rfq dI vwD
pIqI hox kfrn, Auh AuWT nhIN sI sikaf. nyVy-qyVy koeI skf sMbMDI, jF
koeI irÈqydfr vI nhIN sI rihMdf. jy kr Ausdf Brf hrbIr Ausdy kol
rihMdf sI qF Auh Aus nfÜ iksy iksm dy duwK-suwK dI gwl nhIN sI kr
skdf. AusnUM mihsUs huMdf, ijvyN hrbIr hI Aus dy Gr ivc smwisaf df
kfrn bixaf hoieaf hovy. Aus nfÜ Auh idl dI gwl krdf qF ikvyN?
… qy jo kuwJ
Ausny awj dyiKaf sI, Aus nfÜ Auh pYroN AuWKV igaf. awKF ivc Kfrf
pfxI Biraf ËrUr pr Ausny Ausdf Guwt Br ilaf aqy afpxIaF socF dy vhfa
ivc vih quiraf.
ryxU Ausy qrHF
idKfeI dy rhI sI. soÌy dI nuwkr `c bysuwD ijhI peI. suKbIr nUM afpxy
afp qoN koÌq afeI. … qy Auh Gr dy ivc koeI aYsf konf BfÜ irhf sI
ijwQy Auh dIn-dunIaF qoN luwk jfvy. afpxf afp Buwl jfvy. jo kuwJ
Ausdy dyiKaf sI, Aus sIn nUM iksy qrHF imtf dyvy. Xfd dI skrIn nUM
vkq dI gfcxI df pocf lf ky poc dyvy. jF iksy ‘klOijwt’ aMdr luk jfvy.
Auh
ijAuN-ijAuN afpxy afp nUM lukfAuNdf, Ausdf vjUd hor vI sfmHxy af KVf
huMdf. idE kwd vFg. Auh pl-pl nUM sUeI dy nwky rfhIN lMGf irhf sI.
hr soc nUM cIr-PfV irhf sI qF ik AusnUM awj dy ienHF plF df koeI
AuWqr sfmHxy af ky jvfb dy dyvy. irÈiqaF dy qMdF dIaF gMZF Ausny
bQyrIaF KolHxIaF cfhIaF ik Ausdy ipV-pwly kuwJ pY jfvy. pr nhIN,
kfinHaF dy srkVy ijvyN iqwKy-iqwKy pwC lfAuNdy rhy.
suKbIr kdI
nhIN smJ sikaf ik Ausdy Brf-BrjfeI qoN aYsf kI ksUr ho igaf sI, jo
Ausdy Gr vflI ryxU AunHF nfÜ iksy iksm df nfqf nhIN sI rwKxf cfhuMdI.
Auh kdy AunHF nfl do bol sFJy nf krdI. bolxf qF iewk pfsy irhf, Auh
qF hrbIr aqy hrbIr dy Gr vflI Èrn BfbI dI Èkl nhIN sI dyKxf cfhuMdI.
ijwQy ikwDry Auh donoN mIaF-bIvI hfËr huMdy qF ryxU AuWQy pYr nf
pfAuNdI. kdI-kdfeIN pfrtI ivc jF gurduafry ivafh-ÈfdI qy
afmHxf-sfmHxf ho vI jFdf qF AusdI sËf suKbIr nUM idnF qwk BugqxI
pYNdI. jy kr suKbIr afpxy Brf-BrjfeI nUM hYlo vI afK afAuNdf qF ryxU
dI lVfeI idn-rfq cldI. imhx-ku-imhxy idMdI hoeI Auh ijvyN QwkdI hI
nf. ryxU afpxy dohF bwicaF nUM vI AunHF qoN dUr rwKdI. jdoN iksy
idn-dyhsy qy Auh suKbIr horF nUM swddy qF iewklf suKbIr hI AunHF dy
Gr jf afAuNdf. Brf hox df PrjL pUrf kr afAuNdf.
pfrtI ivc sfry
ryxU bfry puwCdy qF suKbIr bhfny bxfeI jFdf aqy ivskI dy kOVy Guwt
BrI jFdf. Ausdf aMdr iekwlqf dy aflm nfÜ Biraf rihMdf. afpxy ieklfpy
dy ivc Ausdf shfrf isrÌ boql rih jFdI. ijs nfÜ AusdI dosqI zUMGI
pYNdI geI.
jdoN suKbIr
afpxy Brf dy Gr jFdf qF Ausdy Gr dI suwK-ÈFqI dyK ky suKbIr df mn
Aucft ijhf ho jFdf. afpxy Brf-BqIijaF nfÜ QoVHI ijhI eIrKf Ausdy mn
`c pYdf ho jFdI. afpxy Gr ivc vI eys qrHF dy suwK-ÈFqI dI qlb AusnUM
qMg krn lwgdI. BfvyN Ausdy Brf-BrjfeI qy bwcy, sfry AusnUM Gr afey
nUM mfx-siqkfr idMdy. pr suKbIr AunHF ivc bYTf hoieaf, hwsx df svFg
Brdf rihMdf. AunHF df hfsf Cxk krky mwQy dIaF nfVF nUM iKwcdf. awKF
ivc ibjleI qfrF iPrdIaF. mfeIkrovyv dI zor KulHx vyly vFg tMxn krdI
GMtI Ausdy aMdr vwjdI. ijMnf icr Auh AuWQy bYTf rihMdf, qF Ausdy
aMdr iewk DuVkU lwgf rihMdf ik ies KuÈI dI kImq AusnUM bhuq mihMgI
cukfAuxI pYxI hY.
jdoN Auh vfips
Gr phuMcdf qF dr vVidaF hI awgy mhFBfrq AusdI AuzIk kr irhf huMdf.
Gr dI hvf BfrI-BfrI mihsUs huMdI. … qy Auh pYr vI soc-soc ky
itkfAuNdf ijvyN Ausdy pYrF hyToN PrÈ iqlk irhf hovy. ryxU AusnUM
dyKidaF sfr hr qrHF dy svfl puwCdI. svflF dy ivc, imhxy vI idMdI qy
afKdI, “qyry Brf BrjfeI nUM iewk mYN hI hF ijhVI cMgI nHIN lgdI.
qyry nfÜ qF bQyrIaF hws-hws gwlF huMdIaF hoxgIaF? bQyry qyry
cfa-mlHfr huMdy hoxgy?”
jdoN suKbIr
afKdf ik “qUM vI nfÜ cwl cwldI . qYnUM vI AunHF ny swidaf sI.” qF
ryxU dy imhxy hor iqwKy ho jFdy. Auh afKx lwg pYNdI, “jfxdI hF mYN
AunHF dy KyKxf nUM. qYnUM qF boql hwQ PVf ky afpxy vwldf kr lYNdy ny.
qYnUM kI pqY myry nfÜ Auh iks qrHF df ivvhfr krdy hn. mUMhoN BfvyN
nHIN boldy. pr mYnUM hmyÈF nIvF idKfAuNdy rihMdy hn. awKF hI awKF `c
myrI hyTI krdy hn.”
“ieh sB qyrf
vihm aY. mYN qF kdI dyiKaf-suixaf nhIN AunHF ny qYnUM kuwJ ikhf hovy.
AunHF ny qF qyry bfry myry nfÜ kdI koeI gwl nHIN kIqI. jy kr Auh
kuwJ afKxgy qF mYN afpy iswJ lvFgf. qYnUM aksr jfxf qF cfhIdf hY.
imlxf vrqxf qF cfhIdf hY. afKr myrf Brf hY Auh. qYnUM vI qF swidaf
sI AunHF ny.” suKbIr qrlf ijhf krdf.
