bdI-Aul-jmfl pVHI ilKI
muitafr sI pr isPLfrsL nf hox pfroN ijQy nOkrI
leI jFdI nfkfmI Auhdf mUMh icVFdI. ipClLy do
virHaF qoN Auh muslsl sLsoL pMj ivc peI sI. ieh
nhIN sI peI AuhnUM inwkIaF motIaF qy nOkrIaF dI
afPLr huMdIaF eI nhIN sn pr Auhdy idmfgL ivc
mihrUmIaF bybsIaF dy compliex vVy hoey sn Auh
AunHF nUM muZoN Do dyxf cfhuMdI sI. Auhny afpxf
bfl px iGAu dIaF cUrIaF ivc lMGfieaf hoieaf sI.
Auh nFvIN klfs ivwc sI jdoN Gr dy vzikaF dy
ichiraF dI rOnk AudoN gLfieb hogeI jdoN Auhdy
dfdy ny zfktr df ieh sunyhVf cfcy aqy mF nUM
suxfieaf peI bdI-Aul-jmfl dy inwky vIr afsPL kmfl
dy idl aMdr surfKL ey. Coty moty dysI zfktrF qoN
lY ky mulk dy vwzy vwzy zfktrF dy ielfj nfl vI
dfl nf glI qy skflrF dI tIm ny afsPL kmfl dy dfdy
cfcy nUM msLvrf idwqf peI iehdf ielfj ivdysLI dvf
Kfny ivc mumikn hY. afsPL kmfl df awbf cfr pMj
vrHy pihloN roz aYksIzYNt ivwc hlfk hoigaf hoieaf
sI. byvf qy Auhdy XqIm bflF dI ijLmyvfrI bdI-Aul-jmfl
dy dfdy qy cfcy dy moiZaF Auqy afx peI jvfn nUMh
qy inwky inwky poqrIaF qy poqry dy mUMh vyKidaF
dfdy ny afpxy inwky puwqr nfl ivcfr sFJy kIqy qy
ielm dIn df ivafh afpxI byvf nUMh nfl pVHf idwqf.
dUjy ivafh mgroN crfgL dIn dy poqry ielm dIn nUM
cfcf eI afKdy rhy ikAuN jy cfcf AunHF dy mUMh qy
ciVHaf hoieaf sI qy Pbdf vI sI. cfcy nUM awbf
kihx ligaF Auh sMgdy sn qy nfly cfcy nUM vI ies
gwlL Auqy eyiqrfjL nhIN sI peI bfl cfcf afKx jF
awbf bs dfdy dI swDr sI peI Auhdy poqry ielm dIn
nUM awbf afKx. afsPL dy Gr bfhr dI jfn qy dfdy df
iewko nrInf nslL df kfrn sI. Auhdy ielfj leI
ivdysLI Krcf vfhvf aOKf sI. BoN Gr kuwlf vycx
mgroN kuJ AuDfr vI lYxf ipaf pr asPL kmfl dI
hXfqI KLrId leI geI. muMzf qy bwc igaf pr cfcy
qoN Gr df cuwlHf grm rKxf aOKf hoigaf. cfcy ny
bVI musLklL nfl bdI-Aul-jmfl nUM XUnIvristI qIk
pVHfieaf pr AuhdI nOkrI leI Auhdy kol nf qy
isPLfrsL sI qy nf eI vwZI dyx leI vfhvf pYsf
DylLf. bdI-Aul-jmfl df vI nwk jLrf Aucf eI sI
AuhnUM do cfr hjLfr dI nOkrI pujdI eI nhIN sI,
hflF jy mF ny ikMnI vfr smJfieaf peI DIey dfl
dlIey leI pihlF QoVy ivwc eI zMg tpfxy pYNdy ny
pr bdI-Aul-jmfl nUM kOx smJfvy. mF nUM jvfb ivwc
kihMdI mF qusI purfxy jLmfny dy idmfgL E
quhfnUM nhIN pqf ik inwkI nOkrI nfl bMdy dI
iewjLq nhIN bxdI, KfeIey qy rwj ky nhIN qy bhIey
mUMh kwj ky.
