(not: pMjfbI
mfipaF dI sBf pUrbI lMzn vloN rfmgVHIaf kimAUintI
sYNtr, 270 nYivl roz, POrYst gyt, eI:7 ivKy aYqvfr 6
nvMbr 2005 nUM krvfey jf rhy 'sfihqk qy siBafcfrk
pRogrfm' dy mOky qy ieh prcf piVHaf jfvygf.)---ilKfrI
'isrjxf qy sMvfd' iewk XfdgfrI
dsqfvyjL
zf: guridafl isMG rfey
igafrF
isrkwZ pMjfbI lyKkF nfl lMmIaF mulfkfqF qy aDfirq
isrjxf qy sMvfd zf: pRIqm isMG kYNbo dI
254 pMinaF vflI pusqk pMjfbI sfihqk jgq nUM, iek
ieiqhfsk, dsqfvyjLI, XfdgfrI aqy sFBx Xog dyx hY. ies
pusqk ivwc ipRM: aYs[aYs[ amol, ipRM: sujfn isMG, pRo:
pRIqm isMG, pRo: ipafrf isMG pdm, zf: ikrpfl isMG, zf:
krnYl isMG iQMd, pRo: ipafrf isMG Bogl, jsvMq isMG
ivrdI, zf: siqafnMd syvk, sRImqI bicMq kOr aqy njLIr
khUt nfl ipCly pMdrF virHaF dy smyN dOrfn kIqIaF
mulfkfqF nUM klmbMd kIqf igaf hY. iksy vI lyKk dy
smuwcy jIvn nUM jfnx, Ausdy rcnf-jgq dI Qfh pfAux,
AusdI isrjxf-klf aqy ilKx-pRikraf nUM BlI-BFqI smJx-ivcfrn
leI, mulfkfqF dI klf df afpxf iewk
ivsLysL sQfn hY.
pMjfbI
ivc mulfkfqF dI sLRyxI aDIn hux qwk lgpg
awDI drjn qoN Aupwr pusqkF imldIaF hn
rGbIr isMG isrjxf dI mulfkfqF, jsbIr
Buwlr dI guPLqgU qy ilKx vylf, gurbcn
Buwlr dI bcn iblfs aqy bldyv isMG dI
vfrqflfp, zf: AuimMdr jOhl dI
smIiKaf sMvfd aqy blbIr prvfnf dI
klf ijMdgI qy nkslI lihr iesy mulfkfqF dI
sUcI ivwc afAuNdIaF hn. huxy huxy CpI
qrsym dI pusqk rU-b-rU AuprMq
smuwcy pMjfbI sfihq dy iewk vzy aMg jF iksy ivsLLysL
pusqk dy aiDaYn qoN bfad ivsQfr ivwc
mulfkfqF df anoKf rMg jy kr vyKx nUM
imldf hY qF Auh hY zf: pRIqm isMG kYNbo ricq nvIN
pusqk isrjxf qy sMvfd rfhIN. ieh pusqk
mulfkfq dI klf nUM agHF qordI sfzf ivsLysL iDafn
iKwcHdI hY. hwQly Xqn ivwc ies pusqk dy kuJ idlcsp
pihlUaF Auqy hI ingfh mfrn dI koisLsL kIqI geI hY.
pihlI
gwl: ieh pusqk mulfkfqF dI hY. zf: kYNbo ny pusqk df
nF isrjxf qy sMvfd rwiKaf hY. pusqk
isrlyK isrjxf qy sMvfd dy nfl hI, spsLt
krn leI, jLrf ku Coty awKrF ivwc brYktF
aMdr lyKkF nfl lMmIaF mulfkfqF vI iliKaf
igaf hY. AuNJ jy kr lyKk spsLtIkrx dyx leI brYktF
aDIn kuJ nf vI ilKdf qF vI gwl spsLt hI sI. sMvfd df
sLfbidk arQ hY gwlbfq, gwl-kwQ, vfrqflfp, guPLqgU (knvrsysLn).
