ਸਥਾਪਤ: ਅਪਰੈਲ 2001


ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੋ - ਪੰਜਾਬੀ ਪੜ੍ਹੋ - ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖੋ
 'ਲਿਖਾਰੀ'- ਇੱਕ ਗ਼ੈਰ-ਵਿਉਪਾਰਕ, ਨਿਰੋਲ
ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਪਰਚਾ
A non-commercial/non-profitting/non political/non religious website dedicated to promote Punjabi Language/Literature through the Internet.


www.likhari.org
www.likhari.com
e-mail:likhari2001@yahoo.co.uk Download Punjabi Fonts

 ਅਜੋਕਾ ਵਾਧਾ:: 01 June, 2008

roxf mnHf hY


blbIr kOr sMGyVf (kYnyzf)

blbIr kOr sMGyVf, brqfnIaf qoN kYnyzf jf vsI pMjfbI lyiKkf df nF sfihqk jgq ivc iek nfvlkwr, khfxIkfr aqy kivqrI dy rUp ivc
jfixaf pihcfixaf hY.
AusdIaF hux qwk swq pusqkF:
hwk dI mMg (nfvl),
iek Kwq swjxF dy nF (nfvl),
Btkx (khfxI sMgiRh),
afpxy hI Ehly (khfxI sMgiRh)
qVpF (kfiv sMgiRh)
KMBy (khfxI sMgRih)
aqy (huxy huxy) prCfeIaF dy Ehly[[[[prkrmF(XfdF)
CpIaF aqy bhu-cricq rhIaF hn. iek lMmf smF 'afr-pfr' nF df prcf vI sMpfidq krdy rhy hn.
srbq df Blf mMgidaF aqy socidaF Ausny nf kdy swc df pwlf hI Cwizaf hY aqy nf hI kdy swc dy aihsfs qoN kMnI hI kqrfeI hY. ijMdgI nUM bhuq nyiVAuN qwkidaF Ausny bVI hI isLwdq nfl ijvyN anuBv kIqf iqvyN hI afpxy aihsfsF nUM afpxI klm dI nok qy ilaFdf. sMGyVf hurF dI nvIN khfxI
'roxf mnHf hY' ilKfrI dy pwTkF dy rU-b-rU hY.
(ilKfrI)

 

JwKV ny awq cuwkI hoeI sI. Gr dy ipwCvfVy drÉq ies qrHF JUl rhy sn ijvyN huxy Gr dI Cwq AuWqy izwg pYxgy. ruwKF nfÜ ltkdy aflHxy izgMU-izgUM kr rhy sn. Tur-Tur krdy pMCI aflHixaF ivc icMbVy bYTy sn. suKbIr Aus JwKV nUM ijvyN hMZf irhf sI. … qy iewk eysy qrHF df qUPfn Ausdy aMdr vI vwg irhf sI.

rfq dI vwD pIqI hox kfrn, Auh AuWT nhIN sI sikaf. nyVy-qyVy koeI skf sMbMDI, jF koeI irÈqydfr vI nhIN sI rihMdf. jy kr Ausdf Brf hrbIr Ausdy kol rihMdf sI qF Auh Aus nfÜ iksy iksm dy duwK-suwK dI gwl nhIN sI kr skdf. AusnUM mihsUs huMdf, ijvyN hrbIr hI Aus dy Gr ivc smwisaf df kfrn bixaf hoieaf hovy. Aus nfÜ Auh idl dI gwl krdf qF ikvyN?

… qy jo kuwJ Ausny awj dyiKaf sI, Aus nfÜ Auh pYroN AuWKV igaf. awKF ivc Kfrf pfxI Biraf ËrUr pr Ausny Ausdf Guwt Br ilaf aqy afpxIaF socF dy vhfa ivc vih quiraf.

ryxU Ausy qrHF idKfeI dy rhI sI. soÌy dI nuwkr `c bysuwD ijhI peI. suKbIr nUM afpxy afp qoN koÌq afeI. … qy Auh Gr dy ivc koeI aYsf konf BfÜ irhf sI ijwQy Auh dIn-dunIaF qoN luwk jfvy. afpxf afp Buwl jfvy. jo kuwJ Ausdy dyiKaf sI, Aus sIn nUM iksy qrHF imtf dyvy. Xfd dI skrIn nUM vkq dI gfcxI df pocf lf ky poc dyvy. jF iksy ‘klOijwt’ aMdr luk jfvy.

Auh ijAuN-ijAuN afpxy afp nUM lukfAuNdf, Ausdf vjUd hor vI sfmHxy af KVf huMdf. idE kwd vFg. Auh pl-pl nUM sUeI dy nwky rfhIN lMGf irhf sI. hr soc nUM cIr-PfV irhf sI qF ik AusnUM awj dy ienHF plF df koeI AuWqr sfmHxy af ky jvfb dy dyvy. irÈiqaF dy qMdF dIaF gMZF Ausny bQyrIaF KolHxIaF cfhIaF ik Ausdy ipV-pwly kuwJ pY jfvy. pr nhIN, kfinHaF dy srkVy ijvyN iqwKy-iqwKy pwC lfAuNdy rhy.

suKbIr kdI nhIN smJ sikaf ik Ausdy Brf-BrjfeI qoN aYsf kI ksUr ho igaf sI, jo Ausdy Gr vflI ryxU AunHF nfÜ iksy iksm df nfqf nhIN sI rwKxf cfhuMdI. Auh kdy AunHF nfl do bol sFJy nf krdI. bolxf qF iewk pfsy irhf, Auh qF hrbIr aqy hrbIr dy Gr vflI Èrn BfbI dI Èkl nhIN sI dyKxf cfhuMdI. ijwQy ikwDry Auh donoN mIaF-bIvI hfËr huMdy qF ryxU AuWQy pYr nf pfAuNdI. kdI-kdfeIN pfrtI ivc jF gurduafry ivafh-ÈfdI qy afmHxf-sfmHxf ho vI jFdf qF AusdI sËf suKbIr nUM idnF qwk BugqxI pYNdI. jy kr suKbIr afpxy Brf-BrjfeI nUM hYlo vI afK afAuNdf qF ryxU dI lVfeI idn-rfq cldI. imhx-ku-imhxy idMdI hoeI Auh ijvyN QwkdI hI nf. ryxU afpxy dohF bwicaF nUM vI AunHF qoN dUr rwKdI. jdoN iksy idn-dyhsy qy Auh suKbIr horF nUM swddy qF iewklf suKbIr hI AunHF dy Gr jf afAuNdf. Brf hox df PrjL pUrf kr afAuNdf.

pfrtI ivc sfry ryxU bfry puwCdy qF suKbIr bhfny bxfeI jFdf aqy ivskI dy kOVy Guwt BrI jFdf. Ausdf aMdr iekwlqf dy aflm nfÜ Biraf rihMdf. afpxy ieklfpy dy ivc Ausdf shfrf isrÌ boql rih jFdI. ijs nfÜ AusdI dosqI zUMGI pYNdI geI.

jdoN suKbIr afpxy Brf dy Gr jFdf qF Ausdy Gr dI suwK-ÈFqI dyK ky suKbIr df mn Aucft ijhf ho jFdf. afpxy Brf-BqIijaF nfÜ QoVHI ijhI eIrKf Ausdy mn `c pYdf ho jFdI. afpxy Gr ivc vI eys qrHF dy suwK-ÈFqI dI qlb AusnUM qMg krn lwgdI. BfvyN Ausdy Brf-BrjfeI qy bwcy, sfry AusnUM Gr afey nUM mfx-siqkfr idMdy. pr suKbIr AunHF ivc bYTf hoieaf, hwsx df svFg Brdf rihMdf. AunHF df hfsf Cxk krky mwQy dIaF nfVF nUM iKwcdf. awKF ivc ibjleI qfrF iPrdIaF. mfeIkrovyv dI zor KulHx vyly vFg tMxn krdI GMtI Ausdy aMdr vwjdI. ijMnf icr Auh AuWQy bYTf rihMdf, qF Ausdy aMdr iewk DuVkU lwgf rihMdf ik ies KuÈI dI kImq AusnUM bhuq mihMgI cukfAuxI pYxI hY.

jdoN Auh vfips Gr phuMcdf qF dr vVidaF hI awgy mhFBfrq AusdI AuzIk kr irhf huMdf. Gr dI hvf BfrI-BfrI mihsUs huMdI. … qy Auh pYr vI soc-soc ky itkfAuNdf ijvyN Ausdy pYrF hyToN PrÈ iqlk irhf hovy. ryxU AusnUM dyKidaF sfr hr qrHF dy svfl puwCdI. svflF dy ivc, imhxy vI idMdI qy afKdI, “qyry Brf BrjfeI nUM iewk mYN hI hF ijhVI cMgI nHIN lgdI. qyry nfÜ qF bQyrIaF hws-hws gwlF huMdIaF hoxgIaF? bQyry qyry cfa-mlHfr huMdy hoxgy?”

jdoN suKbIr afKdf ik “qUM vI nfÜ cwl cwldI . qYnUM vI AunHF ny swidaf sI.” qF ryxU dy imhxy hor iqwKy ho jFdy. Auh afKx lwg pYNdI, “jfxdI hF mYN AunHF dy KyKxf nUM. qYnUM qF boql hwQ PVf ky afpxy vwldf kr lYNdy ny. qYnUM kI pqY myry nfÜ Auh iks qrHF df ivvhfr krdy hn. mUMhoN BfvyN nHIN boldy. pr mYnUM hmyÈF nIvF idKfAuNdy rihMdy hn. awKF hI awKF `c myrI hyTI krdy hn.”

