srI,
bI[sI[ : jUn awT dI sLfm nMU pMjfbI lYNgUeyjL
aYjUkysLn aYsosIeysLn (plI) vwloN srI dy ipRMss
mfrgryt skUl ivKy swqvF slfnf pMjfbI jsLn mnfieaf
igaf. ies ivc muwK qOr `qy srI dy sYkMzrI skUlF ivc
pMjfbI iswK rhy ividafrQIaF dy BfsLx aqy kivqf
mukfbly sLfml sn. ienHF mukfbilaF ivc jyqU
ividafrQIaF dy nfl nfl pMjfbI jmfqF ivc bolx, pVHn
aqy ilKx ivc sB qoN cMgI Xogqf vfly ividafrQIaF nUM
plI aqy dIpk ibinMg PfAuNzysLn vloN mYzl, plykF aqy
srtIPIkyt ienfm vjoN idwqy gey. BfrI igxqI ivwc
phuMcy ividafrQIaF aqy mfipaF ny ZfeI GMty qoN vwD
smyN vfly ies sLfndfr jsLn df afnMd mfixaf.
jsLn
dy sLurU ivc ipRMss mfrgryt skUl dy ipRMsIpl sLRI
zYins ihAU ny afpxy skUl nMU ies smfgm leI cuxn leI
plI df DMnvfd kIqf. AunHF pMjfbI aiDafkfvF pRIq huMdl
aqy rxbIr jOhl dy myhnqI suBfa dI qfrIPL kIqI. ies
jsLn dI kfrvfeI bhuq vDIaf qrIky nfl pMjfbI aiDafpkf
pRIq huMdl ny inBfeI. plI dy pRDfn sLRI blvMq sMGyVf
ny hfjLrIn nMU jIa afieaF afKidaF bI[sI[ dy skUlF
ivwc pMjfbI dIaF klfsF kfmXfbI nfl clfAux leI
ividafrQIaF, aiDafpkF aqy mfipaF df DMnvfd kIqf.
AunHF srI skUl borz dI shfiek suprtYnzYNt zf[ sLYrn
kohn aqy kvFtiln XUnIvristI kflj dI aYkitMg zIn bItrs
pfiers dy sihXog leI ivsLysL qOr `qy DMnvfd kIqf. zf[
sLYrn kohn ny ikhf ik ikMnI KusLI dI gwl hY ik awj
qoN ds sfl pihlF srI dy skUlF ivwc iewk vI ividafrQI
pMjfbI nhIN sI iswK irhf aqy awj igxqI Cy qoN swq sO
dy drimafn hY. AunHF ikhf ik hor vI cMgf hovy jy ieh
igxqI hjLfr qoN AuWpr hovy. zf[ bItrs piers ny ikhf
ik srI dy kvFtiln kflj `c sqMbr qoN pMj kors sLurU
kIqy jf rhy hn. AunHF ikhf ik XU[bI[sI[ dy pMjfbI
aiDafpk sfDU ibinMg kol pMjfbI korsF pRqI bhuq sfry
suJfa hn aqy kvFtiln kflj Aus dy sihXog nfl afAux
vfly sflF dOrfn pMjfbI dy hor vI bhuq sfry kors sLurU
krygf.
pMjfbI
lYNgUeyjL aYjUkysLn aYsosIeysLn aqy dIpk ibinMg
PfAUNzysLn ny ipCly sfl dOrfn pMjfbI iswKx ivwc mohrI
ividafrQIaF nMU srtIPIkyt,plyk aqy ienfm idwqy. ienHF
ividafrQIaF dy nF hn:nvjoq bYNs, amndIp irafV, jspRIq
mMzyr, gOrv pfblf, prislf bfsI, monf gryvfl, asLvIn
crn, nikqI mihMdrU, ggn pfblf, gurivMdr suDfn, sMgIqf
isMglf, jsmIq ZysI, hrijMdr iZwloN, gurivMdr iswDU,
hrpRIq isMG, ajyvIr bfD, XsLpRIq cfvlf, jspRIq mfn,
qnvIr kMdolf, ibMnI bopfrfey, ieMdrvIr bopfrfey,
krInf cOhfn, swq zzvfl, pvn dusFJ, suKbIr igwl, hrmn
mfn, jsvInl ivrk, sMdIp bfgVI, sMnI igwl, qrnjIq
cOhfn, gurpRIq dusFJ, hrjL jLfkf, rjk rMDfvf, prBjoq
isMG, amnpRIq dusFJ, gurpRIq gryvfl, suKnIq srF,
iekmn momI, nInf vVYc, hrbIr iZwloN, jYslIn primwqr,
ikrn sMGyVf, rxjIq atvfl, jspRIq sMDU, kmlpRIq bfD,
sMdIp igwl, ieMdrdIp itvfxf, sonm bfjvf, mnpRIq AuWpl,
qnvIr kMdolf, romI igwl, hrimMdr mfhl, gurvIr qUr,
mnpRIq muwqI, qyjvIr shoqf, divMdr swln, gurjIq jvMdf,
amnpRIq Kosf, iqRpr mfn, mnpRIq bfsI, dljIq jOhl,
ikrn gosl, jspIq iZwloN, ieMdrpfl sMGf, isMzI igMtr,
mnvIr puryvfl, isLvFgI iqRpfTI, privMdr DfrIvfl,
ivktorIaF almMz aqy kytlIn typhfAUs .