ieMJ zf: kYNbo aqy igafrF lyKkF ivckfr ieh gwlbfq,
vfrqflfp jF sMvfd hI qF hY. dUjy bMny ieh mulfkfqF,
isrjxf vI hn aqy isrjx klf df AuWqm nmUnf vI. ikAuNik
mulfkfqIaF aqy mulfkfq krn vfly dI duvwlI glbfq qoN
hoNd ivwc afeI rcnf dy rcnfqmk pihlU nUM
nf qF awKoN Auhly hI kIqf jf skdf hY aqy nf hI
axgOilaf vI. pusqk ivcly suafl aqy AuhnF dy jvfb pVHn
AuprMq pusqk df nF hor vI sfrQk aqy arQ-BrpUr ho jFdf
hY.
isrjxf
qy sMvfd df dUjf pihlU ieh hY ik ieh sfrIaF
mulfkfqF nUM hwQly rUp ivwc afAux leI bhuq ijLafdf
smF lwigaf. ieqnf lMmf smF ikvyN aqy ikAuN lwigaf?
iehnF mulfkfqF nUM mukMml hox ivwc sfrI
prkiraf kI rhI? agHF kuJ qwQ hfjLr hn:
(1)
igafrF lyKkF nfl kIqI gwlbfq jF mulfkfq kyvl hr lyKk
dy sfDfrn jIvn vyrvy qwk nUM hI nhIN drsfAuNdI sgoN
hr lyKk dy rcnf sMsfr dI qih qwk nUM vI, hr kox qoN
ProldI hY. zf: kYNbo nUM iehnF sfry lyKkF dIaF lgpg
sfrIaF hI rcnfvF nUM cMgI qrHF pVHnf ipaf. zf: kYNbo
ny igafrF ivwcoN dws mulfkfqI lyKkF dIaF Gwto Gwt 10-10
pRmuwK rcnfvF (pusqkF) aqy igafrHvyN lyKk dIaF do
pusqkF nUM bhuq hI gMBIrqf nfl piVHaf aqy ivcfiraf.
iesdy nfl hI zf: kYNbo ny iehnF iewk sO vIh pusqkF
qoN ibnF hr lyKk sbMDI nf kyvl hor loVINdI jfxkfrI hI
prfpq kIqI sgoN crcf ivwc afeIaF rcnfvF sbMDI vI hor
AuplwBd sfmgrI pVHI-ivcfrI. iPr iehnF sfrIaF pusqkF
nUM afDfr bxf ky ZukvyN pRsLn iqafr krky vfrqflfp df
afDfr bxfieaf. glbfq dOrfn ijhVy vI hor nuwkqy sfhmxy
afey AuhnF nUM vI crcf df ivsLf bxfieaf.
(2)
pr afiKaf jf skdf hY ik sLfied hr mulfkfqF dI pusqk
leI ieMnf ku kMm qF krnf hI pYNdf hY. iblkul TIk. pr
afm qOr qy mulfkfqF leI ieMtrvIAU lYx
vflf lyKk kuJ pRsLnF dI sUcI iqafr krdf hY aqy
sMbMiDq lyKk nUM phuMcf idMdf hY. Auh lyKk afpxI sOK
nfl jdoN vI smF imly jvfb ilWK ky Byj idMdf hY. bs
ieMtrvIAU iqafr. pr-----
(3)
zf: kYNbo ny ieh suKflI ivwDI nhI vrqI. lyKk ny rU-b-rU
ho rhy hr lyKk dy sfry jvfbF nUM afpxy svflF smyq
typ-rIkfrz kIqf hY. iPr typ qoN sfrI
ieMtrvIAU nUM kfgLjL AuWpr iliKaf. iPr hr lyKk dy
ieMtrvIAU df KrVf iqafr krky hr lyKk nUM Byijaf qF jo
sMbMDq lyKk afpxy afKy nUM jFc-pVqfl dI BwTI ivwc pf
ky loVINdI Gft-vfD kr sky. ies sfry kMm ivwc hI keI
keI mhIny aqy vrHy vI lMG gey. iesdy nfl hI ijvyN
ijvyN ieh ieMtrvIAUjL iqafr huMdIaF geIaF ieh smyN
smyN isr vwK vwK pricaF ivwc pRkfisLq hoeIaF, crcf df
ivsLf bxIaF aqy iehnF nUM BrvF huMgfrf imilaf. ieho
kfrn hY ik iehnF mulfkfqF nUM hwQly rUp ivwc afAux
leI ieMnf smF lwigaf.
