ipCly smyN ivCoVf dy geI
pMjfbI dI AuWGI lyiKkf aMimRqf pRIqm dI Xfd
ivc jrmnI dy sLihr PrYNkPrt ivKy pMjfbI
adbI sMgq vloN iek XfdgfrI sfihqk smfgm
aqy ihMd-pfik (pMjfbI-AurdU) sFJy kvI drbfr
df pRbMD kIqf igaf. smfgm ivc svIzn qoN msUd
munwvr aqy hflYNz qoN joigMdr bfT Kfs qOr qy
sLfml hoey. smfgm dy pihly sYsLn dI pRDfngI
msUd munwvr, ierPLfn Kfn aqy kyhr sLrIPL ny
kIqI. pRogrfm dI sLurUafq aMimRqf dI pRiswD
njLm nfl hoeI:-
awj afKF vfirs sLfh
nUM ikqy kbrF ivcoN bol
qy awj ikqfby iesLk df koeI aglf vrkf
Pol
nUM axKI iebrfhImpurI ny
qrMnm ivc gf ky afey pMjfbIaF nUM Bfvuk kr
idwqf. Pyr pMjfbI adbI sMgq dy
pRDfn aqy AuWGy kvI quPYl KilsL ny afey lokF
nUM jI afieaF kihMdy hoey pMjfbI adbI
sMgq bfry dwisaf aqy cVHdy-lihMdy pMjfb
ivc vD rhI dosqI lihr bfry KusLI df iejLhfr
kridaF ies dy lgfqfr awgy vDdy rihx aqy amn
lihr dy qkiVaF hox dI duaf kIqI. pihly Bfg
ivc aMimRqf pRIqm dy jIvn aqy rcnf bfry prcy
pVHy gey. pVHy gey pricaF ivc axKI
iebrfhImpurI ny pMjfbI kivqf df mujwsmf-aMimRqf
pRIqm ijs ivc Auhny aMimRqf dy ilKx
sMsfr bfry jfiejLf pysL kridaF AusdIaF ilKqF
dI BrpUr sLlfGf kIqI. AurdU-jrmn klcr
sosfietI jrmn dy pRDfn ierPLfn aihmd Kfn ny
iek roeI sI DI pMjfb dI dy isrlyK
vflf prcf pysL kIqf aqy svIzn qoN afey muwK
mihmfn msUd munwvr ny aMimRqf pRIqm nfl afpxI
jfqI sFJ, idwlI ivc AunHF nfl ibqfey smyN,
aMimRqf dI jIvn jfc aqy jIvn sLYlI bfry Kuwl
ky Bfvukqf/bOiDkqf BrIaF gwlF kIqIaF. mujwPr
sLyK ny pfiksqfn ivc aMimRqf dy ivCoVf dy jfx
qoN bfad Auhdy bfry pMjfbI (sLfhmuKI ivc) aqy
AurdU dy adbI pricaF ivc jo Cipaf Auhdy ivcoN
pVHky suxfieaf aqy aMimRqf dI afKrI njLm
mYN qYnUM Pyr imlFgI pVHky hfjLr
sroiqaF nUM suxfeI. ienHF qoN ibnF blkfr isMG,
bhfdr isMG afid keI hornF ny aMimRqf dIaF
ilKqF nUM srfihaf qy Auhdy bfry gwlF kIqIaF.
sfry bulfiraF dI sFJI rfie sI ik ijMnI dyr
pMjfbI jLubfn rhygI awj afKF vfirs sLfh
nUM
njLm vI ijMdf
rhygI.
ies qoN bfad ihMd-pfik
sFJf musLfierf hoieaf ijs ivc AurdU aqy
pMjfbI dy kvIaF ny afpxIaF rcnfvF pysL kIqIaF.
ies musLfiery/kvI drbfr dI pRDfngI smfgm dy
muwK mihmfn msUd munwvr aqy hnIPL qmMnf ny
kIqI. kvI drbfr ivc AurdU-pMjfbI dy sLfier
sLfml hoey, ijnHF ivc suwcf isMG nr, dlvIr
isMG, hmId AuWlf jLPLr, muhMmd ieshfk awQr,
afPqfb husYn, Kfild sLrIPL, sLOPIk aKqr bsrf,
sLOPIk murfd, iersLfd hfsLmI, rfjf XUsPL,
qfihr adIm, ibsLfrq aihmd ibsLfrq, axKI
iebrfhImpurI, kyhr sLrIPL, quPYl KilsL, msUd
munwvr aqy hnIPL qmMnf ny afpxf klfm pysL
kIqf. pMjfbI adbI sMgq vloN
krvfieaf ieh smfgm pRbMDkF dI afs qoN ijLafdf
kfmXfb irhf. ies smfgm dI pMjfbI
swiBafcfr aqy Kyz sMsQf PrYNkPrt,
afrt aYNz klcr asOsIeysLn aqy
AurdU jrmn klcr sosfietI vloN
BrpUr shfieqf kIqI geI. kuwJ Kfs gwlf:- ieh
sfrf pRogrfm pMjfbI aqy AurdU jLubfn ivc pysL
kIqf igaf, ies smfgm ivc cVHdy-lihMdy pMjfb (Bfv
sFJy pMjfb) dy iqMn sO qoN vI vwD sroqy sLfml
sn ijnHF ivc aOrqF BfrI igxqI ivc sLfml
hoeIaF. ies sfry smfgm nUM axKI iebrfhImpurI
aqy jnfb mujwPr sLyK dI styj skwqrI ny bfKUbI
inBfieaf. sfrf smfgm tYlIvIjLn dy iek cYnl
vloN rIkfrz kIqf igaf. hornF dy nfl joigMdr
bfT ny ies smfgm dI PotogRfPI dI syvf inBfeI.
Xfd rwKx vflI gwl ieh ik ieQy iksy nUM vI
sLrfb afid pysL nhIN kIqI geI. ies pRogrfm dI
kfmXfbI ivc quPYl KilsL, axKI ibrfhImpurI,
ivsfKf isMG aqy iersLfd hfsLmI df vwzf Xogdfn
irhf. aMq ivc afey mihmfnF nUM suafdI
sLfkfhfrI Bojn pysL kIqf igaf, Kfxy AuprMq
rfq dy igafrF bjy qoN bfad lok aMimRqf pRIqm
dIaF XfdF lY ky Gro-GrI qur gey.- kyhr sLrIPL
___________
(18 PrvrI 2006)