“ieh sB qyrf vihm aY. mYN qF kdI dyiKaf-suixaf nhIN AunHF ny qYnUM kuwJ ikhf hovy. AunHF ny qF qyry bfry myry nfÜ kdI koeI gwl nHIN kIqI. jy kr Auh kuwJ afKxgy qF mYN afpy iswJ lvFgf. qYnUM aksr jfxf qF cfhIdf hY. imlxf vrqxf qF cfhIdf hY. afKr myrf Brf hY Auh. qYnUM vI qF swidaf sI AunHF ny.” suKbIr qrlf ijhf krdf.

“afho swidaf sI mYnUM. AulFBf ijhf lfihaf sI. hor kI? jdoN Pon krdy hn, ijvyN suwK-sFd qF kdI puwCdy hI nhIN. Pon krky, Pfhf ijhf vwZxgy. ikAuN jfvF mYN eys qrHF? jdoN jFdI hF, Auh hor qrHF dIaF gwlF krdy hn. mYN qF AunHF nUM ijvyN PwutI awK nHI BAuNdI. mYN vI kI jfxdI hF AunHF nUM? kI smJdy ny Auh afpxy afp nUM? jy kr AunHF kol vDIaf Gr hY, vDIaf kfrF hn jF Auh vDIaF kMmF qy hn qF myrI jfxy blf. ikMnI afkV hY AunHF ivc, myry inafixaF nUM nf cwj nfÜ bulfAuNdy. hor eI qrHF, ijvyN tIrI ijhI awK nfÜ AunHF vwl dyKdy ny. jy kr Brf-BrjfeI eydF dy huMdy hn, qF duÈmx iks qrHF dy huMdy hn? afÉr ÈrIk eI ny.” Auh imx-imx krdI ijvyN bolI jFdI. ikcn ivc hr BFzf vI Ausdy bol qoN zrdf cuwp bYTf rihMdf.

suKbIr cuwp ho jFdf. BFizaF ivc iewk hor BFzf rl jFdf. afpxI koeI gwl Auh ryxU qk nf phuMcf skdf. Ausdf idl krdf ik Auh ryxU nUM afKy, ‘jdoN qUM AunHF nUM imldI aYN qF hrdIp nfl qF bQyrIaF hws-hws gwlF krdI aYN. AudoN qF Auh qYnUM burf nHI lgdf? Aus vyly qF sLrn qy mYN vI koeI gwl nhIN kr skdy. Es vyly qF ieAuN lgdY, ijvyN asIN AuWQy hoeIey hI nf.` pr Auh kuwJ nf afKdf. cuwp-cupIqf zirMk dI kYbinwt qwk jFdf, boql KolHdf aqy Aus nfÜ sFJ pf bYTdf. Guwt-Guwt krky pINdf. ÈrbqI rMg df pfxI bUMd-bUMd krky Ausdy aMdr rc jFdf. afKr KflI boql Ausdy duafly peI vfsqy pf rhI huMdI. qy suKbIr Gr dy lVfeI-JgVy dI dunIaF qoN by-Ébr ho jFdf.

suKbIr ijvyN dohF hI iDrF ivcfly ipws ky rih igaf sI. iewk pfsy Brf-BrjfeI sn, aqy dUjy pfsy pqnI. Ausdy Brf-BrjfeI ny BfvyN kdy ryxU dI bdKoeI suKbIr kol nhIN sI kIqI. Auh afK Cwzdy, “ryxU dI afdq hI aYs qrHF dI hY. bhuqI icMqf krn dI loV nhIN." pr jdoN hrbIr do glfs cfVH jFdf qF Auh suKbIr nUM iqwKIaF sUlF ijhIaF ivcIN kwZdf. afKdf, “qyrI sRI mqI qF ptfkf aY. nwk qy mwKI nHI bYTx idMdI. rwb KYr-imhr kry."

eys qrHF dy smyN suKbIr dy ËmIn-asmfn ijvyN lIro-lIr hoey pey, Aus AuWqy vrH rhy huMdy. ibjlI dI kVk vFg kuwJ isr ivc vwjdf. kMnf ivc ryxU dI afvfË gUMjdI. qy Auh afvfË ijvyN vYikAUm cldy vFg AusdIaF aFdrF DUa rhI huMdI. … AuWDr hrbIr df hfsf Cxkdf. …qy Auh afpxy hwQ-pYr mfrdf hoieaf ZyrI ho jFdf. krdf qF kI krdf?

suKbIr sfry BYx-BrfvF qoN Cotf sI. kwd df mwDrf, gol ijhf ichrf. cusq-sucyq. pVHn nUM cMgf. iqwKf, iqwKy-iqwKy nYx-nkÈ, afly duafly dI Ébr sfr puwCx-dwsx vflf. solHF-sqfrF virHaF dI Aumr sI AusdI jdoN Ausdy vwzy Brf suKijMdr ny afpxy bfpU jI aqy byjI dy nfÜ AusnUM aqy hrbIr nUM kYnyzf mMgvf ilaf. suKbIr ipCl pihr dI aOlfd sI. sB qoN Cotf aqy sB qoN vwD axgOilaf.

jdoN Brf dy Gr kYnyzf phuMcf qF Auh hor vI vfDU cIË bx ky rih igaf. Brf kol AusnUM kuwJ dws-puwC skx df vkq nhIN sI. vYsy vI Auh afpxI iËMmyvfrI isrÌ mF-bfp qk mihdUd rwKxI cfhuMdf sI. suKbIr qF mF-bfp dy nfÜ iewk bMzl sI jo Aus Gr ivc pRvyÈ kr igaf sI. moh df irÈqf ijvyN Ausdf nf suKbIr nfÜ sI nf hI hrbIr nfÜ. mF-ipE dI iËMmyvfrI qF suKijMdr KUb inBfAuNdf sI. Auh vI ies krky ik Auh AusnUM iksy gwloN rokdy-tokdy nhIN sn. jo krdf sI, krI jfx idMdy sn. pr BrfvF vfsqy Aus kol smF nhIN sI.

Ausdy GrvflI hYlnf aMgryË kuVI sI Aus nfÜ suKbIr dI bxdI hI nhIN sI. dohF dyÈF df siBak pfVf AunHF dy ivcfly dIvfr bx ky KVo jFdf. hYlnf pUrbI siBafcfr nUM jfxdI, smJdI nhIN sI. suKijMdr pwCmI siBafcfr ivc iBwjf ipaf sI. QoVHI bhuqI koisLsL Auh smJx dI jLrUr krdI sI. byjI aqy bfpU jI vfsqy cfh bxf ky dy jFdI. tI-bYg kwp ivc pf ky, pfxI nfl kwp Br ky mfeIkrovyv ivc rwK idMdI. mgroN duwD pf idMdI. byjI-bfpU jI eysy qrHF dI cfh pIx dy afdI ho gey. kdI kdfeIN jIa krdf qF byjI do-iqMn tI- bYg aqy nfl lONg-ielfcI pf ky cfh irMnHdy. afp pINdy qy bfpU jI nUM kwp PVfAuNdy hoey afKdy, “ieh dys kyhy, ijwQy Kfxo-pIxo vI gey."

vYsy hYlo-hYlo hYlnf cMgI kr lYNdI sI. mF-bfp qoN vfhrI ho ky Auh suKijMdr nfl rihx lg peI sI. “`kwTy rihx vfsqy, ivafh dI kI loV?" Ausny afpxI mF kYQrIn nUM afiKaf sI.

