kMDF


blbIr kOr sMGyVf (kYnyzf)

 

 

blbIr kOr sMGyVf, brqfnIaf qoN kYnyzf jf vsI pMjfbI lyiKkf df nF sfihqk jgq ivc iek nfvlkwr, khfxIkfr aqy kivqrI dy rUp ivc
jfixaf pihcfixaf hY.
AusdIaF hux qwk swq pusqkF:
hwk dI mMg (nfvl),
iek Kwq swjxF dy nF (nfvl),
Btkx (khfxI sMgiRh),
afpxy hI Ehly (khfxI sMgiRh)
qVpF (kfiv sMgiRh)
KMBy (khfxI sMgRih)
aqy (huxy huxy) prCfeIaF dy Ehly[[[[prkrmF(XfdF)
CpIaF aqy bhu-cricq rhIaF hn. iek lMmf smF 'afr-pfr' nF df prcf vI sMpfidq krdy rhy hn.
srbq df Blf mMgidaF aqy socidaF Ausny nf kdy swc df pwlf hI Cwizaf hY aqy nf hI kdy swc dy aihsfs qoN kMnI hI kqrfeI hY. ijMdgI nUM bhuq nyiVAuN qwkidaF Ausny bVI hI isLwdq nfl ijvyN anuBv kIqf iqvyN hI afpxy aihsfsF nUM afpxI klm dI nok qy ilaFdf. sMGyVf hurF dI nvIN khfxI
'kMDF' ilKfrI dy pwTkF dy rU-b-rU hY.
(ilKfrI)

 

 

mIqI dy Pon kfl qoN hr koeI zrdf sI. jdoN Auh Pon krdI qF pihlF afpxy duwKF dI ptfrI KolH bYTdI. Aus ptfrI ivc AusdI iËMdgI dy gloty AuWDVn lg pYNdy. Auh afpxy hMJUaF ivc AunHF nUM iBAuN-iBAuN ky suxn vfly dy mn nUM eys kdr zobdI, ik aglf suxdf-suxdf awk-Qwk jFdf. 

ieh mIqI dI iËMdgI df vIh-qIh virHaF df ihsfb-ikqfb sI. iksy BYx-BfeI nfÜ AusdI bxdI  hI nhIN sI.

Ausdy afpxy bwcy vI Ausdf hfl puwCdy aqy Pon dI sMGI nwp idMdy. Auh kdI mIqI nUM mOkf hI nf idMdy ik Auh afpxI iviQaf ÈurU kr sky. jy kdI-kdfeIN Auh gwl ÈurU kr vI lYNdI qF bwcy, “E mfm! nft nfE. afeI aYm so ibËI." afK ky Pon Twp dyxIN rwK idMdy. mIqI hwQ mldI ijhI Pon rwK idMdI. jsdyv Aus nfÜ nËr nf imlfAuNdf hoieaf ikcn vwl qur pYNdf.

rIqU qy rfjn vI, pVH-ilK ky afpxy-afpxy jIvn dy kMmF kfrF ivwc msrUÌ ho gey. Auh iËMdgI dIaF pulFGF puwtdy awgy inwkl gey. rfbqf hor vI Gt igaf.

mIqI dy aMdr kuwJ ’kwTf hoieaf irwJdf rihMdf? pqf nhIN iknHF socF dIaF gMZF bwJIaF peIaF sn, qy Auh AunHF gMZF nUM KolHxf cfhuMdI. iËMdgI dy vrikaF ivwcoN AunHF df hwl Bflxf cfhuMdI. pr ikwQy? koeI vI AusdI gwl nf suxdf. hr koeI Aus qoN awk-Qwk jFdf. iksy dy kuwJ vI ipV-pwly nf pYNdf ik Auh kihxf kI cfhuMdI hY? hr vfrI Auho gwl, hr vfrI Ausdf roxf-Doxf. hryk vfr Auh inhory idMdI hoeI afKdI, “myrI pIV nUM koeI smJdf ikAuN nhIN?”

afpxy afdmIN nfÜ vI Auh inwq idn lVfeI-JgVf KVf rwKdI. afpxI ibmfrI dI khfxI vfr-vfr duhrfAuNdI. aMdrlIaF prqF nUM Prol-Prol ky AusnUM idKfAuNdI. pr Auh vI sux-sux ky Qwk jFdf. do-cfr qwqIaF-TMZIaf Auh vI suxfAuNdf qy ikcn dy kMm vwl qur pYNdf. virHaF qoN ikcn df kMm, lFzrI df kMm Aus dy ihwsy af igaf sI. mIqI ny ibmfrI dy kfrn rsoeI df kMm jF lFzrI, sfÌ-sPfeI kdy kIqI hI nhIN sI. kMm krn vyly, Auh afpxI pIV nUM lY ky bYT jFdI. vYsy, AusnUM hr iewk cIË QF isr peI  cfhIdI sI. PrnIcr, kirstl sB pfilÈ kIqy hoxy cfhIdy sn. Gr itwp-tOp qfry vFg itmkdf idKfeI dyxf cfhIdf sI. ienHF cIËF-vsqF dI numfieÈ df AusnUM bhuq ÈOk sI. jsdyv Gr dy sfry kMm krdf. Gr vI sfÌ krdf, vYikAUm Pyrdf, lFzrI vI kr idMdf. rsoeI df kMm qF Ausny bf-KUbI iswK ilaf sI. Gr nUM sjfAuxf-iÈMgfrnf vI Auh Kub jfxdf sI. iewQoN qk ik Auh mIqI dy psMd dy mYÊËIn ilaf ky dyKdf aqy AunHF anusfr Gr dI sjfvt krdf, ijvyN mYÊËIn dIaF qsvIrF ivc huMdI sI. AusnUM mIqI dI cfhq dy rMgF dI cox vI krnI af geI sI.

Pyr vI mIqI pl-pl jsdyv nUM nIvF idKfAuNdI. AusnUM pVHfAux dy qfnHy idMdI. AusdI iËMdgI suafrn dy imhxy mfrdI. AusnUM kYnyzf mMgfAux df aihsfn jqfAuNdI. jdoN ieh sB afKdI hoeI Auh Qwk jFdI qF afpxI ibmfrI nUM lY bYTdI. Auh ibmfrI ijs dI iksy zfktr nUM smJ nhIN sI af rhI. Auh ibmfrI iksy vYd dI smJ qoN bfhr sI. zfktr kihMdy, “mIqI! KuÈ irhf kr." pr ikwQy …?

jsdyv mIqI dI itk-itk suxdf aqy pry ho jFdf. koeI bihs nf krdf. jy kr bihs iCV pYNdI qF donoN afpxf afp lUhMdy. eys leI Auh cuwp vwt lYNdf. socdf kI Pfiedf?

vYsy qF mIqI pMjfhF dI ho geI sI, pr pMjfhF dI ho ky vI Auh qIhF qoN AuWqy nhIN sI lgdI. Auh afpxy pihrfvy, afpxI sikwn, afpxI myk-awp df Kfs iDafn rwKdI sI. Auh bYWzrUm ivwcoN Aus vyly inkldI jdoN Auh pUrI qrHF nfÜ iqafr ho jFdI. myk-awp krky, nyl pfilÈ lf ky, swj-Dwj ky Auh kmry ivcoN inkldI. ‘mOrinMg tI’ vI jsdyv kMm qy jfx qoN pihlF,  AusnUM bYWz ivc hI dy jFdf sI. trya swjI hoeI, kOrn Plyks aqy cfh dI kYtl, vDIaf cfeInf sYWt ivc AusnUM phuMcfAuNdf. mIqI srfHixaF df Zfsxf lf ky kOrn Plyks Kf lYNdI aqy cfh dy kwp nfÜ lwp golIaF dI Kf lYNdI. Pyr awDf GMtf arfm nfÜ pY jFdI. golIaF df asr hox lgdf qF Auh iqafr hox leI AuWT KVoNdI.

jdoN vIkaYNz afAuNdf qF jsdyv ikcn df kMm Kqm krky kMnf ivc kOVf qyl pf ky, zYWn (afiÌs) ivwc afpxy afiPs dIaF PfeIlF Prolx lwg pYNdf. Auh mIqI dy kol bYTx qoN vI guryË krdf.

gwl kI, dunIaF df koeI vI iensfn mIqI dI soc dy hfx df nhIN sI. AusdI afpxI hI iewk dunIaF sI. Auh hr iewk nUM Aus dunIaF dy myc df ijvyN iKwc-iKwc ky krdI. iesy iKwcoqfx ivwc Auh pryÈfnIaF ivwc iGr jFdI. Ausdy sfh dI iGwgI ijhI bwJ jFdI qy afpxI golI Kfx leI Auh qVPdI. hwQ pYr mfrdI. ihwk nUM Guwt ky nwpdI. vgdI hvf ijvyN clxoN bMd ho geI hovy, ihwk dIaF nfVF `c sfh afAuxf ruk jFdf. ruk hI nhIN ijvyN gl ivc aV jFdf. hONkxI nfÜ AusdIaF awKF ivwcoN pfxI vgx lwg pYNdf.

afvfË sux ky, jsdyv Bwjf afAuNdf qy golIaF dI ÈIÈI KolH ky mIqI nUM golI iKlfAuNdf hoieaf icVdf, “ikAuN qUM afpxy afp nUM sËf idMdI aYN? ikAuN nhIN afpxy mn nfÜ smJOqy krdI? hr koeI qyry asUlF qy  nhIN jIa skdY? ikAuN qUM hr iewk dy jIvn nUM kMizaflI bfVI bxf Cwizaf hoieaY? afpxy mn nUM vws krnf iswK. kuC DIrj vI cfhIdY. ieh kI hoieaf bMdf ….” … qy Auh gwl aDUrI Cwz idMdf.