“afho swidaf
sI mYnUM. AulFBf ijhf lfihaf sI. hor kI? jdoN Pon krdy hn, ijvyN
suwK-sFd qF kdI puwCdy hI nhIN. Pon krky, Pfhf ijhf vwZxgy. ikAuN
jfvF mYN eys qrHF? jdoN jFdI hF, Auh hor qrHF dIaF gwlF krdy hn. mYN
qF AunHF nUM ijvyN PwutI awK nHI BAuNdI. mYN vI kI jfxdI hF AunHF
nUM? kI smJdy ny Auh afpxy afp nUM? jy kr AunHF kol vDIaf Gr hY,
vDIaf kfrF hn jF Auh vDIaF kMmF qy hn qF myrI jfxy blf. ikMnI afkV
hY AunHF ivc, myry inafixaF nUM nf cwj nfÜ bulfAuNdy. hor eI qrHF,
ijvyN tIrI ijhI awK nfÜ AunHF vwl dyKdy ny. jy kr Brf-BrjfeI eydF dy
huMdy hn, qF duÈmx iks qrHF dy huMdy hn? afÉr ÈrIk eI ny.” Auh
imx-imx krdI ijvyN bolI jFdI. ikcn ivc hr BFzf vI Ausdy bol qoN zrdf
cuwp bYTf rihMdf.
suKbIr cuwp ho
jFdf. BFizaF ivc iewk hor BFzf rl jFdf. afpxI koeI gwl Auh ryxU qk
nf phuMcf skdf. Ausdf idl krdf ik Auh ryxU nUM afKy, ‘jdoN qUM AunHF
nUM imldI aYN qF hrdIp nfl qF bQyrIaF hws-hws gwlF krdI aYN. AudoN
qF Auh qYnUM burf nHI lgdf? Aus vyly qF sLrn qy mYN vI koeI gwl nhIN
kr skdy. Es vyly qF ieAuN lgdY, ijvyN asIN AuWQy hoeIey hI nf.` pr
Auh kuwJ nf afKdf. cuwp-cupIqf zirMk dI kYbinwt qwk jFdf, boql
KolHdf aqy Aus nfÜ sFJ pf bYTdf. Guwt-Guwt krky pINdf. ÈrbqI rMg df
pfxI bUMd-bUMd krky Ausdy aMdr rc jFdf. afKr KflI boql Ausdy duafly
peI vfsqy pf rhI huMdI. qy suKbIr Gr dy lVfeI-JgVy dI dunIaF qoN by-Ébr
ho jFdf.
suKbIr ijvyN
dohF hI iDrF ivcfly ipws ky rih igaf sI. iewk pfsy Brf-BrjfeI sn,
aqy dUjy pfsy pqnI. Ausdy Brf-BrjfeI ny BfvyN kdy ryxU dI bdKoeI
suKbIr kol nhIN sI kIqI. Auh afK Cwzdy, “ryxU dI afdq hI aYs qrHF dI
hY. bhuqI icMqf krn dI loV nhIN." pr jdoN hrbIr do glfs cfVH jFdf qF
Auh suKbIr nUM iqwKIaF sUlF ijhIaF ivcIN kwZdf. afKdf, “qyrI sRI mqI
qF ptfkf aY. nwk qy mwKI nHI bYTx idMdI. rwb KYr-imhr kry."
eys qrHF dy
smyN suKbIr dy ËmIn-asmfn ijvyN lIro-lIr hoey pey, Aus AuWqy vrH rhy
huMdy. ibjlI dI kVk vFg kuwJ isr ivc vwjdf. kMnf ivc ryxU dI afvfË
gUMjdI. qy Auh afvfË ijvyN vYikAUm cldy vFg AusdIaF aFdrF DUa rhI
huMdI. … AuWDr hrbIr df hfsf Cxkdf. …qy Auh afpxy hwQ-pYr mfrdf
hoieaf ZyrI ho jFdf. krdf qF kI krdf?
suKbIr sfry
BYx-BrfvF qoN Cotf sI. kwd df mwDrf, gol ijhf ichrf. cusq-sucyq.
pVHn nUM cMgf. iqwKf, iqwKy-iqwKy nYx-nkÈ, afly duafly dI Ébr sfr
puwCx-dwsx vflf. solHF-sqfrF virHaF dI Aumr sI AusdI jdoN Ausdy vwzy
Brf suKijMdr ny afpxy bfpU jI aqy byjI dy nfÜ AusnUM aqy hrbIr nUM
kYnyzf mMgvf ilaf. suKbIr ipCl pihr dI aOlfd sI. sB qoN Cotf aqy sB
qoN vwD axgOilaf.
jdoN Brf dy Gr
kYnyzf phuMcf qF Auh hor vI vfDU cIË bx ky rih igaf. Brf kol AusnUM
kuwJ dws-puwC skx df vkq nhIN sI. vYsy vI Auh afpxI iËMmyvfrI isrÌ
mF-bfp qk mihdUd rwKxI cfhuMdf sI. suKbIr qF mF-bfp dy nfÜ iewk bMzl
sI jo Aus Gr ivc pRvyÈ kr igaf sI. moh df irÈqf ijvyN Ausdf nf
suKbIr nfÜ sI nf hI hrbIr nfÜ. mF-ipE dI iËMmyvfrI qF suKijMdr KUb
inBfAuNdf sI. Auh vI ies krky ik Auh AusnUM iksy gwloN rokdy-tokdy
nhIN sn. jo krdf sI, krI jfx idMdy sn. pr BrfvF vfsqy Aus kol smF
nhIN sI.
Ausdy GrvflI
hYlnf aMgryË kuVI sI Aus nfÜ suKbIr dI bxdI hI nhIN sI. dohF dyÈF df
siBak pfVf AunHF dy ivcfly dIvfr bx ky KVo jFdf. hYlnf pUrbI
siBafcfr nUM jfxdI, smJdI nhIN sI. suKijMdr pwCmI siBafcfr ivc iBwjf
ipaf sI. QoVHI bhuqI koisLsL Auh smJx dI jLrUr krdI sI. byjI aqy
bfpU jI vfsqy cfh bxf ky dy jFdI. tI-bYg kwp ivc pf ky, pfxI nfl kwp
Br ky mfeIkrovyv ivc rwK idMdI. mgroN duwD pf idMdI. byjI-bfpU jI
eysy qrHF dI cfh pIx dy afdI ho gey. kdI kdfeIN jIa krdf qF byjI
do-iqMn tI- bYg aqy nfl lONg-ielfcI pf ky cfh irMnHdy. afp pINdy qy
bfpU jI nUM kwp PVfAuNdy hoey afKdy, “ieh dys kyhy, ijwQy Kfxo-pIxo
vI gey."
vYsy hYlo-hYlo
hYlnf cMgI kr lYNdI sI. mF-bfp qoN vfhrI ho ky Auh suKijMdr nfl rihx
lg peI sI. “`kwTy rihx vfsqy, ivafh dI kI loV?" Ausny afpxI mF
kYQrIn nUM afiKaf sI.
“qyrI ijLMdgI
aY. jo qyrf jI krdf, kr. pr qYnUM smJ lYxf cfhIdY ik jdoN qUM dUjI
siBaqf ivwc jfvyN qF ikMnI aMzrstYNizMg dI loV huMdI aY. awj qyry `c
juafnI df josL aY. kl nUM bMdf qYnUM hMZf ky qur jfAU, kI kr lvyNgI
qUM? Pyr ieh BfrqI lok bVy nYro mfeINz dy bMdy huMdy hn. afpxIaF
qIvINaF nUM GrF `c bMd rwKdy hn. ienHF dy smfj ivwc aOrq dI QF hI
nhIN. lfeIk, sLI hYjL no bryn. ikwQy iPAUcr hY qyrf?" kYQrIn ny
bQyrf smJfieaf.
hYlnf ny iewk
nf suxI. bYg-pYk kIqy qy suKijMdr dy dr af zyry lfey. Ausny pihly hI
idn suKijMdr nUM afK idwqf ik, “myry koloN ieMzIan aOrqF vFg
swb-srvIaYNt (aDIngI) df koeI kMm nhIN ho skxf."
