srgrmIaF/irportF/sfihqk/smfjk/sLok-smfcfr/sLrDFjlI

 


pMjfbI sfihq akfdmI dy 50 sLfndfr vrHy

-hrbIr isMG BMvr-

agwsq 1947 ivc ihMdusqfn dI iPrkU afDfr qy hoeI byloVI vMz ny pMjfb, pMjfbI aqy pMjfbIaq df vI kwql kr ky rK idqf. axvMzy pMjfb dI rfjDfnI lfhOr kyvl pMj dirafvF vfly ies ivsLfl sUby dI pRsLfsLink rfjDfnI hI nhIN sI, sgoN isafsI, smfijk, Dfrimk, ividak kyNdr vI sI . ies dy nfl hI sfihqwk, klfqimk, rMg-mMc aqy siBafcfrk srgrmIaF aqy iPlmF bxfAyx df kyNdr vI sI. ies cMdrI dysL-vMz kfrn lfhOr nvyN bxy dysL pfiksqfn ivc clf igaf, ijs kfrn ienHf srgrmIaF nUM zUMGI swt vwjI. pfiksqfn qoN ijQy lwKF hI ihMdU qy iswK pirvfrF nUM apxy jwdI pusLqI Gr-bfr,kMm-kfj, kfrobfr, jLmInF jfiedfdF afid Cwz ky, AujV puwjV ky mjbUrn riPLAUjI bx ky iewDr ihMdusqfn, ijs nUM hux Bfrq ikhf jfx lgf hY, afAuxf ipaf, Auh sLrnfrQI kYNpF ivc ruldy rhy. ieiqhfs gvfh hY ik iksy pMjfbI sLrnfrQI ny iksy agy hwQ nhIN awizaf, sgoN apxI krVI myhnq, lgn qy iemfndfrI nfl kMm kr ky hOlI hOlI apxy pYrF qy KVy hoey.

lfhOr ivKy iPlmI jgq ivc kMm krn vfly lgpg sfry ihMdU qy iswK adfkfr, gIqkfr, sMgIqkfr, zfierYktr afid bMbeI (muMbeI) cly gey, bfkI KyqrF ivc kMm krn vfly isLmlf, idlI,bMbeI qy hor sLihrF ivc, ijQy pYr itwk sky, vs gey. pMjfbI sfihq,klf qy siBafcfrk srgrmIaF df koeI mjLbUq kyNdr nf bx sikaf. sfl 1954 dOrfn pMjfbI sfihqkfrF qy sfihq pRymIaF ny iml ky luiDafxf ivKy pMjfbI sfihq akfdmI dI sQfpnf kIqI, zf[BfeI joD isMG nUM ies dy bfnI pRDfn hox df mfx imilaf. Bfrq dy qqkflI rfsLtRpqI zf[aYs[ rfDfikRsLnn ny ies dy muwK dPLqr pMjfbI Bvn dI nINh-pwQr 1966 nUM rKI. aj pMjfbI Bvn pMjfbI sfihq qy siBafcfrk srgrmIaF df kyNdr bx cukf hY aqy lfhOr df Gftf pUrf krn leI XqnsLIl hY.aMgryjLI dI iek khfvq hY, “rom iek idn ivc nhIN bixaf.” ipCly sflF ivc akfdmI ny bVf hI mhwqvpUrn sPLr kIqf hY aqy pMjfbI sfihwqk qy siBafcfrk Kyqr ivc apxf ivsLysL sQfn bxfieaf hY.afAux vfly idnF ivc ies vloN inscy hI lfhOr dI Gft pUrI krn dI pUrI sMBfvnf hY.ivsLv Br ivcoN pMjfbI df lgpg hr nfmvr sihqkfr ies df jIvn mYNbr hY. akfdmI dy ies smyN dys ivdysL coN 990 dy krIb pMjfbI lyKk jIvn mYNbr hn. Xfd rhy ies dI mYNbrisLp lYx leI lyKk dI pMjfbI ivc Gto Gt iek puwsqk pRkfisLq hoxI cfhIdI hY.

akfdmI ies vrHy apxI sQfpnf dy sLfndfr 50 vrHy pUry kr rhI hY.ies smyN ies akfdmI dy pRDfn pMjfbI dy nfmvr sLfier zf[surjIq pfqr , sInIar mIq-pRDfn pRo[ gurBjn igl qy jnrlskwqr pRo[ rivMdr BwTl hn. zf[ pfqr ny ies pwqrkfr nfl iek glbfq dOrfn disaf ik dsMbr mhIny iek sfihqwk myly df afXojn kr ky afpxI sQfpnf dI golzn jublI dy smfgm kIqy jfxgy. AunHF ikhf ik Aus smyN ies “ieMzIan iltrycr PystIvl” ivc ivsLv Br dy pMjfbI sfihqkfrF qoN ibnf dysL Br coN ihMdI, bMgflI, mrfTI, gujrfqI afid hor BfrqI BfsLfvf dy nfmvr sfihqkfrF nUM vI bulfieaf jfey gf. sfry pRogrfm bfry CyqI hI rUp ryKf iqafr kr leI jfey gI.