“qyrI ijLMdgI aY. jo qyrf jI krdf, kr. pr qYnUM smJ lYxf cfhIdY ik jdoN qUM dUjI siBaqf ivwc jfvyN qF ikMnI aMzrstYNizMg dI loV huMdI aY. awj qyry `c juafnI df josL aY. kl nUM bMdf qYnUM hMZf ky qur jfAU, kI kr lvyNgI qUM? Pyr ieh BfrqI lok bVy nYro mfeINz dy bMdy huMdy hn. afpxIaF qIvINaF nUM GrF `c bMd rwKdy hn. ienHF dy smfj ivwc aOrq dI QF hI nhIN. lfeIk, sLI hYjL no bryn. ikwQy iPAUcr hY qyrf?" kYQrIn ny bQyrf smJfieaf.

hYlnf ny iewk nf suxI. bYg-pYk kIqy qy suKijMdr dy dr af zyry lfey. Ausny pihly hI idn suKijMdr nUM afK idwqf ik, “myry koloN ieMzIan aOrqF vFg swb-srvIaYNt (aDIngI) df koeI kMm nhIN ho skxf."

“zONt XU vrI abfAut iewt mfeI lv" suKijMdr ny AusnUM klfvy ivc lYNidaF afiKaf.

hYlnf df rihxf-bihxf qy pwCmI qOr qrIky suKbIr nf smJ skdf. grmIaF dy idnF ivc hYlnf jdoN awD nMgy ipMzy Gr ivc GuMmdI jF Ausdy Brf dIaF bfhvF ivc JUldI, Auh donoN soÌy ivc bYTy cuMmF-cwtI kr rhy huMdy qF suKbIr sihn nf kr skdf. AusnUM Èrm afAuNdI ik Ausdy bfpU jI aqy byjI ikvyN ies gMd ivc rihxgy? ikwQy ipMz ivc lwj-Èrm nfÜ DIaF-nUMhF rihMdIaF hn qy ikwQy ieh gorIaF jo srIr dI numfieÈ vI krdIaF hn aqy afpxy srIrk BuwK df ieËhfr vI Kuwly-afm krdIaF hn. qy Pyr Ausdf Brf aYzf byÈrm ho igaf sI ijsnUM afpxy bËurgF df vI iKafl nhIN sI irhf? Ausdy bfpU jI aqy byjI awKF KuwlIaF nUM vI ijvyN bMd kr lYNdy. gorI nUMh dI bxfeI hoeI cfh jF iksy hor kIqy hoey kMm bfry, bfry-inhfry hoeI jFdy. “guwz-grl" GroV ky ijvyN mfx nfl afKdy. nUMh nUM KusL rwKxgy qF puwq vI TIk rhU. Aus kmfAU puwq qoN rotI dy lflc ny AunHF dy mUMh qy ijvyN jMdry lf idwqy sn. sfrI Aumr AunHF ny afpxI ijLMdgI bfry vwD soicaf sI. afly-duafly kOx drV huMdf hY, AusdI kdI icMqf nhIN sI kIqI.

suKijMdr pihlF vI ieMzIaF ivc rfxI nfÜ ivafihaf hoieaf sI. bfpU jI ny bcpn df kIqf hoieaf irsLqf eys leI pugfieaf sI ik rfxI df pykf Gr motI sfmI sI. kYnyzy nUM kuVI qorn vfsqy qF Auh hor vI dfj-dhyj dyxgy. suKijMdr ny afpxy bfpU jI nUM sfPL dws idwqf sI ik Auh kYnyzf ivc iksy nfl kOl kr bYTf hY. bfpU jI ny afpxI ijLwd pugfeI, ivafh krky hI hty. ieh vI nf soicaf ik jdoN ieh vfips kYnyzf muV jfvygf qF rfxI df kI bxygf?

AuhI hoieaf, suKijMdr ny rfxI nUM ivafh qoN bfad kuwJ idn Bog ky, muV ky AusdI bfq nf puwCI. jdoN vfips kYnyzf afieaf qF Ausny rfxI nUM kdI icwTI-pwqr nf pfieaf aqy nf hI AusnUM kYnyzf mMgvfieaf. Auh ibcfrI hr roË bnyry `qy kF AuzfAuNdI rhI. pr koeI kF Aus vfsqy sunyhf nf ilafieaf. iksy vfa ny AusdI Pirafd nf suxI. Auh cMgy Grfxy dI DI sI. dUjf ivafh krfAux nUM vI nf mMnI. Ausny afpxy sws sOhry dIaF bQyrIaF imMnqf kIqIaF ik jdoN suKijMdr quhfzI hr gwl mMndf hY qF iewk myrI Pirafd vI Aus kol kro. pr AunHF ny ijvyN kMnf ivc kOVf qyl pf ilaf. Auh afpxI Buwl nUM hor nhIN sI vDfAuxf cfhuMdy. Auh qF ieho socdy sn ik jy kr suKijMdr ruws igaf qF Auh rotI ikwQoN Kfxgy? Coty donoN muMzy pVHdy sn. gujLfrf qorn jogy nhIN sn. qy Pyr bfpU jI vI KyqI df kMm keI virHaF qoN Cwz cuwky sn. hux dUjI vfr, sLurU krnf bhuq aOKf sI. … qy Auh donoN suKijMdr dIaF huwb-huwb ky isÌqF krdy rhy, “sfzy suKijMdr ny qF sfzI kuwl qfr idwqI aY. BYxF-Brf pfÜ idwqy, pVHf idwqy. sfzf buZypf vI sOKf kr idwqY.”

jy kr koeI afKdf ik, “cMdrI ‘rfxI’ dy hI lyK Puwty. hor qF sB kuwJ TIk aY. Auhdf vI koeI jugfV kro. nhIN qF kI krU kuVI pUrI iËMdgI.”

Aus vyly AuWqr sfÌ huMdf, “dyKo jI, asIN kI kr skdy hF. asIN qF AusnUM afpxy bwicaF vFg rwiKaf hoieaY. iehdf jIa kry pyky clI jfvy, iehdf jIa kry iewQy rhy. pr suKijMdr nUM kI khIey? Auh inafxf qF hY nIH ijhVf kMn PV ky Aus nUM smJfAux bYT jfeIey. jy kr ienHF dI nhIN bxI qF sfzf kI ksUr?”

agly cuwp kr jFdy. hor kI kihMdy suxdy?

suKijMdr jdoN hYlnf nfÜ klol kr irhf huMdf, jF jdoN hYlnf suKijMdr df pYsf DVf-DV AuVf rhI huMdI qF AusdIaF ienHF hrkqF qoN suKbIr dy iËhn ivc afpxI BfbI rfxI af KloNdI. sohxI-sunwKI, hIr slytI.

suKbIr axÉI sI. qy Auh afpxy vwzy Brf nUM kuwJ nf kuwJ afKdf hI rihMdf. dohF ivcfly inwq nvIN JVp huMdI. Gr dI hvf hr rojL boJl ijhI hoeI rihMdI. jo kuwJ bfpU jI aqy byjI suKijMdr nUM nf afKdy, Auh suKbIr afK idMdf. bfpU jI aqy byjI qF rotI KFdy, hwQ DoNdy aqy vfihgurU-vfihgurU krdy afpxy kmry nUM cly jFdy. Auh kr vI kI skdy sn? kuwJ kihxgy qF suKijMdr AunHF dI dyK Bfl nhIN krUgf. Pyr ikwQoN krngy gujLfrf? ikwQy rihxgy? ipMz nUM muVngy qF lokIN kI kihxgy? ieh socdy rihMdy. suKbIr nUM vI kuwJ kihx qoN vrjdy.

roË dI ikV-ikV qoN suKijMdr ny suKbIr nUM GroN bfhr kr idwqf. “gYWt afAUt …” suKijMdr ny ies qrHF GroV ky mUMhoN kwiZaf sI ijvyN hvf ivc qlvfr clfeI jFdI hY. Ausny suKbIr dy kwpVy iewk bYg ivc pf ky suKbIr dy nfÜ hI droN bfhr vgfh mfry sn. qy Auh kwpVy AuVdy hoey kuwJ PuwtpfQ `qy, aqy kuwJ sVk ivc iKMzry pey sn. qy nfl hI iKMzr geIaF sn suKbIr dy mn dIaF pftIaF hoeIaF lIrF.

rfq df dUjf pihr sI. qy Auh bygfny dyÈ ivc, rul irhf sI. mF-bfp vwzy puwq dy Gr ivc sn. kI kihMdy? ikhVy jLor nfl kihMdy? ipMz huMdy qF koeI gwl krdy. … qy Auh afpxI rotI leI, afpxy mnF qy mxf mUMhI Bfr dwbI, bYTy mfÜf Pyrdy siqnfm-vfihgurU krdy rhy. vwzy puwq nUM kuwJ kihx df Auh koeI hOslf nf kr sky. bYTy socdy rhy ik bygfny dyÈ ivc, rfq dy ies itky pihr, sfzf ieh bwcf ikwQy jfvygf aqy ikwQoN Kfvygf?

