aksr
sfry sfihwqkfr, icwqrkfr, adfkfr, sMgIqkfr, gfiek
afid dfnsLvr qy pRoPYsnl lok BfvyN ihMdU, iswK,
muslmfn iksy vI BfeIcfry nfl sbMD rKdy sn, sfJy hI
smJy jFdy hn. AunHF dIaF rcnfvF, klfikRqIaF, aiBnY,
pRdrsLn afid iksy iek iPrky leI nhIN sgoN sFJy
BfeIcfry leI huMdf hY. AunHF nUM sfry DrmF dy lokF
qoN afdr mfx vI imldf hY. dysL-vMz qoN pihlF keI
muslmfn icwqrkfrF ny ihMdU Drm qy iswK Drm nUM rUpmfn
krn vfly icwqr bxfey jo bhuq mkbUl hoey. ienHF ivc
lfhOr ivc rihMdy icqrkfr awlf bKLsL qy abdul rihmfn
cugLqfeI ny ihMdU qy iswK ieiqhfs nfl sbMDq anykF
icwqr bxfey sn.
ies
lyKk ny icwqrkfr aYm[ey[ rihmfn cugLqfeI df nFa bhuq
suixaf hoieaf sI. dys-vMz qoN pihly axvMzy pMjfb hI
nhIN sgoN sfry ihMdusqfn ivc AunHF df iek nFa sI.
icwqrkfr soBf isMG qy jI[aYs[ sohn isMG aksr AunHF
dIaF glF kiraf krdy sn.ies vfrI mhfrfjf rxjIq isMG dI
brsI mnfAux gey iswK XfqrIaF dy jwQy nfl pfiksqfn jfx
df mOkf imilaf, qF icwqrkfr jI[aYs[ sohn isMG dy
spuwqr suirMdr isMG dy nfl jf ky icwqrkfr aYm[ey[rihmfn
cugLqfeI afrt gYlrI qy imAUjLIam dyKx df suBfg pRfpq
hoieaf. jI[aYs[ sohn isMG pfs cugLqfeI df AurdU ivc
afieaf iek pwqr sI, jo suirMdr isMG cugLqfeI pirvfr
nUM dyx vfsqy lfhOr lY ky igaf sI. AunHF dy spuwqr
afirPL rihmfn cugLqfeI, jo ies dI dyK Bfl kr rhy hn,
nfl mulfkfq hoeI. suirMdr ny pwqr idqf qF Auh bhuq
KsL hoey, suirMdr ny disaf ik afpxy bcpn ivc iek vfr
Auh aMimRqsr qoN afpxy icqrkfr ipqf dI AuNglLI PV ky
cugLqfeI sfihb nMU imlx afey sn. agwsq 1947 qoN pihlF
aMimRqsr qoN lfhOr afAuxf jfxf ievyN sI ijvy jflMDr
qoN luiDafxf. suirMdr ny Ausqfd awlf bKLsL aqy hor
keI icwqrkfrF vloN CfpIaF geIaF purfxIaF qsvIrF, jo
bhuq durlB hn, bfry vI afirPL nUM disaf. afirPL bhuq
KusL hoieaf aqy Aus ny gYlrI idKfAux qoN ibnf afpxy
mrhUm ipqf bfry bhuq glF kIqIaF. afpxy vloN Cfipaf
igaf iltrycr sfnUM idqf.
cugLqfeI
dy vwzy vzyry ipClIaF keI pIVHIaF qoN klf dy vwK vwK
KyqrF ivc syvf krdy af rhy hn aqy hmysLf hI AunHF nUM
sLfhI srpRsqI imldI rhI hY. ienHF vwzy vzyiraF ivc
Bvn klf, sulyK-klf (kYlIgrfPI), nkfsLI, qfrf-ivigafn,
hwQ-ilKq, icwqrklf ivc inpMnqf rhI hY, aqy Gto Gt
ipClLIaF 14 pIVHIaF nUM bfdsLfh sLfh jhfn qy mhfrfjf
rxjIq isMG smyq sLfhI srpRsqI imldI rhI hY. icwqrkfr
aYm[ey[rihmfn cugLqfeI nUM aMgryjL srkfr qoN ibnf
Bfrq pfiksqfn srkfrF qoN vI bVf mfx siqkfr imldf irhf
hY. afirPL cugLqfeI ny disaf ik ihMdusqfn dy pihly
pRDfn mMqrI pMzq jvfhr lfl nihrU Aus dy ipqf dI klf
dy bVy hI pRsLMsk sn aqy 1956 qk cugLqfeI sfihb nUM
jLor lgfAuNdy rhy ik ihMdusqfn af jfAu. afirPL ny
pMzq nihrU dy afpxy ipqf vl ilKy keI pwqr idKfey. 17
jnvrI 1975 nUM jdoN ieh mhfn icwqrkfr ies PLfnI jhfn
qoN kUc kr gey, qF qqkflI pRDfn mMqrI ieMdrf gFDI ny
afirPL dy nF aPLsos df pwqr iliKaf, jo AunHF iesy
afrt gYlrI ivc sMBfl ky riKaf hoieaf hY.
cugLqfeI
df jnm 21 sqMbr 1897 nUM lfhOr ivKy hoieaf aqy sfrI
ijLMdgI iesy sLihr ivc icwqrkfrI kridaF ibqfeI.
