sFJy pMjfb df icqyrf

icwqrkfr abdul rihmfn cugLqfeI

-hrbIr isMG BMvr-


icwqrkfr abdul rihmfn cugLqfeI
 

 

aksr sfry sfihwqkfr, icwqrkfr, adfkfr, sMgIqkfr, gfiek afid dfnsLvr qy pRoPYsnl lok BfvyN ihMdU, iswK, muslmfn iksy vI BfeIcfry nfl sbMD rKdy sn, sfJy hI smJy jFdy hn. AunHF dIaF rcnfvF, klfikRqIaF, aiBnY, pRdrsLn afid iksy iek iPrky leI nhIN sgoN sFJy BfeIcfry leI huMdf hY. AunHF nUM sfry DrmF dy lokF qoN afdr mfx vI imldf hY. dysL-vMz qoN pihlF keI muslmfn icwqrkfrF ny ihMdU Drm qy iswK Drm nUM rUpmfn krn vfly icwqr bxfey jo bhuq mkbUl hoey. ienHF ivc lfhOr ivc rihMdy icqrkfr awlf bKLsL qy abdul rihmfn cugLqfeI ny ihMdU qy iswK ieiqhfs nfl sbMDq anykF icwqr bxfey sn.

ies lyKk ny icwqrkfr aYm[ey[ rihmfn cugLqfeI df nFa bhuq suixaf hoieaf sI. dys-vMz qoN pihly axvMzy pMjfb hI nhIN sgoN sfry ihMdusqfn ivc AunHF df iek nFa sI. icwqrkfr soBf isMG qy jI[aYs[ sohn isMG aksr AunHF dIaF glF kiraf krdy sn.ies vfrI mhfrfjf rxjIq isMG dI brsI mnfAux gey iswK XfqrIaF dy jwQy nfl pfiksqfn jfx df mOkf imilaf, qF icwqrkfr jI[aYs[ sohn isMG dy spuwqr suirMdr isMG dy nfl jf ky icwqrkfr aYm[ey[rihmfn cugLqfeI afrt gYlrI qy imAUjLIam dyKx df suBfg pRfpq hoieaf. jI[aYs[ sohn isMG pfs cugLqfeI df AurdU ivc afieaf iek pwqr sI, jo suirMdr isMG cugLqfeI pirvfr nUM dyx vfsqy lfhOr lY ky igaf sI. AunHF dy spuwqr afirPL rihmfn cugLqfeI, jo ies dI dyK Bfl kr rhy hn, nfl mulfkfq hoeI. suirMdr ny pwqr idqf qF Auh bhuq KsL hoey, suirMdr ny disaf ik afpxy bcpn ivc iek vfr Auh aMimRqsr qoN afpxy icqrkfr ipqf dI AuNglLI PV ky cugLqfeI sfihb nMU imlx afey sn. agwsq 1947 qoN pihlF aMimRqsr qoN lfhOr afAuxf jfxf ievyN sI ijvy jflMDr qoN luiDafxf. suirMdr ny Ausqfd awlf bKLsL aqy hor keI icwqrkfrF vloN CfpIaF geIaF purfxIaF qsvIrF, jo bhuq durlB hn, bfry vI afirPL nUM disaf. afirPL bhuq KusL hoieaf aqy Aus ny gYlrI idKfAux qoN ibnf afpxy mrhUm ipqf bfry bhuq glF kIqIaF. afpxy vloN Cfipaf igaf iltrycr sfnUM idqf.

cugLqfeI dy vwzy vzyry ipClIaF keI pIVHIaF qoN klf dy vwK vwK KyqrF ivc syvf krdy af rhy hn aqy hmysLf hI AunHF nUM sLfhI srpRsqI imldI rhI hY. ienHF vwzy vzyiraF ivc Bvn klf, sulyK-klf (kYlIgrfPI), nkfsLI, qfrf-ivigafn, hwQ-ilKq, icwqrklf ivc inpMnqf rhI hY, aqy Gto Gt ipClLIaF 14 pIVHIaF nUM bfdsLfh sLfh jhfn qy mhfrfjf rxjIq isMG smyq sLfhI srpRsqI imldI rhI hY. icwqrkfr aYm[ey[rihmfn cugLqfeI nUM aMgryjL srkfr qoN ibnf Bfrq pfiksqfn srkfrF qoN vI bVf mfx siqkfr imldf irhf hY. afirPL cugLqfeI ny disaf ik ihMdusqfn dy pihly pRDfn mMqrI pMzq jvfhr lfl nihrU Aus dy ipqf dI klf dy bVy hI pRsLMsk sn aqy 1956 qk cugLqfeI sfihb nUM jLor lgfAuNdy rhy ik ihMdusqfn af jfAu. afirPL ny pMzq nihrU dy afpxy ipqf vl ilKy keI pwqr idKfey. 17 jnvrI 1975 nUM jdoN ieh mhfn icwqrkfr ies PLfnI jhfn qoN kUc kr gey, qF qqkflI pRDfn mMqrI ieMdrf gFDI ny afirPL dy nF aPLsos df pwqr iliKaf, jo AunHF iesy afrt gYlrI ivc sMBfl ky riKaf hoieaf hY.