Auh rfq suKbIr leI kihr dI rfq sI. AusnUM pqf nhIN sI lgdf ik Auh jfvy qF ikwQy? rhy qF iks dy kol? iks kol Pirafd kry? AusnUM Brf qy guwsf qF afAuxf hI sI, Aus vyly AusnUM afpxy mF-bfp qy vI roh af irhf sI ik sfrI pUrI iËMdgI AunHF ny iËMmyvfrI afpxy isr leI hI nhIN sI. jdoN vkq ipaf qF kMn-awKF bMd kr ley. nf suixaf nf dyiKaf. rfxI qy kI bIqI? qF vI awKF bMd kr leIaF. bwcy jMmy ËrUr, pfÜy iblkul nhIN sn. ieh qF AunHF dI cfcI hI sI jo vyly-kuvyly AunHF dI Ébr-sfr lY lYNdI sI. kYnyzf afAux qwk Auh suKbIr qy hrbIr nUM afpxy bwicaF vFg hI ipafrdI rhI sI. eysy leI hrbIr aqy suKbIr donoN afpxy cfcy-cfcI dy bhuq nyVy sn.

awDI rfq twp jfx qy, koeI ivrlI mMdI bws iksy rUt qy cldI sI. swb vya vI bMd ho jFdf sI. kfrF vI iksy kol ivrlIaF-mMdIaF hI huMdIaF sn. sVk ivc KVf, suKbIr hnyry nUM cwk mfr irhf sI. Ëfro-Ëfr ro irhf sI. tYksI lYx vfsqy kol pYsy nhIN sn.

Aus vyly AusnUM afpxy cfcy df cyqf afieaf. cfcy-cfcI ny AusnUM inwky huMdy nUM pfiÜaf sI. Ausdy bfpU jI aqy byjI kol vkq hI ikwQy sI AusdI dyK-Bfl krn df. AuNj vI Auh afpxy suwK df iKafl pihlF rwKdy sn. afpxI dfÜ-rotI dI icMqf AunHF nUM pihlF rihMdI sI. jo suKijMdr AunHF nUM dy irhf sI. AunHF ny qF afpxy suwK dI Kfqr bygfnI DI rfxI nUM vI Dwkf dy idwqf sI. Auh vQyry vfsqy pf QwkI. pr ienHF bËurgF dy isr `c ijvyN jUM srkI hI nf. afK Cwzdy, “sfzy kI hwQ-vws hY? Ëor pfvFgy qF Auh sfnUM vI Cwz dyAugf. qy Pyr asIN ikhVy Kuh-Kfqy izgFgy? KfvFgy ikwQoN?” … qy AunHF ny suKijMdr nUM kuwJ afiKaf hI nhIN sI.

Aus rfq mn nUM hfTf krky suKbIr ny Pon bUQ qoN afpxy cfcy nUM Pon kr idwqf. Ausdf cfcf crn isMG aqy cfcI kuwJ vrHy pihlF kYnyzf af ky sYtl ho cuwky sn. cfcf AusnUM kfr ivc af ky afpxy Gr lY igaf. crn isMG ny cfihaf sI ik zor bYWl krky suKijMdr nfÜ gwl kIqI jfvy jF Auh afpxy Brf srn isMG nfÜ hI gwl kry ik, ‘ikAuN ies bwcy nUM glIaF ivc rulnf pY irhf hY?’

pr suKbIr dy kihx qy ik ‘mYN eys Gr hux pYr nhIN pfAuxf’ qF Auh cuwp kr igaf aqy afpxf guwsf Ausny mfr ilaf. vYsy vI AusnUM Auh idn Buwlf nhIN sI jdoN Auh rfxI dI Kfqr suKijMdr dy Gr vfsqf pfAux afieaf sI. crn isMG ny afiKaf sI ik, “suKijMdr! jy kr qyrIaF BYxF nUM koeI Dwkf dyvy qF kI bIqygI qyry qy?”

“BYxF hor ivafh krf lYx. iËMdgI AunHF dI aY. Auh ijwdF jI krdf hY afpxI iËMdgI jIx. myrf kI rOÜf aY? bQyry bMdy AunHF leI sVkF `c qury iPrdy hn. kYnyzf `c rihxY qF kYnyzf dy qOr qrIky vI iswKo. af jFdy af kYnyzf qy cuwkI iPrdy af ieMzIaf afpxy nfl.”

ieh gwl sux ky crn isMG guwsy nUM rok nhIN sI sikaf qy Ausny suKijMdr dy mUMh qy qfV krdf QwpV kwZ mfiraf sI. “kI kYnyzf kihMdY ik afpxI ËmIr nUM mfr lvo? afpxI iewËq guaf lvo?” Auh suKijMdr nUM afK irhf sI.

suKijMdr ny Pon dy nMbr nwpy qy pulIs nUM swd ilaf. “gYWt ihwm afAUt. kryjLI Elz mYn." suKijMdr ny nwk skoVidaF afiKaf sI. imMtF `c pulIs dIaF kfrF ny Gr af Gyiraf qy crn isMG nUM pulIs mYn DUa ky lY quiraf sI. ieh dyK ky suKijMdr dy mn ivc aYnf rihm jLrUr af igaf ik Ausny cfcy nUM cfrj nhIN sI krvfieaf. “lYWt ihwm go. hI lrMt ihjL lYsn." vrnf crn isMG jylH dIaF sIKF dy ipwCy KVoqf huMdf.

Aus vyly crn isMG afpxI isroN AuWKVI pwg nUM sFBdf qy iKMzrI hoeI afqmf nUM lukfAuNdf hoieaf droN bfhr ho igaf sI. AusnUM ieMj mihsUs hox lwg ipaf sI ijvyN suKijMdr AusdI kuwl ivcoN hovy hI nf. lwj nf Èrm. afpxy ipE df puwq hI inwkilaf. Ausny afpxy Brf nUM vI afpxy mn ivc Blf-burf afiKaf. AusdI soc Aus vyly vl prq geI jdoN srn isMG ny ËmIn dI Kfqr AunHF dy vwzy Brf afqmf isMG dy isr ivc PhuVf mfr ky Ausdf isr pfV idwqf sI. Auh socx lwgf ik afiÉr suKijMdr vI afpxy ipE qy hI igaf. ienHF socF ivc AusqoN afpxI pftI hoeI rUh ivcoN ivlk-ivlk ky suKijMdr leI drsIsF inwklIaF sn. qy Ausny afpxy Brf srn isMG nUM vI nhIN sI bÉiÈaf.

crn isMG ny ies byieËqI leI suKijMdr nUM kdI mfÌ nhIN kIqf. … qy nf hI Ausny muV ky eys Gr ivc kdI pYr pfieaf sI. jy kr suKijMdr rfh-glI idKfeI dy vI idMdf qF Auh afpxf rfh bdl lYNdf. AusdI Èkl dyKx qoN vI guryË krdf.

kuwJ dyr suKbIr afpxy cfcy kol irhf. kYnyzf dI jfx-pCfx Aus leI kOVI igrI vrgI sI ijhVI nf KfDI jf skdI sI aqy nf QwukI jf skdI sI. hfly qF AusdI Aumr pVHn dI sI. pr ikwQoN pYsf ilafvygf Auh? ieh icMqf AusnUM KfeI jFdI. afKr cfcy qy vI ikMnf ku icr boJ bx ky rih skdf sI Auh? Auh socdf rihMdf.

ijwQy cfh, AuWQy rfh. Ausdy cfcy ny AusdI kuwJ mdd krky pVHn lf idwqf. Coty-moty kMm qy vI luaf idwqf. Auh idn nUM skUl pVHn jFdf qy Pyr iqRkflIN-svyr Pfst PUz storF qy kMm krdf. pYsf-pYsf joV ky Auh afpxI PIs iekwTI krdf qFik kflj jf sky.