“qusIN smJ skdy hI nhIN. mYN kihMdIaF, koeI vI afdmI qIvIN dy mn dI iviQaf nhIN smJ skdf. myry leI iËMdgI aYnI iswD-pwDrI nhIN aY. quhfnUM afAuNidaF nUM sB kuJ …" … Auh Pyr ihwk nUM Guwt ky PVdI hoeI afKdI.

“PYslf iensfn dy afpxy hwQ aY. hor kuwJ nHI. eys idmfg nUM ijwDr lf lvo, lg jfvygf. qUM vI iesnUM moVnf iswK. afpxy asUlF dI aYnk bdl ky dyK. iËMdgI ienHF qoN awgy hor vI aY. AusnUM pCfx."

jsdyv bhuq kuJ afKdf. bVf kuJ mIqI nUM smJfAuNdf. pr mIqI dI dunIaF ivwc koeI Èbd pRvyÈ nf krdy. Ausdy idmfg dI kuMzI ijvyN mwCI jfÜ ivwc aVI peI hovy, inkldI hI nhIN sI.

jsdyv mIqI dy imhxy sux-sux ky qMg af cuwkf sI. iewk rfhdfrI hI qF mIqI ny  ByjI sI. AusdI aYzI vwzI sËf? sfrI Aumr dy imhx-ku-imhxy? kI QuiVaf sI kYnyzf afAux ibnF? ies nfloN qF cMgf sI ik Auh ieMzIaf hI rihMdf. afKr isivl ieMjnIar bx jfxf sI Ausny. iek sfl hor pVHfeI df rihMdf sI. ikwQy kYnyzf dy lflc ivc bfAU jI afKx lwgy, “byty! kYnyzf clf jfvyNgf qF afpxIaF BYxF nUM ivafhux ivwc vI mwdd kr dyvyNgf. ipMz dI dukfn dy isr qy, mYN ikvyN chuM DIaF nUM qorFgf? … qy Pyr, qyrf vwzf vIr hrI dyv vI Br juafnI ivwc qur igaf. Ausdy vI iqMn juafk Kfx vfly aY.  qyrf Brf dyv rfj kwlf kI krU. hfly qF AusdI pVHfeI iqMnf chuM sflF nUM Kqm hoxI aY. jf myrf bIbf puwq. Gr dIaF kMDF coN dilwdr inwkl jfAU. hux pRmfqmF afp ivwD bxf irhf hY. kuVI pVHI ilKI aY. sohxI-sunwKI vI aY. sfzy sB dy psMd aY. hor qF hor, kl nUM qUM afpxy BYxF Brf vI mMgvf skdf aYN.”

jsdyv dy bfAU jI ny afpxI pUrI vfh lf ky jsdyv nUM kYnyzf Byj idwqf. kYnyzf phuMcx dy lflc ivwc, pVfHeI vI Ausny aDUrI Cwz idwqI. soicaf, ieho pVHfeI Auh kYnyzy jf ky pUrI kr lAU. imhnq krU, Gr-bfr suafr lAU. bfAU jI df buZypf vI sOKf hojU. ivafh qF krfAuxf hI aY, Pyr nf shI, hux shI. lokIN kYnyzf jfx leI kI kuJ krdy aY. qy mYnUM Gr bYTy nUM mOkf iml irhf. kYnyzf dI cmkdI dunIaF Ausdy iËhn ivc KorU pfAux lwgI. … qy Ausny hF kr idwqI.

jdoN Auh kYnyzf phuMcf, Ausdf koeI nyVy df irÈqydfr kYnyzf ivwc nf hox kfrn jsdyv mIqI dy Brf divMdr kol hI Tihiraf. mIqI df Brf KulHy ivcfrF df afdmI sI. Auh mfzrn mnuwK dI hoNd bfry gwlF krdf sI. jsdyv afey nUM do ku idn hI hoey sn jdoN Ausny mIqI nUM iswDy spÈt ÈLbdF ivc afK idwqf, “mIqI ieh qyrI iËMdgI aY. jy kr jsdyv dy ivcfr qyry nfÜ nhIN imldy jF qUM iesnUM psMd nhIN krdI qF, mYN afpxy Krcy qy iehnUM huxy hI vfips Byj idaFgf. qyrI KuÈI mYnUM pihlF aY.” Ausny hwQ dIaF AuNglF nfÜ ies qrHF sMkyq kIqf ijvyN sfrI kfienfq Ausdy bolF qy itkI hovy.

mIqI dy mF-ipE ny afiKaf, “afpxy Brf qy qYnUM mfx hoxf cfhIdY kuVIey, ijhVf qyry suwK-duwK bfry pihlF socdf aY. jsdyv sfzy qF psMd aY. pr mIqI, qyrI rËfmMdI vI ËrUrI aY. Pyr nf khIN mYnUM BrfvF dy brfbr nHI smiJaf.” mF-ipE ny ijvyN hMkfr ivc isr mfridaF afiKaf.

jsdyv kol bYTf buKlf igaf. AusdI hoNd imMtF ivc ËIro ho geI. Auh BONcl ijhf igaf. Ausdy aMdr roh ny jugfÜ krnf ÈurU kr idwqf. Auh  soc irhf sI ik ienHF lokF ny ieh gwlF pihlF ikAuN nhIN afpxI DI nUM puwCIaF-dwsIaF. awj mYnUM mMgvf ky, kol ibTfl ky, ikAuN myrI qOhIn kIqI jf rhI aY? Ausdf jIa kIqf ik Auh mIqI nUM aqy Ausdy pirvfr nUM afK dyvy ik, ‘mYnUM awj hI vfps Byj idE. nhIN rihxf mYN eyQy. nhIN krfAuxI mYN byiewËqI.’

        pr Auh kuJ nhIN afK sikaf. AusnUM, Ausdy Gr dy boJ ny dbfeI rwiKaf. bMdy dy aMdrlf lflc sB kuJ jr lYNdf hY. jsdyv dy aMdr vI BYxF dy ivafh, Brf df inwkf-inwkf twbr, bfAU jI dI kozI hoeI ipwT, mF df cuwly-cONky duafly burf hfl, Brf dI pVHfeI Ausdy idmfg ivwc iPlm dI rIlH vFg GuMmx lwg pey. kYnyzf dy nIly-hry not awKF awgy itmkx lwgy. … qy Ausdf ijsm QF hI jMm igaf. pYr ijvyN ËmIn qoN cuwky nf jfx. notF dy sMgl AusnUM jkV ky bYT gey.

iesqoN AuWpr divMdr ny hor totkf Cwz idwqf, “jsdyv! mIqI nUM kMm kridaF cfr vrHy ho gey hn. iesdI kmfeI coN Dylf nHI CyVnf.” … qy Auh hIN-hIN krky hwisaf. Pyr afKx lwgf “brKurdfr! ieh kYnyzf aY. iewQy qIvIN-afdmI dI kmfeI afpxI-afpxI aY.”

mIqI dI mF afKx lwgI, “jsdyv puwq, ieh qF aYNvy qYnUM zrfAuNdf aY. iehnUM kI pqY Gr ikvyN cldy aY. rl ky jo mrËI kr ilE. mIqI dI sulfh nfÜ kuC vI ho skdY.”

jsdyv nUM mfqf jI dI sihj Bfa afKI gwl ivwcoN vI ijvyN divMdr dI afKI gwl df JAulf hI ipaf.  Aus vyly AuWQy bYiTaF, AusnUM mihsUs hoieaf ijvyN hvf AusdIaF aMqVIaF ivwc phuMc nhIN rhI. sfh lYxf aOKf ho irhf hovy. pYr ËmIn nfÜ juV gey hox. Pyr vI Auh sfrI qfkq iekwTI krky AuWQoN AuWT KVoieaf. kmry ivwc sfiraF vwl EprI ijhI JfqI mfrI. ipqf jI afpxI sotI nUM hwQF ivwc GumfeI jf rhy sn. Auh aYnf hI boly, “ikAuN muMzy nUM zrfeI jf rhy hoN? ieh ikhVy inafxy aY. afpy soc-smJ ky clxgy.”

jsdyv aMdr dy lfvy nUM aMdr dwbdf hoieaf JUTI ijhI muskfn nfÜ muskrfieaf. Auh afpxy pYrF nUM ijvyN afKdf hovy, “iewQoN qur pvo. lY clo mYnUM ikwDry vI. ies kmry dI ËihrIlI hvf qoN dUr. ijwQy mYN sfh lY skF. nhIN cfhIdf mYnUM eyho ijhf kYnyzf.”

pr Auh ipqf jI nUM sMboDq huMdf hoieaf boilaf, “mYN bfhr GuMm iPr afvF? QoVI ijhI sYr … ho… jfvygI.” Èbd ruk-ruk ky Ausdy gly ivwcoN inwkly.

“ikAuN nhIN. mIqI nUM vI nfÜ lY jf. donoN GuMm iPr afvo.” ipqf jI ny bVy cfa nfÜ afiKaf.

jsdyv nUM ieMj jfipaf ijvyN ieh vI ipqf jI dI koeI sfiËÈ hovy.

AusnUM mihsUs ho irhf sI ijvyN Auh kYnyzf dI hvf ivc kYd ho igaf hovy. hr soc qy bMidÈ. hr hrkq qy pihrf. kuJ vI krn nUM afËfd nhIN. pr Auh mUMhoN kuJ nf boilaf. isrÌ aYnf hI afK sikaf, “jfxf mIqI?”