“zONt XU vrI
abfAut iewt mfeI lv" suKijMdr ny AusnUM klfvy ivc lYNidaF afiKaf.
hYlnf df
rihxf-bihxf qy pwCmI qOr qrIky suKbIr nf smJ skdf. grmIaF dy idnF
ivc hYlnf jdoN awD nMgy ipMzy Gr ivc GuMmdI jF Ausdy Brf dIaF bfhvF
ivc JUldI, Auh donoN soÌy ivc bYTy cuMmF-cwtI kr rhy huMdy qF suKbIr
sihn nf kr skdf. AusnUM Èrm afAuNdI ik Ausdy bfpU jI aqy byjI ikvyN
ies gMd ivc rihxgy? ikwQy ipMz ivc lwj-Èrm nfÜ DIaF-nUMhF rihMdIaF
hn qy ikwQy ieh gorIaF jo srIr dI numfieÈ vI krdIaF hn aqy afpxy
srIrk BuwK df ieËhfr vI Kuwly-afm krdIaF hn. qy Pyr Ausdf Brf aYzf
byÈrm ho igaf sI ijsnUM afpxy bËurgF df vI iKafl nhIN sI irhf? Ausdy
bfpU jI aqy byjI awKF KuwlIaF nUM vI ijvyN bMd kr lYNdy. gorI nUMh
dI bxfeI hoeI cfh jF iksy hor kIqy hoey kMm bfry, bfry-inhfry hoeI
jFdy. “guwz-grl" GroV ky ijvyN mfx nfl afKdy. nUMh nUM KusL rwKxgy
qF puwq vI TIk rhU. Aus kmfAU puwq qoN rotI dy lflc ny AunHF dy mUMh
qy ijvyN jMdry lf idwqy sn. sfrI Aumr AunHF ny afpxI ijLMdgI bfry
vwD soicaf sI. afly-duafly kOx drV huMdf hY, AusdI kdI icMqf nhIN sI
kIqI.
suKijMdr pihlF
vI ieMzIaF ivc rfxI nfÜ ivafihaf hoieaf sI. bfpU jI ny bcpn df kIqf
hoieaf irsLqf eys leI pugfieaf sI ik rfxI df pykf Gr motI sfmI sI.
kYnyzy nUM kuVI qorn vfsqy qF Auh hor vI dfj-dhyj dyxgy. suKijMdr ny
afpxy bfpU jI nUM sfPL dws idwqf sI ik Auh kYnyzf ivc iksy nfl kOl
kr bYTf hY. bfpU jI ny afpxI ijLwd pugfeI, ivafh krky hI hty. ieh vI
nf soicaf ik jdoN ieh vfips kYnyzf muV jfvygf qF rfxI df kI bxygf?
AuhI hoieaf,
suKijMdr ny rfxI nUM ivafh qoN bfad kuwJ idn Bog ky, muV ky AusdI
bfq nf puwCI. jdoN vfips kYnyzf afieaf qF Ausny rfxI nUM kdI
icwTI-pwqr nf pfieaf aqy nf hI AusnUM kYnyzf mMgvfieaf. Auh ibcfrI
hr roË bnyry `qy kF AuzfAuNdI rhI. pr koeI kF Aus vfsqy sunyhf nf
ilafieaf. iksy vfa ny AusdI Pirafd nf suxI. Auh cMgy Grfxy dI DI sI.
dUjf ivafh krfAux nUM vI nf mMnI. Ausny afpxy sws sOhry dIaF bQyrIaF
imMnqf kIqIaF ik jdoN suKijMdr quhfzI hr gwl mMndf hY qF iewk myrI
Pirafd vI Aus kol kro. pr AunHF ny ijvyN kMnf ivc kOVf qyl pf ilaf.
Auh afpxI Buwl nUM hor nhIN sI vDfAuxf cfhuMdy. Auh qF ieho socdy sn
ik jy kr suKijMdr ruws igaf qF Auh rotI ikwQoN Kfxgy? Coty donoN
muMzy pVHdy sn. gujLfrf qorn jogy nhIN sn. qy Pyr bfpU jI vI KyqI df
kMm keI virHaF qoN Cwz cuwky sn. hux dUjI vfr, sLurU krnf bhuq aOKf
sI. … qy Auh donoN suKijMdr dIaF huwb-huwb ky isÌqF krdy rhy, “sfzy
suKijMdr ny qF sfzI kuwl qfr idwqI aY. BYxF-Brf pfÜ idwqy, pVHf
idwqy. sfzf buZypf vI sOKf kr idwqY.”
jy kr koeI
afKdf ik, “cMdrI ‘rfxI’ dy hI lyK Puwty. hor qF sB kuwJ TIk aY.
Auhdf vI koeI jugfV kro. nhIN qF kI krU kuVI pUrI iËMdgI.”
Aus vyly AuWqr
sfÌ huMdf, “dyKo jI, asIN kI kr skdy hF. asIN qF AusnUM afpxy bwicaF
vFg rwiKaf hoieaY. iehdf jIa kry pyky clI jfvy, iehdf jIa kry iewQy
rhy. pr suKijMdr nUM kI khIey? Auh inafxf qF hY nIH ijhVf kMn PV ky
Aus nUM smJfAux bYT jfeIey. jy kr ienHF dI nhIN bxI qF sfzf kI
ksUr?”
agly cuwp kr
jFdy. hor kI kihMdy suxdy?
suKijMdr jdoN
hYlnf nfÜ klol kr irhf huMdf, jF jdoN hYlnf suKijMdr df pYsf DVf-DV
AuVf rhI huMdI qF AusdIaF ienHF hrkqF qoN suKbIr dy iËhn ivc afpxI
BfbI rfxI af KloNdI. sohxI-sunwKI, hIr slytI.
suKbIr axÉI
sI. qy Auh afpxy vwzy Brf nUM kuwJ nf kuwJ afKdf hI rihMdf. dohF
ivcfly inwq nvIN JVp huMdI. Gr dI hvf hr rojL boJl ijhI hoeI rihMdI.
jo kuwJ bfpU jI aqy byjI suKijMdr nUM nf afKdy, Auh suKbIr afK
idMdf. bfpU jI aqy byjI qF rotI KFdy, hwQ DoNdy aqy
vfihgurU-vfihgurU krdy afpxy kmry nUM cly jFdy. Auh kr vI kI skdy
sn? kuwJ kihxgy qF suKijMdr AunHF dI dyK Bfl nhIN krUgf. Pyr ikwQoN
krngy gujLfrf? ikwQy rihxgy? ipMz nUM muVngy qF lokIN kI kihxgy? ieh
socdy rihMdy. suKbIr nUM vI kuwJ kihx qoN vrjdy.
roË dI ikV-ikV
qoN suKijMdr ny suKbIr nUM GroN bfhr kr idwqf. “gYWt afAUt …”
suKijMdr ny ies qrHF GroV ky mUMhoN kwiZaf sI ijvyN hvf ivc qlvfr
clfeI jFdI hY. Ausny suKbIr dy kwpVy iewk bYg ivc pf ky suKbIr dy
nfÜ hI droN bfhr vgfh mfry sn. qy Auh kwpVy AuVdy hoey kuwJ PuwtpfQ
`qy, aqy kuwJ sVk ivc iKMzry pey sn. qy nfl hI iKMzr geIaF sn suKbIr
dy mn dIaF pftIaF hoeIaF lIrF.
rfq df dUjf
pihr sI. qy Auh bygfny dyÈ ivc, rul irhf sI. mF-bfp vwzy puwq dy Gr
ivc sn. kI kihMdy? ikhVy jLor nfl kihMdy? ipMz huMdy qF koeI gwl
krdy. … qy Auh afpxI rotI leI, afpxy mnF qy mxf mUMhI Bfr dwbI, bYTy
mfÜf Pyrdy siqnfm-vfihgurU krdy rhy. vwzy puwq nUM kuwJ kihx df Auh
koeI hOslf nf kr sky. bYTy socdy rhy ik bygfny dyÈ ivc, rfq dy ies
itky pihr, sfzf ieh bwcf ikwQy jfvygf aqy ikwQoN Kfvygf?
Auh rfq suKbIr
leI kihr dI rfq sI. AusnUM pqf nhIN sI lgdf ik Auh jfvy qF ikwQy?
rhy qF iks dy kol? iks kol Pirafd kry? AusnUM Brf qy guwsf qF afAuxf
hI sI, Aus vyly AusnUM afpxy mF-bfp qy vI roh af irhf sI ik sfrI
pUrI iËMdgI AunHF ny iËMmyvfrI afpxy isr leI hI nhIN sI. jdoN vkq
ipaf qF kMn-awKF bMd kr ley. nf suixaf nf dyiKaf. rfxI qy kI bIqI?
qF vI awKF bMd kr leIaF. bwcy jMmy ËrUr, pfÜy iblkul nhIN sn. ieh qF
AunHF dI cfcI hI sI jo vyly-kuvyly AunHF dI Ébr-sfr lY lYNdI sI.
kYnyzf afAux qwk Auh suKbIr qy hrbIr nUM afpxy bwicaF vFg hI ipafrdI
rhI sI. eysy leI hrbIr aqy suKbIr donoN afpxy cfcy-cfcI dy bhuq nyVy
sn.
awDI rfq twp
jfx qy, koeI ivrlI mMdI bws iksy rUt qy cldI sI. swb vya vI bMd ho
jFdf sI. kfrF vI iksy kol ivrlIaF-mMdIaF hI huMdIaF sn. sVk ivc KVf,
suKbIr hnyry nUM cwk mfr irhf sI. Ëfro-Ëfr ro irhf sI. tYksI lYx
vfsqy kol pYsy nhIN sn.