eysy qrHF rul-Kul ky Auh pl igaf. bcpn-jvfnI KorI KoqidaF hI lMGy. pr afAux vfly smyN dI afs ny AusnUM bMnHI rwiKaf. afpxy bfpU jI qy bIjI nUM Auh kdI kdfeIN dyK afAuNdf. nf cfhuMdf hoieaf vI Aus Gr pYr pf afAuNdf. hYlnf nfÜ AusdI kdy bxI hI nf. keI vyrF Ausny hYlnf nUM afpxy hor dosqF nfÜ vI qury iPrdy dyiKaf. Auh DVf-DV isgrt PUk rhI huMdI. suKijMdr rIal aYstyt ivc kMm krdf sI. cMgf pYsf bxfAuNdf sI qy hYlnf nUM aYsL krfAuNdf sI. hYlnf nUM eys qrHF pYsf lutfAuNidaF dyK ky suKbIr socdf ik Ausdy Brf ny eys aOrq ivc kI dyiKaf hY? kMm-kfr Auh koeI krdI nhIN sI. jy kr koeI jOb sLurU krdI vI qF lV-JgV ky Gr af jFdI sI. Ausny Auh gorIaF vI dyKIaF sn ijhVIaF Gr-bfr imhnq nfl bxfAuNdIaF sn, twbr sFBdIaF sn. Ausdy nfl pVHdI ‘sYrf’ dI mF ny ikMnI imhnq nfl twbr gMiZaf hoieaf sI. sYrf qy Ausdy Brf zyivz dI pVHfeI vfsqy Auh idn rfq iewk kr rhI sI. afpxy bwicaF dI Kfqr sYrf dI mF ny afpxy afdmI dI aYksIzYNt ivc hoeI mOq qoN bfad ivafh nhIN sI krfieaf. Ausdy kuwJ suihrd dosq sn ijnHF nfl Auh iznr-zFs qy clI jFdI jF ibMgo (jUaf) Kyz afAuNdI. qy iewDr hYlnf sI loV vyly bVI imwTI ipafrI vrnf Auh iksy dI skI hY hI nhIN sI. suKijMdr nfl vI inwq lVfeI huMdI sI. donoN lV-JgV ky bYWz-rUm dIaF cfr kMDF ivwc iewk-imwk ho jFdy. lVfeI JgVy dy dOr qoN bfd cfklytF dy zwibaF aqy PuwlF dy guldsiqaF df dOr sLurU huMdf. svyry-sLfm iewk dUjy nUM zfrilMg-zfrilMg huMdI.

hrbIr ipWiCEN hI grYjUeyt ho ky afieaf sI. agFh pVHn vfsqy AusnUM afAuNdy nUM XUnIvristI ivc QF iml geI. pihlI PIs suKijMdr ny Br idwqI qy afK idwqf, “iewQy sfry afp hI kMm krky pVHdy hn. pVHnf hY qF kMm kro. nhIN qF pVHfeI Cwz idE. mYN ikhVf XUnIvristIaF ivc piVHaf hF. pr Pyr vI sÌl hF.” Auh afpxI sÌlqf pYisaF nfÜ aqy bFh `c bFh pfeI gorI pqnI nfl nfpdf.

hrbIr kMm vI krdf aqy pVHdf vI. sYNzivc kors lY lYNdf. kuwJ mhIny pVHdf qy kuwJ mhIny kMm krdf. Aumr ivc kuwJ vwzf hox kfrn Ausny afpxf iTkfxf pihlF hI bfhr kr ilaf. byjI aqy bfpU jI ny vI nf roikaf, soicaf ik ieh ikhVf AunHF df afpxf Gr aY. vYsy vI Coty donoN afpxI ijLMmyvfrI cuwkx, ies nfloN hor vwzI gwl ikhVI aY. qy Pyr suKijMdr vI ieho dwsdf sI ik iewQy koeI vI iksy dy nfÜ nhIN rih skdf. hr iewk dI afpxI iËMdgI hY.

suKbIr ny soicaf jy kr hrbIr ies qrHF kMm krky pVH skdf hY qF mYN ikAuN nhIN pVH skdf? … qy Auh vI afpxI imhnq ivc lIn ho ky pVHn lwg ipaf. idn nUM kMm krdf aqy (fm nUM klfsF atYNz krdf.

keI virHaF dI imhnq bfad Auh tYlIkimAunIkyÈn ivc ieMjnIirMg kr igaf. AusnUM jdoN koeI loV pYNdI qF cfcy-cfcI kol phuMc jFdf. Gr dI rotI nUM jI krdf qF cfcI dIaF pwkIaF Kf afAuNdf. pr suKijMdr dy Gr dI rotI nf Auh KFdf. jdoN kdI byjI qy bfpU jI nUM imlx jFdf qF byjI afKdy vI, “qyrf suKijMdr nfÜ guwsf hY. qUM sfzy qy ieh ikAuN kwZ irhYN?”

suKbIr byjI dI gwl df koeI AuWqr nf idMdf. byjI Kud vI Aus nfÜ awK imlfAux qoN iJjkdy. mn ivc pCqfvf vI krdy ik asIN Coty muMzy rol idqy. hux qF vylf hwQoN inwkl cuwkf sI. kI kr skdy sn Auh? vwzy puwq nUM lfz-lfz ivc idwqI geI pUrI ijLMmyvfrI dI sjLf hux BugqxI pYxI hI sI. suKbIr nfl awK imlfAuNidaF hoieaF aMdr tuwtx ijhf lwg pYNdf. awKF df pfxI luko ky pUMJ suwtdy. afpxf duwK-drd vI AusqoN luko lYNdy. ikhVy mUMh nfl gwl krdy.

hrbIr pVH ky ielYktrIkl ieMjnIar bx igaf aqy afpxy kMm `qy lwg igaf. suKbIr tYlIkimAunIkyÈn ivc kMm qy lwg igaf. donoN hI ijLMMdgI dy rfhF qy qurdy msrUÌ ho gey aqy KuÈ vI.

hrbIr afpxy kMm ivc vDdf igaf. AusnUM prmosLn-dr-prmosLn imldI geI. Auh lMmf-lMJf, sohxf-sunwKf qy kMm ivc sPLl qy AusnUM irÈqy afAux lwg pey. Èrn AunHF idnF ivc tIcr tryinMg df kors pUrf krky htI hI sI, ijs nfÜ Ausdf ivafh ho igaf. donoN pVHy-ilKy, ivcfrF dy adfn-pRdfn vI ZuwkvyN qy Auh donoN iewk afdrÈk joVy dy qOr qy jfxy jfx lwgy. iksy mihÌl ivc ijvyN Auh qfry vFg itmkdy.

iewDr suKbIr pVH BfvyN igaf sI, pr Ausny ivafh bfry soicaf hI nf. bhuq irÈqy AusnUM afey pr suKbIr dy kMnF qy ijvyN jUM nf srkI. byjI-bfpU jI ivafh dI twlI KVkf ky cuwp krky bYT gey. qy suKbIr afpxf Gr-Gft bxfAux ivc mgn ho igaf. Gr Aus vfsqy ivÈyÈ QF rwKdf sI. Gr ijhVf AusnUM kdI imilaf hI nhIN sI. ikrfey dy kmry ny jF stUzIE PlYt ny Gr dI qlb hor vI zUMGI kr idwqI sI. Gr dI soNDI ijhI mihk Ausdy ijLhn ivc PYldI geI.

iËMdgI dy sfQ leI, jy kr kYrn, lIlf, ÈIlf vrgIaF afeIaF vI qF Auh afpxf Gr-Gft nf lutf sikaf. jdoN vI iksy kuVI nfÜ sFJ pYNdI qF Ausdy awgy Ausdf Brf suKijMdr af KVoNdf. AusdI mfniskqf ivc ijvyN hYlnf af KVoNdI. nMg-DVMgI. isgrt dy kÈ iKwcdI. DVf-DV pYsy KrcdI.

suKbIr dy mn ivc iewk aiBlfÈf ËrUr sI ik afpxy pYrIN ho ky afpxy mF-bfp nUM afpxy kol lY afvy. jdoN Ausny ieh gwl afpxy bfpU jI nfÜ kIqI qF AunHF df AuWqr sfÌ sI, “suKijMdr ny sfnUM awj qwk sFiBaY, asIN Bly bury, iesdy kol hI TIk hF. awj qwk iesny sfnUM rwiKaf, qy hux asIN iesnUM Dwkf dy dyeIey? ieh ikwQoN dI akl aY?” qy suKbIr cuwp kr igaf. suKbIr df bhuq jIa kIqf ik puwCy, ieh smJ quhfnUM Es idn qF afeI nhIN ijs idn asIN donoN Brf ruldy sI. pr Auh cuwp irhf. mn dI qOVI aMdr hI irwJdI rhI.

Aumr dy qIh ku vrHy twpx bfad, Ausny afpxf Gr vsfAux bfry soicaf. byjI qy bfpU jI dy kihx-suxn anusfr Auh ieMzIaf qoN pVHI-ilKI kuVI ryxU nUM ivafh ilafieaf.

ryxU sohxI-sunwKI rwj ky sI. cusq-sucyq Aus qoN vI vwD sI. pr suKbIr dy ivcfrF dI sFJIvfl Auh nf bx skI. moh dI qMd ijvyN AunHF ivc gMZI geI hI nf. suKbIr dI imhnq krky pVHnf ryxU vfsqy bhuqf mhwqv nhIN sI rwKdf. ryxU nUM ieMjnIar pqI cfhIdf sI, Auh vI ijhVf kYnyzf ivc rihMdf hovy. Auh mnuwK ryxU dI klpnf dy vI myc df hovy. Ausny iks qrHF imhnq krky pVHfeI kIqI, ies nfÜ Ausdf vfh-vfsqf nhIN sI. ryxU dy qswvr ivc jy ieMjnIar pqI sI qF AusdI qlb lMmy-lMJy, sohxy-sunwKy mnuwK dI vI sI. ijs ryKf ivc suKbIr iPwt nhIN sI huMdf. kYnyzf aqy ieMjnIar hoxf hI jLrUrI nhIN sI, Aus leI Auh mnuwK ijhVf Ausny supinaf dI ryKfvF ivc bMd ho skdf hovy, Auh vI cfhIdf sI. ies leI AunHF dI qMd ijvyN AuwKVI hI rihMdI.

suKbIr nUM sfQx cfhIdI sI jo Aus dIaF BfvnfvF nUM smJ sky, AusdI iekwlqf nUM Br sky. AusdI iËMdgI nUM ruÈnf sky. Ausdy jIvn ivc hfisaF dIaF iklkfrIaF Br sky. Gr-Gft qF Ausny bxf ilaf sI. rIJ pUrI kr leI sI.