"bs Pyr mUMh kwj ky eI
bihxf pvygf, puwqr qYnUM ikMnI vfr afiKaf ey
awlLHf QoVy ivwc bhuqf bxfAuNdf ey.
bVI vfr gwlL bihs qoN tur ky
JyVy rPV qIk af jFdI aOVHk cfcy nUM ivcfly pY ky
gwlL mukfxI pYNdI. bdI-Aul-jmfl df dosqF df idRsL
koeI bhuqf moklf nhIN sI bs iewk do purfxIaF skUl
dIaF shylIaF sn qy bhuqI sFJ Auh afpxy mflLk mkfn
dI vhutI ijhVI afpxy Gr vfly (mflk) qoN pUry XfrF
(11) vryH CotI sI qy bdI-Aul-jmfl qoN iewk do
vrHy vwzI sI. AumrF df Prk nf hox pfroN AuhdI
dosqI mflk mkfn amjd iePLqKLfr dI vhutI nfl vfhvf
vwD geI. Auh afpxI hr gwlL aPLsLF nfl kr lYNdI
ieQoN qIk ik afpxI mF dIaF cugLlIaF vI aPLsLF nfl
sFJIaF krdI.
amjd iePLqKfr qbIaq TIk nf
hox pfroN Gr CyqI af igaf qy vhutI dy swjy gozy
nfl bYTI bdI-Aul-jmfl ny amjd nUM slfm afiKaf qy
nfl eI afpxI cuMnI iswDI kridaF hoieaF AuT KloqI.
bdI-Aul-jmfl brUhoN inklI qy amjd iePLqKLfr ny
afpxI vhutI nUM afiKaf bdI-Aul-jmfl awjklLH
sfzy Gr bhuqf nhIN afAux jfx lg peI?
vhutI ny dwisaf peI aYsI koeI
gwlL nhIN, kMmkfr qoN ivhilaF ho ky kdI af jFdI
ey. amjd iePLqKLfr boilaf jdoN vI vyKxf lIK DwK
vFg qyry nfl bwJI huMdI ey. vhutI bolI nhIN
ivcfrI afpxy Gr vfilaF qy gLurbq dy roxy roNdI
rihMdI ey. awjklLH iksy cMgI nOkrI dI qFG ivwc ey.
amjd iePLqKLfr ny Auhdf jfiejLf lYNidaF hoieaF
afiKaf peI jfn aflLm (irzIE pRozUsr) iewk idn afK
irhf sI peI irzIE cYnlL nUM iewk inAujL rIzr dI
loV ey ijhzI cMgy suBf ivwc KLbrF pVH sky. Auhny
mYnUM qyry bfry puwiCaf pr mYN AuQy ienkfr kr
idwqf
ienkfr ikAuN kIqf?
vhutI ny burf ijhf mUMh bxf
ky puwiCaf cMgf nhIN sI sgoN
awjy Auh
bol eI rhI sI ky amjd iePLqKLfr ny mskFidaF
hoieaF afiKaf BeI jy qUM KLbrF pVHn clI
jfieaf kryN gI qy sfnUM vwx svwxy Kfxy kOx bxf ky
Kvfieaf krygf, sfzf iKLafl Pyr kOx rKy gf, qYnUM
qy afpxI surKI pozr dI pY jfvygI.
amjd iePLqKLfr ny vhutI nUM
CyVidaF hoieaF afiKaf.
qusI afpxf nPf nuksfn
eI socxf
nhIN qyrf vI nPf soicaf
ey
myrf kI nPf soicaf
ey
ieho eI peI qyry Auqy
do do izAutIaF lg jFdIaF ijhdy nfl qyrI ishq qy
muhFdry df complexion vI Krfb huMdf Pyr qUM hPLqy
aTF idnF dI bjfey hr rojL ibAutI pfrlrF dy Pyry
lFdI.iewk bMnyN Gr dy kMm dUjy bMnyN nOkrI qIjy
bMnyN afpxy kmplYksLn dI prysLfnI.
jfE jfE qusI bVy qyjL
E
Auh amjd iePLqKLfr dy bUt
jurfbF smyt ky Auhdy rPL slLIpr Auhdy sfhmxy
kridaF hoieaF bolI.
aCf dws ieh qyrI cMmcI
KLbrF cMgIaF pVH skdI ey.