zf:
kYNbo nuM ies gwl df mlfl nhIN ik iehnF mulfkfqF nUM
nypry cfVHn leI ieMny vrHy lwg gey. Auh ilKdf hY:
mYnMU
bVI idlI KusLI ho rhI hY ik ieh mulfkfqF kr ky mYN
Auprokq lyKkF dI ivcfrDfrf, BfvnfvF, aKFiKafvF aqy
guwJy rwhsF nUM pMjfbI sfihq dy srmfey vjoN aMikq kr
sikaf hF.
iesdy
nfl hI kuJ afpxy vloN ilKy muwKbMD ivwc
zf: kYNNbo ny BfvyN spsLt kIqf hY ik Ausny inwT ky
iksy skIm aDIn ieh mulfkfqF nhIN kIqIaF pr iPr vI Auh
afpxf mksd ieh kihMidaF spsLt kr idMdf hY:
lyKkF
nfl sMvfd rcfAux df Bfv ieh vI huMdf hY ik Auh
BfvnfvF, ivcfrF aqy guMJlF jo pfTk rcnfvF coN
iswDy nhIN pkV skdy, Auh sMvfd rfhIN KulH jFdIaF hn.
hux
jy kr ies pusqk ivwc sLfml sfrIaF mulfkfqF Auqy njLr
mfrIey qF sihjy hI idRsLtI-gocr ho jFdf hY ik zf:
kYNbo ny sMvfd leI pMjfbI sfihq dy vwK
vwK rUpF dI pRqIinwDqf kr rhy sfihqkfrF nUM cuixaf.
iehnF ivwc aflock, vfrqfkfr, KojI aqy pwqrkfr qF hn
hI pr iesdy nfl hI kvI, khfxIkfr, glpkfr, nftkkfr aqy
lokXfnk ivigafnI, pMjfbI bolI, ieiqhfs, Drm aqy
siBafcfr nfl ipafr rwKx vfly lyKk vI sLfml hn. nfl hI
pfiksqfnI sfihq nfl juiVaf aqy pMjfbI adb nfl ipafr
rwKdf lyKk vI ies sMvfd pusqk ivwc sLfml
hY.
sMKyp
ivwc kuJ ieMtrvIAUjL sbMDI:
pihlI
ieMtrvIAU ipRMsIpl aYs[aYs[ amol jI nfl hY. Audfr qy
mfnv-vfdI ivcfrF dy hfmI ipRM: amol jI nfl kIqI
mulfkfq ijwQy AuhnF dI pMjfbI sfihq nUM idwqI dyx df
aihsfs krfAuNdI hY AuQy lyKk dI pRqIbwDqf
aqy mOilkqf sbMDI vI kuJ spsLtIkrx idMdI hY. inbMDF
bfry puwCy gey iewk svfl dy jvfb ivwc amol jI kihMdy
hn: ----mOilkqf afpxy koloN nhIN af jFdI, pVHn
nfl hI afAuNdI hY. iDafn nfl dyKx qy pVHn nfl hI
mOilkqf afAuNdI hY.
aflocnf
sbMDI zf: kYNbo puwCdy hn: awj dI aflocnf ivc
sLbd-jfl ijLafdf buixaf jFdf hY. kI ieh sLbd-jfl
aflocnf pRxflIaF nfl hoieaf hY jF isrPL rohb pfAux dI
gwl hY?
jvfb
ivwc ipRM:amol jI kihMdy hn: ---aOKI bolI EdoN
hI lyKk vrqdf hY, jdoN lyKk afp spsLt nf hovy. sfnUM
qknIkI sLbdF dI vrqoN qF jLrUr krnI cfhIdI hY qy kuJ
sLbd afpxI loV anusfr dUjIaF bolIaF qoN vI lY lYxy
cfhIdy hn, prMqU jfx-buwJ ky BfsLf nUM aOKy nhIN
bxfAuxf cfhIdf.