Aus vyly
AusnUM afpxy cfcy df cyqf afieaf. cfcy-cfcI ny AusnUM inwky huMdy
nUM pfiÜaf sI. Ausdy bfpU jI aqy byjI kol vkq hI ikwQy sI AusdI
dyK-Bfl krn df. AuNj vI Auh afpxy suwK df iKafl pihlF rwKdy sn.
afpxI dfÜ-rotI dI icMqf AunHF nUM pihlF rihMdI sI. jo suKijMdr AunHF
nUM dy irhf sI. AunHF ny qF afpxy suwK dI Kfqr bygfnI DI rfxI nUM vI
Dwkf dy idwqf sI. Auh vQyry vfsqy pf QwkI. pr ienHF bËurgF dy isr `c
ijvyN jUM srkI hI nf. afK Cwzdy, “sfzy kI hwQ-vws hY? Ëor pfvFgy qF
Auh sfnUM vI Cwz dyAugf. qy Pyr asIN ikhVy Kuh-Kfqy izgFgy? KfvFgy
ikwQoN?” … qy AunHF ny suKijMdr nUM kuwJ afiKaf hI nhIN sI.
Aus rfq mn nUM
hfTf krky suKbIr ny Pon bUQ qoN afpxy cfcy nUM Pon kr idwqf. Ausdf
cfcf crn isMG aqy cfcI kuwJ vrHy pihlF kYnyzf af ky sYtl ho cuwky
sn. cfcf AusnUM kfr ivc af ky afpxy Gr lY igaf. crn isMG ny cfihaf
sI ik zor bYWl krky suKijMdr nfÜ gwl kIqI jfvy jF Auh afpxy Brf srn
isMG nfÜ hI gwl kry ik, ‘ikAuN ies bwcy nUM glIaF ivc rulnf pY irhf
hY?’
pr suKbIr dy
kihx qy ik ‘mYN eys Gr hux pYr nhIN pfAuxf’ qF Auh cuwp kr igaf aqy
afpxf guwsf Ausny mfr ilaf. vYsy vI AusnUM Auh idn Buwlf nhIN sI
jdoN Auh rfxI dI Kfqr suKijMdr dy Gr vfsqf pfAux afieaf sI. crn isMG
ny afiKaf sI ik, “suKijMdr! jy kr qyrIaF BYxF nUM koeI Dwkf dyvy qF
kI bIqygI qyry qy?”
“BYxF hor
ivafh krf lYx. iËMdgI AunHF dI aY. Auh ijwdF jI krdf hY afpxI iËMdgI
jIx. myrf kI rOÜf aY? bQyry bMdy AunHF leI sVkF `c qury iPrdy hn.
kYnyzf `c rihxY qF kYnyzf dy qOr qrIky vI iswKo. af jFdy af kYnyzf
qy cuwkI iPrdy af ieMzIaf afpxy nfl.”
ieh gwl sux ky
crn isMG guwsy nUM rok nhIN sI sikaf qy Ausny suKijMdr dy mUMh qy
qfV krdf QwpV kwZ mfiraf sI. “kI kYnyzf kihMdY ik afpxI ËmIr nUM mfr
lvo? afpxI iewËq guaf lvo?” Auh suKijMdr nUM afK irhf sI.
suKijMdr ny
Pon dy nMbr nwpy qy pulIs nUM swd ilaf. “gYWt ihwm afAUt. kryjLI Elz
mYn." suKijMdr ny nwk skoVidaF afiKaf sI. imMtF `c pulIs dIaF kfrF
ny Gr af Gyiraf qy crn isMG nUM pulIs mYn DUa ky lY quiraf sI. ieh
dyK ky suKijMdr dy mn ivc aYnf rihm jLrUr af igaf ik Ausny cfcy nUM
cfrj nhIN sI krvfieaf. “lYWt ihwm go. hI lrMt ihjL lYsn." vrnf crn
isMG jylH dIaF sIKF dy ipwCy KVoqf huMdf.
Aus vyly crn
isMG afpxI isroN AuWKVI pwg nUM sFBdf qy iKMzrI hoeI afqmf nUM
lukfAuNdf hoieaf droN bfhr ho igaf sI. AusnUM ieMj mihsUs hox lwg
ipaf sI ijvyN suKijMdr AusdI kuwl ivcoN hovy hI nf. lwj nf Èrm.
afpxy ipE df puwq hI inwkilaf. Ausny afpxy Brf nUM vI afpxy mn ivc
Blf-burf afiKaf. AusdI soc Aus vyly vl prq geI jdoN srn isMG ny ËmIn
dI Kfqr AunHF dy vwzy Brf afqmf isMG dy isr ivc PhuVf mfr ky Ausdf
isr pfV idwqf sI. Auh socx lwgf ik afiÉr suKijMdr vI afpxy ipE qy hI
igaf. ienHF socF ivc AusqoN afpxI pftI hoeI rUh ivcoN ivlk-ivlk ky
suKijMdr leI drsIsF inwklIaF sn. qy Ausny afpxy Brf srn isMG nUM vI
nhIN sI bÉiÈaf.
crn isMG ny
ies byieËqI leI suKijMdr nUM kdI mfÌ nhIN kIqf. … qy nf hI Ausny muV
ky eys Gr ivc kdI pYr pfieaf sI. jy kr suKijMdr rfh-glI idKfeI dy vI
idMdf qF Auh afpxf rfh bdl lYNdf. AusdI Èkl dyKx qoN vI guryË krdf.
kuwJ dyr
suKbIr afpxy cfcy kol irhf. kYnyzf dI jfx-pCfx Aus leI kOVI igrI
vrgI sI ijhVI nf KfDI jf skdI sI aqy nf QwukI jf skdI sI. hfly qF
AusdI Aumr pVHn dI sI. pr ikwQoN pYsf ilafvygf Auh? ieh icMqf AusnUM
KfeI jFdI. afKr cfcy qy vI ikMnf ku icr boJ bx ky rih skdf sI Auh?
Auh socdf rihMdf.
ijwQy cfh,
AuWQy rfh. Ausdy cfcy ny AusdI kuwJ mdd krky pVHn lf idwqf.
Coty-moty kMm qy vI luaf idwqf. Auh idn nUM skUl pVHn jFdf qy Pyr
iqRkflIN-svyr Pfst PUz storF qy kMm krdf. pYsf-pYsf joV ky Auh afpxI
PIs iekwTI krdf qFik kflj jf sky.
eysy qrHF
rul-Kul ky Auh pl igaf. bcpn-jvfnI KorI KoqidaF hI lMGy. pr afAux
vfly smyN dI afs ny AusnUM bMnHI rwiKaf. afpxy bfpU jI qy bIjI nUM
Auh kdI kdfeIN dyK afAuNdf. nf cfhuMdf hoieaf vI Aus Gr pYr pf
afAuNdf. hYlnf nfÜ AusdI kdy bxI hI nf. keI vyrF Ausny hYlnf nUM
afpxy hor dosqF nfÜ vI qury iPrdy dyiKaf. Auh DVf-DV isgrt PUk rhI
huMdI. suKijMdr rIal aYstyt ivc kMm krdf sI. cMgf pYsf bxfAuNdf sI
qy hYlnf nUM aYsL krfAuNdf sI. hYlnf nUM eys qrHF pYsf lutfAuNidaF
dyK ky suKbIr socdf ik Ausdy Brf ny eys aOrq ivc kI dyiKaf hY?
kMm-kfr Auh koeI krdI nhIN sI. jy kr koeI jOb sLurU krdI vI qF
lV-JgV ky Gr af jFdI sI. Ausny Auh gorIaF vI dyKIaF sn ijhVIaF
Gr-bfr imhnq nfl bxfAuNdIaF sn, twbr sFBdIaF sn. Ausdy nfl pVHdI
‘sYrf’ dI mF ny ikMnI imhnq nfl twbr gMiZaf hoieaf sI. sYrf qy Ausdy
Brf zyivz dI pVHfeI vfsqy Auh idn rfq iewk kr rhI sI. afpxy bwicaF
dI Kfqr sYrf dI mF ny afpxy afdmI dI aYksIzYNt ivc hoeI mOq qoN bfad
ivafh nhIN sI krfieaf. Ausdy kuwJ suihrd dosq sn ijnHF nfl Auh
iznr-zFs qy clI jFdI jF ibMgo (jUaf) Kyz afAuNdI. qy iewDr hYlnf sI
loV vyly bVI imwTI ipafrI vrnf Auh iksy dI skI hY hI nhIN sI.
