdr kMZy lwgy, ies qrHF dy iewk trwk ivwcoN cflI eysLIan jvfnF dIaF lfsLF imldIaF hn. ienHF axafeI mOq mr gey jvfnF dI mOq 'qy avqfr 'afey krn kmfeI' ivc KUn dy aQrU roNdf hY.
jdoN aslI jIvn imldf nhIN, supny tutdy hn qy gLMum gey guafc gey smyN df drd jfgdf hY, qF bMdf afpxy aMdr iKlfa mihsUs krdf hY. jdoN bMdy dy aMdr iKlfa pYdf ho jFdf hY, qF AusdI hflq avqfr dI kivqf 'iKlfa' vrgI ho jFdI hY. ies KUbsUrq kivqf dIaF ieh sqrF pVHo:-

jnfjLy qF iksy nfl
irsLqy dI insLfnI hn
asF ƒ qF iksy ikxky
dy sMg df moh nhIN hoieaf
iesy leI koeI nhIN roieaf

    avqfr ƒ pqf hY ik ieh iKlfa sdf nhIN rihxf qy bMDn vI afKr tuwtxy hn. nf kYdF nf jLMjIrF mnuwK dI ajLfdI dI qFG dy rsqy ivc sdf dIvfrF bxIaF rih skdIaF hn. avqfr ny afpxI kivqf 'nYlsn' ivc ies gwl ƒ BlI BFq jLfhr kr idwqf hY. nYlsn mMzylf 28 sfl bMdIKfny ivc irhf. jvfnI jylH aMdr rol ky vI aMq Ausny afpxy afjLfdI qy brfbrI dy supny ƒ sfkfr kr hI ilaf. pr sfrI dunIaF ivc af rhy smfjk qy afrQk pRIvrqn vI ies ivc shfeI huMdy hn. nYlsn mMzylf vrgy isrVI ajLfdI GulftIaF dI kurbfnI vI ies pRIvrqn dI rPqfr ƒ qyjL krn ivc muwlvfn ihwsf pfAuNdI hY. ieQy dyKx vflI iek hor gwl vI hY, avqfr ny ies kivqf ivc nYlsn mMzylf ƒ Ausdy pihly nfAuN 'nYlsn' nfl hI sMboDn kIqf hY. ies CotI jyhI gwl nfl hI avqfr ny afpxy afp ƒ qy afpxy rfhIN afpxy lokF ƒ nYlsn mMzylf nfl joV ilaf hY. iesqrHF nYlsn mMzylf dI jwdoijhd qy AusdI kfmXfbI sfzI afpxI jwdoijhd qy kfmXfbI bx geI hY.
nYlsn mMzyly vrgy isrVI suqMqrqf sMgrfmIaF dI hI dyx hY qy iesdy nfl hI, sfrI dunIaf dy afjLfdI qy brfbrI dy iewCuk lokF dI Aus nfl hmdrdI dI hI dyx hY ik 'kU klwks klF' vrgIaF nslvfdI jQybMdIaF dy idn vI hux lwd gey hn. iesy nfAuN dI kivqf ivwc avqfr kihMdf hY:-

rMg ivqkrf Bul geI hY
dunIaf awj dI
hux ijhVy Puwl iKV rhy hn
bhu-rMgy hn

    avqfr ƒ ies gwl df vI aihsfs hY ik ies pRIvrqn ivwc ivigafnk AunqI ny vI ihwsf pfieaf hY. kMpAUtr qy ieMtrnYt ny dysF qy kOmF dIaF hwdF mytx df kfrj arMB vI kr idwqf hY. avqfr afpxI kivqf zft kOm ivc kihMdf hY:-

zft kOm ieh nhIN jfxdf
ikhVy rMg dI AuNgl
AusnUM qor rhI hY
ikhVy rMg dIaF awKF
Ausdy rMg inhfrn.
zft kOm drvfjLf KolHI
dyK irhf hY
Aus dunIaf dy ajb njLfry,
ijQy nf koeI jMjLIrF
nf koeI hwdF aqy lkIrF

