sfihqk/smfjk/rIport/srgrmIaF/sLrDFjlI

 

 

kfmryz ruldu KLfn sLrDFjlI smfroh

rIport: mnjIq isMG iswDU

 

kYlgrI : 4 jUn (mnjIq isMG iswDU )- awj ieQy kONsl afP iswK afrgynfiejLysLn dy hfl ivc kfmryz ruldU KLfn ijhVy 28 meI nUM 87 sflF dI Aumr Bog ky afpdy sfQIaF, sMbMDIaF nUM sdIvI ivCoVf dy gey sn nUM kYlgrI invsIaF, Aus dy sfQIaF, inkt vrqIaF,snyhIaF qy aqy Aus dI ivcfrDfrf nUM pRnfey Aus dy hmdrdF ny rl ky sLrDFjlI smfroh kIqf.

ieh smfroh pRgrYisv zYmokrYitk Porm dy plytPLfrm aDIn kIqf igaf.ies Porm df AudysL agFhvDU aqy jmhUrI kdrF kImqF nUM vDfAuxf hY. kfmRyz sohx mfn ies Porm dy knvInr hn.Auh ipCly sfl sI[pI[aYm[ dIaF kFgrsF ivc bqOr kimAUinst pfrtI afPL kYnyzf dy pRqIinD vjoN donF pfrtIaF dIaF kFgrsF ivc sLfml hoey sn.pRo: mnjIq isMG, BgvMq isMG rMDfvf aqy jsvMq isMG igwl ies smfroh dy sMcfln vfsqy pRDfngI mMzl leI cuxy gey. ieh iqMnoN sfQI kfmRyz dy sfQI qy inkt vrqI rhy hn.sohx mfn ny styj skwqr dy PrjL inBfey.sB qoN pihlF do imMt df mon rwK ky ivCVy mhfn sfQI aqy nyqf nUM sLrDFjlI pysL kIqI geI.

pRoPYsr mnjIq isMG ny kfmryz ruldU KLfn dy swcy sucy,suihrd aqy lok ihwqf leI pRqIbDqf dy pwKF bfry cfnxf pfieaf. AunHF ny dwisaf ik Auh kfmryz ruldU KLfn nfl 1942 qoN sMbMDq rhy hn jdoN Auh pqo hIrf isMG skUl ivc pVHdy huMdy sn aqy kfmryz ruldU KLfn ividafrQIaF nUM kimAuinst lLihr nfl joVn leI afieaf krdy sn. Aus smyN qo clky AunFH nfl iek qrF pirvfrk sMbMD bx gey sn.pirvfr dy mfmilaF ivc AunHF df slfh msLvrf vI ilaf jFdf sI. sfzy sfiraF bwicaF dIaF sLfdIaF ivc AunHF ny bqOr bwicaF dy mfmf jI df pUrf Xogdfn pfieaf sI. jdoN mY afpxI pqnI dljIq nUM AunFH dI mOq dI KLbr idwqI qF Aus ny ikhf ik Ausdf sB qoN vzf Brf ivCoVf dy igaf hY.pRoPYsr mnjIq isMG ny Aus dy jIvn dy vwK vwK pihlUaF ‘qy rosLnI pfeI aqy aMq ivc Bfvk hoky ikhf ik sfzf iek pirvfrk mYNbr ivCV igaf hY.ijs nUM Auh sdf Xfd rwKygf.