“nhIN. qusIN jf afvo.” mIqI ny ibnF iksy vl-Pryb dy afiKaf.

jsdyv ny suwK df sfh ilaf. Auh iekFq ivc rihxf cfhuMdf sI. aMdrly PYl rhy socF dy pRdUÈx nfÜ iswJxf cfhuMdf sI.

jsdyv dy cly jfx qoN bfd ipqf jI ny mIqI qoN Pyr puwiCaf, “mIqI! Pyr nf afKIN qYnUM cuafies nhIN idwqI ik qyry BrfvF ny afpxI-afpxI mrËI nfÜ ivafh krfey hn qy qUM ipwCy rih geI.”

“dyK lY kuVIey, sfnUM blym nf dyvIN. EdF muMzf qF cMgf-Blf jfpdY. piVHaf-iliKaf vI aY. sohxf-sunwKf vI aY. … qy Pyr, nf hYhf nf KYhf. … nf sws nf nxfn iewQy. suKI rhyNgI.” mfqf jI ny jfxI sB kuJ bxf-svfr ky dws idwqf.

“qusIN ieh sB gwlF pihlF kihxIaF sI. hux Ausdy afey qy, kol ibTfl ky lwg pey Aus nUM afKx. mfqf jI ieh ikwQoN dI aklmMdI aY?” mIqI ijvyN qlK hoeI peI sI.

“kuVIey! qyry Bly-bury bfry vI socx dI loV aY. qYnUM Ausdy lV lfAuxY. sfrI iËMdgI dI gwl aY. ieh gwlF hux hI klIar ho jfxIaF cfhIdIaF qF ik Ausdy mn ivc koeI Brm nf pldf rvHy.” mfqf jI ny afiKaf.

“bws bhuq ho igaf. bhuq soc ilaf. hux jo hoxf sI ho igaf. jd Auh af hI igaf hY qF, moVnf TIk nhIN. mYN smJ-iswJ lvFgI.” mIqI ny vI mn dI afK suxfeI.

mIqI qy jsdyv ivafh qoN pihlF kdI iPlm dyKx cly jFdy. kdI GuMmx iPrn cly jFdy. jsdyv nUM kol ibTfl ky jo divMdr ny Èbd afKy sn, Auh AusnUM kdI nhIN Buwly. divMdr dI nËr ivc jsdyv dI koeI kImq nhIN sI. jsdyv socdf ik AusdI dsvIN-bfrHvI pVHI BYx nfÜoN qF Auh cMgf sI. Pyr divMdr ny AusdI aYs qrHF byiewËqI kIqI qF ikAuN? ies  sB dy bfvËUd jsdyv ny mIqI nUM  kuJ nf ikhf. Auh socdf ik “ies ivc mIqI df kI ksUr?" Auh afpxIaF socF ivwc cuwp-cuwp hI irhf. soicaf, jdoN ivafh qoN bfad Auh pwkf ho igaf qF imhnq krygf, afpxf Gr vsfvygf. Ksm nUM Kfvy divMdr. nyVy nhIN Ptkx idMdf mYN sfÜy nUM.

ijs idn ivafh hoieaf, divMdr ny nyVy-qyVy dy irÈqydfrF qoN ibnF iksy nUM nf swidaf. afKx lwgf, “PËUl KrcI df kI Ìfiedf? [[[ qy Pyr jsdyv vI eys mulk ivc nvF aY. Krcf mYnUM hI krnf pYxY.” 

ieh sB kuJ ’kwTf hoky jsdyv dI ihwk `c jMmdf irhf. Auh socdf ik lokIN DIaF df ivafh cfa-mlHfr nfÜ krdy hn. kI hoieaf myrf twbr iewQy nhIN, Pyr vI ieh koeI guwzI-gwuzy df ivafh qF nhIN sI? afKr iËMdgI dI ÈurUafq kIqI hY asIN? ijhVy do-cfr irÈqydfr qy dosq afey sn, AunHF nUM rotI-pfxI hI cMgf Kuaf idMdf. ieh kI bixaf, afnMdF qoN pihlF cfh ipÜf idwqI, lMgr gurduafry Ckf idwqf. hor koeI ivafh df cfa-mlHfr nHI? koeI pfrtI nHI?” duivDf ivc Pisaf Auh socI igaf. Auh afp vI kMm qy nhIN sI lwgf hoieaf, ijs nfÜ pfrtI df Krcf cuwk skdf.

jsdyv qMdoqfxIaF `c iGiraf iËMdgI df hor koeI ÌYslf nf kr sikaf bjfey eys dy ik Auh koiÈÈ kry kYnyzf ivc sYtl hox dI aqy mIqI nfÜ iËMdgI ÈurU krn dI.

mIqI idl dI mfVI nhIN sI. isrÌ BrfvF qy mF-ipE vwloN idwqI hoeI QoVI ijhI hwlfÈyrI kfrn GumMzI ho geI sI. AusnUM grUr sI afpxy Brf dy bolF qy, ijsny afK idwqf sI, ‘jy kr jsdyv ny AusnUM kuJ ikhf qF iesnUM vfps Byj dyvFgy.’

Aus vyly jsdyv nUM ikhVf pqf sI ik ivafh hox qoN bfad divMdr AusnUM vfps nhIN Byj skdf pr Pyr vI ieh lÌË jsdyv dy isr qy pUrf vrHf nMgI qlvfr vFg ltkdy rhy. divMdr dIaF gwlF ny jsdyv dI axK nUM KUb JMJoiVaf. divMdr pRqI Ausdy mn ivc kuVwqx pihly idn qoN hI pYdf ho geI. “afKr iehdI afpxI kI hYsIaq hY?” jsdyv mn `c kuVdf. “kI Kwitaf eys ny iËMdgI `c? ieho nf ik kYnyzf pihlf af ky pwkf ho igaY. Auh vI zYbI dI mdd nfÜ. cfr iswky AusnUM dy ky JUT-mUT df ivafh rcf ilaf. cfr idn AusnUM iKlf-iplf ky, afp rwK ky, Pyr agFh qor idwqI. afpxf gON pUrf kIqf, AusnUM Boigaf qy iksy hor dy hvfly kr idwqI. vrHf awz rihx qoN bfad qlfk kr ilaf. zYbI dI mËbUrI df KUb Ìfiedf AuTfieaf iesny. zYbI nUMM pY cuwkI Èrfb dI mfVI afdq ny, iewk qoN dUjy kol aqy dUjy qoN qIjy kol phuMcfieaf. divMdr ny AusdI kI kdr pfeI?  Aus ibcfrI nUM sFBx-sMBflx dI QF, awgoN afpxy hI dosqF nUM pyÈ kr idwqI. ikMnf vwzf iewËq df kMm kIqY? jy kl nUM mYN eysy qrHF mIqI … ” qy Ausny ijvyN kOVf Guwt Br ilaf.  

ivafh qoN kuJ idn bfad jsdyv qy mIqI ny iewk bYWzrUm df apfrtmYNt ikrfey qy lY ilaf. mUloN hI ssqf ijhf. mIqI dy ipqf  jI df kihxf sI ik hfl dI GVI afpxI cfdr dyK ky pYr psfro. ijhVy pYsy ivafh dy vfrinaF afid dy imly sn jF igÌt dy qOr qy imly sn, Auh do mhIny dI zfAUn pymYNt dy idwqI. mfqf jI qy ipqf jI kol koeI pYsf hY nhIN sI. Auh divMdr dy isr qy rihMdy sn. mfVI-motI pYNÈn zYbI luaf geI sI. Auh vI divMdr lY lYNdf sI.

ivafhuqf iËMdgI ÈurU krn vfsqy ijs iKwc qy cfa-mlfHr dI loV huMdI aY, Auh AunHF dohF ivc pYdf hoieaf hI nf. mIqI ivc eys gwl df GumMz sI ik Ausny jsdyv nUM kYnyzf mMgvfieaf hY qy jsdyv nUM eys gwl df ihrÉ sI ik AusnUM mMgvf ky, Gr ivc ibTfl ky mIqI dy twbr ny AusdI byiewËqI kIqI hY.

jsdyv nUM mhIny dy aMdr hI kMm iml igaf. mhInf Ausny aOKf ho ky kwitaf. mIqI koloN pYsy lYxf AusnUM gvfrf nf hoieaf. divMdr dy Èbd, “iewQy hr iek dI afpxI-afpxI kmfeI aY"  Ausdy kMnF ivc gUMjdy rihMdy. kMm Auh koeI vI krn nUM iqafr sI. afpxI kmfeI nfÜ AusdI afpxI hoNd brkrfr rih skdI sI. Gwto-Gwt divMdr AusnUM ieh nhIN sI afK skdf ik, “qUM mIqI dI kmfeI qy rih irhf aYN." Aus vfsqy afpxf svY-mfn bhuq ËrUrI sI. BfvyN mIqI ny afp kuJ nhIN sI  AusnUM ikhf pr Pyr vI Ausdy afpxy mn ivwc ieh qOKlf ËrUr rihMdf sI.