dUjI
mulfkfq ipRM: sujfn isMG jI nfl hY. BfvyN ipRM: sujfn
isMG kuJ suaflF dy jvfb ivwc kihMdy hn: mYN
jmFdrU lyKk nhIN hF jF jdoN mYN khfxIaF
ilKxIaF sLurU kIqIaF, AudoN mYNnUM nf hI mfrksvfd df
pqf sI qy nf hI pRgqIvfd df pr ---mYN Gor
grIbI df jIvn kwitaf hY. myry afly-duafly gLrIbI psrI
hoeI sI. mYN iehnF dy kfrnF dI lwB-Bfl krdf afpxIaF
khfxIaF ivc iehnF gLrIbF dy jIvn nUM icqrdf sI. jdoN
mfrksvfdI lyKkF ny iehnF khfxIaF nUM piVHaf qF AunHF
ikhf ik ieh qF mfrksvfdI lyKk hY qy pRgqIvfdI hY.
pr
jdoN iehnF lyKkF ny mfrksvfdI aflocnfqimk sfihq pVHn
leI ipRM: sujfn isMG nUM pRyiraf qF ipRM: hurF ies
gwl nUM ies kfrx nhIN svIkfiraf ik ies nfl AuhnF dI
mOilkqf jFdI rhygI. hF, ieh gwl vwKrI hY ik What is
Marxism by Emily pVHn qy lyKk nUM ieh afBfs hoieaf ik
lok ikwQy puwj gey hn. Aus smyN qoN hI ipRM: sujfn
isMG ny inwT ky mfrksvfdI pRBfv vflIaF khfxIaF
ilKxIaF afrMB kIqIaF.
zf:
pRIqm isMG kYNbo vloN pRqIbwDqfsbMDI
puwCy gey iewk pRsLn df AuWqr idMidaF ipRM: sujfn
isMG kihMdy hn: myrI pRqIbwDqf iksy iejLm nfl
nhIN hY, blik mfnvqfvfd nfl hY. mYN mnuwK nUM cMgI
hflq ivc vyKxf cfhuMdf hF qy AuhnF dI shfieqf krnf
cfhuMnf, ijhVy ies dunIaF nUM mnuwKF dy rihx Xog
bxfAux df Auprflf kr rhy hn.
qIjI
mulfkfq: pRo: pRIqm isMG nfl kIqI mulfkfq, pMjfbI
BfsLf aqy gurmuwKI ilpI nfl sbMDq keI suaflF dy
inafie-sMgq AuWqr dyNidaF sfzI soc dI pwDr nUM
AuicafeI bKLsLdI hY.
cOQI
mulfkfq: ieMJ hI pRo: ipafrf isMG pdm nfl kIqI
mulfkfq rfhIN gurmuwKI ilpI dy purfqn sroq aqy bhuq
sfry hwQ-ilKq KriVaF dy rU-b-rU huMidaF pMjfbI sfihq
dy KLjLfny BrpUr huMdy vyKdy hF ijs nfl KojfrQIaF nUM
bhuq shfieqf imldI rhygI.
pMjvIN
mulfkfq: zf: ikrpfl isMG nfl kIqI geI mulfkfq spsLt
krdI hY ik ikvyN AuhnF sfrf jIvn, pMjfb qy iswK
ieiqhfs sbMDI axgOly pwKF nUM Kojx, nvyN qwQF nUM
lwBx, pMjfb dI vMz bfry srkfrI rIkfrz dy hvfly nfl
aMgryjI srkfr aqy rfjnIqk pfrtIaF dy rol NnUM ibnF
iksy zr-sMkoc dy, pRgtfAux ivc lgfieaf hY. pMjfb dI
vMz sbMDI puwCy gey suafl aqy jvfb iksy vI mhwqvpUrn
ieiqhfsk dsqfvyjL nfloN Gwt nhIN.
CyvIN
mulfkfq: zf: krnYl isMG iQMd hurF nfl kIqI geI
mulfkfq spsLt krdI hY ik zf: iQMd BfvyN lokXfn Kyqr
dy AuWGy ivdvfn mMny jFdy hn pr Auh pMjfbI bolI qy
sfihq dy smuwcy ivkfs nfl vI pUrI qndyhI nfl juVy
hoey hn. aiDafpn aqy akfdimk kMmF dy nfl hI nfl Auh
sfihqk srgrmIaF, sfihqk Koj, pMjfbI siBafcfr aqy
pfiksqfnI pMjfbI sfihq dy msilaF nUM vI nijwT rhy hn.