… qy ryxU nUM cfhIdf sI ies Gr qoN vI vwzf Gr, bYNk bYlYNs, vDIaf vsqF, qy Ausdy supinaF df sOdfgr jo qsvIr Ausny afpxy mn ivc GV CwzI sI. … qy afpxIaF irÈqydfrIaF ijnHF nUM Ausny iewQy mMgvfAuxf sI.

suKbIr dy aMdr pihly idn qoN hI kuwJ ikrn lwg ipaf ijvyN pftI hoeI borI ivcoN dfxy ikrdy hn. Auh mihsUs krn lwg ipaf ik ryxU nUM isrÌ Ausdf ruqbf, AusdI kmfeI aqy Gr hI cfhIdy hn. suKbIr dy aMdr dI tuwt-Bwj nfÜ AusnUM koeI srokfr nhIN sI. suKbIr qF kYnyzf phuMcx dI rfhdfrI sI jo ryxU dy Gr idaF ny smJOqf krf ky Ausdy lV bMn idqf sI. Auh idn-rfq ieho ihsfb lfAuNdI rihMdI ik Ausdy Gr dy jIaF nUM mMgvfAux vfsqy ikMnI qnÉfh dI loV hY? ikMny vwzy Gr dI loV hY? ies sB vfsqy Auh afpxy supinaF nUM vI KyrUM-KyrUM kr skdI sI.

… qy ryxU afpxIaF KfhsLF nUM dwb ky afpxy ipwCly pirvfr dI iËMdgI nUM suafrn-bxfAux ivc ruJ geI. Gr pihly qoN vI vwzf lYx ivc ruJ geI. BYxf-Brf pVHfAux qoN lY ky mMgvfAux qwk Auh AunHF ivc hI mgn ho geI. suKbIr vfsqy ieMnf ËrUr sI ik AusnUM Gr afey nUM rotI iml jFdI sI. kwpVy Doqy hoey iml jFdy sn, Gr sfÌ-suQrf ho jFdf sI. pr mn dI gwl nf Auh ryxU nfÜ kr sikaf aqy nf hI ryxU suKbIr nUM smJx dI koisLsL kr skI. afpxI-afpxI dunIaF ivc rihMidaF, dohF ivcfly iewk rygsqfn iviCaf rihMdf. qy Aus ryqy dy kx suKbIr dIaF awKF ivc roV bxky rVkdy.

suKbIr afpxy mn df Byd iksy kol KolHdf hI nhIN sI. iks kol mn dI gwl kry? AusnUM koeI nËr nf afAuNdf. jdoN Ausdy aMdr anykF ivcfr AuWg KVoNdy qF Auh boql df zwt KolH bYTdf. boql mohry tybl dy AuWqy peI AusnUM GUrdI hoeI afKdI, ‘myry nfÜ hI dosqI pf lY.’ … qy iek Klfa nfÜ Ausdf aMdr ijvyN Brdf cilaf igaf. Aus toey nUM pUrn vfsqy suKbIr df hwQ ipwCy nUM huMdf hoieaf awgy vwD jFdf. Auh boql df zwt ievyN mroVdf ijvyN kukVI dI DOx mroV irhf hovy. glfs ivc ÈrbqI pfxI dI sFJ Aus nfÜ pY jFdI. srUr imMtF ivc afAux lgdf aqy Auho hI boql AusnUM cMgI lgx lg pYNdI.

Gr dI ÈFqI nUM Auh iksy pMjfbI dy gIq nfÜ BMg kr idMdf. ijAuN-ijAuN AusnUM srUr afeI jFdf, iqAuN hI sMgIq AuWcf hoeI jFdf. sMgIq dy lor ivc, boql df nIm gulfbI pfxI AusnUM afpxy rMg ivc rMgI jFdf. Aus vyly qwk Auh pIvI jFdf, jdoN qwk Auh Zih ZyrI nf ho jFdf. ijwQy ipaf huMdf AuWQy hI afÜy-duafÜy boql izwgI peI huMdI, silpr iKMzry pey huMdy, Gr dIaF vsqF AuWgV-duwGV hoeIaF peIaF huMdIaF. ikcn df tybl ilbVy hoey BFizaF nfÜ Biraf huMdf. kmry dI hvf boJl hoeI peI huMdI. Èrfb dI durgMD sfry pfsy PYlI huMdI.

jIvn dI gwzI iesy qrHF cwlI jFdI.

sohxf vwzf Gr sI, sunwKI pqnI sI, do bwcy sn, hor iËMdgI ivc cfhIdf vI kI sI suKbIr nUM?

ryxU bwicaF nUM lY ky jdoN Gr vVdI qF Gr df ieh hfl dyK ky lohI lfKI ho jFdI. suKbIr ijwQy ipaf huMdf AuWQy hI Aus AuWpr kMbl dy idMdI aqy Ëubfn qoN jo nf so boldI. “mrnf hI qwikaf hoieaY. hor kI? sfzI kfhnUM icMqf krnI hoeI. bMdf aY iksy dI bfq eI puwCy. kI loV peI aY Gr dy jIaF bfry iDafn krn dI. nf afpxI icMqf nf sfzf koeI iPkr? bMdf kdI qF gwl kry?" Auh bolI jFdI. qy suKbIr bysurq ipaf rihMdf.

sfrI Èfm ies Èor-Èrfby ivc guËr jFdI. qy bwicaF nUM Kfxf bxf ky Kuaf ky afp vI jf lMmI pYNdI.

ieh AunHF dI iËMdgI df rutIn bx igaf. KMzr ijhI iËMdgI dy donoN afdI ho gey. rfbqf AunHF ivcfly nf-mfqr ijhf hI rihMdf. jo kuwJ Auh iewk dUjy nUM kihMdy-suxdy, Auh ijvyN ivckfrlI hvf ivc guafc jFdf. BfvyN suKbIr koiÈÈ krdf ik ryxU dy Dur aMdr nMU jfx sky, pCfx sky. pr Auh nf-kfmXfb rihMdf. inwky-inwky hfsy, inwky-inwky duwK-suwK vI Auh sFJy nf kr skdf. ryxU dy aMdr kI hY? AusnUM iBxk nf pYNdI. kdI Ausdf jIa krdf ik ryxU nUM ibTfl ky puwCy ik “dws qUM cfhuMdI kI aYN? iksnUM cfhuMdI aYN? jo vI qyry mn ivc hY, mYnUM dws dy." qy Pyr kdI AusnUM mihsUs huMdf ik ryxU ny Aus nfÜ ivafh hI kYnyzf afAux vfsqy krfieaf hY ik Auh afpxy twbr nUM mMgvf sky. afpxf koeI duwK vI Auh ryxU nfl sFJf nf kr skdf. jdoN vI suKbIr dy Gr idaF dI koeI gwl bfq cwldI qF ryxU smJx dI QF imhxy mfrn qy AuWqr afAuNdI. afKdI, “twbr ikqy aYdF dy huMdy ny? iksy df iewk dUjy ivc moh ipafr df irsLqf eI nhIN."

ryxU dI gwl hY vI TIk sI. Ausny jo ies Gr afAuNdI ny qwikaf sI, Auho hI qF afK rhI sI. ies leI suKbIr afpxy twbr dI koeI gwl ryxU nfl krdf hI nhIN sI. sLrimMdgI df aihsfs hMZfAuNdf sI Auh.

ryxU ny afpxf sfrf pirvfr kYnyzf mMgvf ilaf sI. spFsriÈp ByjI. vrHy ku dy ivc mF-ipE, do BYxF, do Brf sfry kYnyzf af phuMcy. AunHF df zyrf suKbIr dy Gr hI lgxf sI. AunHF sB dy afieaF qy suKbIr hor vI axgOilaf ijhf ho igaf. hux ’kwlI ryxU dy imhxy nf vwjdy, pUrf pirvfr afpxI-afpxI qUqI bol irhf huMdf. afpxy twbr dy iewkT dI numfiesL kr irhf huMdf. Kfs krky ijs idn gurduafry qoN prqdy. Aus idn hrbIr aqy Èrn dIaF gwlF KUb Gr ivc irwJdIaF-pwkdIaF. qy suKbIr nUM mihsUs huMdf ijvyN AusdI hoNd imwtI ivc iml geI hovy.