AusnUM tYNpryrI aYNplfiemYNt eyjYNsI ny iek bYNk ivwc PfieilMg dy kMm vfsqy inXukq kr idwqf. jsdyv socdf ik BfvyN PfeIilMg df kMm hY, afKr hY qF bYNk ivc. iksy dUjy nUM dwsx vyly vI cMgf lgdf hY. hor izAutI nf dwso. ikhVf koeI Pfhy lf dyAU. afK idE, bYNk ivwc kMm krdf hF. eys kMm nfÜ mfx iewËq vI bixaf rhU. BfvyN Auh ‘bYk-rUm` ivc Éqm ho cukIaF PfeIlF nUM PfeIl krn ivc ruwJf rihMdf.

bYNk ivc PfeIilMg kridaF AusdIaF bfhvF Qwk jFdIaF. stUl jF CotI pOVI qy cVHidaF-AuWqridaF AusdIaF lwqF ivc CwlIaF pY jFdIaF. bolI dI smwisaf vI afAuNdI. pMjfbI qrË ivwc bolI jFdI aMgryËI qoN Ausdy kulIg gory qy kfly “PwnI‘ afK ky hwsdy. AunHF dy hfsy dI tuxkfr ijvyN Ausdy mwQy ivwc vwjdI. ijsm ivwc lihr ijhI GuMm jFdI. kwcf ijhf hoieaf, Auh afpxI PfeIlF dI trOlI lY ky cilaf jFdf. trOlI Dwkx nfÜ vI AusnUM afpxf afp hIxf ijhf jfpdf. AusnUM afpxf vËUd ieAuN mihsUs huMdf ijvyN eys dyÈ ivc Bur-Bur ikr irhf hovy. AusdI hsqI ËIro  qoN vI Gwt rih geI hovy. pr Auh ies aihsfs dy bfry Gr af ky mIqI nUM kuwJ nf dwsdf. ies sB dy bfvËUd Ausny sÉq imhnq krn leI mn ivc Tfx leI sI. sÌl hox leI AusnUM ies iemiqhfn ivcIN inklxf pYxf sI. ieho qF Ausdy nfÜ kMm krdy pMjfbI bMdy gursyvk ny dwisaf sI ik jdoN Auh bYNk ivc nvF afieaf sI qF gory-kfly AusdI pwg nUM dyK ky eysy qrHF dy avfËy kwsdy sn. koeI kihMdf, “mhFrfjf af igaf, qy koeI snyk cfrmr afKdf. koeI kihMdf, qyry jfdU dI CVI  qy PlfieMg kfrpYWt ikwQy aY?"

        jsdyv dy idmfg ivc vI bfAU jI dy afKy hoey lÌË gUMjdy rihMdy, “qyry jfx nfÜ Gr df dilwdr inwkl jfAU.”

vwzy Brf dy mrn kfrn vI jsdyv Gr leI afpxI iËMmyvfrI smJdf sI. afKr cfr BYxF ivafhux vflIaF sn, Brf pVHfAux vflf sI, qy Pyr vwzy Brf df twbr, bfAU jI kI-kI krngy?  

jsdyv kMm krdf qy Gr af jFdf. kMm qy gursyvk nfÜ dosqI pY geI. BfvyN gursyvk cMgI post qy sI pr Auh donoN iekwTy lMc krdy. AunHF dI duwK-suwK dI sFJ bwJ geI. ijs mfnisk iKwcoqfx nfÜ jsdyv jUJ irhf sI, gursyvk Ausy ivcoN inkÜ cuwkf sI. gursyvk nUM vI ikMmI ny swidaf sI. jdoN vI gursyvk qy ikMmI ivcfly koeI CotI-motI nok-Jok huMdI qF ikMmI afpxy mF-bfp dy Gr nUM dOV jFdI. qy Pyr Auh sfrf kbIlf gursyvk dy Gr af tpkdf. gursyvk nUM pqf nf lgdf ik Auh kI kry? qy kI nf kry? jdoN eys qrHF df vrqfrf nf hitaf qF iek idn Ausny ikMmI dy mF-ipE nUM DmkI dy idwqI ik, “jy kr qusIN mYnUM eysy qrHF ËlIl krnf hY qF myrf rfh awz aY. mYN vfps prq jfvFgf. jF asIN eyQy hI awz ho jfny aF. rwK lE afpxI DI nUM. nhIN rihxf mYN eys qrHF.”

gursyvk dy bolF qoN pihlF qF ikMmI dI mF ny rOlI pfeI. pr jdoN AusnUM Kqry dI GMtI vwjdI jfpI qF Auh zr geI. Aus vyly ikMmI pMj mhIny dI prYgnYNt sI. AusnUM ikMmI dy afAux vfly bwcy dI icMqf vI ho geI.

ikMmI vI isafxI inklI, Auh gursyvk dy mn dI hflq nUM smJx dI koiÈÈ krn lwgI. ‘afAux vfly bwcy dy pYdf hox qoN pihlF hI bfp df hwQ isr qoN cuwikaf jfvy, qObf-qObf.’ Auh dihl geI.  Ausny iek idn afpxI mF nUM qrIky nfÜ afK idwqf, “mMmI! syvk TIk hI kihMdY. asIN nvivafihaf joVf hF, sfnUM afpxI pRfeIvsI vI cfhIdI aY. qusIN vylf-kuvylf vI dyKdy nHI ijmyN af Dmkdy EN.”

“jf dÌf hovo, mYnUM kI? jo jIa afAuNdf hY kro. gDy nUM idwqf lUx qF gDf kihMdY myrf kMn pwtdy aY. qUM afp qF prfblm lY ky myry kol afAuNdI sI. qy hux Auhdy vl dI ho ky bYT geI.” … qy Auh buV-buV krdI cly geI. “qUM vI dwsIN mYnUM af ky kdI kuJ. jdoN DI hI mUMh moV ley, qF kfhdf Ëor?” ikMmI dI mF aOKI hoeI peI sI.

        eys qrHF gursyvk qy ikMmI afpxy Gr vsx lwgy. kdI nok-Jok ho vI jFdI qF ikMmI mF kol iÈkfieq lY ky nf jFdI. pr iewQy qF gwl hI hor sI.

        awvl qF jsdyv kdI divMdr dy Gr jFdf hI nf. jy kr jFdf qF Aus vyly, jdoN divMdr Gr nf

hovy. mfqf jI qy ipqf jI dI afKI gwl AusnUM cuwBdI, pr Auh AunHF dI gwl nUM awKoN proKy kr idMdf. afKr isafxy sn Auh. mfqf jI dI afdq df Byd Auh pihlF hI pf igaf sI. ipqf jI dI hsqI Gr ivc ikMnI ku sI, Auh jfx igaf sI. mfqf jI qoN ibnF Auh koeI gwl kr skdy hI nf. mfqf jI nUM iksy nf iksy bhfny, kuJ nf kuJ afKx dI afdq sI. Auh bVI hlImI nfÜ iek idn afKx lwgy,  “dyKo byty, myyrI DI nUM keI vrHy ho gey aY kMm kridaF. eys ibcfrI ny qF koeI Pwn vI nhIN kIqf. GroN kMm qy, aqy kMmoN Gr ies df rutIn irhf hY. sfnUM afs aY, hux qusIN Gr df Bfrf cuwk lvogy. myrI DI ny qF kfkf jI, nf KfDf nf pihinaf. qusIN eys dI KuÈI df iKafl rwKxf aY hux. eys ny qF kMm ivc hI afpxy afp nUM lfeI riKaY.”

jsdyv socx lwgf, ‘kI ieh myrf ksUr hY, jy kr mIqI ny kMm kIqY? Blf iesdI sËf mYN ikAuN BugqF?’ pr Auh kuwJ nf afKdf. gwl suxdf qy pry ho jFdf.

“kfkf jI qusIN sfzy ivc iBwjdy hI nHI?” mfqf jI iek idn kihx lwgy.

jsdyv ny mfqf jI vwl dyiKaf qy boilaf,“myrI nycr eI eys qrHF dI aY. bhuqf nf bolxf. hor koeI gwl nHI. kMm dI icMqf vI aY qy awgoN pVHn dI vI.” Auh ijvyN sB kuwJ iewko sfhy afK igaf.

“kI gwl kMm TIk nHI cldf? bVf sohxf kMm hY? ieh kI afiKaf pVHn leI? pihlF Gr df qorf qF qor lY, Pyr pVHfeI df soc lvIN.” mfqf jI ny vI idl dI BVfs ryl dI stIm vFg PuMkfrf mfr ky kwZI.

“mfqf jI, aYnIN ku iËMmyvfrI df mYnUM aihsfs hY. awgy vwDx leI pVHnf qF pYxf hI aY.” jsdyv ny bVy TrHmyN nfÜ afiKaf. BfvyN Auh kihxf bhuq kuJ cfhuMdf sI.

“Pyr vI kfkf jI, iewk bYWzrUm dy Gr ivc ikMnf ku icr rhoNgy? pVHn nfÜoN pihlF Gr df kuJ bxfAux bfry soco. pVHn lwg ipaf qF mIqI dI kmfeI qF qyry pVHn qy lgdI rhU.” mfqf jI ny afKr idl dI afK suxfeI.

“koeI gwl nHI mfqf jI, jdoN ivafh krfieaf hY qF iewk dUjy dIaF qMgIaF-qurÈIaF vI nfÜ hI kwtxIaF pYxgIaF. pr quhfzI jfxkfrI leI mYN ieh vI dws dyxf cfhuMdf hF ik mIqI nUM mYN iksy gwloN qMg nhIN rihx idMdf.” jsdyv ny ijs qrHF dI bolI ivc sunyhf suixaf sI, Ausy qrHF dI bolI ivc moV dy idwqf.

mfqf jI dIaF BvF qx geIaF. swp dI Ëihr vFg Auh ivs Golx lg pey. ichry `qy do AuWqrdIaF aqy do cVHdIaF. nIvIN pf ky bYTy, ivcfly awK cuwk ky jsdyv vwl dyK lYNdy. mUMh ijvyN BK ijhf igaf. bhuq kuJ kihxf cfhuMdy hoey vI Auh cuwp krky bYTy rhy. idmfg ivc mIqI dI afKI GuMmx lg peI, ‘mfqf jI, qusIN gwl pihlF krdy EN qy socdy bfad ivc hoN.’

mfqf jI nUM icMqf sI ik hux mIqI dI kmfeI qy jsdyv pVHygf. mIqI dI kmfeI qy BYxF-BrfvF dy ivafh krygf. mIqI dI kmfeI qy hI mF-ipE dI dyK-Bfl hovygI. Aus vyly AunHF dy idlo-idmfg ivc ieh gwl nhIN sI af rhI ik jsdyv pVH ky jy kr vwD kmfeI krygf qF Aus qy rfj vI AunHF dI DI mIqI ny hI krnf sI. ienHF socF dIaF qMdo-qfxIaF ivc AulJy Auh AuWTy aqy afpxy kmry nUM cly gey.

jdoN nUM mIqI aMdr afeI, “mfqf jI nUM kI gwl hoeI?”