    hflIN qF ieh sMBfvI supnf hY, ijsdy sfkfr hox qoN pihlF pqf nhIN kI ho jfvy. iesy ivigafnk AunqI ny srbnfsk hiQafr vI qF lokF dy dusmxF dy hwQF ivc dy idwqy hn. pr supny lYx nfl hI qF XQfrQk kfrjsLIlqf vl vDx leI ierfdy bxfAux leI jLmIn iqafr huMdI hY. avqfr dI kivqf 'supnf' iehI qF dsdI hY. avqfr ies bfry vI cyqn hY ik ivigafnk AunqI nfl sMcfr, XfqfXfq qy cikwqsf ivc AunqI dIaF aQfh sMBfvnf pYdf ho geIaF hn. ies sB kuJ dy hox qy vI jIvn ivwcoN rs guafcdf jf irhf hY. afpfDfpI ieMnI vD geI hY ik nf dosqI df pqf lgdf hY nf dusLmxI df. kuJ iesqrHF dI hflq ƒ avqfr ny kivqf 'Pfslf' ivwc iesqrHF drsfieaf hY:-

hux pqf nhIN kdoN
idl dy duafr
Zo lYNdy ny lok
sLfm qoN pihlF hI
gLYrF nfl
ho lYNdy ny lok

    kuJ ies qrHF dy hflfq bxdy jf rhy ny ik rfm qy rfvx dohF dy ichry iewko hI Bfa mfrdy lgdy ny, ikAuNik:-

qyjL rPqfrI dy Xug ivc
ipafr ipwCy rih igaf
gLrjL awgy af geI
qy Xfr ipwCy rih igaf

    ies ivkisq pUMjIvfdI pRbMD ivc rih rhy mnuwK dI kdr GtfeI bfry ies sMgRih ivc, hor vI keI kivqfvF hn, ijvyN 'qYnUM kI dsIey', 'mulfkfqF' afid. ies qoN jLrf hor awgy vwD ky kuJ kivqfvF mfipaF qy aOlfd ivc pY geIaF qyRVF ƒ prgt krdIaF hn, ijvyN 'bytIey' qy 'bfbl'. ienHF dohF kivqfvF ivc lok-gIqF vrgI sfDfrnqf qy suhj dovyN imldy hn. ajyhIaF kivqfvF kvI dy injI anuBv qy Aus vrgy Aus duafly vsdy hor pMjfbI bMidaf dy anuBv ƒ prgt krdIaF hn, ies leI ienHF ivc Bfvukqf vI hY qy ivsLfd vI. ienHF kivqfvF df lok-gIqpn qusIN afp hI dyK lvo:-

qurI qurI jFdIey nI bytIey
mYN qyry nfl idl dI krF.
AuNJ ikMnf ho igaf smF.
iKVI iKVI jFdIey nI bytIey
bfgF ivc Puwl ny hjLfr.
ikhVf qyrI awK df isLMgfr.
vDI vDI jFdIey nI bytIey
ikQoN qyrf lBIey ilbfs.
hY nf iksy hunrI dy pfs.
vrI vrI jFdI nI bytIey
krF iek Byq vflI bfq.
ikMnI qyrI cfhIdI brfq.
ruwsI ruwsI jFdI nI bytIey
bfhr bVy Juldy qUPfn
ijnHF koloN kMbdI ey jfn.

    bytI nUM vwDdI PuldI dyK ky ijs qrHF dy vI iPkr iksy ipAu ƒ ho skdy hn, sfry dy sfry ies Coty ijhy gIq ivc smoey hoey hn. bfbl nfAuN dI kivqf BfvyN CMd-pRbMD ivc bwDI hoeI nhIN, Pyr vI ies ivc lok gIq vfly hor sfry gux hn. ieh kivqf CMd-rihq vI ies krky hY ik ieh ivksq pUMjIvfdI pRbMD ivc jMmI plI kuVI dy mUMhoN khfeI geI hY.
ieh TIk hY ik kvI ivsLfdgRsq hflq ivc iGiraf hoieaf hY, Pyr vI AusdI locf ies qoN pfr jfx dI hY.ies avsQf ivcoN inklx df iewk hI rsqf hY ik nIrsqf GtfAux leI kuJ nvF kIqf jfvy. avqfr dI kivqf 'kuwJ nvF' ivc bgfvqI surF vI jfgdIaF hn ies buZy cOigrdy dy iKlfP, ijs ivc ijLMdgI byrsI dI Byt cVHdI jf rhI hY:-