zf: kYNbo vloN ielYktRfink mIzIey kfrn
pusqk siBafcfr dI Gft sbMDI puwCy gey iewk suafl dy
jvfb ivc Auh kihMdy hn: TIk hY pusqk siBafcfr
dI Gft hY. asIN pfTkF aMdr pVHn dI Bfvnf pYdf krn
qwoN asmrQ rhy hF. sfzy tfkry qy bMgfl, mdrfs,
gujrfq, kyrlf afid ivc pVHn dI ruwcI bhuq hY. pYroN
nMgy, pftI hoeI DoqI, pr hwQ ivwc ikqfb, irsflf jF
aKLbfr jLrUr hovygI. aMkVy dsdy hn ik ielYktRfink
mIzIey dy afAux nfl pusqkF Cpx dI igxqI ivc vfDf
hoieaf hY. pr pMjfb ies pwK qoN pCiVaf hoieaf hY.
swqvIN
mulfkfq: pRo: ipafrf isMG Bogl hurF nfl kIqI mulfkfq
rfhIN bhu-pwKI lyKk pRo: Bogl hurF dy rcnfqmk sfihq
dI ivlwKxqf df pqf lgdf hY. sfihq dIaF vwK vwK
vMngIaF df ijLkr jfxkfrI vflf hY pr isrjxfqmk ilwKx
pRikiraf sbMDI puwCy gey suaflF dy ncoV vjoN kuJ
sMKYp jvfb hr lyKk df iDafn mMgdy hyn:
(1)
isrjxfqmk kMm mn dIaF sLkqIaF dy kyNdrIkrn dI mMg
krdf hY.
(2)
afm qOr qy lyKk kihMdy hn ik ilKx leI mfhOl cfhIdf hY.
mYN ilKx leI mfhOl nhIN AuzIkdf. mYNnUM bYTx leI QF,
kfgLjL qy pYWn cfhIdy hn.
(3)
jdoN mYN afpxy mn nUM kyNidRq kr lYNdf hF qF mYNnUM
gwl swuJdI rihMdI hY.
(4)
ilKx leI pRyrnf mn ivwcoN hI pYdf huMdI hY. jo drd
nhIN pihsUs kr skdf, Auh lyKk nhIN bx skdf.
awTvIN
mulfkfq: khfxIkfr jsvMq isMG ivrdI nfl hoeI mulfkfq
rfhIN Ausdy ijLMdgI dy ivsLfl anuBwvF nfl Eqpoq, bhu-ivsqfrI
igan BrpUr aqy gMBIr idRsLtI df pqf lwgdf hY. suaflF
aqy iehnF dy jvfbF rfhIN lyKk dI aOiKafeIaF nfl BrpUr
ijLMdgI, khfxI klf aqy isrjx pRikiraf sbMDI, prqF dr
prqF KulHdIaF jFdIaF hn. jsvMq isMG ivrdI lgpg 50
virHaF qoN ilKx pRikiraf df hwQ PVI, sunihrI mnuwKqf
dI isrjx-kfmnf kridaF ilKdy af rhy hn.
ijMnf ivrdI hurF iliKaf jF ilK rhy hn AunIN AuhnF nUM
mfnqf (recognition)nhIN imlI. ies sbMDI jdoN zf:
kYNbo hurF suafl kIqf qF imly jvfb hr lyKk leI rfh-dsyrf
bx skdy hn. ivrdI hurF dy jvfb hn:
(1)
mYNN ipRM: sujfn isMG hurF dI gwl nfl sLurU
krdf hF. Auh ikhf krdy sn ik iek rfh ilKx vwl jFdf hY
qy dUjf rfh ienfmF vwl nUM, qUM iewk rfh cux lY. mYN
ilKx vflf rfh cuixaf hY. inwT ky iliKaf hY . mYN
ienfmF dI dOV ivc nhIN ipaf. myrf rIkfrz hY ik mYN
iksy sMpfdk koloN pYsf nhIN mMigaf, nf hI iliKaf ik
pYsf idAu qF hI mYN rcnf ByjFgf.
(2)
mYN nhIN smJdf ik koeI lyKk axgOliaf rih jFdf hY.
