sfihqk/smfjk/rIport/srgrmIaF/sYmInfr

 

BfsLf ivBfg pitaflf, pMjfb, vwloN pMjfbI kMipAUtr qy sYmInfr

rIport: ikrpfl isMG pMnUM

 

BfsLf ivBfg pitaflf, pMjfb, hr sfl dI qrHF ies sfl vI afpxf ‘pMjfbI hPqf’ imqI dsMbr 5 qoN dsMbr 11 qIkr mnf irhf hY. pihly idn sfl 2005 dy sLromxI sihqkfrF df snmfn kIqf igaf. ieh snmfn mfnXog bIbI rfijMdr kOr BwTl, AucyrI iswiKaf qy BfsLf mMqrI pMjfb, ny sfihqkfrF nUM idwqy. ies dOrfn AucyrI iswiKaf qy BfsLf skwqr sRI aYSm[ pI[ isMG ny swq idn cwlx vflLy pusqk myly df AudGftn kIqf. pfTkF ny bfhroN afey pusqk ivkryqfvF dIaF stflF qoN afpxI mrjLI dIaF pusqkF KrIdx ivwc ivsLys rucI idKfeI. pMjfbI hPqy dOrfn pMjfb dy vwKo vwK sLihrF ivwc pMjfbI nftk mukfbly, sfihq isrjx mukfbly, kuiejL mukfbly, pMjfbI gfiekI aqy qRY BfsLI kvI drbfr afid smfgk kIqy jf rhy hn.

iesy lVI ivwc awj pMjfbI hPqy dy dUsry idn BfsLf ivBfg vwloN BfsLf Bvn dy lYkcr hfl ivKy 'pMjfbI BfsLf df ivkfs aqy kMipAUtr’ dy ivsLy AuWqy gosLtI krvfeI geI.

ies sYmInfr dy prDfngI mMzl ivwc ivBfg dy sfbkf zfierYktr rjnIsL kumfr aqy smyN dy zfierYktr mohn rfm bMgf, sI[ afr[ modigl zfierYktr pMjfbI akfdmI hirafxf, sRI sMDU sfbkf cyar mYn aYWs[ aYWs[ borz pMjfb aqy avqfr isMG hwd sMXukq zfierYWktr BfsLf ivBfg sn. ies sBf dy muwK mihmfn sRI ey[ aYWs[ rfey afeI[ pI[ aYWs; aYWs[ aYWs[ pI[ pitaflf sn. mMc sMBflx df PrjL cyqn isMG izptI zfierYWktr BfsLf ivBfg ny inBfieaf.

sB qoN pihloN sRI mohn rfm bMgf zfierYWktr BfsLf ivBfg ny sYmInfr ivwc afAux vfilLaF nUM jI afieaF ikhf. iPr aMgryjLI itRibAUn dy sih sMpfdk ruipMdr isMG ny ‘ieMtrnYWt dI dunIaF ivwc pMjfbI’ dy ivsLy qy afpxy kuMjIvq ivcfr pysL kIqy. AunHF ny ‘awj pMjfbI ipwCy ikEN?’ df svfl sroiqaF dy mnF ivwc jgfieaf. pMjfb srkfr Kfs krky BfsLf ivBfg pitaflf, pMjfb nUM pMjfbI aqy pMjfbI kMipAUtr sbMDI afpxy PrjL pCfnx aqy AunHF nUM sPlqf nflL inBfAux leI AuqsLfihq kIqf aqy pMjfbI dy kIa borz aqy pMjfbI kozF dy imafrI krn AuWqy sbMDq iDrF vwloN loVINdf iDafn nf idwqy jfx kfrn afpxy idl df drd vI sFJf kIqf. pMjfbI ivwc sLbd joVF dI smfnqf, imafrI PONtF, imafrI kIa borz, pMjfbI XUnIkoz, pMjfbI inwjI vYWb sfeItF, sLfhmuKI aqy prqvyN bdlfE dy vrnx nUM vI AunHF ny afpxf muwdf bxfieaf.

aKIr ivwc AunHF ny ncoV kwZidaF ikhf ik pMjfbI kMipAUtr dy muwidaF dI pUrqI BivwKmeI soc aqy loV dy aDIn hoxI cfhIdI hY aqy inrnfkfrF nUM inwjI pihlUaF qoN mukq rihxf cfhIdf hY. ies dy nflL nflL AunHF ieh vI ikhf ik kdy vI sfry prBfvI pihlU inrnfkfrF dI iewCf anusfr nhIN hoieaf krdy, AunHF ivwc sMDI, smJOqf jF koeI ivckfrlf rfsqf vI cunxf pYNdf hY. pr AunHF PYsilaF ivwc mfnv muKI sur prDfn rihxI cfhIdI hY.

