Developed in conjunction with Ext-Joom.com

petition

'ਲਿਖਾਰੀ' ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ 'ਲਿਖਾਰੀ'

  • admin.jpg
  • adminv15.jpg
  • afzal1.jpg
  • afzalrandhawa.jpg
  • agill.jpg
  • agiyaat.jpg
  • ajaibkamal.jpg
  • ajitsika.jpg
  • akesh1.jpg
  • aman.jpg
  • amandeepsingh.jpg
  • amanpal.jpg
  • amanpreetkaur.jpg
  • amardeepgill.jpg
  • amarjeetpannu.jpg
  • amarjit.jpg
  • amarjitambalvi.jpg
  • amarjitchandan.jpg
  • amarjitdasuya.jpg
  • amarjitkhirday.jpg
  • amarpalbains.jpg
  • ammu.jpg
  • amolaksinghjammu.jpg
  • amriksinghdhaul.jpg
  • amriNamole.jpeg
  • amritbirkaur.jpg
  • amritdhaliwal.jpg
  • anantgill.jpg
  • anmole1.jpg
  • arshadnandan.jpg
  • asgharwajahat.jpg
  • asharmian.jpg
  • atiyakha.jpg
  • aulakh.jpg
  • avtarjandialvi.jpg
  • avtarsingh.jpg
  • avtar_sadiq.jpg
  • azeemshekhar.jpg
  • a_tanda.jpg
  • babarjaved.jpg
  • babri1.jpg
  • BabuSinghRahel.jpg
  • balbirkanwal.jpg
  • balbirparwana.jpg
  • balbirsikand2.jpg
  • balbirsinghma.jpg
  • baldevdhaliwal.jpg
  • baldevsaraknama.jpg
  • baljindersangha.jpg
  • baljitballi.jpg
  • ballwinderazaadbarnala.jpg
  • balrajcheema.jpg
  • balrajdeol.jpg
  • balrajsinghsidhu.jpg
  • balwinderchahal.jpg
  • balwinderMatharu.jpg
  • barjindergulati.jpg
  • bh1.jpg
  • bhagwantaggar.jpg
  • bhatngar.jpg
  • BhawandeepSinghPurba.jpg
  • bhullar.jpg
  • bhupinderkaur.jpg
  • bhuvind1.jpg
  • bibipuria.jpg
  • bikramjitNoor.jpg
  • bining2.jpg
  • bmadhopuri.jpg
  • brajinderGulati.jpg
  • bsagupic.jpg
  • bsdhilon1.jpg
  • chandarmohan.jpg
  • cpunnu.jpg
  • daljitrakhra.jpg
  • daljitupal.jpg
  • dalvir2.jpg
  • dalvirjagattamasha.jpg
  • darshanashat.jpg
  • darshanatt.jpg
  • darshanbuland.jpg
  • darshandarshak.jpg
  • darshanjoga.jpg
  • darshanpreetiman.jpg
  • davindr1.jpg
  • deepdevinder.jpg
  • deepjagdeep.jpg
  • deeva.jpg
  • DeshBhagat.jpg
  • devinder.jpg
  • DevinderPatialvi.jpg
  • diljodh.jpg
  • dogra.jpg
  • drAmiakunwar.jpg
  • dratamhamrahi.jpg
  • drfcshukla1.jpg
  • drgurpalssandhu.jpg
  • drharshinderkaur1.jpg
  • drjagmailsinghbhathua.jpg
  • drjogindernirala.jpg
  • DrLakhbirSinghRiar.jpg
  • DrLaxmiNarainBhikhi.jpg
  • drLehal.jpg
  • drmahipsingh.jpg
  • drmangatbhardwaj.jpg
  • drmanjit.jpg
  • drnirmaljaura.jpg
  • drpremmann.jpg
  • drravinderkravi.jpg
  • drsathiludhianvi.jpg
  • drSheena.jpg
  • drsukhinderkaur.jpg
  • drsureshrattan.jpg
  • drwalia.jpg
  • GandharavSenKochaar.jpg
  • garcha.jpg
  • gianiamriksingh.jpg
  • gsantokh.jpg
  • gsgill.jpg
  • gsr3.jpg
  • gulamHussainKadri.jpg
  • gulshandyal1.jpg
  • gulzarsandhu.jpg
  • gurbachan.jpg
  • gurbhajangill.jpg
  • gurcharanpakhuwal1.jpg
  • gurcharanrampuri.jpg
  • gurdarshanbadal.jpg
  • GurdasMinhas.jpg
  • gurdasminhas.jpg
  • gurdasparmar.jpg
  • gurdevghangas.jpg
  • gurdialsrai.jpg
  • gurditsingh.jpg
  • gurindersanghera.jpg
  • gurmalebiroke.jpg
  • gurmeetpanang.jpg
  • GurmitPalahi1.jpg
  • GurmitSinghFazilka.jpg
  • GurnamDhillon.jpg
  • gurnamgill.jpg
  • gurnamsaqida.jpg
  • gurpreetpandher.jpg
  • gurpreetramgarhia.jpg
  • gursharanajeeb.jpg
  • gursharansingh.jpg
  • gurumale.jpg
  • gurvind.jpg
  • gyanik.jpg
  • hamdardveer2.jpg
  • harbhajansbains.jpg
  • HarcharanParhar.jpg
  • harcharanssehmi.jpg
  • hardeepmann1.jpg
  • harinderMalhi1.jpg
  • harjeetatwal.jpg
  • harjinderasar.jpg
  • HarmanPreetDhillon.jpg
  • harmeshkauryodhey.jpg
  • harmindersinghbhatt1.jpg
  • harmohinderchahal.jpg
  • harpreetsingh1.jpg
  • harsimranrandhawa.jpg
  • hazaarasingh.jpg
  • heerarandhawa.jpg
  • himanshu1.jpg
  • hpandher.jpg
  • hsbhanwer.jpg
  • hungareynihorey.jpg
  • imrankhan.jpg
  • inderjitpurewal.jpg
  • iqarpan.jpg
  • iqbalgajjan1.jpg
  • iqbalkhan.jpg
  • iqbalmahil.jpg
  • iqbalmavi.jpg