BgvMq isMG rMDfvf, ijhVy AunHF nUM pMjfb kimAUinst pfrtI dI sUbf kmytI ivc imldy rihMdy sn ny kfmryz ruldU KLfn dI sLKsLIaq dy vwK vwK pwKF ‘qy rosLnI pfeI. rMDfvf jI ny disaf ik Auh AusnUM ipCly 40-45 sflF qoN jfxdy hn.AunHF dI jfx pCfx ivsLysL krky kfmryz dfnf rfm dy lMbI hlky qoN cox smyN gUhVI hoeI ijQy kfmryz Kfn dfnf rfm dI mdd krn afey sn.BgvMq isMG vI Aus hlky ivc dfnF rfm dI mdd kr rhy sn.BgvMq isMG ny dwisaf ik Aus vylLy Auh afly duaflLy dy ipMzF ivc pRcfr krdy qy rfq nUM kMdU KyVf ipMz ivc ijQy BfeI nirMdr-sLimMdr horF dI jLmIn sI, dy Gr ivc ivsLrfm krdy.ies qrFH idn Br dI Qkfn dUr ho jFdI aqy agly idn Pyr qfjLf dm ho ky cox pRcfr ivc juwt jFdy.kfmryz KLfn kihx lwgf, “BgvMq, bcf ley Xfr, qUM nhI qF ies DUV imwtI qy hnyrIaF dy ielfky rulL jFxf sI. hor vI bhuq sfrIaF idlcsp gwlF kfmryz Kfn bfry dwsIaF.jdoN biTMzfy kFgrs hoeI qF kfmryz ruldU KLfn qy BgvMq isMG dI izAutI mukqsroN dwuD df pRbMD krky ilafAux dI lgf idwqI qF kfmryz KLfn kihx lwgf, “ Xfr afpF nUM qF zYlIgyt ‘pfRhuxcfrI’ bxf idwqf hY qF jo asIN pfrtI kFgrs ivc afpxI rfey nf dy skIey.kfmryz mlOHqrf nhI cfhMUdf sI ik mYN kFgrs ivc bYTF ikAu ik mYN Aus dy ivroDI DVy ivc hF. ies qrFH kfmryz BgvMq isMG ny bVy hI siqkfr Bry lihjLy ivc kfmryz KLfn dIaF XfdF qfjLf kIqIaF.

bfad ivc jsvMq isMG igwl ny gurbfxI dIaF bhuq hI ZuwkdIaF tUkF dy ky ruldU KLfn nUM Xfd kIqf. mogy ‘nCwqr Bvn’ ivc kimAUinst pfrtI dI 80vI vrHy gMZ mnfeI ijQy Aus nUM vI ruldU Kfn nfl pRDfngI mMzl ivc sLsLoBq hox df mOkf imilaf.Auh dsdy hn ik Kfn jI bhuq kmjor ho cuwky sn aqy suxn sLkqI vI bhuq Gt geI sI.AunHF nUM shfrf dy ky styjL qy ilaFdf sI. Pyr Auh jlMDr dysL Bgq Xfdgfr hfl ivc ajyhf hI smfgm hoieaf sI ijs ivc vI kfmryz ruldU Kfn Aucycy qOr qy sLfml hoey sn.AunF df jIvn AuWcf swucf qy rfh idsyrf sI.jsvMq igwl ny pRx kIqf ik apxI rihMdI ijMdgI AunHF dI ivcfrDfrf qy cldy rihxgy.

bicwqR isMG igwl ijnHF dy nfnky ruldU KLfn dy ipMz Koty hn.bicwqR isMG igwl kfmryz ruldU KLfn dy sLrDflUaF ivcoN hn ijMnf ny bVy hI Bfvk lLihjLy ivc KLfn jI dIaF XfdF nUM ibafn kIqf. AnuHFH dwisaF ik jdoN vI mYN ieMzIaf jFdf sI qF kfmryz Kfn dy cubfry jrUr hfjLrI Brdf sI.AunHF disaf ik jdoN vI mYN iksy syvf leI AunHF nUM kihxF qF Kfn jI df AuWqr huMdf ik mYnUM srkfr PLrIzm Pfietr dI cMgI pYnsLn dy rhI hY. mYnUM iksy qrFH dI mfiek shfieqf dI loV nhI.bs jdoN vI ieDr afAudy ho iml jfieaf kro. ieh hI vwzI syvf hY.bicwqR isMG ny hor vI dwisaf ik pihlF Auh kFgrs pwKI sn pr bfad ivc kfmryz KLfn dy pRBfv nfl lfl JMzy dy smrQk bx gey qy ieh smrQn ajy vI jfrI hY.asIN kfmryz ruldU Kfn jI nUM Xfd krky awj sLrDFjlI smfroh dy mOky ieh duhrAuNdy hF ik Kfn jI nUM sLrDFjlI ieho hY ik asIN Aus dI ivcfrDfrf qy pihrf dyeIey. bicwqR isMG ny vI Kfn jI nfl juVIaF XfdF ibafn krky AunHF dI vwzqx drsfeI. Aus ny iek isLafr nfl sLrDFjlI Byt kIqI:

“ijs DWj sy koeI mukql myN gXf
vuh sLfn slfmq rihqI hY
ies jF kI qo koeI bfq nhI
Xyh jF qo afnI jfnI hY”

ijs sLfn qy axK nfl kfmryz KLfn lok ihwqF leI lfl JMzy hyT zty rhy Auh sdf Xfd rihxgy.

bafd ivc jsvMq dODr ny vI ruldU KF jI nUM sLrDFjlI Byt kridaF ikhf ik AunHf dy pwd icMnHF qy clxf hI swcI sLrDFjlI hY.so Auh sfzy pwQ pRdrsLk sn, asIN AunF dy pfey pUrinaF qy cldy rhFgy.

gurdyv pUMnI ny vI KLfn jI nUM sLrDFjlI Byt kIqI. sohx mfn ny pfrtI kFgrs mOky dIaF Poto pRdrsLn kIqIaF. kfmryz jIqpfl ny KLfn jI nfl dsMbr 2003 ivc kIqI mulfkfq dI vIzIE kfmryz KLfn dy jIvn bfry Aus dIaF rfjnIqk gqI ivDIaF bfry, 1947 dI vMz vyly dy hflq bfry rosLnI pFAudI hY, pRdrisLq kIqI ijs ivc Auh puwCy gey svflF dy afp jvfb dy rhy hn.drsLkF ny vIzIE dyK ky mihsUs kIqf ik ijvy KLfn jI awj vI sfzy drimafn bYTy hn.

ies sLrDFjlI smfroh ivc iekbfl arpn sfbkf jnrl skwqr ilKfrI sBf kYlgrI, sqnfm isMG Zfh skwqr kONsl afPL iswK aorgynfiejLysLn, kysr isMG nIr sfbkf pRDfn ilKfrI sBf kYlgrI, gurdyv pUMnI pRDfn aYks tIcrjL aYsosIeysLn, rxDIr igwl dy spuwqr,ibwkI igwl, aqy AynHF dy BqIjy amrjIq igwl, mfstr bKqOr isMG brfV, suKdyv DflIvfl,rxjIq, pRIqum isMG Koty, suwK brfV, jsvMq iswDU smyq 35 dy krIb sunyhIaF, sLuB icMqkF aqy purfxy sfQIaF ny bVy AuqsLfh nfl ies smfroh ivc Bfg ilaf.mogy qoN hjLfrF mIl dUr kYnyzf dI DrqI ‘qy kYlgrI sLihr ivc kfmryz ruldU KLfn dI Xfd nUM bVy Bfv iBMny aqy AuqsLfh nfl mnfieaf igaf. pMjfbI irvfj anusfr KLfn jI nUM iek bjLurg nUM isafsqdfn vjoN vwzf kIqf igaf. KLfn jI dy bhuq hI nyVy rhy ibwkI igwl, jgdIp brfV aqy bicwqR isMG horF iml ky afey swjnF, sroiqaF dI cfh, smosy aqy jlybIaF nfl syvf kIqI.

kfmryz KLfn jI pMjfb Kyq mjLdUr sBf dy jnrl skwqr, kul ihMd Kyq mjLdUr sBf dy mIq pRDfn sn. Auh sI[pI[ afeI ivc bhuq hI ipafry, siqkfry lLIzr sn.2002 ivc sI[pI[afeI[ dy jnrl skwqr ey bI vrdn Aucycy qOr qy AunHF nUM iek cox jlsy qoN bfad imlx afey sn aqy kyrlf ivc ho rhI pfrtI kFgrs ivc sLmUlIaq krn leI ivsLysL swdf pwqr dy ky gey sn .kfmryz ruldU KLfn jI iek bhuq hI hrmn ipafry nyqf sn. afAux vflIaF pIVHIaF hmysLf leI AunFH dIaF irxI rihxgIaF.

(12 jUn 2006)

 

e-mail: Likhari


© likhari: Punjabi Likhari Forum-2001-2006