afE! sVkF qy brfjy
mIl pwQr qoV deIey
afE! GVIaF dI
ies bysurI itwk itwk
df glf GutIey.
kuJ nvF pYdf kro
ik 'hux 'dy kYdI ho gey hF

    kvI hux awD-aDUrf nhIN jIxf cfhuMdf. AusdI locf pUrf jIx dI hY. ieh locf hUk bx ky Ausdy aMdroN inkldI hY. 'awDIaF gwlF' nfAuN dI kivqf asl ivc gIq hI hY, ijhVf ies qrHF hUk bx ky Ausdy aMdroN inkilaf hY:-

awDIaF gwlF kr kr Qwky
aDIaF mOqF mr mr awky
aj koeI pUrI mOq jF
jF pUrI gwl suxfE rfm jI!

    ies ivksq pUMjIdfrI pRbMD ivc icrF qoN rihMdf bMdf jdoN pONzF nfl afpxIaF BrIaF jybF dyKdf hY qF pl ku leI qF AusnUM mihsUs huMdf hY ik Auh pONzF df gLulfm bx igaf hY, qF hI qF kivqf 'pONz boilaf' ivc avqfr kihMdf hY:-

inwky huMdy qUM jo
cfr kqybF pVHIaF
ikwQy geIaf?
sqluj kMZy qyry purKF
qygF mfr lVfeIaF lVIaF
ikwQy geIaF?

    Ausƒ dys ipafr dy supinaF dy nfl nfl afpxy bcpn dy smyN df pMjfb vI cyqy afAuNdf hY. pr AusnUM pONz dI qfkq df vI pqf hY, ijhVI qfkq awj pwCm dy DnfZ pUrb dy mulkF ivc vrq rhy hn. kIqf vI kI jfvy jdoN pUrb dy lIzr hI pONzF leI ivkx lwg pey hn. ajyhI hflq ivc dys-ipafr vrgy jjLby dI kI kdr rih geI hY qy kOx Aus dys ivc vfps jfxf cfhygf, ijwQy dy muMizaF dIaF hyVHF iewDr afAux leI kfhlIaF peIaF hoeIaF hn, ijwQy pONz qy zflr dI pUjf hox lwg peI hY, AuWQy jf ky vI qF prvfsI bMdf prdysI hI mihsUs krdf hY. pwCmI kdrF kImqF df AuWQyy vI ieMnf ku bol bflf ho igaf hY ik hux koeI vI iksy df kuJ nhIN lgdf. jdoN mn prdysI ho jfvy qF afpxf dys vI prfieaf lwgx lwg pYNdf hY. avqfr 'AuzIk' kivqf ivc kuJ iesqrHF dy anuBv ƒ hI prgt krdf hY:-

pRdys iksy sfgroN pfrlI
DrqI jF tukVy df
nfm hI nhIN mF!
ieh dys dy vI
aYn ivckfr rihMdf hY

    gwl dys jF prdys dI nhIN, Aus pRbMD dI hY, ijhVf mnuwK ƒ dUjy mnuwK leI ajnbI bxf idMdf hY. hux qF kol rihMdy BYx Brf qy nyVly irsLqydfr, dys ivc hI ajnbI bx gey hn. hux Auh sFJy twbr sFJy BfeIcfry tuwt Bj gey hn, ijnHF df inG mfxn dI iewCf lY ky prvfsI dys vfps jFdy hn. ijs ajnIbIaq qoN Auprfm ho ky prvfsI dys jFdf hY, AuWQy vI AusnUM AuhI ajnbIaq mwQy lgdI hY. avqfr afpxI kivqf 'sFJ' ivc kihMdf hY:-

