sfihqk/smfjk/rIport/srgrmIaF

 

ksLmIrf isMG cmn

kYlgrI sfihqk jgq dI rUhy rvF- ksLmIrf isMG cmn
nUM rfeItrjL Porm, kYlgrI vwloN

2 apRYl 2006 nUM snmfinq kIqf jfeygf

rIport: pRo: sLmsLyr isMG sMDU

pRo: sLmsLyr isMG sMDU

 

 

kYlgrI (sLmsLyr isMG sMDU): ksLmIrf isMG cmn df jnm 2 dsMbr 1936 nUM ipqf dsONdf isMG iZwloN qy mfqf durgIr kOr dy Gr inDVk bbrF dI ‘cIP kort’ vjoN jfxy jFdy ijLlf hoisLafr pur dy ipMz kot PqUhI ivwc hoieaf. cmn horF dy afpxy sLbdF ivwc:

hoisLafrpur ijLly dy aMdr mfihlpur dy Qfxy
bbr akflI cIP kort nUM jfnx lok isafxy.
ieh ngrI sI gVH bbrF df, bbr lihr dy vyly
afAuNdf sI jd nfm jIB qy kMbdy sn jrvfny.

muZlI ividaf afpxy ipMz kot PqUhI dy imzl skUl qoN prfpq krky 1954 ivwc rfjpUq dafbf hfeI skUl nzfloN qoN mYitRk pfs kIqI qy lfielpur Kflsf kfilj jlMDr ivwc dfKl ho gey pr bfp df sfieaf isr qy nf hox krky, GrylU kfrnf qoN byvws hoky, pMjfb afrts kfilj, jlMDr qoN zrfieMg tIcr df iek sfl df kors kIqf aqy 1955 ivwc afr aYs jYn pbilk hfeI skUl, nfBf ivwc zrfieMg tIcr lg gey. afpxI imhnq qy lgn sdkf PfeIn afrts dI bI[ ey[ krn AuprMq afp zrfieMg mfstrjL tryinMg skUl, nfBf ivwc ienstRktr lg gey. plty dI koTI ivwc ies skUl df hostl sI qy afp hostl suprzYNt. ies tryinMg skUl dy muKI AuwGy afritst rfj kumfr jYqlI sn. jYqlI, gurcrn rfm purI, muihMdr mFgt qy kulvMq nIloN keI vfr hostl ivwc afAuNdy rihMdy sn. iehnF dI sMgq sdkf ‘cmn’ horIN vI pMjfbI sfihq sBf, nfBf dIaF iekwqrqfvF ivwc Bfg lYx lg pey. 1960 ivwc afp byisk tryinMg skUl, ibMjoN ivwc ienstRktr lg gey qy 1961 ivwc srkfrI hfier sYkMzrI skUl, dulYihV ivwc zrfieMg tIcr inXukq hox AuprMq afp ny srkfrI hfier sYkMzrI skUl, kot PqUhI aqy srkfrI hfier sYkMzrI skUl, tFzf ivwc 1971 qk nOkrI kIqI. 1971 ivwc nOkrI qoN asqIPf dyky afp pRvfr smyq kYnyzf af vwsy.

cmn jI nUM bcpx qoN hI gIq gfAux df sLOk sI jo afp muhfry gIq qy kivqf ilKx ivwc shfeI hoieaf. aTvIN ‘c pVHidaF 1952 ivwc ksLmIrf isMG cmn dI CotI jhI pihlI pusqk ‘srl pMjfbI gIq’ CpI qy Pyr 2) DrqI gIqF dI-1956, 3) pRIq pIVF 1957, 4) bfbf KymF (nftk)- 1962, 5) jIvx iek sMGrsL (jIvxI)- 1971, 6) kxkF rMg vtfey- 1974, 7) aMimRq bUMdF (rubfeIaF)-1975, 8) cfnx kxIaF-1975, 9) nfl ipafry nyhu (bfl gIq)-1975, 10) sUrj-1977, 11) idlF dy irsLqy (khfxIaF)- 1995, 12) albrtf dy pMjfbI lyKk (sMpfdn) 2004 . ies qoN ielfvf 30 kqfbF dy KrVy CpfeI leI iqafr pey hn. gLjLlF 15 KrVy:- 1) guljLfr-ie-cmn, 2) bhfr-ie-cmn, 3) drbfr-ie-cmn, 4) dIdfr-ie-cmn, 5) KLusLbU-ie-cmn, 6) gulfb-ie-cmn, 7) sLbfby-ie-cmn, 8) afdfb-ie-cmn, 9) klfm-ie-cmn, 10) dIvfn-ie-cmn, 11) mihPl-ie-cmn, 12) gul-ie-cmn, 13) rMg-ie-cmn, 14) sdf-ie-cmn, 15) sOgfq-ie-cmn. gIq 5 KrVy:- 16) gIq cmn dy, 17) bol cmn dy, 18) mIq cmn dy, 19) AuWcf dr bfby nfnk df, 20) DMn gurU dsLmysL ipqf. kivqf:- 21) XfdF dy JroKy coN. nfvl:- 22) pivwqr afqmf. khfxI:- 23) idl dy Cfly. hor 7 KrVy:- 24) myrI amRIkf Xfqrf, 25) kvIsLr dieaf isMG BwtI- jIvx qy rcnf 26) kvI qy sMgIqkfr drsLn isMG koml- jIvx qy rcnf 27) kI qusIN jfxdy ho, 28) arog rihx dy Aupf, 29) arog rihx dy dysI nusKy.