ryxU mF-ipE dI lfzlI qy plyTI DI sI. Auh afpxy BrfvF aqy BYxF dI ijvyN hr pwKoN iËMmyvfr sI. afpxy pirvfr qy Auh jfn vfrdI sI. Auh cfhuMdI sI ijvyN suKbIr vI Ausdy mF-bfp qoN ibnF iksy hor vfsqy socy hI nf. Auh suKbIr nUM pYr-pYr qy imhxy mfrdI hoeI afKdI, “qyiraF ny qyry leI kIqf hI kI aY, ijhVf AunHF nfÜ asIN imlIey vrqIey? ikwQy sI qyrf Brf jdoN qUM dr-dr Btk irhf sYN? ikwQy huMdf hY Auh jdoN mYN qYnUM ÈrfbI nUM sMBfldI iPrdI hF? qyry mF-bfp ny vI qYnUM jMm ky swut idwqY. kI kIqY AunHF ny qyry leI? mYN ieMzIaf ivc plI hF eys leI qyry Brf-BrjfeI myry nfÜ Prk krdy hn. mYN qF ijvyN AunHF nUM cMgI lgdI hI nhIN. mfx krdy ny afpxI pVHfeI df. pVHI mYN ikhVf Gwt hF. afKr bI[e[y kIqI hY mYN vI. kMipAUtr df izplomf kIqY. qyry brfbr kMm krdI hF. Pyr vI AunHF nUM myrI qklIÌ rihMdI aY.”

suKbIr smJfAuNdf ik ieh sB qyrf vihm hY. pr ryxU bolI jFdI. AunHF dy bwcy irMkU qy snI donoN pOVIaF dy iÈÉr qy bYTy kMnf `qy hwQ Drdy rihMdy. mF-ipE dI lVfeI ivc Auh ijvyN mDol ho gey sn. awKF twzI bYTy rihMdy. jF Pyr kmry ivc afpxf styrIE AuWcf krky suxdy rihMdy. Aus styrIE dI afvfË ivc AunHF nUM mF-bfp dy bol nhIN sn suxdy. mF nUM Auh kI afKdy? qy ipE dI hflq vI AunHF qoN ijvyN sihn nf huMdI.

ryxU dI afdq qoN hrbIr aqy Èrn cMgI qrHF nfÜ vfkÌ ho gey sn. pihly hI idnF ivc jdoN Auh ieMzIaf qoN afeI sI qF AunHF ny AusnUM Gr Kfxy qy bulfieaf sI. Èrn ny jdoN ryxU nUM ikcn ivc afAux leI afiKaf ik, “cl afpF donoN kMm krFgy aqy nfÜy gwlF-bfqF krFgy.” ryxU nUM Èrn dI afKI gwl cMgI nf lwgI. Auh mUMh-Pwt qF pihlF hI sI. qy Ausny AuWqr idwqf, “mYN quhfzy Gr df kMm krn QoVf afeI hF. kMm qF mYN Gr vI bQyrf krdI hF.”

ieh gwl sux ky suKbIr JUTf ijhf ho igaf. hrbIr qy Èrn vI hYrfn-kuMn rih gey. iewk dUjy vwl dyKidaF hoieaF Èrn ny afK idwqf, “koeI nhIN qusIN bYTo, gwlF kro. mYN huxy hI afeI.”

ies qoN bfad AunHF ny ijvyN hr gwl soc ky krn dI Tfx leI. Pyr vI koeI nf koeI gwl puwTI pY hI jFdI. qy Auh ijvyN ryxU qoN dUr hI rihMdy. vYsy vI BrfvF df aYzf moh df irÈqf nhIN sI. Pyr vI ies irÈqy ivc afKr aYnI ku sFJ qF bxdI hI sI ik jdoN imlo qF ipafr nfÜ imlo. nf kuwJ afKo aqy nf kuwJ aKvfE.

pr ryxU nUM ieh irÈqf mMËUr nhIN sI. jy kr Auh dUr rihMdy qF vI suKbIr nUM imhxy imldy aqy jy kr nyVy afAux dI koÈÈ krdy qF vI Aultf-iswDf suxnf pYNdf. byjI qy bfpU jI nUM vI do-cfr qwqIaF-TMZIaF suxf ky Pon dI sMGI nwp ho jFdI.

suKbIr ny Pyr ihMmq nf kIqI ik Auh byjI qy bfpU jI nUM ilaf ky afpxy kol rwK lvy. suKijMdr dy Gr hYlnf vI afKr AusnUM Cwz geI. AusqoN bfad keI hYlnf afeIaF qy keI geIaF. afAuNdIaF, KFdIaF-pINdIaF aqy iqwqr ho jFdIaF. pr suKijMdr nUM koeI Prk nf pYNdf. afKdf, mYN eysy lfeIÌ stfeIl ivc KuÈ hF. afpxy irsLiqaF ivc mYN nhIN bwJ skdf. hux nf DI qorn dI icMqf aqy nf nUMh ilafAux df koeI joKm.

jdoN vMn-suvMnIaF nUMhF af ky rfj krn lwgIaF qF b(jLrgF nUM rfxI cyqy afeI. hOkf Brdy byjI afKdy, “rfxI huMdI qF Gwto-Gwt Gr qF vwsdf. ieh vI twbr-tIrH vflf huMdf. iesdI vI jVH lwgdI."

suKbIr dIn-dunIaF qoN iekwlf ho igaf. afpxy afp ivc Kurdf irhf. Auh nf hI iksy nfÜ gwl kr skdf aqy nf hI AusnUM afpxI smwisaf df koeI hwl lwBdf. kdI Auh socdf ik, ‘jy kr mYN ryxU nUM Ausdy BYx-BrfvF jF mF-ipE nUM imlx qoN rokF qF Auh kI mihsUs krygI? mYN qF kdI kuwJ afiKaf hI nhIN. mYN iesdy mF-bfp sB df iewËq-mfx krdf hF. Pyr ieh eys qrHF df ivvhfr ikAuN krdI hY. pVH ilK ky vI ieh irÈiqaF nUM smJ nhIN skdI. ikAuN nhIN ieh dIn-dunIaF rwK lYNdI? jdoN koeI swdy, idn-dyhsy qy jf afvo, ÌrË pUrf kr afvo, qusIN afpxy Gr aqy Auh afpxy Gr. ryxU leI qF jo irÈqy hn, isrÌ afpxy hI. myiraF nfÜ koeI vfh vfsqf nhIN rwKxf cfhuMdI. Auh qF mYnUM vI smJxf nhIN cfhuMdI. AusnUM mihsUs huMdf ijvyN ryxU nUM qF AusdI kmfeI hI cfhIdI aY. AusdIaF kI loVF-QoVF hn Auh ryxU leI ËrUrI nhIN hn.`

afpxy sfry pirvfr nUM ryxU ny mMgvf ky sYWt kr idwqf sI. do-ZfeI vrHy afpxy kol rwK ky, guaFZ hI Gr KrId idwqf sI. sfry jIa kMm krdy sn. pYsf joV ky AunHF ny cMgf vDIaf Gr KrId ilaf. twbr dI rotI hr roË iewDr hI pwkdI. sfry BYx-Brf hwsdy-Kyldy mOË-msqI krdy.
… qy suKbIr afty ivc lUx vFg rih jFdf. afpxy hI Gr ivc EpiraF vFg quiraf iPrdf. zfvF-zol.

iewklf-Audfs, qMdoqfxIaF `c iGiraf hoieaf Auh pqf nhIN kI socdf rihMdf. Gr dI gwl vI bfhr nf kwZdf. qy Pyr idl dI suxn vflf vI kOx sI. koeI irÈqydfr afAuNdf qF GVI-do-GVI bYT ky cilaf jFdf. iksy nfÜ zUMGI sFJ nf peI. iksy nfÜ duwK-suwK dI gwl nf qurI. sVk qy KVy ho ky dyKo qF Ausdf ‘mihl Gr’ suKI nËr afAuNdf sI. aMdr ikhVIaF pIVF dIaF twlIaF KVkdIaF sn, koeI nhIN sI jfxdf.

jdoN Auh Audfs huMdf qF cfcy-cfcI vwl gyVf mfr afAuNdf. AunHF df hfl-cfl puwC afAuNdf. bfpU jI-byjI nUM vI iml afAuNdf. pr jo Ausdy aMdr nUM Gux lwgf huMdf Ausdf Auh iËkr nf krdf. cfcI bQyrf afKdI, “vy jIx joigaf, nf pIaf kr eyh sugfq. kI rwiKaY eys ivc? qyrI ijMd-jfn dI sfnUM bVI loV aY.”