“pqf nhIN. cMgy Bly gwlF krdy sn, AuWT ky qur pey. TIk hox?" jsdyv ny vI ijvyN gwl nUM dbfAux vFg afiKaf.

“Pyr vI? koeI gwl qF hoeI hoAU?” mIqI iÌkr `c pY geI.

“kuC nI hoieaf. iPkr mwq kro. clo Gr nUM cldy hF. mYN kuJ kMm vI krnY.” jsdyv ny mIqI nUM AuWQoN lY ky inklx dI gwl kIqI. mIqI ny AuWcI avfË ivc mF nUM “bfey" afK idwqI. “mfqf jI! asIN cwly. PUn mfrUMgI mYN. E[ky[." AuWqr imlx qoN pihlF Auh droN inwkl cuwky sI.

bfhr inklidaF mINh df Ëor sI. mIqI afKx lwgI, “jrf Tihr jfeIey? mINh ht lvy."

nhIN. bhuq kMm krn vfly aY. grmIaF dI ruwq aY. ikhVI TMZ aY." jsdyv ny mn dy hfv-Bfv lkoNdy hoey afiKaf. Auh qF AunHF brUhF qoN dOV jfxf cfhuMdf sI.

mIqI nUM mfqf jI bfry icMqf qF hoeI pr bhuq zUMGI Ausny pfxI `c mDfxI nf PyrI. mn dIaF qYhF qoN Ausny grdf ijhf JfV idwqf. Auh mINh ivc iBwjdI hoeI jsdyv nfÜ qur peI.

        Pyr iek idn mfqf jI ny mIqI nUM afK idwqf, “kuVIey! mYN qYnUM eys muMzy dI nOkrI krn leI nhIN ivafihaf.”

“kI hoieaf mfqf jI? aYNvy iÌkr nf kiraf kro. afKr kuJ smF qF Aus ibcfry nUM sYtl hox leI idE. mYN afpy sUq kr lvFgI. mYN vI qF jfxdI hF afpxf Blf burf.”

“kuVy kuVIey! ieh nf hovy qUM kmfeI jfvyN qy Ausdy Gr vfly bYTy rfj krI jfx. dyKIN hux ipwCy nUM ikMny ku cYWk jFdy aY. quiraf rhU koeI nf koeI idn-sud.” mfqf jI ny Èwk ijhI df bIj mIqI dy mn ivc bIj idwqf. mIqI nUM ijhVy do cYWk AunHF ny ipwCly idnF ivc ipMz bfAU jI nUM Byjy sn Auh cuwBx lg pey.

ies hfdsy qoN bfd mIqI ijvyN hr lÌË dI cIr-PfV krn lwg peI. ipMzoN afeI hr icwTI df awKr-awKr GoKx lg peI. gwl-gwl qy Auh jsdyv nUM svfl puwCdI, rokdI vI qy tokdI vI. pYsy-pYsy df ihsfb-ikqfb vI Auh afp rwKx lg peI qF ik AusnUM pqf rhy ik ipwCy nUM ikMny ku pYsy jf rhy hn. pYnI-pYnI Auh afpxI kfpI qy not krn lg peI.

mIqI dI iqrCI nËr jsdyv ivc inwky-inwky nuks BfldI. Auh jsdyv dy Kfx-pIx, bYTx-AuWTx, pihnx-pcrx qy ikMqU vI krdI. svfl Ausdy iËhn ivc nwcdy, Dumfl pfAuNdy rihMdy. mIqI dI qwkxI `coN hI jsdyv smJ jFdf ik iks qrHF dI ibpqf Gr ivc pYx vflI hY. Auh eys qrHF dI puwC-dws ivc awk-Qwk vI jFdf. Pyr ieh soc ky ik ‘mIqI ijs qrHF pÜI hY, Aus mhOl df doÈ hY. mYN hOlI-hOlI iesnUM smJf lvFgf.` smJdy, smJfANudy vkq dI sUeI GuMmdI rhI.

jsdyv kMm dy nfÜ pVHn vI lwg ipaf. AusnUM afpxI isivl ieMjnIairMg dI icMqf vwD sI. bfAU jI df ieh suÌnf sI. pVH ky kMm krky Ausny Gr dy hflfq suafrny sn. bYNk dI PfieilMg krn dI Gwt qnKfh nfÜ Auh ikvyN idn-kwtI krU? ikvyN iËMdgI inklU? jy kr PfieilMg df kMm Cwz vI dyAU qF vwD qoN vwD tYlr dI jOb iml jfAU. ieh Ausdf suÌnf nhIN sI.

rINGdI hoeI iËMdgI afpxI qory qur peI.

Èwk dy bIa mIqI dy mn ivc jVHf qk bIjy gey sn. ies Èwk ny dohF ivcfly pwkI kMD Ausfr idwqI. kdI nyVqf vwD vI jFdI qF mfqf jI df idwqf hoieaf iek ihlUxf Èwk dIaF tfhxIaF nUM JMjoV idMdf. rINGdy hoey Èwk mIqI dy idmfg dIaF nfVF ivc KOrU pfAuNdy. … qy mIqI kdI mOkf nf KuMJx idMdI, jdoN Auh jsdyv nUM svflF dI buCfV ivcIN nf lMGfAuNdI hovy jF Auh jsdyv nUM nIvF nf idKfAuNdI hovy. Auh AusdI hsqI nUM vfr-vfr imtfAuNdI. Ausdf awgf-ipwCf nOÜdI. AusdI grIbI df mËfk AuVfAuNdI. Auh jsdyv nUM kYnyzf dI iËMdgI dy ijvyN sbk idMdI hoeI dwsdI, “eys mulk ivc Kfxf iks qrHF KfeIdY. bfhr goiraF dI susfietI ivc ikvyN ivcrIdY. zirMk lY ky pIxf hovy qF ikvyN isrÌ iswp krdy rhIdY. kFty CurIaF nfÜ ikvyN KfeIdY. kFtf hmyÈF Kwby hwQ ivc hovy qy jdoN CurI nfÜ iksy cIË nUM kwto qF quhfzI aMgUTy dy nfÜ dI AuNgl CurI dy isr qy DrI hovy. ikhVf kFtf qy ikhVI CurI pihlF cuwko afid.”

gwl kI Auh inwkI qoN inwkI cIË bfry jsdyv nUM smJfAuNdI ijvyN Auh iksy pwQr Xuwg df bMdf hovy. iewQoN qwk Auh dwsdI ik “awj dI aOrq vI nvIN susfietI ivc vfeIn df glfs lY lYNdI ey. mYN qF hr roË rfq dy Kfxy dy nfÜ iek glfs vfeIn lYxf psMd krdI hF. koeI ieqrfË qF nhIN? jdoN bfhr jfxf hovy qF afdmI afpxI bFh dI qIr kmfn nok bxf ky aOrq nUM pyÈ kry. iesdf Bfv aY ik Auh aOrq dy nfÜ qurn leI AusnUM mwdd pyÈ kr irhY.”

“kI gwl, awj dI aOrq nMU qurn ivc koeI qklIÌ huMdI aY? hF beI, jdoN vfeIn pIxI hoeI qF bFh PVn dI loV qF pYxI hoeI.” jsdyv hwsidaF afKdf, “mYnMU vYsy koeI ieqrfË nhIN. hoÈ ivwc rih ky jo mrËI kr skdI aYN.”

jsdyv dy itkf ky gwl krn dy lihËy nfÜ mIqI sV-bl jFdI. “koeI akl dI gwl qF qusIN jfnxI cfhuMdy eI nHI ijvyN.”

“ieh ikhVIaF akl dIaF gwlF ny mIqI? Blf ienHF inwkIaF-inwkIaF gwlF nfÜ kI Ìrk pYNdY? mYnUM qF ies qrFH qusI mwq dyx qy quly hoey EN ijvyN mYnUM kuwJ pqf hI nf hovy.” jsdyv tuwt ky pYNdf.

“quhfnUM Ìrk nhIN pYNdY. mYnUM qF afpxy dosqF ivc Ìrk pYNdY.” mIqI iKwJdI.

“mIqI iËMdgI jIx leI hor iÌkr vQyry hn. kI kro, kI nf kro, vflI icMqf qoN mukq ho jf. bMdy qoN Gr clfAux, twbr dy Krcy, pihlF ienHF bfry iDafn dyxf ËrUrI aY nf ik ienHF PËUl dIaF gwlF vl. susfietI dy iÌkr bfad ivc kr lvFgy. qYnUM nHI lgdf ik afpF nUM pihlF afpxI ibhqrI leI Aus lYvl qk pVHx dI loV aY? aqy bfad ivc jIx dy imafr.” jsdyv nUM iËMdgI dI sVk sfÌ idKfeI dy rhI sI.