suKijMdr nfl vI inwq lVfeI huMdI sI. donoN lV-JgV ky bYWz-rUm dIaF
cfr kMDF ivwc iewk-imwk ho jFdy. lVfeI JgVy dy dOr qoN bfd cfklytF
dy zwibaF aqy PuwlF dy guldsiqaF df dOr sLurU huMdf. svyry-sLfm iewk
dUjy nUM zfrilMg-zfrilMg huMdI.
hrbIr ipWiCEN
hI grYjUeyt ho ky afieaf sI. agFh pVHn vfsqy AusnUM afAuNdy nUM
XUnIvristI ivc QF iml geI. pihlI PIs suKijMdr ny Br idwqI qy afK
idwqf, “iewQy sfry afp hI kMm krky pVHdy hn. pVHnf hY qF kMm kro.
nhIN qF pVHfeI Cwz idE. mYN ikhVf XUnIvristIaF ivc piVHaf hF. pr Pyr
vI sÌl hF.” Auh afpxI sÌlqf pYisaF nfÜ aqy bFh `c bFh pfeI gorI pqnI
nfl nfpdf.
hrbIr kMm vI
krdf aqy pVHdf vI. sYNzivc kors lY lYNdf. kuwJ mhIny pVHdf qy kuwJ
mhIny kMm krdf. Aumr ivc kuwJ vwzf hox kfrn Ausny afpxf iTkfxf pihlF
hI bfhr kr ilaf. byjI aqy bfpU jI ny vI nf roikaf, soicaf ik ieh
ikhVf AunHF df afpxf Gr aY. vYsy vI Coty donoN afpxI ijLMmyvfrI
cuwkx, ies nfloN hor vwzI gwl ikhVI aY. qy Pyr suKijMdr vI ieho
dwsdf sI ik iewQy koeI vI iksy dy nfÜ nhIN rih skdf. hr iewk dI
afpxI iËMdgI hY.
suKbIr ny
soicaf jy kr hrbIr ies qrHF kMm krky pVH skdf hY qF mYN ikAuN nhIN
pVH skdf? … qy Auh vI afpxI imhnq ivc lIn ho ky pVHn lwg ipaf. idn
nUM kMm krdf aqy (fm nUM klfsF atYNz krdf.
keI virHaF dI
imhnq bfad Auh tYlIkimAunIkyÈn ivc ieMjnIirMg kr igaf. AusnUM jdoN
koeI loV pYNdI qF cfcy-cfcI kol phuMc jFdf. Gr dI rotI nUM jI krdf
qF cfcI dIaF pwkIaF Kf afAuNdf. pr suKijMdr dy Gr dI rotI nf Auh
KFdf. jdoN kdI byjI qy bfpU jI nUM imlx jFdf qF byjI afKdy vI, “qyrf
suKijMdr nfÜ guwsf hY. qUM sfzy qy ieh ikAuN kwZ irhYN?”
suKbIr byjI dI
gwl df koeI AuWqr nf idMdf. byjI Kud vI Aus nfÜ awK imlfAux qoN
iJjkdy. mn ivc pCqfvf vI krdy ik asIN Coty muMzy rol idqy. hux qF
vylf hwQoN inwkl cuwkf sI. kI kr skdy sn Auh? vwzy puwq nUM lfz-lfz
ivc idwqI geI pUrI ijLMmyvfrI dI sjLf hux BugqxI pYxI hI sI. suKbIr
nfl awK imlfAuNidaF hoieaF aMdr tuwtx ijhf lwg pYNdf. awKF df pfxI
luko ky pUMJ suwtdy. afpxf duwK-drd vI AusqoN luko lYNdy. ikhVy mUMh
nfl gwl krdy.
hrbIr pVH ky
ielYktrIkl ieMjnIar bx igaf aqy afpxy kMm `qy lwg igaf. suKbIr
tYlIkimAunIkyÈn ivc kMm qy lwg igaf. donoN hI ijLMMdgI dy rfhF qy
qurdy msrUÌ ho gey aqy KuÈ vI.
hrbIr afpxy
kMm ivc vDdf igaf. AusnUM prmosLn-dr-prmosLn imldI geI. Auh
lMmf-lMJf, sohxf-sunwKf qy kMm ivc sPLl qy AusnUM irÈqy afAux lwg
pey. Èrn AunHF idnF ivc tIcr tryinMg df kors pUrf krky htI hI sI,
ijs nfÜ Ausdf ivafh ho igaf. donoN pVHy-ilKy, ivcfrF dy adfn-pRdfn
vI ZuwkvyN qy Auh donoN iewk afdrÈk joVy dy qOr qy jfxy jfx lwgy.
iksy mihÌl ivc ijvyN Auh qfry vFg itmkdy.
iewDr suKbIr
pVH BfvyN igaf sI, pr Ausny ivafh bfry soicaf hI nf. bhuq irÈqy
AusnUM afey pr suKbIr dy kMnF qy ijvyN jUM nf srkI. byjI-bfpU jI
ivafh dI twlI KVkf ky cuwp krky bYT gey. qy suKbIr afpxf Gr-Gft
bxfAux ivc mgn ho igaf. Gr Aus vfsqy ivÈyÈ QF rwKdf sI. Gr ijhVf
AusnUM kdI imilaf hI nhIN sI. ikrfey dy kmry ny jF stUzIE PlYt ny Gr
dI qlb hor vI zUMGI kr idwqI sI. Gr dI soNDI ijhI mihk Ausdy ijLhn
ivc PYldI geI.
iËMdgI dy sfQ
leI, jy kr kYrn, lIlf, ÈIlf vrgIaF afeIaF vI qF Auh afpxf Gr-Gft nf
lutf sikaf. jdoN vI iksy kuVI nfÜ sFJ pYNdI qF Ausdy awgy Ausdf Brf
suKijMdr af KVoNdf. AusdI mfniskqf ivc ijvyN hYlnf af KVoNdI.
nMg-DVMgI. isgrt dy kÈ iKwcdI. DVf-DV pYsy KrcdI.
suKbIr dy mn
ivc iewk aiBlfÈf ËrUr sI ik afpxy pYrIN ho ky afpxy mF-bfp nUM afpxy
kol lY afvy. jdoN Ausny ieh gwl afpxy bfpU jI nfÜ kIqI qF AunHF df
AuWqr sfÌ sI, “suKijMdr ny sfnUM awj qwk sFiBaY, asIN Bly bury,
iesdy kol hI TIk hF. awj qwk iesny sfnUM rwiKaf, qy hux asIN iesnUM
Dwkf dy dyeIey? ieh ikwQoN dI akl aY?” qy suKbIr cuwp kr igaf.
suKbIr df bhuq jIa kIqf ik puwCy, ieh smJ quhfnUM Es idn qF afeI
nhIN ijs idn asIN donoN Brf ruldy sI. pr Auh cuwp irhf. mn dI qOVI
aMdr hI irwJdI rhI.
Aumr dy qIh ku
vrHy twpx bfad, Ausny afpxf Gr vsfAux bfry soicaf. byjI qy bfpU jI
dy kihx-suxn anusfr Auh ieMzIaf qoN pVHI-ilKI kuVI ryxU nUM ivafh
ilafieaf.
ryxU
sohxI-sunwKI rwj ky sI. cusq-sucyq Aus qoN vI vwD sI. pr suKbIr dy
ivcfrF dI sFJIvfl Auh nf bx skI. moh dI qMd ijvyN AunHF ivc gMZI geI
hI nf. suKbIr dI imhnq krky pVHnf ryxU vfsqy bhuqf mhwqv nhIN sI
rwKdf. ryxU nUM ieMjnIar pqI cfhIdf sI, Auh vI ijhVf kYnyzf ivc
rihMdf hovy. Auh mnuwK ryxU dI klpnf dy vI myc df hovy. Ausny iks
qrHF imhnq krky pVHfeI kIqI, ies nfÜ Ausdf vfh-vfsqf nhIN sI. ryxU
dy qswvr ivc jy ieMjnIar pqI sI qF AusdI qlb lMmy-lMJy, sohxy-sunwKy
mnuwK dI vI sI. ijs ryKf ivc suKbIr iPwt nhIN sI huMdf. kYnyzf aqy
ieMjnIar hoxf hI jLrUrI nhIN sI, Aus leI Auh mnuwK ijhVf Ausny
supinaf dI ryKfvF ivc bMd ho skdf hovy, Auh vI cfhIdf sI. ies leI
AunHF dI qMd ijvyN AuwKVI hI rihMdI.
suKbIr nUM
sfQx cfhIdI sI jo Aus dIaF BfvnfvF nUM smJ sky, AusdI iekwlqf nUM Br
sky. AusdI iËMdgI nUM ruÈnf sky. Ausdy jIvn ivc hfisaF dIaF
iklkfrIaF Br sky. Gr-Gft qF Ausny bxf ilaf sI. rIJ pUrI kr leI sI.