Auh pVHI ilKI ey boldI
cfldI vI cMgf ey pr mYnUM nhIN pqf Auh mMndI ey
jF nhIN
qUM AuhnUM bulvf mYN
pwuC lYxfvF
bs bs rihx idE, quhfnUM
qy bhfnf cfhYdf ey iksy muitafr nfl gwlL krn df
mYN afpy eI puwC ky quhfnUM dws idvFgI
mYnUM kI bhfnf cfhIdY
ey amjd iePLqKLfr ny mUMh vtyridaF hoieaF
ikhf.
mYnUM pqf ey jdoN
quhfzI myry Auqy awK sI qusI myry nfl vI gwlLF
krn dy bhfny lBdy rihMdy so
aCf! aCf! mjLfk Cz, bdI-Aul-jmfl
qoN jldI puwC ky dws AudI kI rfa ey
bdI-Aul-jfml ieh KLbr sux ky
inmUJfxI ijhI hogeI, Auhdy leI ieh iewk nvF qjrbf
sI
inAujL rIizMg rUm aMdr jfx
qoN pihlF pRozUsr jfn aflLm df afPLs vI afAuNdf
sI qy inAuNjL rUm aMdr jfx qoN pihlF bdI-Aul-jmfl
pRozUsr jfn aflm nUM slfm pfx jLrUr afAuNdI, kdI
cfh pfxI vI kr lYNdI. hXfqI dy hr Kyqr Auqy
izsksLn huMdI. jfn aflm iewk cMgf, sulLiJaf
hoieaf piVHaf iliKaf awDkV Aumr df afdmI sI. bdI-Aul-jmfl
ny do zyVH sfl dy arsy ivwc cMgI kfrkRdgI ivKfeI
qy irzIAu PLIlz ivwc Auhdf vfhvf nFa hoigaf. Auh
BfvyN koeI sInIar qy nhIN sI pr Auhdf sLumfr
sInIar lokF ivwc hox lgf. ieMj lgdf dI peI aYPL
aYm ryzIAu AuhdI afvfjL qoN awz bykfr ey. AuhdI
PLIlz ivwc kfmXfbI dy ipCy jfn aflm df hwQ sI.
jfn aflm ny AhnUM PLIlz ivwc muqwarPL vI krfieaf
qy GroN bfhr inklL ky smfj ivwc imlL vrqx dIaF
zUMGIaF rmjLF qoN vI jfxU krfieaf. AuhdI soc
iPLkr, Auhdy kwd qy jIvq nUM vI Aucf kr idwqf.
amjd iePLqKLfr dy nfl irzIAu stysLn afeI hoeI
pihly idn sLrmfeI lJfeI kuVI qy awj dI bdI-Aul-jmfl
ivwc jLmIn asmfn df PLrk sI. irzIAu stysLn dy
kolIgjL qy bfhroN afAux vfly lokF dI pihlI njLr
qoN eI AuhnUM AunHF dy aMdr dI gvyV lg jFdI. jfn
aflm nUM Auh aflm sfihb afKdI aq Auyh hmysL mYzm
kih ky bulFdf sI. jdoN Auh mYzm kihMdf AuhnUM
jfpdf ijvyN Auh sfjL ey qy aflm Auhdf gIq. ikAuN
jy Auhdy hr kMm dI rfhnumfeI ivwc aYsy gIq df asr
huMdf. afl duafly nOkrI krn vfilaf qoN lY ky Gr
dy msilaF bfry vI Auhdy qoN hwlL mMgdI qy Auh
afpxy kMm ivwc juipaF juipaF eI Aus nUM gfeIz kr
idMdf kdI Auhdy Auqy BYVI awK nf rKI pr bdI-Aul-jmfl
keI vfr jfn aflm nUM afK cuwkI sI peI aflm
sfihb! jy klH nUM qusI aYQoN cly gey qy mYnUM akl
kOx idaf krygf jF mYnUM (awlLHf nf kry) aYQoN
jfxf ipaf qy mYN ikdry vI aYzjst nhIN ho pfvF gI.