  • iqbalramoowalia.jpg
  • jagtarblack.jpg
  • jagtarsaalam.jpg
  • jaisinghchhibber.jpg
  • janmeja1.jpg
  • jarnail1.jpg
  • jarnail2.jpg
  • jarnailsingh.jpg
  • jasbirmahal.jpg
  • jasbirrana.jpg
  • jasdeepgunheen.jpg
  • jaspalk.jpg
  • jaspreetcheema.jpg
  • jassiaustralia.jpg
  • jasvir.jpg
  • jaswant.jpg
  • jaswantrai.jpg
  • jaswindermann.jpg
  • jaswindersandhu.jpg
  • jatinder3.jpg
  • jatinderaulakh.jpg
  • jatinderpannu.jpg
  • jatrinderhans.jpg
  • javedbuta.jpg
  • jeet.jpg
  • jhajj.jpg
  • jkussa.jpg
  • joginderamar.jpg
  • jogindersinghphul.jpg
  • jsmanjhpur.jpg
  • kalpana.jpg
  • kalra.jpg
  • KamaljItKomal.jpg
  • kambop.jpg
  • kana.jpg
  • kanwal1.jpg
  • karamburst.jpg
  • karamjitkishanwal.jpg
  • karanbrar1.jpg
  • karmjit2.jpg
  • Kazak.jpg
  • KirpalKazak.jpg
  • kirtmeet1.jpg
  • kmanns.jpg
  • kotlig.jpg
  • krantipal.jpg
  • krishankumarrattu.jpg
  • ksharif.jpg
  • kspannu.jpg
  • kthind.jpg
  • kuldeepkaur.jpg
  • kuldeepneelam.jpg
  • KuljeetSinghKhosa.jpg
  • kuljit2.jpg
  • kulwantkheri.jpg
  • kulwantrafiq.jpg
  • kulwinderkhera.jpg
  • KulwinderMehak.jpg
  • laddi.jpg
  • lafzaandapul.jpg
  • lalsingh.jpg
  • lashman.jpg
  • loveengill.jpg
  • maannhardam.jpg
  • madanveera.jpg
  • majorkular.jpg
  • majormangat.jpg
  • makhankohar.jpg
  • malkiatsohal.jpg
  • mandeepkaur.jpg
  • MandeepKaurPreet.jpg
  • mandeepkhurmi.jpg
  • manjittiyagi.jpg
  • manmohanbawa.jpg
  • manmohandost.jpg
  • manmohanmaheru.jpg
  • manuubhaddaur.jpg
  • maqsoodelahisheikh.jpg
  • maqspict.jpg
  • masroor1.jpg
  • mastertarlochan.jpg
  • mghag.jpg
  • mgill.jpg
  • minnieg.jpg
  • mintubrar.jpg
  • mintugurusaria.jpg
  • mohansinghvirak.jpg
  • mohinderpalsingh.jpg
  • mohindersehmi3.jpg
  • NadeemParmar1.jpg
  • nanda.jpg
  • naqvi.jpg
  • naranjanboha.jpg
  • navjot.jpg
  • navkiranPatti.jpg
  • NawaanSaal.jpg
  • ninderghugianvi.jpg
  • nirmaldhunsi3.jpg
  • nirmalnokewal.jpg
  • nishansingh.jpg
  • onkarpreet1.jpg
  • parminderswaich.jpg
  • parmindertaggar.jpg
  • pavelpasla.jpg
  • PeaceWelcomeClub1.jpg
  • pgarewal.jpg
  • plotay.jpg
  • principalbharti.jpg
  • profavtarsingh.JPG
  • ProfBalvinderSingh.jpg
  • ProfManjitSingh.jpg
  • profrakeshraman.jpg
  • puranspandhi.jpg
  • rachhpalgill.jpg
  • ragh1.jpg
  • raghubirblaspuri.jpg
  • Rahul.jpg
  • rajindersaini.jpg
  • rajnirani.jpg
  • rajpaulsandhu.jpg
  • rajuhathuria.jpg
  • rameshsethi.jpg
  • RamneekKahlon.jpg
  • ramsarupanakhi.jpg
  • rattanpal.jpg
  • rattanreehal.jpg
  • ravelsingh.jpg
  • RavinderKumarSharma.jpg
  • ravinderravi.jpg
  • ravisachdeva.jpg
  • ravishergill.jpg
  • rishi.jpg
  • roopsidhu.jpg
  • rosee.jpg
  • rsliberatye.jpg
  • rupinder.JPG
  • sahib1.jpg
  • saimaalmasmasroor.jpg
  • sandeep.jpg
  • sandeepkaur1.jpg
  • sandeepkbhullar.jpg
  • sanghera2.jpg
  • sanjivJhanji.jpg
  • santokh.jpg
  • SardulSinghGill.jpg
  • SaruchiKamboj1.jpg
  • sarwanprinciple.jpg
  • satnam.jpg
  • satnamchahal.jpg
  • satnamChauhan.jpg
  • satnamPalia.jpeg
  • satpaul1.jpg
  • Shahida.jpg
  • sham.jpg
  • shamsher.jpg
  • sheikhp2.jpg
  • shivcharangill.jpg
  • shreenbeg.jpg
  • skalsi.jpg
  • smaheru.jpg
  • sonysingla1.jpg
  • srbjitbhangu.jpg
  • ssohal1.jpg
  • subash.jpg
  • subashParihar.jpg
  • suhinderbir1.jpg
  • sukh.jpg
  • sukhdev.jpg
  • sukhinder.jpg
  • sukhnaib1.jpg
  • SukhrajBarar.jpg
  • sulakhansarhadi.jpg
  • sunil1.jpg
  • surinderdhanjal.jpg
  • surindergeet.jpg
  • surinderJandu.jpg
  • SurinderMahal.jpg
  • SurjItKaur.jpg
  • SurjitPattar.jpg
  • sushildosanjh.jpg
  • talwinder.jpg
  • tamanna.jpg
  • tarandeepdeol.jpg
  • tarlochansdupalpuri.jpg
  • tbhogal.jpg
  • tsaujla1.jpg
  • ujagarsingh.jpg
  • varinder.jpg
  • VirenderRandhawa.jpg
  • waryam.jpg
  • yadwinder1.jpg
  • zorajhajh.jpg

ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਜੰਗ --- ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ

ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਹਰ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਰਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਕਈ ਵਾਰ ਮਨੁੱਖ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼  ਮਨੁੱਖ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਲਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਬਲਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸਮਾਜ ਦਾ  ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਭਰਿਆ ਇੱਤਿਹਾਸ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇਕ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਹੇਠਾ ਯੂ-ਟਿਊਬ ਲਿੰਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। --- ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ

(ਲੋਕ ਸਾਂਝ ਦੇ ਧੰਨਵਾਦ ਸਹਿਤ)

 

ਤਾਜ਼ਾ ਰਚਨਾਵਾਂ

ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਰੀਵੀਊ

  • ਵਲੈਤੀ ਪਟਾਰੀ 'ਚੋਂ
  • ਸ਼ਬਦ
  • ਗਗਨ ਦਮਾਮੇ ਦੀ ਤਾਲ
  • ਵੱਖਰੇ ਰੰਗ ਗੁਲਾਬ ਦੇ
  • ਕਿਰਦੀ ਮਿੱਟੀ
  • ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
  • ਕਤਰਾ ਕਤਰਾ ਨੂਰ
  • ਓ/ਰੂਪ ਿਢੱਲੋਂ
  • ਸਿੱਖ ਵਿਚਾਰ ਮੰਚ: ਗੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਾਚਾ
  • ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਲਾਲੀ

World Time Clock

4121762
ਅੱਜਅੱਜ1527
ਇਸ ਹਫ਼ਤੇਇਸ ਹਫ਼ਤੇ8758
ਇਸ ਮਹੀਨੇਇਸ ਮਹੀਨੇ32027
ਲਿਖਾਰੀ ਤੇ ਕੁੱਲ ਫੇਰੀਲਿਖਾਰੀ ਤੇ ਕੁੱਲ ਫੇਰੀ4121762

ਜ਼ੁਬਾਨ ਦਾ ਪੱਕਾ ਜਾਂ ਬੇਜ਼ੁਬਾਨਾ ਹਰ ਅਮੀਰ ਜਾਂ ਗਰੀਬ ਬੰਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਰਮ, ਫਿਰਕੇ, ਖਿੱਤੇ ਜਾਂ ਜਾਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ---ਡਾ: ਦਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਲਹਿਰੀ

9th March 2015

ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਗ ਸਿੱਧੂ ਸਾਹਿਬ  ਜੀ,
ਜ਼ੁਬਾਨ ਦਾ ਪੱਕਾ ਜਾਂ ਬੇਜ਼ੁਬਾਨਾ ਹਰ ਅਮੀਰ ਜਾਂ ਗਰੀਬ ਬੰਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਰਮ, ਫਿਰਕੇ, ਖਿੱਤੇ ਜਾਂ ਜਾਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ। ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਡਾ ਲੇਖ ਇਸ ਤੱਥ ਦੀ ਪ੍ਰੋੜਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਥੋੜੀ ਬਹੁਤੀ ਜਾਤੀ ਬੋ ਨੂੰ ਮਨਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਚਾਹੇ ਇਹ ਅਚੇਤ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਜਾਤ ਪਾਤ ਦਾ  ਮਸਲਾ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨੀ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਇਤਨਾ ਗੰਭੀਰ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਇਹ ਸਾਡਾ  ਪੱਲਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ। ਆਪਣੇ ਲੇਖ ਵਿਚ ਤੁਸਾਂ ਕਈ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਬਦਲ ਲਏ, ਕੀ ਘੁਮਿਆਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਫ਼ਰਜ਼ੀਨਾਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਲੇਖ ਦੋਬਾਰਾ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਨੋਟ ਕਰਨਾ ਕਿ ਆਪ ਨੇ ਇਸ ਜਾਤ ਦਾ ਕਿੰਨੀ  ਦਫ਼ਾ ਬੇਹੂਦਾ  ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਿਧੂ ਸਾਹਿਬ ਕੋਈ ਵੀ ਇਨਸਾਨ ਬੇਨਾਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। 
ਲਿਸ਼ਕੂ ਦੀ ਬਹਾਦੁਰੀ, ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਪੰਜ ਕਿੱਲੇ ਚਾਹੁਣਾ ਵਾਹ ਲੈ ਘੁਮਿਆਰਾ, ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਅਣਖ ਅਤੇ ਜ਼ੁਬਾਨ ਦੇ ਪੱਕੇ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਲਿਖਦੇ ਹੋ। ਪਰ ਅਣਖੀ ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਉਹ ਗਰੀਬ ਘੁਮਿਆਰ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਜ਼ਮੀਨ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੱਟ ਭਰਾ ਤਾਂ ਦਸਾਂ ਮਰਲਿਆਂ ਪਿੱਛੇ ਸਕੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਨੇ।
 ਭਲਾ ਦੱਸੋ, ਲਿਸ਼ਕੂ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨ ਆਪਣੀ ਮੇਹਨਤ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਸੀ।ਉਸ ਵਾਸਤੇ ਤਾਂ ਇਹ, ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਡਾਂਗਾਂ ਦੇ ਗ਼ਜ਼ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਰੱਬ ਦੀ ਮਿਹਰ ਤਾਂ ਉਹ ਹਰਗਿਜ਼ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। 
ਅੱਗੇ ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਾਮਰੇਡ ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਵਾਪਰੇ ਕਾਰਨਾਮੇ ਦਾ। ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਮੈਂਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਰਾਇ ਦੇਣ ਦਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਖਿਆਲ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਮਲ ਬੁੱਥੇ ਵਰਗੇ ਬੇਜ਼ੁਬਾਨੇ ਅਤੇ ਬਲੈਕੀਏ ਸਮਾਜ ਵਿਰੋਧੀ ਅਨਸਰ  ਨੂੰ ਬਖਸ਼ਣਾ ਪਰਪੱਕ ਕਾਮਰੇਡੀ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਨਹੀਂ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਥੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖਸ਼ੀਅਤ ਉੱਤੇ ਜੱਟਵਾਦ ਭਾਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।

ਲੇਖ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦੀ ਵਾਧੇ ਘਾਟੇ ਲਈ ਖਿਮਾਂ ਦਾ ਜਾਚਕ:

ਡਾਕਟਰ ਦਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਲਹਿਰੀ

______________________________________

'ਸਿੱਖ ਆਗੂਆਂ ਦੀਆਂ ਅਸਚਰਜ ਬੇਪਰਵਾਹੀਆਂ' -- ਗਿਆਨੀ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਡਾ. ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਘਣਗਸ ਦੀ ਟਿੱਪਣੀ ਦਾ ਜਵਾਬ

2 ਫਰਵਰੀ 2015

Dear Doctor Sahiban Jio, Here I found information about Sir Dyal Singh's offer.
Regards
Santokh Singh

ਪਿਆਰੇ ਡਾ. ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਰਾਏ ਜੀਓ,
(ਸਰ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਗੱਲ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ, ਪਰਖ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ? --- ਡਾ. ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਘਣਗਸ।)
ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਲੱਭਾ ਹੈ।

ਡਾ. ਸ. ਸ. ਛੀਨਾ ਦੀ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਕਿਤਾਬ 'Border line of Wagha' ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਪਿੰਗਲਵਾੜਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਮਿਲੇ, ਦੇ ਪੰਨਾ 120/21 ਉੱਪਰ ਇਕ ਪੈਰਾ ਇਉਂਂ ਅੰਕਤ ਹੈ:
Dr. Maqbool took me specialy to Dyal Singh College. It was still called Dyal Singh College, and the library next to it was also called by the same name. I had heard a lot about this college and I had thought that this college would have been large just like Khalsa College Amritsar, but it was not. It was a small college, even though it had a historic affinity with Khalsa College. History tells us that when it was decided to build Khalsa College at Amritsar, S. Dyal Singh Majithia, who had no children, and who had started in Lahore the publication of 'The Tribune', and The Punjab National Bank, put a proposal before the Khalsa College Establishment Committee that he would foot all the expenses inacurred in the building of the college if the proposed college would be named after him. The committee asked for some time for deliberations and later rejected the proposal because of the reason that proposed college belonged the Sikh community at large and hence would bear no one's name and that it would be called only Khalsa College. Later on S. Dyal Singh Majithia established Dyal Singh College in Lahore. It was something new for Dr. Mqbool and said that he had known only that this college was started by a rich Sikh gentleman, and that its name was not changed even after the partition because of its historical significance.
**

(6432)

**
ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ
ਇਸ ਸਮੇਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਜੀ।
ਮੋਬਾਇਲ: 91 84279- 09917