… qy ryxU nUM
cfhIdf sI ies Gr qoN vI vwzf Gr, bYNk bYlYNs, vDIaf vsqF, qy Ausdy
supinaF df sOdfgr jo qsvIr Ausny afpxy mn ivc GV CwzI sI. … qy
afpxIaF irÈqydfrIaF ijnHF nUM Ausny iewQy mMgvfAuxf sI.
suKbIr dy aMdr
pihly idn qoN hI kuwJ ikrn lwg ipaf ijvyN pftI hoeI borI ivcoN dfxy
ikrdy hn. Auh mihsUs krn lwg ipaf ik ryxU nUM isrÌ Ausdf ruqbf,
AusdI kmfeI aqy Gr hI cfhIdy hn. suKbIr dy aMdr dI tuwt-Bwj nfÜ
AusnUM koeI srokfr nhIN sI. suKbIr qF kYnyzf phuMcx dI rfhdfrI sI jo
ryxU dy Gr idaF ny smJOqf krf ky Ausdy lV bMn idqf sI. Auh idn-rfq
ieho ihsfb lfAuNdI rihMdI ik Ausdy Gr dy jIaF nUM mMgvfAux vfsqy
ikMnI qnÉfh dI loV hY? ikMny vwzy Gr dI loV hY? ies sB vfsqy Auh
afpxy supinaF nUM vI KyrUM-KyrUM kr skdI sI.
… qy ryxU
afpxIaF KfhsLF nUM dwb ky afpxy ipwCly pirvfr dI iËMdgI nUM
suafrn-bxfAux ivc ruJ geI. Gr pihly qoN vI vwzf lYx ivc ruJ geI.
BYxf-Brf pVHfAux qoN lY ky mMgvfAux qwk Auh AunHF ivc hI mgn ho geI.
suKbIr vfsqy ieMnf ËrUr sI ik AusnUM Gr afey nUM rotI iml jFdI sI.
kwpVy Doqy hoey iml jFdy sn, Gr sfÌ-suQrf ho jFdf sI. pr mn dI gwl
nf Auh ryxU nfÜ kr sikaf aqy nf hI ryxU suKbIr nUM smJx dI koisLsL
kr skI. afpxI-afpxI dunIaF ivc rihMidaF, dohF ivcfly iewk rygsqfn
iviCaf rihMdf. qy Aus ryqy dy kx suKbIr dIaF awKF ivc roV bxky
rVkdy.
suKbIr afpxy
mn df Byd iksy kol KolHdf hI nhIN sI. iks kol mn dI gwl kry? AusnUM
koeI nËr nf afAuNdf. jdoN Ausdy aMdr anykF ivcfr AuWg KVoNdy qF Auh
boql df zwt KolH bYTdf. boql mohry tybl dy AuWqy peI AusnUM GUrdI
hoeI afKdI, ‘myry nfÜ hI dosqI pf lY.’ … qy iek Klfa nfÜ Ausdf aMdr
ijvyN Brdf cilaf igaf. Aus toey nUM pUrn vfsqy suKbIr df hwQ ipwCy
nUM huMdf hoieaf awgy vwD jFdf. Auh boql df zwt ievyN mroVdf ijvyN
kukVI dI DOx mroV irhf hovy. glfs ivc ÈrbqI pfxI dI sFJ Aus nfÜ pY
jFdI. srUr imMtF ivc afAux lgdf aqy Auho hI boql AusnUM cMgI lgx lg
pYNdI.
Gr dI ÈFqI nUM
Auh iksy pMjfbI dy gIq nfÜ BMg kr idMdf. ijAuN-ijAuN AusnUM srUr
afeI jFdf, iqAuN hI sMgIq AuWcf hoeI jFdf. sMgIq dy lor ivc, boql df
nIm gulfbI pfxI AusnUM afpxy rMg ivc rMgI jFdf. Aus vyly qwk Auh
pIvI jFdf, jdoN qwk Auh Zih ZyrI nf ho jFdf. ijwQy ipaf huMdf AuWQy
hI afÜy-duafÜy boql izwgI peI huMdI, silpr iKMzry pey huMdy, Gr dIaF
vsqF AuWgV-duwGV hoeIaF peIaF huMdIaF. ikcn df tybl ilbVy hoey
BFizaF nfÜ Biraf huMdf. kmry dI hvf boJl hoeI peI huMdI. Èrfb dI
durgMD sfry pfsy PYlI huMdI.
jIvn dI gwzI
iesy qrHF cwlI jFdI.
sohxf vwzf Gr
sI, sunwKI pqnI sI, do bwcy sn, hor iËMdgI ivc cfhIdf vI kI sI
suKbIr nUM?
ryxU bwicaF
nUM lY ky jdoN Gr vVdI qF Gr df ieh hfl dyK ky lohI lfKI ho jFdI.
suKbIr ijwQy ipaf huMdf AuWQy hI Aus AuWpr kMbl dy idMdI aqy Ëubfn
qoN jo nf so boldI. “mrnf hI qwikaf hoieaY. hor kI? sfzI kfhnUM
icMqf krnI hoeI. bMdf aY iksy dI bfq eI puwCy. kI loV peI aY Gr dy
jIaF bfry iDafn krn dI. nf afpxI icMqf nf sfzf koeI iPkr? bMdf kdI
qF gwl kry?" Auh bolI jFdI. qy suKbIr bysurq ipaf rihMdf.
sfrI Èfm ies
Èor-Èrfby ivc guËr jFdI. qy bwicaF nUM Kfxf bxf ky Kuaf ky afp vI jf
lMmI pYNdI.
ieh AunHF dI
iËMdgI df rutIn bx igaf. KMzr ijhI iËMdgI dy donoN afdI ho gey.
rfbqf AunHF ivcfly nf-mfqr ijhf hI rihMdf. jo kuwJ Auh iewk dUjy nUM
kihMdy-suxdy, Auh ijvyN ivckfrlI hvf ivc guafc jFdf. BfvyN suKbIr
koiÈÈ krdf ik ryxU dy Dur aMdr nMU jfx sky, pCfx sky. pr Auh
nf-kfmXfb rihMdf. inwky-inwky hfsy, inwky-inwky duwK-suwK vI Auh
sFJy nf kr skdf. ryxU dy aMdr kI hY? AusnUM iBxk nf pYNdI. kdI Ausdf
jIa krdf ik ryxU nUM ibTfl ky puwCy ik “dws qUM cfhuMdI kI aYN?
iksnUM cfhuMdI aYN? jo vI qyry mn ivc hY, mYnUM dws dy." qy Pyr kdI
AusnUM mihsUs huMdf ik ryxU ny Aus nfÜ ivafh hI kYnyzf afAux vfsqy
krfieaf hY ik Auh afpxy twbr nUM mMgvf sky. afpxf koeI duwK vI Auh
ryxU nfl sFJf nf kr skdf. jdoN vI suKbIr dy Gr idaF dI koeI gwl bfq
cwldI qF ryxU smJx dI QF imhxy mfrn qy AuWqr afAuNdI. afKdI, “twbr
ikqy aYdF dy huMdy ny? iksy df iewk dUjy ivc moh ipafr df irsLqf eI
nhIN."
ryxU dI gwl hY
vI TIk sI. Ausny jo ies Gr afAuNdI ny qwikaf sI, Auho hI qF afK rhI
sI. ies leI suKbIr afpxy twbr dI koeI gwl ryxU nfl krdf hI nhIN sI.
sLrimMdgI df aihsfs hMZfAuNdf sI Auh.
ryxU ny afpxf
sfrf pirvfr kYnyzf mMgvf ilaf sI. spFsriÈp ByjI. vrHy ku dy ivc
mF-ipE, do BYxF, do Brf sfry kYnyzf af phuMcy. AunHF df zyrf suKbIr
dy Gr hI lgxf sI. AunHF sB dy afieaF qy suKbIr hor vI axgOilaf ijhf
ho igaf. hux ’kwlI ryxU dy imhxy nf vwjdy, pUrf pirvfr afpxI-afpxI
qUqI bol irhf huMdf. afpxy twbr dy iewkT dI numfiesL kr irhf huMdf.