ksLmIrf isMG cmn ijwQy vDIaf gIqkfr hY EQy iek cMgf qy sUJvfn icwqrkfr vI hY. AuhnF dI do BfgF ivwc 900 pMny qy aDfirq ‘sMsfr dy msLhUr icwqrkfr’ pusqk vI Cpn leI iqafr peI hY.

rIsrc skflr ikrpfl isMG anusfr ‘cmn dy gIq qy kivqfvF qol aqy qukFq afid dI ksvwtI Auqy pUry Auqrdy hn. Ausny purfxy CMdF ivwc ijvyN bYNq aqy kibwq nUM pUrx AusqfdI nfl inBfieaf hY. Ausdy gIqF qy kivqfvF ivwc kmfl dI rvfnI qy srlqf hY qy iesy kfrx Auh ihrdy AuWqy iswDf pRBfv pfAuNdy hn’.

kYlgrI df AuqikRsLt sfihqkfr qy alock iekbfl arpn ksLmIrf isMG cmn dI khfxI klf bfry ilKdf hY ik ‘cmn iek aijhf khfxIkfr hY ijhVf mnuwKI irsLiqaF nUM bVI KUbI nfl icwqrdf hY. Auh nvyN bxdy qy ivgVdy … irsLiqaF dI bfq pfAuNdf hY. Aus dIaF khfxIaF dy pfqr klipq nhIN, sgoN ijENdy jfgdy hn. … iensfnI kdrF kImqF nUM tuwtidaF vyKky Aus nUM qklIP huMdI hY qy iesy qklIP coN jnm lYNdI hY Aus dI khfxI’.

sfihqkfr myjr mFgt dIaF njLrF ivwc ksLmIrf isMG cmn dI kYnyzf ivwc rcI jf rhI pMjfbI khfxI ivwc ‘afpxI iek vwKrI pCfx hY. … ksLmIrf isMG cmn iek nvykly aMdfjL ivwc khfxI ilKx vflf lyKk hY ijs dI kYnyzIan pMjfbI khfxI nUM coKI dyx hY’.

cmn horF dI pMjfbI gLjLl rcnf dy Kyqr ivwc ivsLysL QF hY. Auh hux qk 2300 gLjLlF ilK cuwky hn. gLjLl dIaF bihrF aqy qknIk bfry ijMnf igafn cmn jI nUM hY EnF pMjfbI dy bhuq Gwt gLjLlgoaF nUM hY. cmn dIaF gLjLlF ivwc ndI vrgI rvfnI Aus dI ivsLysLqf hY. isLarF df vhf aihsfs nUM ijwqdf qy mn nUM moh lYNdf hYY.

bI[ sI[ dy priswD gLjLlgo ndIm prmfr dy kQn anusfr ‘ksLmIrf isMG cmn ijwQy iek awCf ryKf icwqrkfr hY EQy Auh iek kohnf msLk (qjrbykfr, mMiJaf hoieaf) gLjLlgo vI hY. ipCly keI dhfikaF qoN gLjLl nfl juiVaf hoieaf hY. Aus nUM gLjLl dIaF vwK vwK bihrF dI jfxkfrI qy vrqoN dI jfc hY. bihrF dy vwKo vwKry qolF df igafn qy AuhnF ivwc gLjLl kihx df abUr hfisl hY. Aus dy klfm ivwc iesLk mjfjLI, iesLk hkIkI, dysL ipafr, kOm dy ikrdfr ivwc afey inGfr df drd, Drm pwKI hflfq qoN ielfvf prvfs df duwK, vrqmfn smyN dI qor dIaF mnuwKI ipMzy qy peIaF JrItF aqy rUh qy peIaF lfsF dIaF pIVF coN AuWBry prBfv vI imldy hn. Aus dI sfd murfdf bolI ivwc kihx df nvyklf ZMg Aus nUM bfkI dy kvIaF nfloN vwKrf krdf hY … gLjLl kihx leI iek suihrd mn, sUKm soc qy ivsLfl cyqnf dI loV hY. ieh qwQ ksLmIrf isMG dIaF gLjLlF coN sDfrn hI anuBv ho jFdf hY.… ksLmIrf isMG jIvn dy hr pwK dI gwl krdf hY aqy afpxI gLjLl nUM inKfrn leI lok pRIXy bolI vrqdf hY’.