pihlf prcf pMjfbI prcy ‘prvfsI’ dy sMpfdk (prvfsI ryzIE torFto) nflL juVy hoey sLmIl ny pMjfbI kMipAUtr dy vrqoNkfr vjoN ‘pMjfbI BfsLf dy ivkfsL leI qknIkI cuxOqIaF’ dy ivsLy qy piVHaf. Aus ny ies pysLy ivwc afAuNdIaF sfrIaF aOkVF sroiqaF dy snmuwK AusfrIaF. ijvyN ik sLmIl df ies pwK ivwc inwjI anuBv kfPI amIr hY aqy Auh afpxy ivcfr pysL krn ivwc smrwQ hI nhIN sgoN mIrI hY, Aus dI pysLkfrI bhuq hI prBfvsLflI rhI. Aus ny pMjfbI PONtF aqy pMjfbI kIa borz dy imafrI krn AuWqy jLor idwqf. pMjfbI ivwc suMdr suMdr PONtF dI idwK inwK dI afpxI rUhfnI BuwK prgtfeI. aqy kfmnf kIqI ik pMjfbI kMipAUtr df sfry df sfrf kMm, ijvyN ik Ausdy sMkyqkI btn, smyN smyN kMipAUtr vwloN suJfey gey nukqy jF puwCy jFdy svfl vI pMjfbI ivwc hI hoxy cfhIdy hn qF ik aMgryjI qoN mUloN hI anujfx ivakqI vI pMjfbI kMipAUtr nUM afpxf skf soDrf hI anuBv kry.

aglf bulfrf pMjfbI XUnIvristI df proPYWsr zf[ gurpRIq isMG lihl sI. Aus ny pMjfbI kMipAUtr sbMDI muZlI jfxkfrI dy ky prcy sbMDI ivsQfr ivwc crcf krn leI zf[ hrivMdr isMG BwtI nUM styj sMBflLI. ijs ny bhuq hI prBfv sLflI ivDI nflL sroiqaF nUM sMboDq ho ky pMjfbI BfsLf, pMjfbI swiBafcfr, pMjfbI suBfa aqy pMjfbI kMipAUtr dIaF aMglLIaF sMglLIaF joVIaF. Aus ipwCoN zf[ lihl ny pMjfbI kMipAUtr sbMDI afpxIaF prfpqIaF dI kMipAUtr projYWktr dI shfieqf nflL skrIn AuWqy prdrsLxI kIqI. ieh sfrf kuwJ sroiqaF vwloN bhuq hI slfihaf igaf. ieMtrnYWt rfhIN pMjfbI isKfAux sbMDI iqafr kIqf igaf projYWkt ny qF sroiqaF nUM kIl ky rwK idwqf.

iewQy ieh vI vrnx kr dyxf Xog rhygf ik cyqn isMG izptI zfierYWktr BfsLf ivBfg ny sroiqaF nUM ikrpfl isMG pMnUM dy pMjfbI kMipAUtr sbMDI ivwZy aqy pfey gey Xogdfn qoN bhuq hI suMdr ivDI aqy snmfn Xog ZMg nflL jfxUM krvfieaf. BfsLf ivBfg vwloN pMnUM dI Gflxf nUM ikqfbF df iewk sYWt dy ky snmfnq kIqf igaf. ijs leI pMnUM ny BfsLf ivBfg df hfridk DMnvfd kIqf.

ies ivcfr prvfh ivwc kYlyPornIaF vflLy zfktr kulbIr isMG iQMd, rfVf sfihb vfly BfeI sfihb blijMdr isMG, mogf dy aflm vflLy amnprIq afid df vI ivsLysL vrnx kIqf igaf.

kuwJ bulfiraF ny pMjfbI dI AusfrI leI kMipAUtr nUM iblkuwl inkfiraf aqy ies nUM mnuwK dI rUh mfr dyx vflLI msLIn drsfieaf. kuwJ isafxI Aumr nUM phuMcy hoey bulfiraF ny pMjfbI ivwc aMgryjI dy GusyV nUM afpxy pYr afp kuhfVf mfrn nflL qulnfieaf. KYr iKafl afpo afpxf.

