blbIr isMG igwl (zflLf)
ny ikhf ies ivwc koeI do rfvF nhIN hn ik ipMz
lMzy dy nflL lwgdy ipMz rozy df jYqo dy morcy
ivwc mohrI rol hox bfry, Bfrq dy svrgI prDfn
mMqrI jvfhr lfl nihrU ny afpxI pusqk
izskvrI afP ieMzIaf ivwc jYqo
morcy dy hIro jQydfr suwcf isMG df vrnx
kIqf hY aqy dUsry hIro jQydfr duwlf
isMG dI qsvIr iswK imAUjLIam aMimRqsr
ivwc lwgI rhI hY. pr ZfeI sdIaF df hfxI
ipMz lMzy, (hirgoibMdpur) pusqk pVHky
ieh vI iswD ho jFdf hY ik jYqo morcy ivwc ies
ipMz lMzy (hirgoibMdpur) dy invfsIaF ny sB
qoN vwD sLhIdIaF pfeIaF, sB qoN vwD sjfvF
kwtIaF aqy ies ivwc sLfml hox vflLy XoiDaF dI
igxqI vI ies ngr dy vsnIkF dI hI vwD sI. pr
ieh sB kuwJ pihlF ieiqhfs `c spsLt nf hox
bfry vI ies dI Koj dI hor loV mihsUs huMdI hY.
ies iekwqrqf ivwc lyKk
sudfgr isMG brfV kolLoN pusqk sbMDI svfl
puwCx vfilLaF `coN gurdyv isMG Gxgs ny ies
pusqk sbMDI ieiqhfisk qwQ prfpq krn leI,
shfiek smwgrI qIkr lyKk dI phuMc bfry jfnxf
cfihaf ik ieh ikvyN aqy ikwQoN prfpq hoeI?
Auh afp vI afpxy ipMz bfry ilK irhf hY.
gurdyv isMG cuhfn ny igafnI guridwq isMG
myrf ipMz, hrkysL isMG kihl
myry ipMz dI bdlI nuhfr aqy Aus
dI afpxI ipMz sbMDI kivqf ivwc ilKI ikqfb df
hvflf dy ky jfnxf cfihaf ik kI lyKk ny ieh
ikqfbF pVHIaF hn. bIr isMG afsI ny puwiCaf ik
kI ies ikqfb ivwc ipMz dy nYgyitv pwK vI
drsfey gey hn? zfktr iswDU aqy suirMdr itvfxf
ny puwiCaf, ies ipMz df nF lMzy
ikAuN ipaf. jrnYl isMG grcf ny ies pusqk dy
rcn prikiraf bfry kfPI cfnxf pfieaf aqy
dwisaf ik ikvyN brfV, khfxI ilKdf-ilKdf ies
ieiqhfisk pusqk `c juwt igaf sI. AuWqr ivwc
brfV ny dwisaf ik ienHF sB svflF dy jvfb ies
pusqk dy pMinaF `qy hn.
Auprokq cricq ivakqIaF dy
ielfvf ies pusqk rIlIjL smfroh `c Bfg lYx
vflLy afriQk kuafrzInytr gurdfs imnhfs, imsj
imnhfs, pqvMq kOr pMnUM, amrjIq sfQI, kuljIq
isMG mfn, imsj mfn, gurdrsLn igwl ciVwk,
zfktr suKpfl, imsj suKpfl, imMnI gryvfl,
zfktr iswDU, amr akbrpurI, kvIsLr bfbU isMG,
hrkysL isMG aqy kivqf sunfAux vflLy hfjLr sn.
Bfrq `c
awKIN izwTf ZfeI sdIaF df hfxI
ipMz pusqk rIlIjL smfroh
-ikrpfl isMG
pMnUM-
mfrc 2, 2006 nUM pusqk
rIlIjL smfroh lwgpwg svyry igafrF ku vjy ipMz
dy jYqo morcy dy sLhId XfdgfrI-sMgmrmr qoN
mfnXog s: hrcrn isMG sMDU aYWs[ zI[ aYWm
bfGfpurfxf vwloN prdf htfAux nflL arMB hoieaf.