srI, bI[ sI[ dy sfihqkfr hrBjn isMG mFgt df kihMxf hY ik ‘cmn nUM gLjLl-ivDfn dI arQfq vjLn bihr dI jfxkfrI hY qy ies pwKoN AusdI gLjLl ivsLysL ijLkr dI hwkdfr hY. gLjLl qoN ibnf vI Ausny kivqf dy iBMn iBMn rUpF qy klm clfeI hY’.

cmn horIN nf isrP afp iek qjrbykfr qy mMJy hoey gLjLlgo hn sgoN AuhnF ieh hunr keI hor kvIaF nUM iswKx ivwc shfieqf kIqI hY, ijnHF ivwc kYlgrI dy sLmsLyr isMG sMDU, bKLsLIsL isMG gosl, suirMdr kOr gIq aqy muihMdrpfl isMG pfl dy nF vrnx Xog hn. Auh shI mfieinaF ivwc Ausqfd gLjLlgo hn.

smfijk qy Dfrimk Kyqr ivwc vI cmn horF anykF mfn snmfn pRfpq kIqy. afp 13 jnvrI 1979 qoN do sfl leI dsLmysL klcr sYNtr dy pihly pRDfn rhy.

Auh pMjfbI sfihq sBf, kYlgrI dy moZI hn aqy 24 apRYl 1977 qoN 19 apRYl 1998 qk pRDfn rhy.cmn jI 19 apRYl 2000 qoN 30 apRYl 2004 qk pMjfbI ilKfrI sBf, kYlgrI dy moZI pihly pRDfn rhy.

purskfr qy snmfn:

18 akqUbr, 1986 nUM pMjfbI sihq sBf, XUbf istI (kYlyPornIaF) XU[ aYs ey[ vloN pMjfbI dy mhfn sfihqkfr ksLmIrf isMG ‘cmn’ nUM ‘nMd lfl nUrpurI’ aYvfrz nfl snmfinq kIqf igaf.

19 agsq 2001 nUM vYstrn tRIibAUn, kYlgrI ny ksLmIrf isMG cmn nUM AuhnF dI pMjfbI sfihq dy kivqf aqy khfxI dy Kyqr ivwc vwz-muwlI dyx leI sfl 2001 dy purskfr nfl snmfinq kIqf.

14 dsMbr 2003 nUM kYlgrI dy hrmn ipafry ieMtrnYsLnl pRiswDI pRfpq mYgjLIn iswK ivrsf vwloN afpxy qIsry sflfnf smfgm smyN ‘ksLmIrf isMG cmn nUM pMjfbI sfihq qy BfsLf pRqI aduwqI syvfvF vfsqy snmfinq kIqf igaf’.

5 PrvrI 2005 nUM ryzIE sursMgm, kYlgrI vwloN sLfmIN 7-15 qoN 8-15 qk ksLmIrf isMG cmn nUM sroiqaF dy rUbrU krfieaf aqy AuhnF dIaF ‘pMjfbI sfihq pRqI adwuqI syvfvF aqy pMjfbI BfsLf dy ivkfs vfsqy pfey Xogdfn leI’ snmfinq kIqf igaf.

rfeItrjL Porm, kYlgrI 2 apRYl, 2006 nUM 2 vjy pMjfbI dy ies mhfn qy AuWGy sfihqkfr Ausqfd gLjLlgo ksLmIrf isMG cmn nUM 405-4656 vYstivMzjL zrfeIv nfrQ eIst ivKy siQwq, ieMzIan aYks-srivsmYn iemIgRYNt asOsIeysLn dy hfl ivwc ‘pMjfb dI KLUsLbU’ avfrz nfl snmfinq krn dI KLusLI pRfpq kr rhI hY. kYlgrI dIaF sfihq nfl mws rwKx vflIaF sBfvF qy sfihq pRymIaF nUM sLfml hox leI sinmr pRym pUrvk swdf idwqf jFdf hY.

(19 PrvrI 2006)

 

e-mail: Likhari


© likhari: Punjabi Likhari Forum-2001-2006