“jsdyv! myry jIx dy kuC asUl hn. bYTxf, AuWTxf, Kfxf-pIxf, rihxf sB AunHF asUlF dy aDIn hY. ien afrzr tU vI aYn afeIzIal kpl XU hYv tU lrn afl dYt. ieh sB quhfnUM iswKx dI loV aY.” mIqI ny vI idl dI afK suxfeI.

“qyrf mqlb aY ik pVHfeI qoN pihlF qyry ieh asUl hn? jfxIN ik qyry nfÜ rihx vfsqy mYnUM bFdrI vFg twpx dI loV aY?” jsdyv vI aOKf ho igaf.

“ieh mYN kdoN ikhY. qusIN  hr gwl nUM puwTI lY lYNdy ho. ijmyN qusIN cfr jmfqF pVH leIaF qF quhfnUM akl vwD af geI. myry kol quhfQoN vwD nfilË hY. rihx-sihx dy ZMg mYnUM ieWDrly lokF vFg afAuNdy hn. qfhIN kihMdy aY ik ieMzIaf qoN afAux vfly mnF dy bVy sOVy … ” qy Ausny gwl ivckfroN Cwz idwqI.

“jo mn ivc hovy kih dyxf cfhIdY. sVn df koeI kMm nhIN.” jsdyv ny vI avfË dI tuxkvIN ton ivc afiKaf.

“kihxf kI aY? Aus vyly qusIN bVy bIby bx ky bYTy rhy jdoN myry Brf ny quhfnUM moVn leI ikhf sI. AudoN qF lflc sI iewQy rihx df, BYxF BrfvF, mF-ipE nUM mMgvfAux df. …  qy hux …?” mIqI dIaF awKF ivwc roh AuWqr afieaf sI.

        “ÉYr! lflc qF hr bMdy ivc huMdY.  myry ivc vI aY. hr koeI cfhuMdY ik afpxI iËMdgI nUM ibhqr bxf sky. afpxy pirvfr leI kuJ kr sky. myry ivc vI ieh kmËorI aY. rhI gwl qyry Brf dI, jy Brf df nF af hI igaY qF cl AusdI gwl hI kr leIey. mYnUM iewQy mMgvf kI ilaf, qusIN socdy EN ik mYnUM KrId ilaf? kI pqY quhfzf kI hfl sI, kYnyzf afAux qoN pihlF? Èukr kro zYbI df, ijsny qyry Brf nUM iewQy pwkf krf idqY. … qy Aus ibcfrI nUM kI imilaf quhfQoN? afpxy afp nUM agFhvDU, knyzIan smJx vfly, kdI jfnx dI ieh koiÈÈ qF kro ik pVHy ilKy iensfn df imafr kI huMdY. goiraF vFg Kfxf iswK ilaf qF kI mwl mfr leI?” jsdyv df ijvyN asmfn pft igaf hovy vFg  Auh vrH ipaf.

mIqI afKx lwgI, “imhxy qF quhfnUM bhuq mfrny afAuNdy ny. hux gON ju inwkl igaY. loV pUrI ho geI.” qy Auh isr PV ky bYT geI. Aus idn mIqI nUM pihlf dOrf ipaf. ihwk dIaF ijvyN grfrIaF ruk geIaF hox. sfh gl qoN Qwly nf af-jf irhf hovy. awKF ivcoN pfxI vgx lwg ipaf.

jsdyv ny pfxI df glfs AusnUM PV ky iplfieaf. itÈU pypr nfÜ Ausdf mUMh pUMiJaf qy smJfieaf, “ikAuN afp aOKI huMdI aYN qy mYnUM aOKf krdI aYN?" jsdyv ny hOlI dyxI mIqI nUM lfz ijhf kridaF afiKaf.

eys qrHF dIaF JptF AunHF ivcfly pYr-pYr qy hox lwg peIaF. moh dI qMd ijvyN juVdI hI nf. jy kr juVn lgdI vI, qF mfqf jI df idwqf hoieaf iek ihlUxf mIqI nUM jVHF qoN AuKfV jFdf. Auh Pyr jsdyv vwl nihrI ijhI vwt ky dyKdI. Ausdy agilaF-ipCilaF nUM ProldI.

vkq afpxI qory qurdf irhf. jsdyv pVH ky ieMjnIar bx igaf. cMgf kMm vI iml igaf. imhnq rMg ilafeI, cfr pYsy vwD imlx lwgy qF Ausny vDIaf Gr lY ilaf. twbr dy jIa do qoN cfr ho gey. vwzf muMzf qy CotI DI. DI dy jMmx nfÜ mIqI socIN zuwbx lwg peI. guMm-suMm rihx lg peI. Auh kuVI nUM kdI cuwkdI aqy kdI peI roNdI rihx idMdI. jsdyv ny mIqI nUM keI zfktrF kol idKfieaf. AunHF df iKafl sI ik ‘post mYtrnl` izprYÈn hY. Bfv bwcy dy pYdf hox qoN bfad mF afpxy afp nUM KflI aqy aDUrI ijhI mihsUs krn lwg pYNdI ey. hor kuJ nhIN. bwcy nUM iesdI JolI ivc pfE qF ik iesdI mmqf jfgy. …  jF jsdyv iesnUM eys kdr ipafr dyvy, iesdf aMdr Br jfvy. iesdI rUh ivc ipafr dy Puwl iKVn.

mIqI nUM nf mmqf ny ihlUixaf qy nf jo Ausdf aMdr cfhuMdf sI, Auh hI AusnUM imilaf. Ausdf KflI aMdr qVp irhf huMdf, ivlk irhf huMdf. AusnUM iksy bfhvF dy inwG dI qlb qMg krn lwgdI. jsdyv dIaF bfhvF ivc AusnUM Auh inwG nf imldf. AusdIaF bfhvF AusnUM sMgl bx ky nUVdIaF jfpdIaF. Auh sMgl ijhVf jsdyv dy mF-ipE, BYx BrfvF dIaF gMZF nfÜ bwiJaf hoieaf sI. jsdyv jdoN nyVy afAuNdf qF Auh AusnUM pry Dwk idMdI. jy kr kdI jsdyv dy nyVy Auh jFdI vI qF Ausdy aMdroN KflIpx df aihsfs nf jFdf.

mIqI leI sfeIkfietirstF dy cwkr idno-idn vwDx lwgy. AunHF dy kol Auh afpxI iviQaf vfr-vfr dwsdI. ienHF iviËtF nfÜ iek gwl cMgI hoeI ik, Auh Gwto-Gwt afpxy bwicaF ivc aqy Gr ivc mfVf-motf iDafn dyx lg peI. jdoN bwcy skUl dI Aumr dy hoey qF Auh AunHF dy lMc bxfAuNdI, AunHF dy kwpVy suafrdI. Gr vI JfV pUMJ lYNdI. Auh pfrt tfeIm kMm vI krn lg peI.  jo isiKaf AusqoN jsdyv nhIN sI lY irhf, Auh bwicaF nUM idMdI. zispln nfÜ jIx dy ZMg isKfAuNdI. bwcy pflidaF hoieaF, AusdI afqmF AunHF ivc prcI rihMdI. pr jdoN Gr ivc Auh donoN mIaF-bIvI iek dUjy dI DrI iewt nf rihx idMdy qF AunHF ivcfly Pyr itk-itk cldI. sFJI iËMdgI dy Auh arQ Buwl jFdy qy iewl dy pMjy vFg iewk dUjy qy Jpt ky pYNdy. ÈbdF nfÜ iewk dUjy dI afqmF vlUMDrdy. tIneyË hoey bwcy sux ky awk jFdy. Auh afpxy kmry ivc luk jFdy. kdI-kdI idl dI gwl bwcy afK vI idMdy. ijvyN iek idn AusdI DI rIqU ny afiKaf, “bfeI zONt XU gfeIË hYv ey zfievors? iets nOt PwnI aYnI mor."

“vI afr ieMzIanË. vI jst zONt hYv ey zfievors." Auh bwicaF nUM smJfAuNdI.

        “dYn gro-awp. hYv sm kMpYÈn aYNz irspYkt Pfr eIc adr. XU gfeIË afr vrs dYn iclzrn." rIqU aOKI hoeI peI sI.

“sOrI hwnI. vI ivwl trfeI." jsdyv ny DI nUM klfvy ivc lYNidaF hoieaF afiKaf.

“Eh XYh! vI igv XU tU afvrË." rfjn kihx lwgf.

“izskÈn hYldI huMdI aY. hoxI cfhIdI vI aY. iesdf Bfv aY ik, vI zU lv eIc adr. zONt vI mIqI?" jsdyv mIqI nUM klfvy ivc lY ky afKx lwgf.

“afPkors vI zU. zONt XU aYvr zfAut dYt svItI. sm tfeIm vI afrgU, kfË iets jwst mfeI hYlQ…. XU sI byvI …jdoN ishq Krfb hovy qF bMdf aYvyN …" mIqI bwicaF nUM afKx lwgI.

“Èuar…Èuar. ipwgË kYn PlfeI." afK ky rIqU aqy rfjn qurdy bxy.

ienHF gwlF qoN vI jsdyv qy mIqI ivc koeI Ìrk nf pYNdf. Gr dI rÌqfr AuhI rhI. Gr ivc tuxk-tuxk dIaF avfËF afAuNdIaF rhIaF aqy bwcy kMnf qy hwQ Drdy rhy.

jdoN rIqU qy rfjn vwzy ho ky XunIvristIaF pVHn cly gey qF jsdyv Gr vVdy nUM hUMgf vwj irhf huMdf. dr vVidaF hI sO igly-iÈkvy mIqI jsdyv dI JolI ivc pf idMdI. “qusIN qF afpxy kMm dy islisly ivc bfhr cly jFdy ho, Gr df JMjt Bugqxf qF mYnUM pYNdf aY."