ies qoN bfad ies ngr dy jYqo morcy dy sLhIdF
nUM gurduafrf qlokf pwqI ivKy srDFjlIaF pysL
kIqIaF geIaF. ies smyN sudfgr brfV lMzy ny
jYqo morcy leI bxfey zurlI jwQy bfry qy 500
isMGF dy jYqo morcy dy pihly jwQy, ijs AuWqy
golI cwlI sI, PrvrI 19, 1924 dI rfq ies ngr `c
Tihrn smyN BfeI vflLy zyry `c jo
hux mOjUdf gurduafrf pwqI qlokf hY, ijs ivwc
lMgr iqafr krky Ckfieaf igaf sI, aqy ipMz
vfsIaF ny ies jwQy nUM ipMz BlUr vloN afAux
smyN KuMzy vfly Kyq vflI kyr kolL, sfP pfxI
vfly toBy kolL, ies jwQy df grm-grm duwD ipaf
ky svfgq krn bfry dwisaf. ies ngr dy iqMn
sLhId 5 sjf XfPqf ijnHF `c iewk kUkI nF dI
mfeI sI aqy awT hor isMGF vwloN ies morcy
ivwc ihwsf lYx bfry ieiqhfs drj jfxkfrI hY.
ies bfad srdfr hrcrn isMG
sMDU aYWs[ zI[ aYWm bfGfpurfxf vwloN afid
gurU grMQ sfihb dI sfzy jIvn `c inqf pRqI
agvfeI bfry cfnx pfieaf. gurbfxI nUM TIk arQF
ivwc, awj dy sMDrv ivwc smJx, ivcfrn aqy
afpxy jIvn ivwc apnfAux `qy jor idwqf.
gurdvfrf kmytI ny srdfr sMDU nUM sropf dy ky
AunHF dy gurbfxI aiDaYn nUM svIkfiraf.
ies smfgm df dUsrf Bfg
cfh pfxI Ckx ipwCoN lwg pwg iewk vjy ipMz dy
sInIar skYSzrI skUl ivwc amrIkn aYWn[ afr[
afeI vwloN bxfeI kMipAUtr lYb df AudGftn
mfnXog s[ hrcrn isMG sMDU aYWs[ zI[ aYWm
bfGfpurfxf vwloN krn nflL hoieaf. ies smyN
torFto invfsI sudfgr brfV lMzy ny ies suwcy
kfrj sbMDI cfnxf pfieaf aqy bhfl isMG brfV
lMzy dI prsMsf kridaF dwisaf ik AunHF dI
axQwk Gflxf sdkf ieh lYb hoNd ivwc afeI hY.
ies lYb leI iewk drjn kMipAUtr ajokI pMjfb
srkfr vwloN idwqy gey hn. ieh lYb ny pihlI
mfrc qoN afpxf kMm arMB idwqf hY. srkfr vwloN
iewk tIcr vI inXukq ho cuwkf hY.
ies kfrj dI qIjy pVfa dI
kfrvfeI dI styj ryzIE anfAUsr gurbcn isMG
brfV lMzy ny sMBflI aqy ies sBf dy prDfn s[
hrcrn isMG sMDU aYWs[ zI[ aYWm bfGfpurfxf,
hrjMg isMG prDfn mulfjm kmytI ipMz lMzy (hirgoibMdpur)
ipMz dy srpMc mwKx isMG, purfxy aYWn[ afr[
afeI jrnYl isMG brfV, ies ipMz lVkIaF dy skUl
arMB krn leI kmrf bnfAux vfly jsvMq isMG igwl
kYlgrI, ies ipMz dy priswD afritst mlkIaq
isMG dy nflL hor keI pqvMqy swjxf nUM mMc
AuWqy AupsiQq hox leI bynqI kIqI, aqy styj
AuWqy hox vflLIaF kfrvfeIaF sbMDI sMKyp ivwc
vrnx kIqf. pihlF srdfr bhfl isMG amrIkf
invfsI ny kMipAUtr lYb aqy Aus nflL bxfey jf
rhy 65 bfeI 35 Puwt dy hfl sbMDI amrIkf dy
dfnIaF vwloN pfey Xogdfn sbMDI jfxkfrI sihq
AunHF df DMnvfd vI kIqf.
ies qoN bfad torFto
invfsI ikrpfl isMG pMnUM ny skUl dy bwicaF qy
AunHF dy mfipaF nUM kMipAUtr lYb aqy kMipAUtr
iswiKaf dy lfBF qoN jfxUM krvfieaf. AunHF
kMipAUtr dI BivwK ivwc bxn vflLI mhwqqf sbMDI
ivsQfr nflL dwisaf. AunHF ny apxy BfsLn dy
aMq ivwc hfjLr mfipaF aqy bwicaF nUM kMipAUtr
iswiKaf ivwc pUrI idlcsLpI lYx leI purjLor
apIl vI kIqI.