icwqrkfr soBf isMG vFg AunHF icwqrkfrI df kMm iksy
qoN isiKaf nhIN sgoN afpxI myhnq qy lgn nfl afpy hI
kMm kridaF isiKaf. vYsy sLLurU ivc vjLIr KF msijd ivc
afpxy iek njLdIkI irsLqydfr bfbf mIrF bKLsL nkfsL qoN
nkfsLI df kMm isiKaf sI, pr iPr icwqrkfrI vl muhfr
moV leI, ijs ivc afpxf iek ivsLysL sQfn hI nhIN
bxfieaf sgoN afpxf art skUl sQfpq kr ilaf. AunHF dI
icwqrkfrI ivc trkI, eIrfn, aPLgfinsqfn, ihMdusqfn,
jfpfn qy cIn dI klf dI Jlk pYNdI hY. iesy leI AunHF
nUM muswvry msLirk (pUrb df icwqrkfr)
ikhf jFdf hY. ies df ieh Bfv nhIN ik pwCmI mulkF dI
klf bfry AunHF nUM koeI igafn nhIN sI. afpxy Xurp
dIaF PyrIaF dOrfn AunHF pwCmI klf df bhuq gihrfeI nfl
aiDaYn kIqf aqy ies dy cMgy icwqrF dI BrpUr pRsMsf
kIqI. AunHF dIaF keI klf ikRqF Auqy pwCmI klf df
pRBfv idKfeI vI idMdf hY.
cugLqfeI
ny pihlI sLfdI vjLIr-Aun-insf bygLm nfl 1911 ivc qy
dUsrI sLfdI 1941 ivc iksLvr iekbfl bygLm nfl kIqI.
AunHF dI sMqfn ivc iek bytI muswrq cugLqfeI qy afirPL
cugLqfeI ieko iek bytf hY. AunHF dy Coty Brf abdur
rihmfn cugLqfeI, jo 23 sqMbr 1992 nUM sLvrg isDfry,
ny sfrI Aumr sfQ inBfieaf. icwqrkfr cugLqfeI lfhOr
ivc iek ivsLfl imAUjLIam bxfAuxf cfhuMdy sn, ijs ivc
pRdrsLn leI AunHF afpxy anyk icwqr sMBfl ky rKy sn.
AunHF nuM ikRkt Kyzx, pqMg AuzfAux, mwCIaF pkVx qy
isLkfr Kyzx df bVf sLok sI aqy afpxy vzyiraF vFg aMb
cUpx df vI bVf sLok sI.
afirPL
ny disaf ik mulk dI qksIm (dysL-vMz) ipCoN lfhOr dy
sfry icwqrkfrF ny ihMdU qy iswK Drm bfry icwqr bxfAux
bMd kr idqy, pr Aus dy awbf jfn pihlF vflI isLdq nfl
hI ihMdU imQhfs bfry icwqr bxfAuNdy rhy. ies afrt
gYlrI qoN ibnF cugLqfeI dy burs qoN bxy sLfhkfr
dunIaf Br dIaF keI vwzIaF vwzIaF afrt gYlrIaF qy
ajfieb GrF dI sLfn hY. ienHF ivc ibRitsL imAUjLIam
lMzn, ivktorIaf aYNz albrt imAUjLIam lMzn, mlkf
ielYjLbwQ dUsrI dy mhwl, nYsLnl imAUjLam afPL mfzrn
afrts idlI, inAU Xfrk ivKy XU[aYn[E[ df muK dPLqr,
hyg ivKy pIs pYlys (sLfqI Bvn), XU[aYs[styt
izpfrtmYNt vfisLMgtn, pRYjLIzYNt hfAUs bOn, hflYNz
ivKy mhfrfxI df mhwl, idlI ivKy injLfm hYdrfbfd df
mhwl, ieslfmfbfd ivKy pRYjLIzYt hfAUs, lfhOr qy krfcI
ivKy rfj Bvn qy hor anykF jnqk QfvF. cugqfeI ny anyk
msijdF qy mkbiraF dy zIjLfeIn vI bxf ky idqy.
pfiksqfn df sB qoN pihlf zfk itkt, pfiksqfn ryzIE qy
pfiksqfn tI[vI[ dy logo bxfey. afpxy icwqrF dI pihlI
numfiesL lfhOr ivKy hI 1920 ivc lgfeI sI. Aus qoN lY
ky afpxy afKLrI sfh lYx qk pfxI dy rMgF (vftr-klr)
ivc lgpg do hjLfr sLfhkfr (icwqr), hjLfrF hI pYnisl
skYc aqy lgpg 300 aYicMg (qFby jF sLIsLy dI plyt Auqy
icwqr Kuxny) vrk kIqf . AunHF sYNkVy hI khfxIaF qy
klf bfry lyK ilKy, keI iPlmF dy skirpt vI ilKy aqy
sYNkVy hI pusqkF dy muK kvr (tfeItl pyj) zIjLfeIn
kIqy. imrjLf gLfilb dy dIvfny gLfilb nUM
sicqr kIqf aqy afpxIaF sicwqr rcnfvF nUM murwkf-ey-cugLqfeI:
nfmI ikqfb ivc Cfipaf. ienHF sfrIaF syvfvF leI
pfiksqfn srkfr vloN AunHf nUM anyk vfr snmfinq kIqf
igaf. afirPL ny disaf ik Auh afpxy ipqf dI brsI Auqy
hr sfl 17 jnvrI nUM AunHF dy sfry icqrF dI numfiesL
df pRbMD krdf hY.
#
13,hMslI kuaftrjL,inAU qihsIlpurf,aMimRqsr,Pon:98146-39649