(3)
mYN khfxI ivc svY-inKyDI df qrIkf apxfAuNdf hF.
(4)
lyKk dI pRqIbwDqf jIvn nfl hoxI cfhIdI hY.
(5)
lyKk nUM dwby-kucly lokF df sfWQ dyxf cfhIdf hY.
kimtmYNt iksy mYnIPYsto nfl nhIN sgoN jIvn leI hoxI
cfhIdI hY.
(6)
lyKk nUM AusfrU kdrF kImqF pRqI pRqIbwD hoxf cfhIdf
hY.
(7)
jy koeI nhIN puwCdf qF nf shI, mYN afpxy mn dI mOj
leI ilKdf hF.
(8)
lyKk nUM afpxI soc ivc, jIvn vrqfry ivc spsLt hoxf
cfhidf hY. lyKk df ikrdfr doglf nhIN hoxf cfhIdf.
sfzy bhuqy lyKkF ivc kihxI-kQnI ivc aMqr hY.
nOvIN
mulfkfq: zf: kYNbo dy pRsLnF dI rOsLnI ivc zf:
siqafnMd syvk vloN imly jvfbF rfhI pqf lwgdf hY ik zf:
syvk hurF df ivsLysL Kyqr BfsLf qy siBafcfr df hY, pr
iesdy nfl hI AuhnF ny aflocnf kIqI, nftk Kyzy qy ilKy,
kivqf vI ilKI aqy ivsLysL krky gLjLl dI rcnf vI kIqI.
aMgryjLI dy mukfbly pMjfbI dI durdsLf df ijLkr axBol
hI ho jFdf hY jdoN zf: syvk ny zf: kYNbo dy iewk
suafl dy jvfb ivc dwisaf:
myry
bwicaF ny sfihq isrjxf vwl iDafn nhIN idwqf, pr sB
qoN vwzf lVkf arivMd aMgryjLI df iek kfmXfb lyKk
jLrUr bx igaf hY. Auh ivigafn, vpfr, iswiKaf qy
kMipAUtr dy ivisLaF qy ikqfbF ilKdf hY. Auh
myry qy hwsdf vI hY ik myrI cMgI qoN cMgI ikqfb
df muwl 125/-rupey hY, jd ik Aus dIaF ikqfbF df muwl
500/-qoN 2000/- rupey qwk huMdf hY. Aus ny myry
aMgryjLI dy igafn df lfB qF AuTfieaf hY, pMjfbI
sfihqk sUJ df nhIN.
dsvIN
mulfkfq: sRImqI bicMq kOr nfl kIqI mulfkfq AusdI
khfxI klf aqy kivqf qoN ibnF AusdI jIvnI
pgzMzIaF qy aDfirq hY. sRImqI bicMq kOr
zf: kYNbo dy pihly suafl dy jvfb ivc hI spsLt kr
idMdI hY:
sfihq
dy ijMny vI rUpF qy mYN hwQ ajLmfieaf hY, ienHF
sBnF qoN ijLafdf myrI svY-jIvnI hI ijLafdf cricq hoeI
hY. Basically mYN khfxIkfr hF.
iksy
bfhrly kbUly pRBfv Bfry jdoN zf: kYNbo ny puiCaf qF
sRImqI bicMq kOr hurF jvbf idwqf:
cfhy lyKk jF koeI klfkfr hovy jF sfDfrx mnuwK
hI hovy, Auh hmysLf iksy nf iksy qoN kuJ nf kuJ
iswKdf hI rihMdf hY.-----pVHdy pVHdy sfnUM keI dPf
Subject vI suWJ pYNdf hY ies qrHF rcnf automatically
ho jFdI hY, jo piVHaf huMdf hY, Aus dy pRBfv qoN koeI
rcnf jnm Dfr lYNdI hY. asIN soc smJ ky pRBfv qF nhIN
ilaf huMdf.
ilKx
pRikiraf sbMDI sRImqI bicMq kOr jvfb idMdI hY:
jdoN myrf mn mjLbUr krdf hY qF mYN ilKdI hF.
