mYN
afpxI mF dy Aupr QlI dy pMjF bwicaF ivcoN sfiraF qoN
Cotf sF qy iksy hwd qwk ax-cfihaf vI. ijwQy pihlF hI
cfr bwicaF dy iZwz Brn dI icMqf lwgI rihMdI hovy
AuWQy iewk hor bwcy dy jnm nfl ies icMqf ivc vfDf hI
hoxf sI. jy KLusLI hoeI vI hovygI qF Auh icr-rihxI
nhIN sI. mF ny pMj inafxy vI sFBxy huMdy sn, Gr dy
sfry jIaF leI rotI tuwk vI krnf huMdf sI, KUh AuWqy
Bwqf lY ky jfx df kMm vI krnf huMdf sI, psUaF df gohf
kUVf vI krnf huMdf sI qy Pyr svyry AuWTy ky cwkI JoxI
huMdI sI. jy Auh myry vrgy vfDU ijhy pMjvyN bwcy leI
loVINdf smF nhIN kwZ skdI sI qF ies ivc Auhdf kI dosL
sI? Aus vylLy ieh koeI anoKI gwl vI nhIN sI, afm
pMjfbI iksfnF dy bwcy iesy qrHF imwtI ivc rulLdy
KulLdy plLdy sn. pMjvF bwcf hox kfrn myry ihwsy iehdf
CFdf kuwJ vDyry hI afieaf sI.
sfl ku
dI Aumr ivc myrI ijhVI kfr syvf ho geI sI,
Auhny myrI hflq Gr dy bfkI jIaF leI bhuq asihn Xog
bxf idwqI sI. Gr df hr jIa duwKF dI pMz cuwkI iPrdf
sI. afKr qMg-dsqI qy gLrIbI df asr iks qy nhIN huMdf?
hr koeI aMdrly gubfr nUM kwZx leI iksy hor nUM
insLfnf bxfAux leI iqafr rihMdf hY. gubfr sdf mfVy
qy hI kwiZaf jf skdf hY, qkVy qy nhIN. Gr ivc
sfiraF qoN Cotf qy mfVf mYN hI sF. jdoN bwcy nUM inG
leI qy lukx leI mF dI buwklL nf imly, qF Auh ipAu dI
buwklL Bfldf hY. mYN ies inwG qoN vI vFJf sF. mYnUM
Xfd nhIN myrf ipAu kdoN prdys clf igaf igaf sI. AuNJ
mYnUM Aus vyly dIaF GtnfvF vI Xfd hn jdoN mYN cfr ku
sfl df sF. aMdfjLf hY ik myrf ipAu AudoN hI prdys nUM
igaf sI ijs vyly mYN iqMn ku sfl df sF.
ijs vyly
mF kol myrI sMBfl leI smF nhIN sI qy mYN afpxy qoN
bVy BYxF BrfvF leI afpxy gubfr df Bfr hlkf krn leI
sfDn mfqr bx igaf sF, Aus vyly myrf bVf qfieaf myrf
msIhf bx ky bhuiVaf. mYnUM iqRskfr qF sfiraF qoN
imldf sI, ipafr kyvl myry ies bVy qfey qoN hI imldf
sI. mYnUM Xfd nhIN, ies myry qfey ny mYnUM kdy
iJVikaf hovy jF mMdf boilaf hovy. mYnUM Xfd hY, jdoN
myrf ieh qfieaf cONky ivc pIhVI qy bYT ky rotI
Kfx lgdf qF mYN sdf hI AuhdI KysI dI bwukl ivc jf
vVdf qy AuhdI dfVHI dy nyiVEN afpxf isr bfhr kwZ ky
burkI dI AuzIk ivc mUMh KolHI rwKdf. Auh afp rotI
KFdf nfl dI nfl myrf iZwz vI Br idMdf. Auh jdoN mwJ
df duwD cox bYTdf, qF mYN glfs cuwk ky dOVf dOVf
Auhdy kol jf puwjdf qy Auh myrf glfs dwuD dIaF kosIaF
DfrF nfl Br idMdf. mYN ies anMd dy plF df luqÌ lYx
leI sdf smyN isr hfjLr rihMdf sF. jdoN gMny cUpx vfly
ho jFdy qy mYN vI afpxy hor BYxF BrfvF vFg gMny dI
imTfs df suafd mfxn leI buwlHF qy jIB Pyrdf qF myrf
ieh qfieaf ibnf mMgy porI kr ky mYnUM dy idMdf. Pyr
jdoN mYN afp gMny cUpx jogf ho igaf qF qfey ny myry
leI imwTy qy poly ijhy gMny dI Bfl kr rwKxI qy mYnUM
dyKidaF hI Auh gMnf cuwk ky myry hvfly kr dyxf. awj
qwk vI mYN jfx nhIN sikaf ik AuhnUM ikvyN pqf lwg
jFdf sI ik ikhVf gMnf nrm qy vDyry imwTf hY, ikhVf
nhIN?