Ausdf jIa krdf cfcI nUM afK dyvy, “cfcI quhfQoN ibnF kdI iksy ny myrI loV jfxI hI nhIN. myry mF-ipE ny vI mYnUM Buwlf idqY. bfq puwCI hI nhIN pUrI Aumr. qy mYN Btkdy pwqy vFg Btkdf irhF. Kurdf irhf hF, lUx dI zlI vFg. aMdr dIaF lIrF kOx nwQI krdf?” pr Aus koloN kuwJ nf afiKaf jFdf.

jdoN Auh kMMm qoN prq ky, boql df zwt Kolx lwgdf qF irMkU aqy snI dy AuWqry hoey ichry Ausdy vfsqy pf rhy huMdy. pUrf bcpn AunHF ny mF-ipE dI lVfeI ivc zridaF kwitaf sI. qy hux Auh aYzy vwzy ho gey sn ik afpxI afvfË AuTf skdy sn. glfs qy glfs cVHdf dyK ky Auh boql nUM hwQ pf lYNdy. hOlI dyxI afKdy, “no mor zYz. iewts goieMg tU ikwl XU.”

“afeI aYm PfeIn. afeI aYm ey srvfeIvr. niQMg tU vrI abfAut. zrn dI loV nhIN hY.” Auh hws ky afKdf qy AunHF nUM afpxIaF bfhvF ivc kws lYNdf.

“vwt zYz! XU afr aYn aYËUkytz prsn. vfeI zU XU hYv tU bI ieMn ey iscUeyÈn, ivar XU kFt gYWt afAut.” snI Tos ierfdy nfÜ puwCdf.

“idE hux jvfb bwicaF nUM. mYnUM qF pfgl smiJaf hoieaY. jy mrn dI hI socI hoeI aY, qF mro Pyr.” ryxU tuxkvIN afvfË ivc KVkdI.

bwcy mF vwl gihrI nËr nfÜ qwkdy hoey afKdy, “mfm plIË! stfp idws nOnsYNs.”

“myry vwl nf dyKo eys qrHF. afey bhuqy ipE dy hyjI.” Auh bwicaF nUM iJVk-JMb idMdI.

suKbIr bwicaF vwl ghu nfÜ dyKdf. AunHF nUM ipafr nfÜ gl lfAuNdf. qy Pyr afpxy afp ivc ijvyN guxguxfAuNdf hoieaf afKdf,

“lwK Jtikaf AunHF ny potf potf
Kfx vyly kihMdy mËf ikrikrf hY."

… qy Auh Pyr afpxI iËMdgI dI AuDyV bux nUM lY ky nwQI krn lwg pYNdf. kdI kMm qoN vkq nf BMndf. kdI tYm-ku-tYm Gr nf apVdf. kdI iksy dy Gr nf afAuNdf-jFdf. kdI iksy nUM Gr nf swddf. pr afpxI iËMmyvfrI KUb inBfAuNdf. kdI bwicaF dy skUlF ivcoN pyrYNt zy df idn nf BMndf. Auh qF vyly-kuvyly aYNvy vI skUl ivc gyVf mfr afAuNdf. bwicaF nUM lMc leI lY jFdf. lMc qoN bfad Pyr kMm qy prq jFdf. kMm df kdI idn nf BMndf. ieh iËMdgI df rutIn bixaf rihMdf.

skUl dy tIcr AusdI isÌq krdy, “imstr isMG XU afr ey guwz Pfdr.”

ieh sux ky suKbIr df lhU ijvyN ipMzy ivc nwcx lwg pYNdf. Auh afpxI kfr qwk pwbF Bfr igwT AuWcf ho ky qurdf. ryxU toxf lfAuNdI, “do hI gwlF qF cyqy ny, iewk bwcy qy dUjI boql. bfkI dunIaF Kfvy Ksm nUM."

suKbIr nUM jfpdf ijvyN ryxU kuwJ kihxf cfh rhI hovy. pr sLbdF dy qIrF ivc sB guafc jFdf.

grmIaF dI ruwq nUM suKbIr gfrzn ivc kMm krdf. PuwlF dIaf ikafrIaF suafrdf. Gfh kwtdf, Gfh nUM pfxI idMdf. kdI ivhlf nf bYTdf. bwicaF dy sports ivc pUrf sfQ idMdf. hom vrk krfAuNdf. bws jdoN sB kMm Kqm ho jFdy qF aMdrly Klfa nUM Brn vfsqy boql nfÜ sFJ pf bYTdf. AusdI iekwlqf dI sfQI boql Aus vwl GUrdI hoeI afpxy vwl bulf rhI huMdI. qy Auh AusnUM Guwt-Guwt krky aMdr lMGfAuNdf. qupkf-qupkf Ausdy KUn ivc rcdf mihsUs huMdf.

eysy qrHF dI iewk svyr sI jdoN suKbIr rfq dI vwD pIqI hox kfrn, AuWT nhIN sI sikaf. KflI hoeI peI boql Aus dy awgy vfsqy pf rhI sI. … qy suKbIr dI hoÈ, AulJI peI sI. Gr ivwc KmosLI nwc rhI sI. suwqy AuWTdy dy pYr, dUjy kmry vwl vD gey. ryxU soÌy ivc guwCf-muwCf hoeI lMmI peI sI. pihlF qF Auh KVf ryxU nUM inhfrdf irhf. ryxU dy sLFq ichry dI suMdrqf ny ijvyN suKbIr dy mn nUM kIilaf. Ausdf jIa kIqf, Auh ryxU dy kol bYT ky afKy, “ijLMdgI ikMnI KubsUrq ho skdI aY. qUM hovyN, mYN hovF … qy…kfienfq dI KmosLI hovy. JwlIey! ikvyN ijLbHf kr rhy hF KusLIaF nUM. potf-potf npIiVaf ipaY. ikAuN… ikvyN… qy iks qrHF phuMcy hF ies mMJDfr ivwc?"

pr Auh kuJ nhIN afK sikaf. iksy KVfk ny Tfh kridaF, AusdI soc qoV idwqI. awDvfitEN kfienfq ijvyN pft geI. hrbIr qy suKbIr dI pihly idnF dI Poto df Prym sI, jo ryxU dIaF bfhvF ivwcoN izwg ky cUrf-cUrf ho igaf sI.

suKbIr nUM Auh vylf cyqy afieaf jdoN ryxU ieMzIaf qoN afeI sI. hrbIr aqy Èrn bYTy gwlF kr rhy sn. qy ryxU AunHF nUM KVI inhfrdI rhI sI. suKbIr ny hwQ dI cuwtkI vjf ky puwiCaf sI, “mYzm ikwQy guafc gey?”

ryxU ny isr CMzk idqf sI. “ikwDry vI nhIN” afK ky Auh prF ho geI. suKbIr nUM mihsUs hoieaf sI ijvyN ryxU dIaF awKF dy koieaF ivc pfxI dIaF bUMdf hox. … qy awj suKbIr nUM mihsUs hoieaf ijvyN hrbIr Poto dy iqVky sLIsLy ivcIN inwkl ky Ausdy ilivMg rUm ivwc sfbq-sbUqf afx Kloqf hovy.

(eI-myl rfhIN: 28 agsq 2003 nUM imlI)

not: 'ilKfrI' nUM ies gwl dI prsMnqf hY ik 'amrjIq' hurF ny eI-myl rfhIN ies khfxI ivwc vrqy gey nfvF dI gLlqI sbMDI sfnUM sUicq kIqf. gLlqI suDfr idwqI geI hY. khfxI dI lyKkf blbIr kOr sMGyVf jI aqy 'ilKfrI' AuhnF df DMnvfdI hY. ---11 akqUbr 2003

*********************************************************************************************

blbIr kOr sMGyVf
2945 Gulfstream Way
Mississauga, Ont. (Canada)

L5N 6J9

(905) 824-1881

y

blbIr kOr sMGyVf dIaF hor khfxIaF pVHnIaF nf Bulo:

ihrwsq TMzI hvf bMdI

 

e-mail:

ilKfrI
Likhari

'ਲਿਖਾਰੀ' ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਹੀ ਰਚਨਾਵਾਂ/ਪੱਤਰਾਂ/ਲਿਖਾਰੀ, ਲਿਖਦੇ ਨੇ! ਆਦਿ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟਾਏ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ 'ਲਿਖਾਰੀ' ਦਾ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂਹਰ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟਾਏ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਕੇਵਲ 'ਰਚਨਾ' ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੋਵੇਗਾ

free web counter

Copyright © Likhari: Panjabi Likhari Forum-2001-2008 All rights reserved.