ਨੋਟ: 'ਸਿੱਖ ਆਗੂਆਂ ਦੀਆਂ ਅਸਚਰਜ ਬੇਪਰਵਾਹੀਆਂ' -- ਗਿਆਨੀ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਲੇਖ ਅਤੇ ਡਾ. ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਘਣਗਸ ਦੀ ਟਿੱਪਣੀ ਪੜ੍ਹਨ ਲੲੀ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ >>>>>

______________________________________________________________________________________________________________

ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ---ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਘਣਗਸ
16 ਦਸੰਬਰ 2014

ਮਾਨਯੋਗ ਗਿਆਨੀ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਜੀ,

ਤੁਹਾਡੇ ਪੱਤਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਕਰੀਆ!
ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅੱਜਕਲ ਮਾੜੀ ਜਹੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਨ ਤੇ ਲੋਕ ਟੰਗਾਂ ਭੰਨਣ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਖਿਮਾਂ ਦਾ ਜਾਚਕ,
ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਘਣਗਸ

***

ਡਾ. ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਘਣਗਸ ਵਲੋਂ 'ਸਿੱਖ ਆਗੂਆਂ ਦੀਆਂ ਅਸਚਰਜ ਬੇਪਰਵਾਹੀਆਂ' ਸਬੰਧੀ ਉਠਾਏ ਸੁਆਲਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨੀ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵਲੋਂ ਜਵਾਬ:

12.12.2014

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾ. ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਚੇਚੇ ਯਤਨ ਨਾਲ਼, ਦੋ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਮੇਰੇ ਤੱਕ ਪੁਚਾਏ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਸੀਮਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ!

ਡਾ. ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਜੀ ਘਣਗਸ ਜੀ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ, ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲਾਈਨ ਬਾਰੇ; ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੰਕਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਏਨੀ ਉਦਾਰਤਾ ਨਾਲ਼ ਪ੍ਰਗਟਾਏ ਗਏ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਉਚਾਈ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮੇਰੀ ਕਲਮ ਨਾ ਪਹੁੰਚੀ ਹੋਵੇ!

ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਾਣ ਵਾਲ਼ੀ ਗਲ ਹੈ ਕਿ ਏਡਾ ਵੱਡਾ ਵਿਦਵਾਨ ਮੇਰੀ ਲਿਖਤ ਦਾ ਨੋਟਿਸ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਯੋਗ ਸ਼ੰਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਸੁਝਾ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

'ਪਿੱਛਲਖੋਰੀਆਂ' ਬਾਰੇ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਸਿਰਫ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਪਰੀਆਂ ਜਾਂ ਕੁਝ ਸੁਣੀਆਂ ਸੁਣਾਈਆਂ, ਸਾਧਾਰਨ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣੇ ਸਿਧੇ ਸਾਦੇ ਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਸਾਹਿਤਕਾਰੀ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ, ਕਲਾਕਾਰੀ, ਵਿਦਵਤਾ, ਖੋਜ, ਗਿਆਨ ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਵਡੇਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਦਾਹਵਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਕਿਸੇ ਯਾਦ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਇਹ ਹੋ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੋਈ ਬੀਤੇ ਦੀ ਘਟਨਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।

ਸਰ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆ ਜੀ ਦੀ ਘਟਨਾ ਨਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਤਿਉਂ ਪਡ਼੍ਹੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਸਮੇ ਮੈਂ ਮੌਜੂਦ ਸਾਂ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਨਾ ਵਾਪਰੀ ਹੋਵੇ! ਫਿਰ ਮੈਂ ਕਿaੁਂ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ? ਇਸ ਬਾਰੇ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ੧੯੫੮ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚਕਾਰ, ਢਾਕਾ (ਉਸ ਸਮੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਅੱਜ ਕਲ੍ਹ ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ) ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਦਾ ਇਕ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਸ਼ਿਆਮਾ ਨੰਦ, ਆਪਣੀ ਐਮ.ਬੀ.ਬੀ.ਐਸ. ਦੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਵਿਚੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਾਧ ਬਣ ਕੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਫਿਰਦਾ ਫਿਰਦਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। ਏਥੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲ਼ੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਸ਼ਹੀਦ ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਕਲਾਸ ਵਿਚ ਆ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਹੀ ਟੁੱਟੀ ਫੁੱਟੀ, ਬੰਗਾਲੀ ਨੁਮ੍ਹਾ ਹਿੰਦੀ ਵਿਚ, ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਬੋਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਹੋਰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੁਣਦਾ ਪਰ ਮੈਂ, ਸ਼ਾਇਦ ਘੱਟ ਸਮਝ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ 'ਉਰਲੀਆਂ ਪਰਲੀਆਂ' ਸੁਣਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸਾਂ। ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਤੋਂ ਵਧ ਵਾਰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਕਿਤਿਉਂ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂ ਪਡ਼੍ਹਿਆ ਹੋਵੇ! ਪਰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਮੇਰੇ ਕੋਲ਼ ਸਬੂਤ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।

