kfgjL
dI ihwk qy ivCy sLbdF qoN arQF qk dIaF bIhIaF ivc
Auqrky aihsfsF dy isrlyK hyT vsy ipMz dI iewk
vsnIk imMnI gryvfl afpxy swjry khfxI sMgRih
PfnUs nfl pfTkF dy rU-brU hY. rcnf dy
nfm vFg ieh sB khfxIaF imMnI dI hoeI bIqI ijLMdgI
nfl Kih ky gujLrIaF aijhIaF GtnfvF XfdF jF
ismrqIaF hn jo Ausdy sIny qy aimwt pYVF krdIaF
rhIaF. lgdf hY iehnF XfdF dy ruwK hyT Ausny afpxy
supinaF dy dr qy dsqk idwqI hovygI. afpxy aqIq
ivc pfly ieMnHF plF hvfly Ausny keI vfr hMJU kyry
hoxgy, hfsy vMzy hoxygy. khfxIaF dy sfry pfqrF ny
afpo afpxy ihwsy dI mombqI hwQ PVI hoeI hY. sB df
cfnx hI ies PfnUs dI rOsLnI pfTkF qk phuMcf irhf
hY. ieAuN lyiKkf dy aqIq dI Cwq hyT sjfieaf ieh
PfnUs pfTkF dy aihsfs ivc jf Guldf hY. iesqoN
pihlF vI imMnI dIaF do rcnfvF cFdI df
gyt aqy PwulpWqIaF pVHIaF sn pr
PfnUs nfl lyiKkf kuJ kdm agFh vDI hY. ies ivc
iKaflF dI prpWkqf vDI hY. cfhy Auh khfxI AusfrdI
keI vfr dsI jf rhI Gtnf df lV Cwz ky kivqf vwl
vDyry AulrdI hY. aijhf sLfied Auh hMZfey aihsfs
nUM hU-bhU Aukrn dI locf nfl krdI hovy jF ilKy
awKLrF qoN squMsLt nf ho ky Ausdf aMdrlf afpf khI
jf rhI gwl qoN QoVf hor agFh srk jFdf hY Pyr
aihsfs df rMg hor gUVf krdI Auh kfivk rMg bMndI
hY. pMjfb dI DrqI nfl afpxy moh nUM Auh ieAuN
AulIkdI hY, afpxI DrqI dI ihwk qoN afpxy
pMjfb dy inwG qoN hjLfrF mIl dUr hF[[[ijwQy Gr
vsdy rsdy hn, ijwQy PslF hws hws, JUMm JUMm bfqF
pfAuNdIaF hn, ijwQy KyqF ivc hrIaF BrIaF pOxF nUM
pYrIN bMn ky nwc AuTdIaF hn, ijMnf dy nfc ivc
ijLMdgI hY[[[.(pMnf 58)
Auh
khfxI ilKdI cuPyry iKVy PuwlF dI bfq pfAuNdI hY.
smuMdr dIaF CwlF qy ilKy aihsfs df qrjLmf krdI hY.
mfsUm Boly bwicaF dIaF iklkfrIaF suxdI hY aqy
iekwlqf dy ryigsqfn ivc BtkdI aOrq qk pujdI hY.
AusdIaF khfxIaF iensfnIaq dI duKdI rg qy mlHm
lfAux dI locf pfldIaF hn. ienHF khfxIaF dy ivsLy
ies idsdy jgq dIaF Auh sB aOkVF hr lYxf cfh rhy
hn jo mnuwKqf dy rfh ivc rukfvt hn. smfj dI hr
BMzxXog siQqI df ivroD isrjdI Auh ikqy kfnUMn dI
QMmI nfl DIaF nUM jfiedfd dy rhI hY. keI khfxIaF
ivc Ausny iqVkdy irsLiqaF dI gwl qoridaF nfrIvfdI
soc qy pihrf idwqf hY ijs anusfr irsLiqaF df
smqol bx sky. sB aOrq mrd iewk dUjy dIaF socF df
hfx pfl skx. hr ipafr dUjy dy aMdr qk Jfk sky.