“kMm Cwz idaF? qUM iksy qrHF vI rfËI nHI. mYN kMm Gr dy kol krdf hF qF lVfeI. dUr ilaf hY, qF ik hÌqy bfad Gr af skF, qF lVfeI. ikhVy Kuh izwgF mYN?" jsdyv icVdf.

“myrI iewklqf dI ikhVI iÌkr aY quhfnUM? mYN mfqf jI nUM kol swd lYxf aY."

“ijs qrHf qyrf jIa krdf, kr." jsdyv ny bIar df zwbf PiVaf aqy zYWn nUM qur ipaf.

mfqf jI mIqI dy kol rihx lg pey. smwisaf Gtx nfÜoN vwDx lwg peI. jsdyv hÌqy bfad Gr afAuNdf pr Pyr vI mfqf jI aqy jsdyv ivcfly mfVI-motI jMg cldI rihMdI. jsdyv ny pVH ky aqy kmfeI krky jo ruqbf hfisl kIqf sI, Ausdf Aus ivc vI grUr af igaf sI. Auh pUrI styt ivc jfixaf jFdf sI. kMm dIaF aOÌrF AusnUM Gr bYTy nUM af rhIaF sn. ‘hYWz hMtr` (cMgIaF puËIÈnf vfly bMdy Bflx vfly lok) Ausdy awgy ipwCy iPrdy sn. hux mOkf sI jdoN Auh vI mfqf jI nUM AunHF dI hsqI bfry kuJ afK skdf sI. Auh pYr-pYr qy ijvyN imhxy ijhy mfrdf rihMdf. mIqI dy BrfvF dy awz-awz rfhvF bfry kuJ nf kuJ afKdf rihMdf.

mIqI cwkI dy puVf ivcfly pIsI jFdI. jdoN Auh AuWTdI qF AusdIaF lwqF kMbdIaF. mn izgUM-izgUM kr irhf huMdf. qy Pyr mfqf jI vI AusnUM AuWTx qoN pihlF hI afK idMdy, “mIqI qyrf icwq TIk nHIN, qUM bYTI rhu. qUM pY jf, jf ky.”

ieh ‘icwq TIk nHIN’ Auh ijvyN GroV ky afKdy, aqy jsdyv vwl tIrI ijhI awK nfÜ dyKdy.

jsdyv cuwp kr rihMdf, mn ivc hws Cwzdf. pr kdI-kdfeIN AusnUM mfqf jI qy guwsf vI afAuNdf ik Auh mIqI df Blf krn dI QF AusnUM mfnisk qOr qy KUh-Kfqy ivc suwt rhy hn. jy Auh kuJ afKdf qF mfqf jI vwloN AuWqr TokvF imldf, “kfkf jI! asIN afpxI DI quhfnUM ivafhI aY, vycI nhIN.”

jsdyv df idl krdf afK dyvy, ‘Èukr aY quhfnUM ieh cyqf hY ik qusIN DI myry nfÜ ivafhI aY. jy kr ivafhI aY qF iesnUM vs vI lYx idE.’ pr jsdyv gwl nf vDfAuNdf. kdI-kdfeIN jvfb dy vI idMdf.  Ausny mfqf jI dI afdq df Byd pf ilaf sI. mfqf jI dy puwqrF ny mfqf jI df nf kihxf mMinaf sI qy nf hI AunHF nUM afpxy nfÜ rwiKaf sI. AunHF dIaF CotIaF nUMhF bVIaF Cfqr sn. Pyr vI mfqf jI dy suBf ivc Ìrk nhIN sI ipaf. jo Auh afpxy puwqF dy Gr ivc rohb nhIN sI jmf sky, Auh juafeI dy Gr jmf lYNdy sn.

mIqI AuWTdI, Gr df QoVf-Gxf kMm krky ibsqry ivc jf pYNdI. vrnf ieh sB kMm jsdyv dy ihwsy hI afAuNdf sI. mIqI ny ivafh qoN bfad kuJ vrHy pfrt tfeIm afiPs df kMm kIqf sI. Pyr ishq Krfb hox kfrn aqy bwicaF dI dyK-Bfl krn kfrn Ausny kMm Cwz idwqf sI. ijhVy vrHy Auh kMm krdI rhI sI, Auho vrHy jsdyv pVHdf irhf sI. mIqI dy idmfg ivc ieh gwl mfqf jI ny ibTfl idwqI sI ik ‘qUM imhnq krky jsdyv nUM pVHfieaf hY.’ Aus vyly mIqI ieh Buwl jFdI sI ik jsdyv afp vI qF kMm krdf irhf sI. Ausy ivcoN hI Auh ipwCy bfAU jI nUM kuJ Krc vfsqy pYsy Byjdf sI. mIqI df pYsf jsdyv ny kdI CyiVaf hI nhIN sI. hF iek vyrF AusdI BYx dy ivafh vfsqy mIqI qoN pMj sO zflr ilaf sI. qy Pyr jdoN AusnUM cMgI nOkrI iml geI, pYsy dI Gr ivc qMgI nf rhI qF jsdyv ny mIqI nUM Auh pYsy vfips dy idwqy sn. afKx lwgf, “mIqI ieh qyrI pihlI kmfeI dy pYsy hn. rwK lY.”

mIqI afKx lwgI, “rihx idE, vYsy vI afpxy pYsy ’kwTy hI aY.”

“nhIN rwK lY. loV peI qF lY lvFgf.” jsdyv ny afK idwqf sI.

Aus idn mIqI nUM jsdyv qy moh afieaf sI pr Aus moh dI Aumr bhuq CotI sI. mfqf jI vwloN iek vfrI afKx qy, “KyKx krdY. eys qrHF Brmf ky hor kwZU pYsy”, ny mIqI dI soc dIaF grfrIaF nUM Pyr GrV-GrV krn lf idwqf sI. 

jdoN mIqI ny ishq Krfb hox kfrn kMm Cwz idwqf qF jsdyv vI mIqI qoN pYsy-pYsy df ihsfb puwCdf. afpxI kmfeI df rohb jqfAuNdf. ienHF inwkIaF-inwkIaF gwlF ny dohF ivc drfrF pf idwqIaF sn. dohF dI hAumYN ivcfly kMD bx ky KVo jFdI sI. mfqf jI hor AUt-ptFg gwlF dy  lya cfVH ky Aus kMD nUM pwkI kr idMdy sn.

divMdr mIqI nUM imlx afAuNdf qF, Auh AusnUM hor cfbI dy jFdf. jdoN vI divMdr afAuNdf qF jsdyv droN bfhr inwkl jFdf. divMdr dy cly jfx qoN bfad vI AunHF dy Gr ivc hvf keI idn boJl rihMdI. mIqI afpxy vwzy Brf dy iKlfÌ koeI lÌË nf suxdI. … qy Coty BrfvF-BrjfeIaF df Gr ivc nF vI nf lYNdI. 

mIqI dy ies lfeI-lwg suBf ny AusdI iËMdgI qbfh kr idwqI sI. jo mfqf jI isKf idMdy, Auho kuJ mIqI jsdyv nUM afK idMdI. Gr dy eys qrHF dy hflfq hox kfrn  BfvyN jsdyv bfAU jI nUM QoVy-bhuqy pYsy Byj idMdf pr Ausny iksy BYx-BfeI nUM mMgvfAux dI nf kdI koiÈÈ kIqI qy nf hI Aus ivc ihMmq peI. mfqf jI ny mIqI dy mn ivc aYsy vihm pfey hoey sn ijhVy Ausdy Dur aMdr dIaF qYhF nUMM kuqrn lwg pYNdy sn.

        jdoN vI mfqf jI koeI sMkyq ijhf krdy qF mIqI Bvk ky jsdyv nUM pY jFdI. dohF ivcfly iek ryigsqfn ivC jFdf. ijs ryq dy kxky AunHF dIaF awKF ivc roV bx ky rVkdy. ijvyN Auh donoN iek dUjy nUM ijbHf kr rhy huMdy.

mIqI idnoN idn ibmfr huMdI geI. hr roË Ausdy ijsm ivc pIV, isr ivc pIV, idl izwgdf, gwl kI Auh hr iksy nUM Pon krdI qF afpxI ibmfrI df vfsqf pfAuNdI. sfry irÈqydfr  Ausdy Pon kfl qoN zrdy. hr iewk nUM Auh inhory lfAuNdI hoeI afKdI ik “koeI vI myrf hfl-cfl nHI puwCdf."

sB AusdI iviQaf sux lYNdy qy afpxy-afpxy kMmI ruwJ jFdy. iks kol vkq sI, Aus nfÜ isr KpfeI jfx df. qy Pyr AusdI ibmfrI df nF vI koeI nhIN sI. virHaF vwDy izprYÈn dy dOr ivc Auh bcpn dIaF bIqIaF ivwcoN nf inkldI. Coty BrfvF nUM Auh inwkIaF-inwkIaF gwlF dy inhory mfrdI. BYx-BfeI, sky-sbMDI AusnUM vYrI jfpdy. ijvyN sfrI dunIaF KuÈ sI qy iewklI mIqI duKI sI. ijvyN koeI vI Ausdy mn dI hflq smJ nf skdf hovy. Ausdy rudn isrÌ mfqf jI smJdy hox. Auho hI AusnUM pYr-pYr qy afKdy hox, ‘qUM ibmfr aYN mIqI, qUM bYTI rhu. mYN qYnUM cfh bxf idMdI hF. mYN qYnUM golIaF ilaf idMdI hF. af qyrf isr dwb idaF.` … qy mIqI nUM mfqf jI qoN ibnF hor koeI vI cMgf nf lgdf.