'ਮਾਂ ਪੁੱਤ' ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਬਾਰੇ ਬੇਨਤੀ ਇਉਂ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਇਹ ਜਾਣ ਬੁਝ ਕੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਪਰ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਸਮੇਤ ਕਿਸੇ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਇਹ ਬੇਲੋਡ਼ੀ ਸਿਫ਼ਤ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਈ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਮੈਂ ਹੋਰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਾਂਗਾ। ਇੰਦਰਾ ਬਾਰੇ ਮੇਰੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ ਲੈਕਚਰ ਗਵਾਹ ਹਨ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਪ੍ਰਸੰਸਕ ਹਾਂ! ਹਾਂ, ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਉਪਰ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸ਼ਾਇਦ ਭੁਲੇਖੇ ਕਾਰਨ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ 'ਘਾਗ' ਕਾਂਗਰਸੀ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਘੱਟ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਮਝਦਾ ਸਾਂ ਪਰ ਜੂਨ ੧੯੮੪ ਤੋਂ ਮੇਰਾ ਇਹ ਭੁਲੇਖਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਲਕਿ ਮੇਰੇ ਭਰਮ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਢਹਿ ਢੇਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।

ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੌਰਾਨ, ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ, 'ਮਾਂ ਪੁੱਤ' ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੇ ਓਹੀ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਚਾਹੁਣ ਤਾਂ ਲੋਡ਼ ਪੈਣ ਤੇ ਉਹ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਤੋਂ ਵੀ ਜੋ ਮਰਜੀ ਪਾਸ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਮੇਰਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ; ਗ਼ਲਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਮਾਰਚ ੧੯੭੩ ਵਿਚ

ਦੇਸ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ਼ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਸਾਢੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦਾ ਸਮਾ ਮੈਂ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਇਕ ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਮੁਲਕ ਮਲਾਵੀ ਵਿਚ ਰਿਹਾ ਸਾਂ ਜਿਥੇ ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਪਰਚਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਉਂਦਾ; ਨਾ ਹੀ ਅੱਜ ਵਾਂਙ ਸੰਪਰਕ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸਨ। ਰੇਡੀਉ, ਟੀ.ਵੀ. ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਜਾਣ ਦਿਓ। ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਪਰਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇ ਦੀ ਮੇਰੀ ਦੇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਏਧਰੋਂ ਓਧਰੋਂ ਸੁਣ ਸੁਣਾ ਕੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਗਾਹੇ ਬਗਾਹੇ ਦੇਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਪਰਾਪਤ ਹੈ; ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਧੂਰੀ ਅਤੇ ਗ਼ਲਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਂ, ੧੯੭੩ ਵਿਚ, ਦੇਸ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਗਵਾਹ ਹਾਂ।

'ਧਰਮ ਅਤੇ ਜਮਹੂਰੀਅਤ' ਉਪਰ ਅਢੁਕਵੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬਾਰੇ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਹੋਰ ਸੁਚੇਤ ਹੋਵਾਂਗਾ ਜੀ। ਫਿਰ ਦੁਹਰਾ ਦੇਵਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸੌਖੀ ਸਮਝ ਆਉਣ ਵਾਲ਼ੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੇ ਟਾਈਪਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਕਿ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਕੁ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਾਲ਼ ਸੌਖੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵੀ ਯਾਦ ਰਹੇ; ਕਿਤੇ ਇਹ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਜ਼ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਪਈ ਹੋਈ ਇਹ ਵੀ ਕਿਤੇ 'ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ' ਹੀ ਬਣ ਜਾਵੇ!

ਸਵਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਏਨਾ ਹੀ 'ਅਨਪਡ਼੍ਹ' ਹਾਂ ਤਾਂ ਫਿਰ ਇਸ ਪੰਗੇ ਵਿਚ ਪੈਂਦਾ ਹੀ ਕਿਉਂ ਹਾਂ! ਇਸ ਬਾਰੇ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਸੱਜਣਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਕਾਰਜ ਮੈਨੂੰ ਕਰਨਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਭਣੇਵੀ ਨੇ ਮੁਡ਼ ਮੁਡ਼ ਜੋਰ ਦੇ ਕੇ, ਆਖਰ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਤ ਕਰ ਹੀ ਲਿਆ। ਦਾਹਵਾ ਵਿਦਵਤਾ ਦਾ ਅਤੇ ਲਿਖਾਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਸਿਰਫ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋ ਬੀਤੀਆਂ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਸਕਰੀਨ ਉਪਰ ਪਰਗਟ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੀ।

ਸਤਿਕਾਰ ਸਹਿਤ

ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ

***

ਪਿਆਰੇ ਡਾ. ਦਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀਓ

ਬਹੁਤ ਹੀ ਧਨਵਾਦ ਮੇਰੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਪਡ਼੍ਹਨ ਦਾ। ਤੁਸਾਂ ਜੋ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਮਾਂ ਪੁੱਤ ਜਦੋਂ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਵਿਚ ਹੀ ਨਹੀ ਗਏ ਤਾਂ ਜਨਤਾ ਸਰਕਾਰ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਡੇਗ ਲਈ?

ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿਚ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਬਹੁ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਕੋਈ ਵੀ ਲੀਡਰ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਮੈਂਬਰ ਹੋਵੇ ਚਾਹੇ ਨਾ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਸਰਕਾਰ ਤੋਡ਼ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬਣਾ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਬਿਨਾ ਮੈਂਬਰ ਿਤੋਂ ਹੀ ਉਹ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਫਿਰ ਇੰਦਰਾ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਭਾਵੇਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਦੇ, ੧੯੭੭ ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਹਾਰ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਕੁਝ ਸਮੇ ਪਿਛੋਂ ਦੱਖਣ ਦੇ ਕਿਸੇ ਸੂਬੇ ਵਿਚੋਂ ਚੋਣ ਲਡ਼ ਕੇ ਮੈਂਬਰ ਗਈ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਜਨਤਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮਮਤਰੀ ਚੌਧਰੀ ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਗ਼ਦਾਰੀ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਜਨਤਾ ਸਰਕਾਰ ਤੁਡ਼ਵਾ ਦਿਤੀ ਸੀ ਤੇ ੧੯੮੦ ਵਿਚ ਹੋਈ ਦੁਬਾਰਾ ਚੋਣ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਬਹੁ ਸੰਮਤੀ ਵਿਚ ਆ ਗਈ ਸੀ। ਤੇ ਉਹ ਫਿਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ । ਓਦੋਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ 'ਸਬਕ ਸਿਖਾਉਣ' ਲਈ ਤਿਆਰੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤੀਆਂ ਸਨ।

ਇਸ ਸਾਰੇ ਸਮੇ ਦੌਰਾਨ ਮੈਂ ਦੇਸ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਾਂ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਹੌਲ਼ੀ ਹੌਲ਼ੀ ਸਮੇ ਸਮੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਚੌਧਰੀ ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਦੇ ਡਰਾਮੇ ਸਮੇ ਮੈਂ ਜਕਾਰਤਾ ਵਿਚ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ ਤਾਂ ਛੱਡੋ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਤੱਕ ਵੀ ਮੇਰੀ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਇਹ ਸਾਰ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਦੇਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਣ ਸਮੇ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ।

ਸਤਿਕਾਰ ਸਹਿਤ

ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ

ਪਿਛਲ ਲਿਖਤ:

੧. ਮੇਰਾ ਵਿਚਰ ਹੈ ਕਿ ਮਈ ੨੦੧੫ ਵਿਚ, ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਲਾਇਪਸ਼ਿਗ (ਜਰਮਨੀ) ਅੰਦਰ ਹੋਣ ਵਾਲ਼ੇ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ ਸਮੇ ਪਹੁੰਚਾਂ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਹੋ ਸਕਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲ਼ ਕੇ ਮਿਲ਼ ਕੇ ਬਡ਼ੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ ਜੀ।

੨. ਚਾਹੋ ਤਾਂ, ਆਪਣੀਆਂ ਦੂਜੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਈ-ਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਭੇਜ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ।

(6416)

****

ਸਿੱਖ ਆਗੂਆਂ ਦੀਆਂ ਅਸਚਰਜ ਬੇਪਰਵਾਹੀਆਂ --- ਗਿਆਨੀ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ 

'ਡਾ: ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਘਣਗਸ' ਲਿਖਦੇ ਹਨ---30 ਨਵੰਬਰ 2014

ਗਿਆਨੀ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਕਲਮ ਦੇ ਧਨੀ ਹਨ, ਤਾਂ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਆਮ ਛਪਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਬਹੁਤੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਪਿਛਲਖੋਰੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਤੇ ਬਹਿਸ ਕਰੀ ਜਾਣਾ ਬੇਅਰਥਾ ਜਿਹਾ ਕੰਮ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਇਹ ਵੀ ਸਾਡੇ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਦੀ ਆਦਤ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਸਰ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਗੱਲ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ, ਪਰਖ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ?

ਗਿਆਨੀ ਜੀ ਦੀ ਕਲਮ ਤੋਂ ਇੰਦਰਾ ਅਤੇ ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਸਿਫਤ ਕਰਨਾ, ਵੀ ਢਹਿੰਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੈ। ”ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਆਂਗੇ। ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਵੀ ਬਣਾ ਦਿਆਂਗੇ। ਦਿੱਲੀ, ਹਿਮਾਚਲ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣੇ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਦੂਜਾ ਦਰਜਾ ਵੀ ਦੇ ਦਿਆਂਗੇ। ਬੰਦਾ ਪੁੱਛੇ ਭਈ ਹੋਰ ਤੁਸੀਂ ਛਣਕਣਾ ਲੈਣਾ!”

ਗਿਆਨੀ ਜੀ, ਕੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸੰਜੇ ਦੀ ਜਾਗੀਰ ਸੀ? ਕੀ ਐਕਟ ਬਣਾਉਣੇ ਇਕ ਬੰਦੇ ਦਾ ਕੰਮ ਹੁੰਦਾ?

