kYlgrI (sLmsLyr isMG sMDU):
ksLmIrf isMG cmn df jnm 2 dsMbr 1936 nUM ipqf
dsONdf isMG iZwloN qy mfqf durgIr kOr dy Gr
inDVk bbrF dI cIP kort vjoN jfxy
jFdy ijLlf hoisLafr pur dy ipMz kot PqUhI
ivwc hoieaf. cmn horF dy afpxy sLbdF ivwc:
hoisLafrpur ijLly
dy aMdr mfihlpur dy Qfxy
bbr akflI cIP kort nUM jfnx lok
isafxy.
ieh ngrI sI gVH bbrF df, bbr lihr dy
vyly
afAuNdf sI jd nfm jIB qy kMbdy sn
jrvfny.
muZlI ividaf afpxy ipMz
kot PqUhI dy imzl skUl qoN prfpq krky 1954
ivwc rfjpUq dafbf hfeI skUl nzfloN qoN mYitRk
pfs kIqI qy lfielpur Kflsf kfilj jlMDr ivwc
dfKl ho gey pr bfp df sfieaf isr qy nf hox
krky, GrylU kfrnf qoN byvws hoky, pMjfb afrts
kfilj, jlMDr qoN zrfieMg tIcr df iek sfl df
kors kIqf aqy 1955 ivwc afr aYs jYn pbilk
hfeI skUl, nfBf ivwc zrfieMg tIcr lg gey.
afpxI imhnq qy lgn sdkf PfeIn afrts dI bI[ ey[
krn AuprMq afp zrfieMg mfstrjL tryinMg skUl,
nfBf ivwc ienstRktr lg gey. plty dI koTI ivwc
ies skUl df hostl sI qy afp hostl suprzYNt.
ies tryinMg skUl dy muKI AuwGy afritst rfj
kumfr jYqlI sn. jYqlI, gurcrn rfm purI,
muihMdr mFgt qy kulvMq nIloN keI vfr hostl
ivwc afAuNdy rihMdy sn. iehnF dI sMgq sdkf
cmn horIN vI pMjfbI sfihq sBf,
nfBf dIaF iekwqrqfvF ivwc Bfg lYx lg pey.
1960 ivwc afp byisk tryinMg skUl, ibMjoN ivwc
ienstRktr lg gey qy 1961 ivwc srkfrI hfier
sYkMzrI skUl, dulYihV ivwc zrfieMg tIcr
inXukq hox AuprMq afp ny srkfrI hfier sYkMzrI
skUl, kot PqUhI aqy srkfrI hfier sYkMzrI skUl,
tFzf ivwc 1971 qk nOkrI kIqI. 1971 ivwc nOkrI
qoN asqIPf dyky afp pRvfr smyq kYnyzf af vwsy.
cmn jI nUM bcpx qoN hI
gIq gfAux df sLOk sI jo afp muhfry gIq qy
kivqf ilKx ivwc shfeI hoieaf. aTvIN c
pVHidaF 1952 ivwc ksLmIrf isMG cmn dI CotI
jhI pihlI pusqk srl pMjfbI gIq
CpI qy Pyr 2) DrqI gIqF dI-1956, 3) pRIq pIVF
1957, 4) bfbf KymF (nftk)- 1962, 5) jIvx iek
sMGrsL (jIvxI)- 1971, 6) kxkF rMg vtfey- 1974,
7) aMimRq bUMdF (rubfeIaF)-1975, 8) cfnx
kxIaF-1975, 9) nfl ipafry nyhu (bfl gIq)-1975,
10) sUrj-1977, 11) idlF dy irsLqy (khfxIaF)-
1995, 12) albrtf dy pMjfbI lyKk (sMpfdn) 2004
. ies qoN ielfvf 30 kqfbF dy KrVy CpfeI leI
iqafr pey hn. gLjLlF 15 KrVy:- 1) guljLfr-ie-cmn,
2) bhfr-ie-cmn, 3) drbfr-ie-cmn, 4) dIdfr-ie-cmn,
5) KLusLbU-ie-cmn, 6) gulfb-ie-cmn, 7) sLbfby-ie-cmn,
8) afdfb-ie-cmn, 9) klfm-ie-cmn, 10) dIvfn-ie-cmn,
11) mihPl-ie-cmn, 12) gul-ie-cmn, 13) rMg-ie-cmn,
14) sdf-ie-cmn, 15) sOgfq-ie-cmn. gIq 5 KrVy:-
16) gIq cmn dy, 17) bol cmn dy, 18) mIq cmn
dy, 19) AuWcf dr bfby nfnk df, 20) DMn gurU
dsLmysL ipqf. kivqf:- 21) XfdF dy JroKy coN.