myrf ieh
qfieaf sdf bfhrly koTy jf ky sONdf huMdf sI. ieh koTf
ipMz qoN awD ku mIl dI ivwQ qy sI. mYN jdoN vI Auhdy
nfl jfx dI ijLd krdf, Auh mYnUM kMDyVI cuwk ky nfl lY
jFdf qy mYN sfrI rfq Auhdy nfl hI suwqf rihMdf. mYnUM
hflIN vI Xfd hY ik keI vyr AuhnUM myrf gMd-mMd vI sfP
krnf pYNdf sI. jd mYnUM ieh gwl Xfd afAuNdI hY qF mYN
socdf rih jFdf hF ik AuhnUM mF dy rUp ivc Xfd krF jF
ipAu dy rUp ivc jF Pyr mF aqy ipAu dohF dy rUp ivc?
myry
AuWqy Auhdy bhuq Aupkfr sn. awj jdoN mYN Auhdy bfry
ilKx df Xqn kr irhf hF qF keI GtnfvF Xfd af rhIaF hn,
ijnHF dy vfprn smyN Auh myry leI msIhf bx ky bhuVdf
irhf. iek Gtnf qF ajyhI vI hY ijs qoN Auh hwQ dy ky
bcf nf lYNdf qF hrbKsL mkLsUdpurI nfAuN df ieh bMdf
ieh sqrF nhIN ilK irhf hoxf sI, sgoN bcpn ivc hI
prlok isDfr igaf hoxf sI.
mYN Aus
smyN ikMnI ku Aumr df hovFgf? pwkf qF ikhf nhIN jf
skdf, kyvl aMdfjLf hI lfieaf jf skdf hY. jdoN vI
qfieaf Kyq ivc hlL vfhux ipwCoN suhfgf dyx lgdf qF
mYnUM cfa cVH jFdf. mYN suhfgy qy JftI lYx leI ipwCy
dOVdf. Auh mYnUM afpxIaF lMmIaF lwqF ivcfly suhfgy
qy bYTf lYNdf. mYN AuhdIaF lwqF Guwt ky PV
lYNdf. Auh suhfgy dy kuwJ gyVy lf ky mYnUM Auqfr
idMdf qy mYN KLusL ÉuÈ dOVdf Kyq dy bMny qy jf
bYTdf qy suhfgy dy awgy ipwCy bihMdIaF AuwzdIaF
icVIaF sLfrkF dyKdf rihMdf.
ieh Gtnf
mYnUM ieMJ Xfd hY ijvyN ik kwl hI vfprI hovy. Aus idn
qfey ny Kyq ivc hwl vfhux ipwCoN suhfgf dyx leI hflIN
bldF dy gl pMjflI pf ky suhfgf qoiraf hI sI ik mYN vI
JftI lYx dy cfa ivc nwTdf nwTdf puwj igaf. Auhny bldF
dI Xog nUM rfsF iKwc ky roikaf qy sdf vFg hI mYnUM
afpxIaF lwqF ivcfly suhfgy AuWqy bYTf ilaf qy lwqF
nUM Gwut ky PVI rwKx leI sfvDfn kIqf qy suhfgf qor
ilaf. hflIN suhfgy dy do ku hI gyVy lwgy sn ik mYN
cldy suhfgy awgy izg ipaf. ijLMdgI mOq ivcfly Pfslf
kyvl iek pl df hI sI. jy Auh pl lMG jFdf qF mYN
suhfgy hyT af ky burI qrHF driVaf jfxf sI. qfey ivc
pqf nhIN ieMnI PurqI ikvyN af geI? Auhny Aus pl dy
afAux qoN pihlF hI Xog dIaF rfsF iKwc leIaF qy Cfl
mfr ky mYnUM mOq dy jbfVy ivcoN DUh ilaf.
myrf ieh
qfieaf jYqo dy akflI morcy ivc igaf sI, ies leI Auhdy
nfAuN nfl jQydfr sdf leI juV igaf sI.