iewk idn acncyq amjd
iePLqKLfr dI vhutI aPLsLF dI bdI-Aul-jmfl dI mF
nfl koeI AucI nIvIN hogeI. jdoN gwlL vwD geI qy
bdI-Aul-jmfl dy cfcy qIk apV geI. bdI-Aul-jmfl dy
cfcy ny Gr bdlI df PLYslf kIqf. AuMj vI kdI mflk
mkfn qy krfeydfr dI lMmy icr qk inBI vI nhIN
dovyN DrF ijnHF mrjLI iewk dUjy dy cfhvfn hox df
dfvf krn iksy nf iksy idn Aupr nIvF sfhmxy af eI
jFdf ey. JyVf df muZ inwkIaF inwkIaF gwlLf qoN
biJaf qy krdfr kusLI qIk apV igaf. amjd iePLqKLfr
dy sfhmxy jdoN bdI-Aul-jmfl dI mF AuhdI vhutI nUM
afiKaf jf nI qyrf kMm eI lfxIaF aqy
buJfxIaF huMdf ey. qUM apxy BRfAuNjf! vyhVy vfV
ky sfr sfr idn PLrf nUM Auhdy nfl bYTky ibTfeI
rKxI aYN ijvyN afp AuDl ky afeI sIN dUjIaF leI vI
ckly Koly hoey ny PLrf amjd iePLqKLfr dI
inwkI BYx sI. amjd iePLqKLfr nUM pihlI vfr aMqF
df gLwusf afieaf. Auhny qfh nf shI qy boilaf
qy PLyr afpxI CokrI nUM ies ckly leI qy
keI keI GMty GlI rKxI aYN.
amjd ieKLqKLfr afpxI BYx dI
iewjLq Auq cIkV pYNidaF sux ky ieh Bwul igaf peI
bdI-Aul-jmfl df iehdy ivwc kI ksUr ey.
vyK Bfl ky iewk idn mgroN bdI-Aul-jmfl
dy cfcy ny krfey leI Gr vyK ilaf, sfmfn cuwikaf
qy iesy mhwly dI coQI glI ivwc jf vsy.
pUrf hPLqf lMG igaf pr amjd
iePLqKLfr dI vhutI df gLuwsf TMzf eI nhIN sI ho
irhf. afKLr iewk idn amjd iePLqKLfr dI Gr vflI ny
jfn aflm dy Gr df Pon kr idwqf. AunHy amjd
iePLqKLfr dy mUMhoN jfn aflm qy bdI-Aul-jmfl dy
bfry suxy hoey awKrF vI keI guxf vfDy nfl lf ky
dwisaf. hflF jy amjd iePLqKLfr jy kdI jfn aflm dy
dPLqr jFdf qy hmysL bdI-Aul-jfmfl qy jfn aflm
ivcfly Pkr qy iPLkr bfry eI bihs hor rhI huMdI.
Aus kdI koeI BYVf kMm nf vyiKaf, amjd iePLqKLfr
ny vI AunHF dI afm ijhy sMMbMD dI gwlL kIqI sI,
pr aOrq jfq jdoN ienqkfm Auqy Auqr afvy qF AuhnUM
cMgy BYVy dI vMz Aukf eI Bwul jFdI ey. amjd
iePLqKLfr dI vhutI ny jfn aflm dI Gr vflI nUM
AuhdIaF DIaF dy sfhmxy bdI-AulL-jmfl qy jfn aflm
bfry Auh Auh ieljLfm lfey ijnHF df bdI-Aul-jmfl
qy jfn aflm dI hXfqI ivc koeI vjUd eI nhIN sI.
jfn aflm dI bIvI ny amjd iePLqKLfr dI vhutI nUM
afiKaf BYx! qyrf BlLf hovy mYnMU qy dunIaf dI
koeI suwD buwD eI nhIN. jfn aflm sfrf idn GroN
bfhr rihxf, afpxy Gr dI AuhnUM socxf ikMj afvy
jdoN AunHy afpx mn pRcfAux leI bfhr kfrn rKy hoey
ny. Gr ivwc DIaF jvfnI vwl Aulr geIaF pr mYnUM kI
pqf Auhdy cfly eI vwKry ho rhy ny. amjd iePLqKLfr
dI vhutI ny aQrU kyrdI jfn aflm dI bIvI nUM sLih
idwqI peI AuhnUM iDafn ikMj afvygf jd Auhny bdI-Aul-jmfl
nfl afpxy ivafh dIaF pINGF pfeIaF hoeIaF ny.