nfvl:- 22) pivwqr afqmf. khfxI:- 23) idl dy
Cfly. hor 7 KrVy:- 24) myrI amRIkf Xfqrf, 25)
kvIsLr dieaf isMG BwtI- jIvx qy rcnf 26) kvI
qy sMgIqkfr drsLn isMG koml- jIvx qy rcnf 27)
kI qusIN jfxdy ho, 28) arog rihx dy Aupf, 29)
arog rihx dy dysI nusKy.
ksLmIrf isMG cmn ijwQy
vDIaf gIqkfr hY EQy iek cMgf qy sUJvfn
icwqrkfr vI hY. AuhnF dI do BfgF ivwc 900
pMny qy aDfirq sMsfr dy msLhUr
icwqrkfr pusqk vI Cpn leI iqafr peI hY.
rIsrc skflr ikrpfl isMG
anusfr cmn dy gIq qy kivqfvF qol aqy
qukFq afid dI ksvwtI Auqy pUry Auqrdy hn.
Ausny purfxy CMdF ivwc ijvyN bYNq aqy kibwq
nUM pUrx AusqfdI nfl inBfieaf hY. Ausdy gIqF
qy kivqfvF ivwc kmfl dI rvfnI qy srlqf hY qy
iesy kfrx Auh ihrdy AuWqy iswDf pRBfv pfAuNdy
hn.
kYlgrI df AuqikRsLt
sfihqkfr qy alock iekbfl arpn ksLmIrf isMG
cmn dI khfxI klf bfry ilKdf hY ik cmn
iek aijhf khfxIkfr hY ijhVf mnuwKI irsLiqaF
nUM bVI KUbI nfl icwqrdf hY. Auh nvyN bxdy qy
ivgVdy
irsLiqaF dI bfq pfAuNdf hY. Aus
dIaF khfxIaF dy pfqr klipq nhIN, sgoN ijENdy
jfgdy hn.
iensfnI kdrF kImqF nUM
tuwtidaF vyKky Aus nUM qklIP huMdI hY qy iesy
qklIP coN jnm lYNdI hY Aus dI khfxI.
sfihqkfr myjr mFgt dIaF
njLrF ivwc ksLmIrf isMG cmn dI kYnyzf ivwc
rcI jf rhI pMjfbI khfxI ivwc afpxI iek
vwKrI pCfx hY.
ksLmIrf isMG cmn iek
nvykly aMdfjL ivwc khfxI ilKx vflf lyKk hY
ijs dI kYnyzIan pMjfbI khfxI nUM coKI dyx
hY.
cmn horF dI pMjfbI gLjLl
rcnf dy Kyqr ivwc ivsLysL QF hY. Auh hux qk
2300 gLjLlF ilK cuwky hn. gLjLl dIaF bihrF
aqy qknIk bfry ijMnf igafn cmn jI nUM hY EnF
pMjfbI dy bhuq Gwt gLjLlgoaF nUM hY. cmn dIaF
gLjLlF ivwc ndI vrgI rvfnI Aus dI ivsLysLqf
hY. isLarF df vhf aihsfs nUM ijwqdf qy mn nUM
moh lYNdf hYY.
bI[ sI[ dy priswD gLjLlgo
ndIm prmfr dy kQn anusfr ksLmIrf isMG
cmn ijwQy iek awCf ryKf icwqrkfr hY EQy Auh
iek kohnf msLk (qjrbykfr, mMiJaf hoieaf)
gLjLlgo vI hY. ipCly keI dhfikaF qoN gLjLl
nfl juiVaf hoieaf hY. Aus nUM gLjLl dIaF vwK
vwK bihrF dI jfxkfrI qy vrqoN dI jfc hY.
bihrF dy vwKo vwKry qolF df igafn qy AuhnF
ivwc gLjLl kihx df abUr hfisl hY. Aus dy klfm
ivwc iesLk mjfjLI, iesLk hkIkI, dysL ipafr,
kOm dy ikrdfr ivwc afey inGfr df drd, Drm
pwKI hflfq qoN ielfvf prvfs df duwK, vrqmfn
smyN dI qor dIaF mnuwKI ipMzy qy peIaF JrItF
aqy rUh qy peIaF lfsF dIaF pIVF coN AuWBry
prBfv vI imldy hn. Aus dI sfd murfdf bolI
ivwc kihx df nvyklf ZMg Aus nUM bfkI dy kvIaF
nfloN vwKrf krdf hY
gLjLl kihx leI iek
suihrd mn, sUKm soc qy ivsLfl cyqnf dI loV hY.