XunIvristI jfx qoN pihlF, donoN bwicaF df bcpn afpxy kmiraF ivc bIqIaf sI. mF nfÜ koeI mfnisk sFJ nhIN sI peI. Auh donoN mF-ipE dI itwk-itwk qoN zrdy afpxy kmry ivc jf bYTdy. Kyzx dI Aumr ijvyN AunHF ny mfxI hI nf. rfjn qF kdI mF dy nyVy ho bYTdf pr CotI rIqU ijsnUM mF ny afpxI god df inwG idwqf hI nhIN, Auh mF qoN dUr rihMdI. rIqU afpxy bfp dy nfÜ bfhr jf afAuNdI. Ausy qoN svflF dy jvfb puwC-dws lYNdI. bfp hI hom vrk krf idMdf. qy Pyr mIqI dI aYnI pVHfeI vI nhIN sI jo Auh bwicaF dI pVHfeI ivc mdd kr skdI hovy. mF qy nfnI, ipE-DI nUM hwsdy-Kyldy dyK ky sV bl jFdIaF.

mfqf jI mIqI dy kMnf ivwc iswDIaF puwTIaF Brdy. mIqI ieh kdI nf smJdI ik Ausdf Gr-bfr, pirvfr suwK-ÈfqI leI Btk irhY. mIqI  ijsm dI pIVf nfloN mfnisk pIVf ivc ibhvl hoeI cIkdI. AusdIaF lwqf, AusdI ipwT, Ausdf isr ijvyN pIV ivc npIVy pey huMdy. bwcy ‘hfey-bfey` qoN vD Aus nfÜ rfbqf nf rwKdy.

jdoN Auh pIV ivc cIkdI qF mfqf jI kMbl nfÜ AusnUM Zwk idMdy. “qUM pY rhu. qyrf icwq TIk nHIN.”

mIqI smJdI, isrÌ mfqf jI hI Ausdf iDafn krdy hn. dunIaF sfrI hI AusdI vYrI hY. bwcy vI AusnUM nhIN pCfxdy.

mfqf jI nUM mIqI kol rihMidaF do-iqMn vrHy ho gey sn. ipqf jI kdI-kdfeIN divMdr nfÜ imlx afAuNdy qy cly jFdy. mfqf jI ny kdI ieh icMqf kIqI hI nhIN sI ik Auh afpxf jIvn ikvyN kwt rhy hoxgy? kOx rotI-pfxI df iKafl rwK irhf hovygf? kOx AunHF dy kwpVy-lIVy df iDafn rwKdf hovygf? Aus Bly bMdy ny kdI iÈkfieq vI nhIN sI kIqI. iek idn isr ivc Tfh sotf vwijaf, ‘ipqf jI nUM strok ho igaf qy Auh sfQ Cwz gey.`

 Coty Brf-BrjfeIaF afpxy GrIN vsdy-rsdy sn. ikiraf krm kIqf qy sB afpxy-afpxy kMm- DMdIN juwt gey. ipqf jI divMdr kol rihMdy sn. AunHF dy qurn qoN bfad divMdr afpxI iËMdgI ivc msrUÌ ho igaf. hux mfqf jI qy mIqI rih geIaF kwlIaF.

mIqI ny jsdyv nfÜ iËMdgI dI zor kdI gMZI hI nf. duwK-suwK dI sFJ vI nf pf skI. eys qrHF dy duwK dy vyly vI, Auh jsdyv dI hmdrdI hfisl nf kr skI. jy kr jsdyv koiÈÈ krdf vI qF mfqf jI ivcfly KVo jFdy. jdoN vI Auh jsdyv dy nyVy iksy pl hoeI qF mfqf jI ny AusnUM hor ivwQ `qy  ilaf KVf kIqf. Ausdy afpxy ivc vI aYnI ihMmq pYdf nf huMdI ik Auh mfqf jI nUM iËMdgI dy iksy ihwsy ivcoN mnÌI kr dyvy.

pihlF qF divMdr mfqf jI nUM awD-pcwD smF afpxy nfÜ lY jFdf sI. pr hux ipqf jI dy qurn qoN bfad mfqf jI pwky qOr qy mIqI kol rihx lg pey. mIqI qy jsdyv dy ivcfly kMD bx ky KVo gey. AunHF dy mIqI kol pwky qOr qy rihx nfÜ smwisaf ivc hor vI vfDf huMdf igaf. mIqI dy kwcy kMn, kwcI imwtI vFg iËMdgI nUM KorI gey. mF mIqI nUM rfq idny cfbI dyeI jFdI. Auh jsdyv nUM inhory lf-lf ky afpxI DI dy duwKVy suxfAuNdI. mIqI nf ibmfr huMdI hoeI vI mfnisk rogI huMdI geI.

iek idn jsdyv ny awk ky divMdr nUM Pon kr idwqf, “mfqf jI nUM lY jfvo. nhIN rwK skdf mYN"

Aus idn mfqf jI jsdyv nfÜ nËr imlfAux qoN ibnF awKF dy hMJU kyrdy hoey divMdr nfÜ qur gey. Gr ivc cfr ku mhIny ÈFqI rhI. lVfeI huMdI vI qF Auh cfh bxfAuNdy, cuskIaF Brdy, iek dUjy nUM mnfAux dI koiÈÈ krdy. irÈqy dI qMd duafly cuwp df gUMd lf ky joVdy.

cfr mhIny bfad divMdr df Pon KVikaf. jsdyv ny hI cuwikaf, “mIqI nUM PVfeIN." afK ky divMdr cuwp ho igaf.

jsdyv ny vI, “qyrf Pon aY" afK ky tybl qy rwK idwqf.

AudoN pqf lwgf jdoN mIqI nUM dOrf pY igaf. AusdI ihwk `coN sfh afAuxf aOKf ho igaf. “mfqf jI pUry ho gey. hf[[[a…rt a…tYk …" Auh msF ruk-ruk ky bolI.

mfqf jI dy qur jfx nfÜ mIqI nUM hOslf dyx vflf koeI nf irhf. bwcy moh dy jfl qoN pihlF hI mukq sn. Auh jfxdy sn ik nfnI ny AunHF dy Gr ivc qUÌfn KVf kIqf hoieaf sI, ies leI AunHF nUM Ausdy qurn df bhuqf aÌsos nf hoieaf. jsdyv nfÜ dwuK-suwK vflf irÈqf bwJf nhIN sI. aFZ-guaFZ mIqI dI iviQaf sux-sux ky pihlF qMg af cuwkf sI. … qy mIqI dy aMdr iek hor ryigsqfn ivC igaf. Auh hfbVI-hfbVI ijhI iPrdI. Gr sfÌ krdI qF krI hI jFdI. afpxy bYWzrUm nUM iÈMgfrI jFdI ijvyN Ausdy aMdrly supny sfkfr hox leI ibhbl ho rhy hox jF iksy aYsI hoNd ny AusdI iËMdgI ivc pRvyÈ krnf hovy ijs nfÜ Ausdf vjUd Biraf-BkuMinaf mihsUs krn lgygf. Aumr bIqx nfÜ vI iek Klfa qMg krn lwgf sI. kdI Auh TMZy Èfvr lYx bYT jFdI qy kdI afpxy afp nUM sjfAux bYT jFdI. Auh Gr ivc iewklI rih geI sI. mIqI dI iekwlqf kfrn, jsdyv ny kMm vI Gr dy nyVy lY ilaf. hux jsdyv sI, mIqI sI qy jF kMDF df aMdr PYilaf hoieaf virHaF vwDI jfl. irÈiqaF dIaF qRyVF df pRdUÈn.

afpxI soc anusfr jsdyv Gr df sfrf kMm krdf. mIqI nUM svyr dI cfh bYWz ivc hI dy jFdf. golIaF df zwbf, kOrn Plyks, trya ivc sËf lYNdf. …  qy Pyr kMm qy jFdf. kMm qoN Pon krky vI hfl-cfl puwCdf.

jdoN jsdyv kMm qoN prqdf qF mIqI dr dOV ky KolHdI. Ausdy aMdrly mn nUM iksy icxg dI AuzIk huMdI jF Auh ies qrHF mihsUs krdI ijvyN iksy ikrn ny Ausdy dr pYr pf ky Gr AusdI rUh ruÈnfAuxI hovy.

jsdyv dr vVdf, brIPkys kony ivc rwKdf, aqy ivcfly AusrI hoeI kMD nUM cIr ky awgy inwkl jFdf.

mIqI df jIa krdf ik Auh Aus kMD nUM twp ky jF AusnUM Zfa ky jsdyv dIaF bfhvF ivc ismt jfvy. pr iks qrHF? AusnUM Kud pqf nf lgdf qy Auh QF hI bYT jFdI iZwz dIaF nfVF nUM PVdI hoeI, hUMgf mfrdI hoeI … kMDF dy jfÜ ivc.

 

*********************************************************************************************

blbIr kOr sMGyVf
2945 Gulfstream Way
Mississauga, Ont. (Canada)

L5N 6J9

(905) 824-1881

y

blbIr kOr sMGyVf dIaF hor khfxIaF pVHnIaF nf Bulo:

roxf mnHf hY ihrwsq TMzI hvf bMdI

 

e-mail:

ilKfrI
Likhari


© likhari: Punjabi Likhari Forum-2001-2003