akfdimkqf nUM hulfrf dyx leI akfzmI ny 1955 ivc zf[ ipafr isMG dI suXog agvfeI hyT iek rYPLryNs lfiebryrI qy Koj kyNdr dI sQfpnf kIqI, jo hux pMjfb dI iek mhwqvpUrn lfiebryrI bx cukI hY. zf[ipafr isMG dy luiDafxf qoN cly jfx kfrn ies lfiebryrI dy ivkfs ivc kuJ KVoq afeI sI. pihlI akqUbr 1994 qoN ipRMsIpl pRym isMG bjfj ny bqOr afnryrI zfierYktr ies lfiebryrI df kfr-Bfr sMBfilaf qy ies nuM ivkfs-mfrg qy qorn leI axQk Xqn kIqy hn. ienHF XqnF dy PLl srUp zf[primMdr isMG , zf[suirMdr isMG nrUlf, zf[hrcrn isMG qy hor drjnF ivdvfnF ny pusqkF qy QIissF dy rUp ivc bhumuwlf Xogdfn pfieaf hY. ies smyN ies rYPLrYNs lfiebryrI ivc 34 hjLfr pusqkF hn. ienHf ivc pI[aYc[zI[ dy 500 aqy aYm[iPl[, aYm[ilt qy aYm[ey[ dy lgpg 1200 QIiss hn , 250 qoN vwD hwQ-ilKq jF pwQr Cfpf durlwB gRMQ hn, pRmuK pusqkF dy pihly sMskrn hn, lyKkF dIaF hwQI ilKIaF 3500 qoN vwD icwTIaF hn, Koj-muKI rsfilaF dy BMzfr hn. purfxIaF pMjfbI aKLbfrF qy rsfilaF dy nmUny sFBy gey hn.

ipRMsIpl bjfj ny disaf ik 105 almfrIaF qy rYkF ivc sFBI peI sfrI lfiebryrI nUM 25 sYksLnF ivc vMizaf igaf hY. ienHF ivc Koj qy aflocnf pusqkF, QIiss sMgRih, durlwB pusqkF qy pwqr, hwQ-ilKq qy pwQr Cfpf gRMQ, sfihq df ieqhfs, BfsLf ivigafn, siBafcfr, Koj rsfly, sovIaq sfihq, kosL, sRI gurU gRMQ sfihb qy dsm gRMQ dy tIky, bfl-sfihq, PLfrsI qy dyvnfgrI ilwpIaF ivc pMjfbI sfihq, ikwsf-kfiv, gjLl-kfiv, Bfrq/pMjfb df ieiqhfs, Drm, pMjfbI kivqf, nfvl, nftk, khfxI, vfrqk, sMsikRq, ihMdI, ArdU sfihq, sosLl sfieMs qy ieMgilsL iltrycr pRmuK hn.

AunHF disaf ik pMjfb XunIvristI ny ies lfiebryrI nUM pMjfbI BfsLf, sfihwq, siBafcfr, ieiqhfs qy Drm drsLn leI pI[aYc[zI[ dI pwDr qk bqOr Koj-kyNdr prvfngI idqI hoeI hY. AuqrI Bfrq dIaF 6 XUnIvristIaF nfl sbMDq pI[ aYc[zI[ dy 115 qy aYm[iPl[ dy lgpg 70 KojfrQI aqy 7 sQfnk kfljF dy 400 qoN vwD aYm[ey[ dy ividafrQI 1996 qoN hux qk lfiebryrI syvf qoN lfB AuTf cuky hn. polYNz, jfpfn, jrmnI, brqfnIaf, kYnyzf, amrIkf, lksmbg dIaF XUnIvristIaF nfl sbMDq ieMzflojI dy ivisLaF qy Koj kr rhy 15 ivdvfn lfiebryrI qoN lfB AuTf cuky hn.

ipRMsIpl bjfj ny disaf ik bfhroN afAux vfly KojfrQIaF leI akfzmI vloN Tihrx df swsqf qy suivDfjnk pRbMD kIqf igaf hY. nyV BivwK ivc lfiebryrI nUM ieMtrnYt qy ilafAx dI qjvIjL hY.

akfdmI dy hux qk rhy pRDfn:

zf[ BfeI joD isMG 1954-1970
zf[ mihMdr isMG rMDfvf 1971-1985
pRo[ pRIqm isMG 1986 -N1990
zf[ aYs[aYs[ jOhl 1990- 1996
s[ amrIk isMG punI 1996 –2002
zf[ surjIq pfqr 2002 qoN hux qk

akfdmI dy hux qk rhy jnrl skwqr

zf[ sLyr isMG
zf[ ipafr isMG
zf[ primMdr isMG
pRo[ mohn isMG
pRO[ mihMdr isMG cImf
zf[ primMdr isMG
zf[ surjIq isMG BftIaf
ipRMsIpl pRym isMG bjLfj
pRo[ rivMdr BwTl

jy-29/100, BfeI rxDIr isMG ngr, luiDafxf-141012, Pon: 91-161-3231506

e-mail: Likhari


© likhari: Punjabi Likhari Forum-2001-2004