krIny nfl cux cux ky vDI hoeI kflI jF nIlI pwg,
goizaF qwk pfieaf icwtf ryb kCihrf, glL icwtf kuVqf,
sjvyN PbvyN mUMh qy sjvIN PbvIN icwtI dfVHI, moZy qy
icwtf prnf, pqlf srIr qy kwd Cy Put, ieh sI myry qfey
df ichrf muhrf. myry kol AuhdI qsvIr qF koeI nhIN, pr
ijhVI qsvIr myry mn ivc vsI hoeI hY, Aus vrgI qsvIr
mYN pMQ dy byqfj bfdsLfh bfbf KVk isMG dI iksy aÉbfr
ivc CpI dyKI sI. Auho ijhf hI pqlf srIr qy lMmf kwd,
Auho ijhI hI gol pwg, Auho ijhf hI ichrf muhrf. Auh
hr rojL svyry iesLnfn krdf qy afpxy kpVy vI afp hI
DoNdf sI. Auhdy vrgy sfP qy suwcy bMdy mYN bhuq Gt
dyKy hn.
ieh myrf
qfieaf afpxy jIvn dy aMq qwk iesy pihrfvy ivc irhf/ivciraf
qy sdf akflI qy jQydfr kr ky jfixaf jFdf irhf. pr Auh
kdy vI iksy vI iksm dI iPrkf pRsqI nfl sihmq nhIN
hoieaf sI. akflI dl nfl Auhdf sfQ gurduafiraF nUM
mhMqF qoN afËfd krvfAux qwk df hI sI. Aus ipCoN Auh
kdy vI ies pfrtI dy nfl nf quiraf. bfby nfnk dy swcy
iswK vFg Auh nf ko ihMdU nf muslmfn dy
Prmfn anusfr cldf irhf. 1947 dyy rOiÜaF smyN jdoN
iswK Auh hI smiJaf jFdf sI, ijhVf muslmfnF dI kwt vwZ
krn leI iqafr rhy, AudoN vI Auh sfbq kdm irhf.
bflsLivk
sLbd mYN Auhdy mUMhoN AudoN suixaf sI, jdoN mYnUM
kimAUinstF df qF kI pqf hoxf sI, mYnUM qF ieh vI pqf
nhIN sI ik kFgrsI kI huMdy hn? Auh sihj-suBf iksy nfl
bwbr akflI lihr bfry gwl kr irhf sI. mfstr moqf isMG
dI gwl kridaF Auh ds irhf sI ik Auh bflsLivkF vFg dys
ivc jug-pltfAU lihr clfAuxI cfhuMdf sI.
bflsLivk sLbd anoKf ijhf hox kr ky myrI
ismrqI ivc itikaf irhf. jdoN mYN vIh ku sfl dI Aumr
df ho ky sovIaq ienklfb bfry piVHaf /suixaf, qF AudoN
mYnUM pqf lwgf ik ieh sLbd rUs dI sosLl zYmokRytk
lybr pfrtI dy Aus DVy leI vriqaf jFdf sI, ijsdI
agvfeI lYinn krdf sI. iehI DVf bfad ivc kimAUinst
pfrtI bx igaf sI.
jdoN mYN
hflIN bwcf hI sF, qfieaf mYnUM iksy kivqf dIaF ieh
sqrF suxfAuNdf huMdf sI:-
suixaf asF ny eys
jhfn aMdr
iKLjLF ibnf nf afey bhfr pihlF
bfg KusLI df sdf hI iKVy mgroN
pYNdy gmF dy isrF qy Bfr pihlF
CfqI qfx ky rwKdy vIr myry
zfier kr lvy rwj ky vfr pihlF
sfzI hIr afjLfdI ny pfeI icwTI
kMn pfV ky kro isLMgfr pihlF
mYN ieh
sqrF qfey dy mUMhoN pqf nhIN ikMnI vyr suxIaF hoxgIaF?
ieh sqrF sfrI Aumr leI mYnUM Xfd ho geIaF. ieh qF
bhuq mgroN jf ky pqf lwgf ik ieh sqrF hIrf isMG drd
dI kivqf dIaF hn, ijhVI Auhny akflI lihr dI cVHql
smyN ilKI sI. ieh kivqf pMjfbI sfihq nfl myrI pihlI
pCfx sI. ieh vI iewk ikRsLmf sI ik ieh jfx pCfx
krfAux vflf vI myrf ieh qfieaf hI sI.
(13
akqUbr 2006)