quhfzy nfl sFJ hY
isrP BUrI dfhVI
qy kuJ kuJ kflIaF awKF
quhfzy kol bYTf AuNJ mYN
iewk ajnbI huMnf
avqfr dI kivqf 'myry coN' ivc ijhVI ieh gwl hY:-
mYN hbsLI hF gorI dunIaf
Bogx lwgf
mYN hux kMj kuafry pwqx
cuMm irhf hF
qIjI dunIaf df ieh sLmlf
AuWcf kr ky
pihlI dunIaf dy bjLfrIN
GuMm irhf hF

    ies ivc iqwKf ivaMg hY Aus bMdy qy, ijhVf hflIN qwk vI afpxIaF jVHF qoN tuwt ky mOq vrgy aihsfs df anuBv krdf hY. iewQy mYN avqfr dI kivqf 'jVHF' pUrI dI pUrI dy irhf hF:-

jVHF dy kol qF hY myrf jIvn
jVHF qoN tuwt ky mr jfx dI
nIXq nhIN hY.
jVHF rfhIN hI pfxI duD pINdy ny
myry pwqy
jVHF qoN bfJ pIly BUk ho
JVH jfxgy iewk idn.
jVHF bolI myrI
bsqr myry
mF bfp qy ksbf myrf.
qusIN qF rUp myrf
tfhxIaF ivc
dyKdy ho
jVHF dy kol hI qF hY
myrf jIvn.

jVHF qoN ivgocy bMidaF df aMq kyho ijhf huMdf hY, avqfr dI kivqf 'sfzy jnfjLy' ivc pUrI qsvIrksLI kIqI geI hY. ies kivqf ivwcoN kuJ sqrF dyKo:-

kuJ eyho jyhy hI ho skdy ny
sfzy jnfjLy.
lkV dIaF lwqF nfl qurdy
hMBy hoey imwqr.
mINh 'c iBjIaF supinaF
dIaF GsmYlIaF cfdrF.
Gr qoN sLmsLfn qk PYlI
bybsI dI dldl.
glIaF dy moVF qy KVIaF
icwtIaF hYrqI njLrF.
prdys dI cFdI nfl
cuMiDafeIaF hoeIaF awKF.
zflrF dy QwibaF nfl
KrIdy hoey jwusy.
icmnIaF dy DUMey nfl
rl iml geIaF afhF.

    hF! ieho jyhf hI aMq huMdf hY afpxI DrqI nfloN ivCVy lokF df.
AupRokq ivcfr qoN ipwCoN aMq ivc asIN ies iswty qy pujdy hF ik avqfr ny ies kfiv-sMgRih ivc afpxy GrF qy dysF ivwcoN jbrI bMdI bxf ky amRIkf ivc gLulfmF dy qOr 'qy vycy jfx vfly kfly lokF dy duwKF drdF qy AunHF qy huMdy asih qy iGnfAuxy jLulmF qoN lY ky awj dy kfly (ijnHF ivwc BUry qy kxkvMny lok vI sLfiml hn) ijhVy ipCly pMjfhF ku sflF qoN, afpxI mrjLI nfl pwCm vl vhIrF GwqI af rhy hn, dIaF aOiKafeIaF, qklIPF qy AunHF nfl huMdy rMg nsl dy kfrn ivqkry qy nPrq qwk ƒ jLbfn idwqI hY, ies dy nfl nfl hI Ausny ienHF lokF dy zrF, ivsivsaF, akFiKafvF qy duibDfvF ƒ vI drsfieaf hY. jy avqfr iewQy hI bs kr idMdf, qF gwl aDUrI rih jfxI sI. ies leI Ausny nslvfd dy iKlfP qy icwty lokF dy dfby dy ivruD aMdoln dI gwl vI kIqI hY qy pUrb vloN pwCm vl ƒ prvfs dy ipwCy luky kfrnF ƒ vI suJfAux df Xqn kIqf hY. ajyhf sB kuJ kridaF vI Ausny sdf klf ƒ pihl idwqI hY qy Auh ikqy vI pRcfr krdf nhIN idsdf.

__________

 

zRoRI Nhl: RIVIUo LeI Dh POSTKa bQJIWa JAi.

 

e-mail:
ilKfrI



© likhari: Punjabi Likhari Forum-2001-2004