ies
mOky dIpk ibinMg PfAUNzysLn dy pRDfn sLRI pfl ibinMg
ny ikhf ik PfAUNzysLn ividafrQIaF nMU pMjfbI iswKx
leI AuqsLfhq krn leI ieh ienfm aqy skflrisLwp idMdI
hY. plI ny ies mOky sLRI ruipMdrjIq bYNs nMU snmfn
icMn dy ky AunHF df plI dy smfgmF dI vIzIE bnfAux leI
DMnvfd kIqf.
pMjfbI
jsLn ivwc krvfey BfsLx mukfbly nMU do ihwisaF ivwc
vMizaf igaf. iewk sLRyxI AunHF ividafrQIaF dI sI
ijnHF df jnm knyzf ivwc hoieaf. ies sLRyxI ivwc Bfg
lYx vfly ividafrQIaF dy nF ies qrHF hn: jskml kOr
jOhl, qrnjIq isMG sMDr, jspRIq mMzyr, suKjIvn gryvfl,
gurivMdr iswDU, sMgIqf isMglf, hrpRIq isMG, nInf vVYc,
jsvInl ivrk, qnvIr kMDolf, gurvIr qUr, XsLpRIq cfvlf,
qrnjIq cfhl, gurpRIq dusFJ, isLvFgI iqRpfTI aqy isMzI
igMtr. ienHF ivwcoN nInf vVYc pihly aqy qnvIr kMdolf
dUjy nMbr `qy rhy. ies BfsLx mukfbly dI ivlwKxqf ieh
sI ik ienHF ivcoN bhuqy ividafrQIaF ny kuJ hI mhIny
pihlF pMjfbI iswKxI sLurU kIqI sI qy hux Auh pMjfbI
bolI dy BfsLx mukfbly ivc ihwsf lY rhy sn. sRoiqaF ny
ivsLysL qOr `qy isMzI igMtr vloN vDIaF pMjfbI bolx dI
koisLsL nUM KUb qfVIaF nfl jI afieaF afiKaf.
BfsLx
mukfbly dI dUjI sLRyxI ivwc Auh ividafrQI sn ijhVy
ieMzIaf qoN pMjfbI pVHdy afey sn. ienHF ividafrQIaF
dy nF hn :rxjIq atvfl, jspRIq sMDU, amn gryvfl,
gurpRIq gryvfl aqy nvnIq jOhl. ienHF ivwcoN jspRIq
sMDU pihly aqy rxjIq atvfl dUjy nMbr `qy rhy.
kivqf
pfT mukfbly ivwc ividafrQIaF ny afp ilKIaF kivqfvF
pVHIaF. ienHF ividafrQIaF dy nF hn: mnpRIq kOr AuWpl,
rfjI sMGf, nIrU mfhl aqy lvjIq Buwlr. ieh mukfblf
rfjI sMGf ny ijwiqaf.
BfsLx
aqy kivqf pfT mukfbly ivwcoN pihly aqy dUjy sQfn leI
ividafrQIaF dI cox krn leI amn qwgV, klvMq syKoN aqy
minMdr mfhl iqMn jwj inXukq kIqy gey sn.
ipMss
mfrgryt skUl dy ividafrQIaF ny vDIaf adfkfrI df
idKfvf kridaF nsLy aqy pRIvfrF dy tuwtx dI bfq
pfAuNdf sikwt pRIvfr pihlF pysL kIqf. ies
sikwt ivwc ijnHF ividafrQIaF ny Bfg ilaf AunHF dy nF
hn: nInf vVYc, hrpRIq isMG, amn gryvfl, rfjn sYxI,
lvjIq Buwlr, rfjI sMGf, punIq koCV aqy gurpRIq
sMDfvflIaf.
jsLn
dy aMq ivwc plI dy vfeIs pRDfn aqy XU[bI[sI[ `c
pMjfbI aiDafpk sLRI sfDU ibinMg ny ies jsLn nMU
kfmXfb bnfAux leI ividafrQIaF, aiDafpkF, ipMRss
mfrgryt skUl, dIpk ibinMg PfAUNzysLn aqy plI dy
mYNbrF df DMnvfd kIqf. AunHF bI[sI[ dy skUlF ivwc
pMjfbI pVHf rhy aiDafpkF df Kfs qOr `qy DMnvfd kIqf
aqy ikhf ik knyzf ivc pMjfbI dIaF aslI jVHF ieh
aiDafpk pwkIaF kr rhy hn ijnHF ny knyzf dy skUlF,
kfljF aqy XUnIvristIaF ivwcoN pihlF afp pMjfbI iswKI
aqy hux lgn nfl pMjfbI isKf rhy hn.
(23
jUn 2006)