ieh qwQ ksLmIrf isMG dIaF gLjLlF coN sDfrn hI
anuBv ho jFdf hY.
ksLmIrf isMG jIvn dy
hr pwK dI gwl krdf hY aqy afpxI gLjLl nUM
inKfrn leI lok pRIXy bolI vrqdf hY.
srI, bI[ sI[ dy sfihqkfr
hrBjn isMG mFgt df kihMxf hY ik cmn nUM
gLjLl-ivDfn dI arQfq vjLn bihr dI jfxkfrI hY
qy ies pwKoN AusdI gLjLl ivsLysL ijLkr dI
hwkdfr hY. gLjLl qoN ibnf vI Ausny kivqf dy
iBMn iBMn rUpF qy klm clfeI hY.
cmn horIN nf isrP afp iek
qjrbykfr qy mMJy hoey gLjLlgo hn sgoN AuhnF
ieh hunr keI hor kvIaF nUM iswKx ivwc shfieqf
kIqI hY, ijnHF ivwc kYlgrI dy sLmsLyr isMG
sMDU, bKLsLIsL isMG gosl, suirMdr kOr gIq aqy
muihMdrpfl isMG pfl dy nF vrnx Xog hn. Auh
shI mfieinaF ivwc Ausqfd gLjLlgo hn.
smfijk qy Dfrimk Kyqr
ivwc vI cmn horF anykF mfn snmfn pRfpq kIqy.
afp 13 jnvrI 1979 qoN do sfl leI dsLmysL klcr
sYNtr dy pihly pRDfn rhy.
Auh pMjfbI sfihq sBf,
kYlgrI dy moZI hn aqy 24 apRYl 1977 qoN 19
apRYl 1998 qk pRDfn rhy.cmn jI 19 apRYl 2000
qoN 30 apRYl 2004 qk pMjfbI ilKfrI sBf,
kYlgrI dy moZI pihly pRDfn rhy.
purskfr qy snmfn:
18 akqUbr, 1986 nUM
pMjfbI sihq sBf, XUbf istI (kYlyPornIaF) XU[
aYs ey[ vloN pMjfbI dy mhfn sfihqkfr ksLmIrf
isMG cmn nUM nMd lfl
nUrpurI aYvfrz nfl snmfinq kIqf igaf.
19 agsq 2001 nUM vYstrn
tRIibAUn, kYlgrI ny ksLmIrf isMG cmn nUM
AuhnF dI pMjfbI sfihq dy kivqf aqy khfxI dy
Kyqr ivwc vwz-muwlI dyx leI sfl 2001 dy
purskfr nfl snmfinq kIqf.
14 dsMbr 2003 nUM kYlgrI
dy hrmn ipafry ieMtrnYsLnl pRiswDI pRfpq
mYgjLIn iswK ivrsf vwloN afpxy qIsry sflfnf
smfgm smyN ksLmIrf isMG cmn nUM pMjfbI
sfihq qy BfsLf pRqI aduwqI syvfvF vfsqy
snmfinq kIqf igaf.
5 PrvrI 2005 nUM ryzIE
sursMgm, kYlgrI vwloN sLfmIN 7-15 qoN 8-15 qk
ksLmIrf isMG cmn nUM sroiqaF dy rUbrU krfieaf
aqy AuhnF dIaF pMjfbI sfihq pRqI adwuqI
syvfvF aqy pMjfbI BfsLf dy ivkfs vfsqy pfey
Xogdfn leI snmfinq kIqf igaf.
rfeItrjL Porm, kYlgrI 2
apRYl, 2006 nUM 2 vjy pMjfbI dy ies mhfn qy
AuWGy sfihqkfr Ausqfd gLjLlgo ksLmIrf isMG
cmn nUM 405-4656 vYstivMzjL zrfeIv nfrQ eIst
ivKy siQwq, ieMzIan aYks-srivsmYn iemIgRYNt
asOsIeysLn dy hfl ivwc pMjfb dI
KLUsLbU avfrz nfl snmfinq krn dI KLusLI
pRfpq kr rhI hY. kYlgrI dIaF sfihq nfl mws
rwKx vflIaF sBfvF qy sfihq pRymIaF nUM sLfml
hox leI sinmr pRym pUrvk swdf idwqf jFdf hY.
(19 PrvrI 2006)