Kfs krky ijs idn gurduafry qoN prqdy. Aus idn hrbIr aqy Èrn dIaF
gwlF KUb Gr ivc irwJdIaF-pwkdIaF. qy suKbIr nUM mihsUs huMdf ijvyN
AusdI hoNd imwtI ivc iml geI hovy.
ryxU mF-ipE dI
lfzlI qy plyTI DI sI. Auh afpxy BrfvF aqy BYxF dI ijvyN hr pwKoN
iËMmyvfr sI. afpxy pirvfr qy Auh jfn vfrdI sI. Auh cfhuMdI sI ijvyN
suKbIr vI Ausdy mF-bfp qoN ibnF iksy hor vfsqy socy hI nf. Auh
suKbIr nUM pYr-pYr qy imhxy mfrdI hoeI afKdI, “qyiraF ny qyry leI
kIqf hI kI aY, ijhVf AunHF nfÜ asIN imlIey vrqIey? ikwQy sI qyrf Brf
jdoN qUM dr-dr Btk irhf sYN? ikwQy huMdf hY Auh jdoN mYN qYnUM ÈrfbI
nUM sMBfldI iPrdI hF? qyry mF-bfp ny vI qYnUM jMm ky swut idwqY. kI
kIqY AunHF ny qyry leI? mYN ieMzIaf ivc plI hF eys leI qyry
Brf-BrjfeI myry nfÜ Prk krdy hn. mYN qF ijvyN AunHF nUM cMgI lgdI hI
nhIN. mfx krdy ny afpxI pVHfeI df. pVHI mYN ikhVf Gwt hF. afKr
bI[e[y kIqI hY mYN vI. kMipAUtr df izplomf kIqY. qyry brfbr kMm krdI
hF. Pyr vI AunHF nUM myrI qklIÌ rihMdI aY.”
suKbIr
smJfAuNdf ik ieh sB qyrf vihm hY. pr ryxU bolI jFdI. AunHF dy bwcy
irMkU qy snI donoN pOVIaF dy iÈÉr qy bYTy kMnf `qy hwQ Drdy rihMdy.
mF-ipE dI lVfeI ivc Auh ijvyN mDol ho gey sn. awKF twzI bYTy rihMdy.
jF Pyr kmry ivc afpxf styrIE AuWcf krky suxdy rihMdy. Aus styrIE dI
afvfË ivc AunHF nUM mF-bfp dy bol nhIN sn suxdy. mF nUM Auh kI
afKdy? qy ipE dI hflq vI AunHF qoN ijvyN sihn nf huMdI.
ryxU dI afdq
qoN hrbIr aqy Èrn cMgI qrHF nfÜ vfkÌ ho gey sn. pihly hI idnF ivc
jdoN Auh ieMzIaf qoN afeI sI qF AunHF ny AusnUM Gr Kfxy qy bulfieaf
sI. Èrn ny jdoN ryxU nUM ikcn ivc afAux leI afiKaf ik, “cl afpF
donoN kMm krFgy aqy nfÜy gwlF-bfqF krFgy.” ryxU nUM Èrn dI afKI gwl
cMgI nf lwgI. Auh mUMh-Pwt qF pihlF hI sI. qy Ausny AuWqr idwqf,
“mYN quhfzy Gr df kMm krn QoVf afeI hF. kMm qF mYN Gr vI bQyrf krdI
hF.”
ieh gwl sux ky
suKbIr JUTf ijhf ho igaf. hrbIr qy Èrn vI hYrfn-kuMn rih gey. iewk
dUjy vwl dyKidaF hoieaF Èrn ny afK idwqf, “koeI nhIN qusIN bYTo,
gwlF kro. mYN huxy hI afeI.”
ies qoN bfad
AunHF ny ijvyN hr gwl soc ky krn dI Tfx leI. Pyr vI koeI nf koeI gwl
puwTI pY hI jFdI. qy Auh ijvyN ryxU qoN dUr hI rihMdy. vYsy vI BrfvF
df aYzf moh df irÈqf nhIN sI. Pyr vI ies irÈqy ivc afKr aYnI ku sFJ
qF bxdI hI sI ik jdoN imlo qF ipafr nfÜ imlo. nf kuwJ afKo aqy nf
kuwJ aKvfE.
pr ryxU nUM
ieh irÈqf mMËUr nhIN sI. jy kr Auh dUr rihMdy qF vI suKbIr nUM imhxy
imldy aqy jy kr nyVy afAux dI koÈÈ krdy qF vI Aultf-iswDf suxnf
pYNdf. byjI qy bfpU jI nUM vI do-cfr qwqIaF-TMZIaF suxf ky Pon dI
sMGI nwp ho jFdI.
suKbIr ny Pyr
ihMmq nf kIqI ik Auh byjI qy bfpU jI nUM ilaf ky afpxy kol rwK lvy.
suKijMdr dy Gr hYlnf vI afKr AusnUM Cwz geI. AusqoN bfad keI hYlnf
afeIaF qy keI geIaF. afAuNdIaF, KFdIaF-pINdIaF aqy iqwqr ho jFdIaF.
pr suKijMdr nUM koeI Prk nf pYNdf. afKdf, mYN eysy lfeIÌ stfeIl ivc
KuÈ hF. afpxy irsLiqaF ivc mYN nhIN bwJ skdf. hux nf DI qorn dI
icMqf aqy nf nUMh ilafAux df koeI joKm.
jdoN
vMn-suvMnIaF nUMhF af ky rfj krn lwgIaF qF b(jLrgF nUM rfxI cyqy
afeI. hOkf Brdy byjI afKdy, “rfxI huMdI qF Gwto-Gwt Gr qF vwsdf. ieh
vI twbr-tIrH vflf huMdf. iesdI vI jVH lwgdI."
suKbIr
dIn-dunIaF qoN iekwlf ho igaf. afpxy afp ivc Kurdf irhf. Auh nf hI
iksy nfÜ gwl kr skdf aqy nf hI AusnUM afpxI smwisaf df koeI hwl
lwBdf. kdI Auh socdf ik, ‘jy kr mYN ryxU nUM Ausdy BYx-BrfvF jF
mF-ipE nUM imlx qoN rokF qF Auh kI mihsUs krygI? mYN qF kdI kuwJ
afiKaf hI nhIN. mYN iesdy mF-bfp sB df iewËq-mfx krdf hF. Pyr ieh
eys qrHF df ivvhfr ikAuN krdI hY. pVH ilK ky vI ieh irÈiqaF nUM smJ
nhIN skdI. ikAuN nhIN ieh dIn-dunIaF rwK lYNdI? jdoN koeI swdy,
idn-dyhsy qy jf afvo, ÌrË pUrf kr afvo, qusIN afpxy Gr aqy Auh afpxy
Gr. ryxU leI qF jo irÈqy hn, isrÌ afpxy hI. myiraF nfÜ koeI vfh
vfsqf nhIN rwKxf cfhuMdI. Auh qF mYnUM vI smJxf nhIN cfhuMdI. AusnUM
mihsUs huMdf ijvyN ryxU nUM qF AusdI kmfeI hI cfhIdI aY. AusdIaF kI
loVF-QoVF hn Auh ryxU leI ËrUrI nhIN hn.`
afpxy sfry
pirvfr nUM ryxU ny mMgvf ky sYWt kr idwqf sI. do-ZfeI vrHy afpxy kol
rwK ky, guaFZ hI Gr KrId idwqf sI. sfry jIa kMm krdy sn. pYsf joV ky
AunHF ny cMgf vDIaf Gr KrId ilaf. twbr dI rotI hr roË iewDr hI
pwkdI. sfry BYx-Brf hwsdy-Kyldy mOË-msqI krdy.