ijs qrHF mF afpxy bwcy nUM pIVF qoN pRBfivq ho ky jnm
idMdI hY, Ausy qrHF hI hY myrI isrjxklf.----myrI rcnf
dy aMq ivc myrI gwl lukI huMdI hY, jo mYN kihMdI hF
Auh myrI khfxI dy isrlyK ivc huMdI hY.gLlq
kImqF bfry quhfzI iek soc bx jFdI hY, jo rcnf ivc
pRvfhmfn huMdI hY.
igafrvIN
mulfkfq: pfiksqfnI pMjfbI siBafcfr nfl juVy pwqrkfr
njLIr khUt nfl kIqI geI ieMtrvIAU rfhIN pqf lwgdf hY
ik lyKk pfiksqfn ivc pMjfbI dy ihwq leI lV rhy hn,
sMGrsL kr rhy hn aqy sfihq-isrjxf dy kMm ivc vI juty
hoey hn. pMjfbI adbI prcy inwjI XqnF sdky inkl rhy hn
aqy bMd vI hoeI jf rhy hn. inwJk ho ky iewk svfl dy
AuWqr ivc khUt hurIN dwsdy hn ik awj vI isMD c
pMjfbI nfl jbr amlI sLkl ivc mOjUd hY aqy ipMzF ivc
rihMdy pMjfbIaF dy ivruD pyNzU dihsLqgrd ikirafsLIl
hY.
ieMJ
vwK vwK lyKkF nUM puwCy gey pRsLnF aqy AuhnF dy imly
AuWqrF dy afDfr qy sihjy hI afiKaf jf skdf hY ik
mulfkfq krn vfly lyKk zf: kYNbo ny mulfkfqI lyKkF
pfsoN AuhnF dIaF ikrqF dy afDfr Auqy pMjfb, pMjfbI
bolI, pMjfbI siBafcfr, pMjfb dy ieiqhfs, iswK Drm,
gurmuwKI ilwpI, pMjfbI vfrqk, khfxI, nfvl, lokXfn,
pwqrkfrI, mfrksvfdI isDFqF aqy pfiksqfnI pMjfbI
sfihwq sbMDI suafl puwCy hn aqy loVINdy jvfb prfpq
kIqy hn. zf: kYNbo ny iehnF sfry lyKkF dIaF
ilKx BfvnfvF, ilKx-mMqvF aqy ilwKqF kfrn
AuWpjIaF vwK vwK guwQIaF nUM sulJfieaf hY. iewk qrHF
nfl ieh mulfkfqF iehnF lyKkF
dIaF ilKx-pRikirafvF nUM vI pfTkF gocry
krdIaF hn. ieMJ iehnF mulfkfqF df hor vI vwD mhwqv bx
jFdf hY.
Audfhrxf
dy dy ky gwl nUM hor vI lMimaf kIqf jf skdf hY pr
muwkdI aqy isry dI gwl qF ieh hY ik zf: kYNbo dIaF
iehnF igafrF mulfkfqF dI ieh ivsLysLqf hY ik Auh hr
pUrI mulfkfq dy dOrfn sihj ivc rihMidaF kuryd kuryd
ky pRsLn krdf hY aqy sbMDq sfihqkfr dy pUry ivakqIqv
aqy smuwcIaF rcnfvF dy gMBIr aqy axgOly pihlUaF nUM
vI Aujfgr krdf jFdf hY. ieh phuMc ijwQy mulfkfq krn
vfly lyKk zf: kYNbo dI mfnisk pwDr dy drsLx krvf
idMdI hY AuQy pfTkF/lyKkF nUM suhj aqy afnMd vI pRdfn
krdI hY. ilKx-pRikiraf sbMDI itwpxIaF isrjxhfiraF leI
rfh-dsyrf msOdf hI qF hn. ZukvIaF qsvIrF, jIvn vyrvy,
zf kYNbo dIaF hr mulfkfq dy afrMB ivwc itwpxIaF, hwQ
ilwKqF dy nmUny, hr lyKk dI afvfjL nUM rIkfrz krn df
kfrj aqy sMBfl, lyKk dI ieksfr imhnq aqy iewksur lgn
dI lKfiek hn. pfTkF dy jjLibaF nUM hlUnx dI sLkqI
rwKdI ieiqhfsk XfdgfrI pusqk isrjxf qy
sMvfd leI zf: kYNbo vDfeI df hwkdfr hY.
********************