kuwJ smF ikrpfl isMG pMnUM nUM vI mMc AuWqy hfjrI lvfAux leI idwqf igaf. AunHF ny dwisaf ik Auh 32 sfl bI[aYWs[aYWP[ dI nOkrI kr ky 1991 ivwc kYnyzf prvfs kr gey. iewk anfVI vFg Auh kMipAUtr aqy tfeIp nflL juVy rhy. awj hor kwlH hor kridaF AunHF ny pMjfbI kMipAUtr ivwc mfx Xog prfpqIaF kIqIaF, jo awj kMipAUtr nUM iewk hAUaf smJx vflLf hr ivakqI vI kr skdf hY. AunHF ny kurUkusLyqr XUnIvristI dy ividafrQIaF vwloN puwCy gey svfl df hvflf dy ky sroiqaF nUM pur jLor pryrnf idwqI ik hr pMjfbI, kMipAUtr AuWqy kMm kr ky aqy afpxy rfh ivwc af rhIaF afpxIaF aOkVF mfhrF nUM dwsky Auh pMjfbI aqy pMjfbI kMipAUtr dI mhfn syvf kr skdf hY. aMq ivwc pMnUM ny BfsLf ivBfg nUM afpxI sinwmr bynqI kIqI ik pMjfbI aqy pMjfbI kMipAUtr sbMDI inrny lYNidaF BivwKmuKI soc dy DfrnI irhf jfvy aqy XUnIkoz ivwc ‘af, ie, eI, Au, AU, ey, aY, aO’ tfeIp krdy smyN ienHF nUM hor awKrF vFg iekwly iekwly nf pf skx dI smwisaf nUM lY ky kyNdr srkfr aqy XUnIkoz borz nflL sMprk krn aqy ies ivwc loVINdy suDfr krvfAux.

ies gosLtI ivwc Bfg lYx vfilLaF ivwc proPYWsr ajYpfl isMG, ieMjnIar siqMdr isMG swqI, suMdrpfl prymI, zf[ ieMdrdyv isMG, hmdrdvIr nOsLihrvI aqy blivMdr isMG itvfxf stYno gRfPI Koj aPsr sLfiml sn. ienHF qoN ielfvf pMjfb dy vwK vwK sLihrF qoN afey sfihqkfr prymIaF aqy kMipAUtr ieMjnIarF, buwDIjIvIaF aqy hoxhfr nOjuafnF nflL Kcf Kc Biraf hoieaf sI.

aKIr ivwc muwK mihmfn ey[ aYWs[ rfey afeI[ pI[ aYWs[ ny ies ivcfrF dy afdfn prdfn nUM sMKyipaf. hr bulfry dy inwky inwky nukiqaF sbMDI afpxy ivcfr prgt kr ky AunHF ny afpxI puKqf sUJ aqy isafxp df prqwK prmfx idwqf. AunHF dy ivcfrF ivwc ivsLvI scfeIaF dI sunihrI puwT cVHI hoeI sI. AunHF ny dwisaf ik sfry sMsfr dI hr iewk adf nUM afriQkqf inrDfrq krdI hY. jy pMjfbI jF pMjfbI kMipAUtr afrQkqf pwKoN smyN dy hfxI nhIN rihxgy aqy afpxI sfrQkqf guaf lYxgy qF sMsfr dI hr vsqU vFg ienHF df Kfqmf vI atwl hY. so pMjfbIaF nUM afpxy bIqy dI qrHF BivwK dy vI hfxI ho ky rihxf pvygf.

aMq ivwc BfsLf ivBfg dy cyqn isMG izptI zfierYWktr ny dwisaf ik nyV BivwK ivwc BfsLf ivBfg dI vzmuwlI hvflf lfiebryrI aqy hor irkfrz nUM kMipAUtr rfhIN sMBflx dy Xqn kIqy jf rhy hn. AunHF ny dwisaf ik AunHF ny ds sfl BfsLf ivBfg dy ijLilHaF ivwc syvf kr ky ijwQy ivBfgI pusqkF nUM vwD qoN vwD pfTkF qwk phuMcfieaf hY EQy ipMzF ivwc CotIaF CotIaF lfiebryrIaF sQfpq kr ky pMjfbIaF dI pVHn rucI nUM Auqsfihq kIqf hY.

sYmInfr dy aKIr ivwc ivBfg dy sMXukq zfierYWktr sRI avqfr isMG hwd ny sfiraF sroiqaF df DMnvfd kridaF sB nUM Kfxy df swdf idwqf.

smuwcy qOr AuWqy ieh sYmInfr bhuq hI sdBfvnf dy vfqfvrn ivwc sMpUrn hoieaf. ies nUM BfsLf ivBfg pMjfb aqy Aus dy suXog stfP dI ivsLysL prfpqI ikhf jf skdf hY.

(iewk jrUrI not: BfsLf ivBfg pitaflf, pMjfb jF ies dI lfiebryrI sbMDI afp jI dI koeI vI puwC pVqfl hovy qF cyqn isMG izptI zfierYWktr (email- chetan510@rediffmail.com) nflL ies eImyl (cyqn510@rYizPmyl zft kfm) AuWqy sMprk kIqf jf skdf hY. afs hY ik afp jI nUM qswlI bKs AuWqr imlygf.) (9 dsMbr 2005)

 

e-mail: Likhari


© likhari: Punjabi Likhari Forum-2001-2006