ਇੱਕੋ ਲੇਖ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਅਤੇ ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਦੇ ਬਿਆਨ ਪੜ੍ਹਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਚੁਟਕਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਤੁਸੀਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਗੁਰੂ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਜਾਕੇ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਪਰਚਾਰ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਨਾ ਸਿੱਖੀ ’ਤੇ ਢੁੱਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਤੇ ਢੁੱਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਅੱਜ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਮੇਂ ਪੜ੍ਹਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸੇਧ ਮਿਲੇ।

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

 

*****

ਕੰਿਡਆਲੇ ਰਾਹਾਂ ਦਾ ਪਾਂਧੀ: ਡਾ ਗੁਰਿਦਅਾਲ ਿਸੰਘ ਰਾਏ--- ਮੁਲਾਕਾਤੀ: ਸਤਨਾਮ ਿਸੰਘ ਢਾਅ

Dr. Pritam Singh Kambo writes:
14 October 2014

I have read and enjoyed the above interview. It shows that the interviewer has taken a good deal of time, studying and analysing the whole literary work of Dr. Rai, his life long struggle in general and specific dedicated efforts to promote the Punjabi language/literature through the print and electronic media 'Likhari.' Mr. Satnam Dhah has delivered this comprehensive interview very successfully. My good wishes goes to Mr. Dhah.
Regards:
Pritam Singh Kambo(Dr)

___________________________________

ਮੇਰਾ ਬਾਪੂ --- ਅਨੰਤ ਕੌਰ

17th October 2014

Anant ji it was realy very heart touching poem..... main das nai sakdi ke main kina royi eh poem parh k.. ida lagha parh k ki tusi meri hee feeling likh diti... main vee apney dad nu khou chuki haan... realy very very nice poem...

sarbjit

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

****

Giani Santokh Singh Ji! Please explain---Dr. Dalbir Singh Lahiri
30th August 2014

Respected Giani Ji,
I read almost all of your articles including your book (UJAL KAIHAA CHILKANAA), which are historical, informative and well-balanced. In this article, you have mentioned that both mother and son lost the election and could not win their respective parliamentary seats. Then how could she topple the Janata Party Govt? Please explain. I am so sorry, that I came to know about your visit in Leipzg so late and so Tuhade Darshanan ton wanjha reh gia, shaed hor koi mokka mil jave. Sorry for not writing in mithhi Punjabi.
With unlimited Respect,
Dr. Dalbir Singh Lahiri
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

*** 

Harminder Gill --23 July 2014

ਮਾਸਟਰ ਭਰਪੂਰ ਸਿੰਘ --- ਇਕਬਾਲ ਰਾਮੂਵਾਲੀਆ
It was really good story to read. God bless Iqbal and his writings. Look forward to see him in good health and writing at his full potential.
Harminder Gill
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. t

________________________________________________________________________

 ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਬਾਰੇ ਡਾ: ਕੈਂਬੋ ਜੀ ਨੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਭਰਪੂਰ ਲੇਖ ਸਾਝਾਂ ਕੀਤਾ ਹੈ ---ਰਘੁਬੀਰ ਮੰਡੇਰ 

ਭਾਸ਼ਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਮੂਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲੋਂ ਟੁੱਟਣਾ ਆਪਣੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲੋਂ ਵਿਛੁੰਨੇ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲੋਂ ਟੁੱਟਣਾ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਨਾਲੋਂ ਟੁੱਟਣਾ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਬੜੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਆਉਂਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਨੀ ਸ਼ਿੱਦਤ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲਿਆਵਾਂਗੇ, ਉੱਨੀ ਸ਼ਿੱਦਤ ਨਾਲ ਇਹ ਉੱਭਰੇਗੀ ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਟੀਸੀਆਂ ਪਾਰ ਕਰਦੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਫਿਰ ਕੋਈ ਮਸਲਾ ਸਾਨੂੰ ਔਖਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇਗਾ।

ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਭਰਪੂਰ ਲੇਖ ਸਾਝਾਂ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੀ। ਧੰਨਵਾਦੀ ਹਾਂ ਡਾ: ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ। ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਜੀ।
--ਰਘੁਬੀਰ ਮੰਡੇਰ

15.07.2014

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

http://www.punjabiglobalvillage.com

_______________________________________________________________________

ਨਾਰੀ ਵੇਦਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਂਂਦਾ ਲੇਖ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਲੇਖਿਕਾ ਦੀ ਪਕੜ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਦੀ ਦਮਦਾਰ ਤੇ ਹਿੰਮਤ ਵਾਲੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਹੈ।

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

11.07.2014
_
______________________________________________________________________

ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੁੱਲਵਾਨ ਵਿਚਾਰ

preet kanwal
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

11.07.2014
_______________________________________________________________________

ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਧੀਆ ਉਪਰਾਲਾ .. ਰੱਬ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੋਰ ਉੱਦਮ ਬਖਸ਼ੇ!

ਕਰਮਜੀਤ ਕਿਸ਼ਾਂਵਲ
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

11.07.2014

________________________________________________________________

I agree "Sahit" is the only thing I am still alive on this earth

"ve drdmndan de drdiya ! uth tk apna Punjab, aj vele lashan vichiyan te lhu di bhri chenab"

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

10.07.2014

 ____________________________________________________________________________________________

 The figures are really shocking. God please save the Punjab.

--Harman

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

09.07.2014

_______________________________________________________________

I like this Interview very much. It is in detail depth of a writer. Thanks to Dhaw.
santokh Singh Santokh

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

06.07.2014

__________________________________________________________________

 ਪਿਆਰੇ ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਦੁਪਾਲਪੁਰੀ ਜੀਓ! ਤੁਸੀ ਹਸਦੇ-ਵਸਦੇ ਰਹੋ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਸਰਬਤ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਲਿਖਦੇ ਰਹੋ।

......ਸੁੱਚਾ ਮਾਨ

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

21.06.2014

 __________________________________________________________________________________________________________

Suhinderbir's article:
Academic and informative article.
ankur
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

15.06 2014