… qy suKbIr afty ivc lUx vFg rih jFdf. afpxy hI Gr ivc EpiraF vFg
quiraf iPrdf. zfvF-zol.
iewklf-Audfs,
qMdoqfxIaF `c iGiraf hoieaf Auh pqf nhIN kI socdf rihMdf. Gr dI gwl
vI bfhr nf kwZdf. qy Pyr idl dI suxn vflf vI kOx sI. koeI irÈqydfr
afAuNdf qF GVI-do-GVI bYT ky cilaf jFdf. iksy nfÜ zUMGI sFJ nf peI.
iksy nfÜ duwK-suwK dI gwl nf qurI. sVk qy KVy ho ky dyKo qF Ausdf
‘mihl Gr’ suKI nËr afAuNdf sI. aMdr ikhVIaF pIVF dIaF twlIaF KVkdIaF
sn, koeI nhIN sI jfxdf.
jdoN Auh Audfs
huMdf qF cfcy-cfcI vwl gyVf mfr afAuNdf. AunHF df hfl-cfl puwC
afAuNdf. bfpU jI-byjI nUM vI iml afAuNdf. pr jo Ausdy aMdr nUM Gux
lwgf huMdf Ausdf Auh iËkr nf krdf. cfcI bQyrf afKdI, “vy jIx joigaf,
nf pIaf kr eyh sugfq. kI rwiKaY eys ivc? qyrI ijMd-jfn dI sfnUM bVI
loV aY.”
Ausdf jIa krdf
cfcI nUM afK dyvy, “cfcI quhfQoN ibnF kdI iksy ny myrI loV jfxI hI
nhIN. myry mF-ipE ny vI mYnUM Buwlf idqY. bfq puwCI hI nhIN pUrI
Aumr. qy mYN Btkdy pwqy vFg Btkdf irhF. Kurdf irhf hF, lUx dI zlI
vFg. aMdr dIaF lIrF kOx nwQI krdf?” pr Aus koloN kuwJ nf afiKaf
jFdf.
jdoN Auh kMMm
qoN prq ky, boql df zwt Kolx lwgdf qF irMkU aqy snI dy AuWqry hoey
ichry Ausdy vfsqy pf rhy huMdy. pUrf bcpn AunHF ny mF-ipE dI lVfeI
ivc zridaF kwitaf sI. qy hux Auh aYzy vwzy ho gey sn ik afpxI afvfË
AuTf skdy sn. glfs qy glfs cVHdf dyK ky Auh boql nUM hwQ pf lYNdy.
hOlI dyxI afKdy, “no mor zYz. iewts goieMg tU ikwl XU.”
“afeI aYm
PfeIn. afeI aYm ey srvfeIvr. niQMg tU vrI abfAut. zrn dI loV nhIN
hY.” Auh hws ky afKdf qy AunHF nUM afpxIaF bfhvF ivc kws lYNdf.
“vwt zYz! XU
afr aYn aYËUkytz prsn. vfeI zU XU hYv tU bI ieMn ey iscUeyÈn, ivar
XU kFt gYWt afAut.” snI Tos ierfdy nfÜ puwCdf.
“idE hux jvfb
bwicaF nUM. mYnUM qF pfgl smiJaf hoieaY. jy mrn dI hI socI hoeI aY,
qF mro Pyr.” ryxU tuxkvIN afvfË ivc KVkdI.
bwcy mF vwl
gihrI nËr nfÜ qwkdy hoey afKdy, “mfm plIË! stfp idws nOnsYNs.”
“myry vwl nf
dyKo eys qrHF. afey bhuqy ipE dy hyjI.” Auh bwicaF nUM iJVk-JMb
idMdI.
suKbIr bwicaF
vwl ghu nfÜ dyKdf. AunHF nUM ipafr nfÜ gl lfAuNdf. qy Pyr afpxy afp
ivc ijvyN guxguxfAuNdf hoieaf afKdf,
“lwK Jtikaf
AunHF ny potf potf
Kfx vyly kihMdy mËf ikrikrf hY."
… qy Auh Pyr
afpxI iËMdgI dI AuDyV bux nUM lY ky nwQI krn lwg pYNdf. kdI kMm qoN
vkq nf BMndf. kdI tYm-ku-tYm Gr nf apVdf. kdI iksy dy Gr nf
afAuNdf-jFdf. kdI iksy nUM Gr nf swddf. pr afpxI iËMmyvfrI KUb
inBfAuNdf. kdI bwicaF dy skUlF ivcoN pyrYNt zy df idn nf BMndf. Auh
qF vyly-kuvyly aYNvy vI skUl ivc gyVf mfr afAuNdf. bwicaF nUM lMc
leI lY jFdf. lMc qoN bfad Pyr kMm qy prq jFdf. kMm df kdI idn nf
BMndf. ieh iËMdgI df rutIn bixaf rihMdf.
skUl dy tIcr
AusdI isÌq krdy, “imstr isMG XU afr ey guwz Pfdr.”
ieh sux ky
suKbIr df lhU ijvyN ipMzy ivc nwcx lwg pYNdf. Auh afpxI kfr qwk pwbF
Bfr igwT AuWcf ho ky qurdf. ryxU toxf lfAuNdI, “do hI gwlF qF cyqy
ny, iewk bwcy qy dUjI boql. bfkI dunIaF Kfvy Ksm nUM."
suKbIr nUM
jfpdf ijvyN ryxU kuwJ kihxf cfh rhI hovy. pr sLbdF dy qIrF ivc sB
guafc jFdf.
grmIaF dI ruwq
nUM suKbIr gfrzn ivc kMm krdf. PuwlF dIaf ikafrIaF suafrdf. Gfh
kwtdf, Gfh nUM pfxI idMdf. kdI ivhlf nf bYTdf. bwicaF dy sports ivc
pUrf sfQ idMdf. hom vrk krfAuNdf. bws jdoN sB kMm Kqm ho jFdy qF
aMdrly Klfa nUM Brn vfsqy boql nfÜ sFJ pf bYTdf. AusdI iekwlqf dI
sfQI boql Aus vwl GUrdI hoeI afpxy vwl bulf rhI huMdI. qy Auh AusnUM
Guwt-Guwt krky aMdr lMGfAuNdf. qupkf-qupkf Ausdy KUn ivc rcdf mihsUs
huMdf.
eysy qrHF dI
iewk svyr sI jdoN suKbIr rfq dI vwD pIqI hox kfrn, AuWT nhIN sI
sikaf. KflI hoeI peI boql Aus dy awgy vfsqy pf rhI sI. … qy suKbIr
dI hoÈ, AulJI peI sI. Gr ivwc KmosLI nwc rhI sI. suwqy AuWTdy dy
pYr, dUjy kmry vwl vD gey. ryxU soÌy ivc guwCf-muwCf hoeI lMmI peI
sI. pihlF qF Auh KVf ryxU nUM inhfrdf irhf. ryxU dy sLFq ichry dI
suMdrqf ny ijvyN suKbIr dy mn nUM kIilaf. Ausdf jIa kIqf, Auh ryxU
dy kol bYT ky afKy, “ijLMdgI ikMnI KubsUrq ho skdI aY. qUM hovyN,
mYN hovF … qy…kfienfq dI KmosLI hovy. JwlIey! ikvyN ijLbHf kr rhy hF
KusLIaF nUM. potf-potf npIiVaf ipaY. ikAuN… ikvyN… qy iks qrHF
phuMcy hF ies mMJDfr ivwc?"
pr Auh kuJ
nhIN afK sikaf. iksy KVfk ny Tfh kridaF, AusdI soc qoV idwqI.
awDvfitEN kfienfq ijvyN pft geI. hrbIr qy suKbIr dI pihly idnF dI
Poto df Prym sI, jo ryxU dIaF bfhvF ivwcoN izwg ky cUrf-cUrf ho igaf
sI.
suKbIr nUM Auh
vylf cyqy afieaf jdoN ryxU ieMzIaf qoN afeI sI. hrbIr aqy Èrn bYTy
gwlF kr rhy sn. qy ryxU AunHF nUM KVI inhfrdI rhI sI. suKbIr ny hwQ
dI cuwtkI vjf ky puwiCaf sI, “mYzm ikwQy guafc gey?”
ryxU ny isr
CMzk idqf sI. “ikwDry vI nhIN” afK ky Auh prF ho geI. suKbIr nUM
mihsUs hoieaf sI ijvyN ryxU dIaF awKF dy koieaF ivc pfxI dIaF bUMdf
hox. … qy awj suKbIr nUM mihsUs hoieaf ijvyN hrbIr Poto dy iqVky
sLIsLy ivcIN inwkl ky Ausdy ilivMg rUm ivwc sfbq-sbUqf afx Kloqf
hovy.
(eI-myl rfhIN:
28 agsq 2003 nUM imlI)