Aus dIaF nfiekfvF sLihrI ijLMdgI df AulyK
isrjdIaF smyN dI nbjL qy hwQ rKdIaF hn. ieh sB
inbfAuNidaF iewk hor ivsLysLqf iehnF aOrqF dI
mfniskqf ny pflI hY, Auh hY ivsLvfrQI soc. iesy
leI Aus dIaF aOrq pfqrF dy nfm qoN hI spsLt hY ik
Auh iksy sImq ipMz, sLihr jF iksy iewk QF qk hI
sImq nhIN. sbUq vjoN asIN aOrq pfqrF dy nfm hI
vyK skdy hF ijvyN PrYnI, rUpf, jYkI, pfrs mMnI,
Brvfn kOr afid aijhy nfm hn jo ivsLv Br ivcoN
cuxy hn. imMnI ny bhuq dunIaF gfhI, vyKI, mfxI
aqy jfxI hY. iesyleI Ausdy pfqrF dI mfnisk siQqI
sImfvF ivc nhIN pldI.
iewk
hor nukqf jo ies rcnf df ivsyLsL AuBrdf hY Auh hY
ik pfTkF nUM DrqI dy AunHF ihwisaF bfry jfxkfrI
sihj suBf hI pRdfn krnf ijwQy pfTk afp nhIN puj
skdf Auh khfxI dy pfqrF rfhIN Ausfr skdf hY.
imsfl vjoN trFto dy zfAUNn tfAUNn dI XMg strIt dy
AunHF QmilaF df BwjI jFdI ijMLdgI nfl myl KUbsUrq
hY. kYnyzf dI DrqI ijwQy hr pMjfbI puwjx leI
awzIaF cuk cuk Pfhf lYx qk jFdf hY, imMnI ny
AuQoN dy mOsm dI aijhI hkIkq pysL kIqI hY ik grm
mulk ivc pldy grm suBf dy lokF nUM kMbxI af jFdI
hY. brPIlIaF hvfvF df ijLkr JIl dy pfxI df jMm
jfxf, hr pfsy TMz df kihr aijhf vfqfvrx isrjdf hY
ik hkIkq nfl tkrf rhI ijMLdgI dI gvfhI ho inbVdf
hY. ieh jfxkfrI Auh afpxI ivdvqf df pRBfv isrjx
leI nhIN AusfrdI sgoN sihj Bf hI pfqr AusfrI
kridaF ilK jFdI hY, iesdIaF kuJ imsflF pysL hn;
1[
kueIn stRIt aqy ivktorIaf stRIt dI dUjI sfmHxy
vflI nuwkr AuWqy iewk pYNqI cflI sfl dI aOrq vI
rojL af bYTdI hY[[[kueIn stIRt AuWqy gMdIaF iewtF
vflI guz sLYparz riPXUj dI purfxI do-rMgI iemfrq
qoN rojL svyry awT vjLy Auh qur pYNdf. (pMnf-99)
2[
crc gyt dy krIb sfmHxy gurdO nF df
iewk rYsqorF hY.
3[
gFDI mfrkIt aqy Kdf dfd srkl bMbeI dIaF aOrqF
vfsqy bVIaF ipafrIaF qy jrUrI QfvF hn. (pMnf-41)
ikqy
ikqy imMnI aMgryjLI aMdfjL ivc iPkrf buxdI hY.
kdy kdy aijhf sMKyp aqy cusq vfrqflfp AusfrdI hY
ik Aus ivc gMBIr iKafl smfey smucI mfnvqf leI
sMdysL bxdy hn imsfl vjoN-
1[
ijLMdgI iswDy rsiqaF AuWqy nhIN qurdI. smfj aqy
smfj dy bxfey asUl Aus ivc bhuq ivMg-vl pf idMdy
hn. (pMnf-141)
2[
ivafh ipCoN pqI df ruK lflc dI dlHIjL tp, qlfk
dIaF DmkIaF qk phuMc igaf[[[. (pMnf-5)
3[
iensfn bdl jFdy hn insLfn qF nhIN bdldy (pMnf-93)
4[
smfj dI kohJI qsvIr Ausdy sLbdF ivc kuJ kr gujLrn
leI roh isrjdI hY. lyiKkf rvfieqI ijLMdgI dy hr
pihlU nUM qbdIl krky ivsLfl, suihrd aqy sLFq jIvn
dI locf pfldI hY. Ausdy nfiek grIb qoN grIb
iBKfrI jF ieklqf hMZf rhI aOrq vI ho skdy hn.
ieAuN ieh khfxIaF imMnI dy afpxy awKrF ivc ryq dy
iqnikaF `coN pwQr dIaF qyRVF `coN AuWgdy Gfh dI
srsrfht hn. ieh AusdIaF XfdF dIaF mombqIaF dI
lrjL rhI rOsLnI hn. mYnUM afs hY ieh sB khfxIaF
pfTkF df BrpUr hUMgfrf Augrfh lYxgIaF.
******
-blivMdr kOr brfV-
pRo[ pMjfbI ivBfg, pMjfbI XUnIvristI, pitaflf
dIaF hor rcnfvF pVHn leI kilwk kro:
rsLIan gryvfl
kQf
kfiv df sumyl PLfnUs
homopYQI
dvf [[[ prmjIq momI