jfn aflm dy Gr iehnF gwlLF df
coKf Pzf pY igaf. jfn aflm dy irtfierz hox ivwc
awjy pMj sfl bfkI sn. Gr vwloN PLYslf ieh sI peI
jF qy Auh vyly qoN pihlF irtfiermYNt lY lvy jF
bdI-Auljmfl nUM ryzIAu stysLn qoN kwZvf
dyvy. jfn aflm ny Gr vfilaF nUM lwK smJfieaf peI
aYsI koeI gwlL nhIN qy nflLy bdI-AulL-jmfl nUM
kwZvfxf musLkl ey qy jy Auh nOkrI pihlF Cz dyvy
qy nmosLI ey.
jfn aflm dy Gr vfilaf dy ipCy
amjd iePLqKLfr qy AuhdI vhutI df cuwkxf sI. bdI-Aul-jmfl
jfn aflm dI mjbUrIaF qoN pwlL pwlL vfkPL sI AunHy
nOkrI Czx df PLYslf kIqf pr jfn aflm nUM Auhdf
aihsfs hor vwDdf jf irhf sI. bdI-Aul-jmfl nUM vI
jfn aflm dI iewjLq df Aunf eI iKLafl sI. jfn aflm
dI Gr byiewjLqI hVH vFg vwD rhI aqy pRoPLYsLnl
ieKLqlfPL rKx vfilaf vwloN pwg AuCflI jf rhI sI.
bdI-Aul-jmfl dy aihsfs ivwc vfDf peI jf irhf sI.
somvfr subh nON vjy dIaF KLbrF pVHn dI rIhRslL
hox vflI sI. bdI-Aul-jmfl inAujL rIizMg rUm ivwc
qyjL qyjL pYr put ky jf rhI sI. jdoN Auh jfn aflm
dy kmry koloN lMGx lgI qy cOkIdfr ny AuhnUM dUroN
afAuNdf vyK ky awglL vFZI slfm kIqf qy nfl eI
iewk lPLfPf AuhnUM idMidaF hoieaF afiKaf peI
bIbI jI ieh sfihb dI icwTI quhfzy nFa
sihb dI icwTI myry
nFa
AunHy hYrfnI df ajLhfr kIqf
qy inAujL rUm aMdr jfx qoN pihlF eI lPLfPy aMdroN
kfgLjL kwZ ky vyKx lg peI vrky dy awKrF Auqy njLr
peI qy iliKaf sI.
Ausko smJfxf aOr buJfxf
Qf
apxf Gr BI muJy bcfxf Qf
bfkI vrkf KLflI sI.
Auhny CyqI nfl dUjf vrkf
vyiKaf Auh jfn aflm dy iesqIPy dI Poto kfpI sI.
afpxy qfsurfq cOkIdfr qoN lukfAuNdI lukfAuNdI
inAujL rIizMg rUm dy tyblL kol af geI. vrky
lPLfPy smyq guCUmuCU kr ky pRs ivwc pf ilaf.
KLbrF df vylf nyVy sI. aOKI soKI hoky KLbrF
pVHIaF qy BoNdI pYrIN Gr af geI. Gr af ky iswDI
afpxy kmry ivwc vV geI. kmry dI kuMzI bMd kr ky
pRs ivwcoN jfn aflm dI icwTI muV muV pVHdI rhI.
iesqIPf qy Auh pRsoN df eI dy igaf sI pr bdI-Aul-jmfl
nUM afpxy nFa icwTI pVH ky awj pqf lgf.
awTF dsF idnF mgroN afpxy
iksy kMm dy islsly ivwc jfn aflm df cOkIdfr nfl
Pon Auqy sMpRk hoieaf qy Auhny dwisaf peI sfihb
jI mYzm sfihbf iqMn cfr idnF afPs nhIN afeIaF
KLory kMm Cz geIaF ny pr quhfzy nFa iewk pqr
mYnUM dy ky kihMdIaF sn ik isRP quhfnUM phuMcFvF.
dwso iks qrHF GlF?
jfn aflm ny Gr df sRnfvF
ilKvFidaF hoieaF afiKaf BfvyN huxy eI af jf. mYN
cok AuqoN qYnUM ipk kr lvF gf.
jfn aflm ny bycYnI nfl kMbdy
hwQF nfl hfAulf ijhf lPLfPf Koilaf sfrf kfgLjL
KLflI sI bs vrky Auqy ienf eI iliKaf sI.
asIN iqVky GVy df pfxI
qy klL qk nhIN rihxf
****
(24 julfeI 2006)