aglI kfrvfeI cflU rwKidaF hoieaF, styj `qy
ies ipMz dy pMjvIN, awTvIN, dsvIN, bfhrvIN
ienHF sB klfsF dy pihly qy dUjy drjy qy afAux
vfly ividafrQIaF dI imhnq nUM sudfgr brfV
lMzy vwloN hr sfl afpxI mfqf prIqm kOr jI dI
Xfd ivwc idwqy jfx vflLy ienfm, prmfx pwqr
aqy qmgLy idwqy gey. ies dy nflL hI bhfl brfV
lMzy vwloN ies skUl dy KyzF ivwc styt pwDr
qwk phuMcy iKzfrIaF dI prfpqI df snmfn kridaF
ienfm aqy mYzl prdfn kIqy gey.
ies bfad sudfgr brfV lMzy
vwloN cfr sfl dI krVI Gflxf ipwCoN ilKI geI
ikqfb ZfeI sdIaF df hfxI ipMz
lMzy (hirgoibMdpur) mfnXog sMDU aYWs[
zI[ aYWm bfGfpurfxf, jo afp vI AuWGy sfihqkfr
aqy smfj syvI hn qy vDIaf vkqf hn, vwloN
rIlIjL kIqI geI. ies qoN bfad zf[ surjIq brfV
(GolIaf) ny, ijnHF ny ies ikqfb df muwK bMd
vI iliKaf hY, ies pusqk dI mhwqqf df vrnx
kridaF lyKk vwloN kIqI sKq aqy sfrQk imhnq
aqy iqMn drjn ikqfbF dI Cfx-bIx krn dI prsMsf
kIqI. kyNdrI ilKfrI sBf pMjfb dy skwqr mihMdr
dIp gryvflL vwloN ies pusqk sbMDI afpxy ivcfr
pysL kridaF ieh vI vrnx kIqf ik ies ikqfb dI
ilKx prikiraf smyN Auh torFto gey sn aqy
AunHF ny ilKfrI vwloN Koj ivwc ivwZIaF PfeIlF,
pusqkF aqy msOidaF dy aMbfr aqy iKlfr dy vI
drsLx kIqy sn.
awj dy progrfmF dy ies
Bfg dI kfrvfeI dy aMq ivwc lyKk sudfgr brfV
lMzy ny ikhf ik ies pusqk nUM sMpUrn krn ivwc
myry nflLoN myry ies ipMz lMzy (hirgoibMdpur)
dI vwD prsMsf krnI bxdI hY ijs dy guxF aqy
vfqfvrn ny mYnUM ieh ikqfb ilKx dy Xog
bxfieaf aqy tuMibaf. aKIr ivwc brfV ny ies
PMksn ivwc afey mihmfnF df afpxy vwloN qih
idloN DMnvfd kIqf.
lMc bryk ipwCoN smfgm df
aKIrlf pVfa kvI drbfr dy rUp ivwc arMB hoieaf.
ies dI prDfngI muwK mihmfn s[ hrcrn isMG sMDU
aYWs[ zI[ aYWm bfGfpurfxf ny kIqI. ies smfgm
`c ies ielfky dy cuPyry dy sLihrF, ksibaF
dIaF pOxI ku drjn sfihq sBfvF dy prDfnF,
skwqrF nUM styj AuWqy ssLoiBq hox leI bynqI
kIqI. ies sBf dI styj dI kfrvfeI
sfihiqk swQ lMzy dy skwqr gurjMt
klsI ny bKLUbI inBfeI. ies kvI drbfr `c
nvrfhI GuigafxvI, dyv rfAUky, muihMdr dIp
gryvflL, zf[ surjIq brfV, gurmyj isMG
lMigafxf, gurmyl isMG koml lMzy ny (aYvyN lok
kihMdy mihMgfeI afeI hY kivqf), sLivMdr isMG
lYkcrfr ijAuxvflLf, hrnyk isMG nyk rfijafxf,
awj dy muwK mihmfn kvI drbfr dI prDfngI kr
rhy srdfr sMDU jI ny (apxI kivqf sokf ) ies
bfad qyjf isMG rfAuNqf, prIqm pMDyr, nivMdr
shoqf, jsvIr BlUrIaf, srvx pqMg, srbjIq
sLONkI, qyjf isMG sLONkI, hrimMdr kuhfrvflLf,
gurprIq isMG iswDU, rIportr nvF jLmfnf pwqr
pryrk kMvljIq Bolf lMzy afid priswD hsqIaF ny
afpxy-apxy klfm pysL kIqy. afKLr sihqk swQ
lMzy dy skwqr jskrn lMzy ny afie sfihqkfrF df
DMnvfd kIqf. ieh smuwcf smfgm lwgBg sfZy ku
Cy GMty cwilaf.
(4 meI 2006)