cugLqfeI df jnm 21 sqMbr 1897 nUM lfhOr ivKy hoieaf aqy sfrI ijLMdgI iesy sLihr ivc icwqrkfrI kridaF ibqfeI. icwqrkfr soBf isMG vFg AunHF icwqrkfrI df kMm iksy qoN isiKaf nhIN sgoN afpxI myhnq qy lgn nfl afpy hI kMm kridaF isiKaf. vYsy sLLurU ivc vjLIr KF msijd ivc afpxy iek njLdIkI irsLqydfr bfbf mIrF bKLsL nkfsL qoN nkfsLI df kMm isiKaf sI, pr iPr icwqrkfrI vl muhfr moV leI, ijs ivc afpxf iek ivsLysL sQfn hI nhIN bxfieaf sgoN afpxf art skUl sQfpq kr ilaf. AunHF dI icwqrkfrI ivc trkI, eIrfn, aPLgfinsqfn, ihMdusqfn, jfpfn qy cIn dI klf dI Jlk pYNdI hY. iesy leI AunHF nUM “muswvry msLirk” (pUrb df icwqrkfr) ikhf jFdf hY. ies df ieh Bfv nhIN ik pwCmI mulkF dI klf bfry AunHF nUM koeI igafn nhIN sI. afpxy Xurp dIaF PyrIaF dOrfn AunHF pwCmI klf df bhuq gihrfeI nfl aiDaYn kIqf aqy ies dy cMgy icwqrF dI BrpUr pRsMsf kIqI. AunHF dIaF keI klf ikRqF Auqy pwCmI klf df pRBfv idKfeI vI idMdf hY.

cugLqfeI ny pihlI sLfdI vjLIr-Aun-insf bygLm nfl 1911 ivc qy dUsrI sLfdI 1941 ivc iksLvr iekbfl bygLm nfl kIqI. AunHF dI sMqfn ivc iek bytI muswrq cugLqfeI qy afirPL cugLqfeI ieko iek bytf hY. AunHF dy Coty Brf abdur rihmfn cugLqfeI, jo 23 sqMbr 1992 nUM sLvrg isDfry, ny sfrI Aumr sfQ inBfieaf. icwqrkfr cugLqfeI lfhOr ivc iek ivsLfl imAUjLIam bxfAuxf cfhuMdy sn, ijs ivc pRdrsLn leI AunHF afpxy anyk icwqr sMBfl ky rKy sn. AunHF nuM ikRkt Kyzx, pqMg AuzfAux, mwCIaF pkVx qy isLkfr Kyzx df bVf sLok sI aqy afpxy vzyiraF vFg aMb cUpx df vI bVf sLok sI.

afirPL ny disaf ik mulk dI qksIm (dysL-vMz) ipCoN lfhOr dy sfry icwqrkfrF ny ihMdU qy iswK Drm bfry icwqr bxfAux bMd kr idqy, pr Aus dy awbf jfn pihlF vflI isLdq nfl hI ihMdU imQhfs bfry icwqr bxfAuNdy rhy. ies afrt gYlrI qoN ibnF cugLqfeI dy burs qoN bxy sLfhkfr dunIaf Br dIaF keI vwzIaF vwzIaF afrt gYlrIaF qy ajfieb GrF dI sLfn hY. ienHF ivc ibRitsL imAUjLIam lMzn, ivktorIaf aYNz albrt imAUjLIam lMzn, mlkf ielYjLbwQ dUsrI dy mhwl, nYsLnl imAUjLam afPL mfzrn afrts idlI, inAU Xfrk ivKy XU[aYn[E[ df muK dPLqr, hyg ivKy pIs pYlys (sLfqI Bvn), XU[aYs[styt izpfrtmYNt vfisLMgtn, pRYjLIzYNt hfAUs bOn, hflYNz ivKy mhfrfxI df mhwl, idlI ivKy injLfm hYdrfbfd df mhwl, ieslfmfbfd ivKy pRYjLIzYt hfAUs, lfhOr qy krfcI ivKy rfj Bvn qy hor anykF jnqk QfvF. cugqfeI ny anyk msijdF qy mkbiraF dy zIjLfeIn vI bxf ky idqy. pfiksqfn df sB qoN pihlf zfk itkt, pfiksqfn ryzIE qy pfiksqfn tI[vI[ dy logo bxfey. afpxy icwqrF dI pihlI numfiesL lfhOr ivKy hI 1920 ivc lgfeI sI. Aus qoN lY ky afpxy afKLrI sfh lYx qk pfxI dy rMgF (vftr-klr) ivc lgpg do hjLfr sLfhkfr (icwqr), hjLfrF hI pYnisl skYc aqy lgpg 300 aYicMg (qFby jF sLIsLy dI plyt Auqy icwqr Kuxny) vrk kIqf . AunHF sYNkVy hI khfxIaF qy klf bfry lyK ilKy, keI iPlmF dy skirpt vI ilKy aqy sYNkVy hI pusqkF dy muK kvr (tfeItl pyj) zIjLfeIn kIqy. imrjLf gLfilb dy “ dIvfny gLfilb” nUM sicqr kIqf aqy afpxIaF sicwqr rcnfvF nUM “murwkf-ey-cugLqfeI:” nfmI ikqfb ivc Cfipaf. ienHF sfrIaF syvfvF leI pfiksqfn srkfr vloN AunHf nUM anyk vfr snmfinq kIqf igaf. afirPL ny disaf ik Auh afpxy ipqf dI brsI Auqy hr sfl 17 jnvrI nUM AunHF dy sfry icqrF dI numfiesL df pRbMD krdf hY.

# 13,hMslI kuaftrjL,inAU qihsIlpurf,aMimRqsr,Pon:98146-39649

 

e-mail:
ilKfrI


© likhari: Punjabi Likhari Forum-2001-2004