cfry pfsy rOlf pY igaf. imlk ipMz ivWc lokF ny
muslmfnF dy GrF awg lgf idWqI. Pyr iksy ny
rOlf pfieaf ik ihMdUaF dy Gr PUky jf rhy ny. sxytf
ipMz KflI ho igaf hY. sfry ihMdU Bwj rhy hn. jfn mfl
df bhuq nuksfn ho irhf hY. iksy kuwJ smJ nhIN
af rhI ikhVf ipMz ikDr hY. Bfrq pfiksqfn dI srhwd
ikwQy hY, ajy TIk pqf nhIN?
dosqF
dI ZfxI ivWc bYTf mfstr boilaf, sfzf ksbf imwQI
hoeI srhwd dy bhuq nyVy hox krky XkIn nfl nhIN ikhf
jf skdf asIN ikhVy pfsy hF. sfnUM Bwjx dI pUrI iqafrI
kr lYxI cfhIdI hY. ieh nF hovy ikqy qyV-kwpVIN hI
Bwjxf pvy. Ausny aKLbfr pVHky kuWJ KbrF df
vyrvf pfieaf aqy isr AuWqy mMzrf rhy KLqry vfry vI
jfxkfrI idWqI.
pr
mfstr bfeI, mYN suixaF ik POjF dI agvfeI Qwly donoN
pfisEN afAux jfx vfly logF nUM kYNpF ivWc iekwTy krky
shI iTkfixaF qy phuMcfieaf jf irhf hY. kYNpF
ivWc pUrf pihrf hY. koeI KLqrf nhIN. afpF vI
iksy kYNp ivWc hI jf itkxf cfhIdf hY. mnjIq ny
suJf idWqf.
kYNp
ikWQy hY? ikvyN pqf lwgU? iewk ny puiCaf.
iksy
koeI pqf nF sI ik 1947 aYnF BYVf sfl cVHygf.
ies GwlUGfry nflLoN qF aMgRyjLF df rfj hI TIk sI.
sLyr isMG ny sihj suBf hI mUMhoN kwZ idwqf.
ienHF
sflLy aMgRyjF df hI qF pfieaf hoieaf hY, sfrf puafVf.
vMz pfky rfj krn ivWc ienHF dI inpuxqf hY.
mfstr jI QoVHf vwt Kfky boly.
cMgf
kIqf mYN do ku hPqy hoey apxy bwcy idWlI Byj idWqy.
dysę dI rfjDfnI ivWc qF jfnF df nuksfn nhIN hovygf.
bflikRsLn boilaf.
GrvflLI
dI icWTI afeI? TIk Tfk phuMc vI gey ny? mfstr
jI dy suafl ivWc sLMkf dI Bfa sI.
Kbr
qF koeI nhIN imlI. prmfqmF AuWqy hI Brosf krIN bYTf
hF.
myrI
pqnI qF bnfrs geI hoeI hY. hflfq TIk Tfk hoxgy Pyr
socFgf ikWQy zyry lfAuxy aYN. mfstr jI socF
ivWc pY gey.
cMgf
hY myrf ivafh nhIN hoieaf. nhIN qF jnfnIaF df alwg
iPkr pY jfxF sI. CVy hI TIk hF. sLyr isMG ny
afiKaf.
kI
ikhf? jnfnIaF? ikMnIaF ku rwKx dI slfh sI? iewk Zwg
qF Psf lY pihlF! mnjIq ny gwl moVI.
sflLf
POjI aY. pqf nhIN ikWQy ikWQy hwQ mfrky afieaf hY.
mYN
suixaF ik POjIaF nyN vI ipMz luwtxy sLurU kr idWqy
nyN. ieWk ny ajIb gwl suxfeI.
nhIN
Eey, nhIN. puils qoN qF swc ho skdf aY pr POjI luwt
mfr nhIN krdy. dysL rwiKak qy kdy aYnF nIc kMm nhIN
krdy. sLyr isMG ny POjIaF df pwK ilaf.
sUrj
iCpx vflf hI sI. acfnk hI rOlLf suxfeI idwqf.
mfro kfPrF nUM. kr idE hlfl. ieh ipMz pfiksqfn
c hY.
Auh
vyKo lfilaF df mhwlf! awg dy BFbV! jnqf abfdI qoNN
bfhr vwl Bwj rhI hY. sfry pfsy kolfhl mc igaf.
mnjIq bolky Klo igaF.
hux
aYQy rihxf mOq nUM bulfvf dyxf hY. hiQafr cuwko aqy
Bwjo. sLyr isMG ny psqOl dy rONd iDafn nfl vyKy
aqy llkfrf mfiraf, do cfrF nUM mfrky hI sLhId
hoeygf, ieh PojI.
Eey
pfglo, mrn dI skIm pihlF hI bxf leI! jfnF bcfAux df
Aupf soco. shI slfmq apxy dysL phuMcx df vsIlf lwBo.
mfstr jI ny sB nUM sMboiDq kIqf.
aYnI
CyqI ikWQy luk skdy hF? mOq qF BwjI af rhI aY, mfstr
jI.
irafjLudIn
Tfxydfr myrf cMgf Xfr hY. afpF Tfxy jf ky sLrx lY
lYNdy hF. koeI dUr vI nhIN. kuWJ qF mdd krygf hI rwb
df bMdf. mfstr jI boly.
kfPlf
shI slfmq Tfxy qwk qF clf igaf. ksby ivWc keI QfvF
qy awg mc rhI sI. kfnMUn bybs ho igaf lgdf sI.
Tfxydfr ny hYrfnI nflL mihmfnF vwl vyiKaf aqy afiKaf,
Eey qusIN ijAuNdy aYQy ikvyN phuMc gey? hux
sfzy vs df kMm nhIN irhf. afE bih jfE. Tfxydfr
boilaf.
asIN
qF jfnF bcfAux afey hF qyrI sLrn ivWc. itWcr Cwz Xfrf
qUM sfnUM iksy kYNp awpVdy krdy. mfstr ny bynqI
kIqI.
vIrf
qYnUM qy pqf hI hY ik mYN inmfjLI afdmI hF. quhfzy
Bly dI gwl krn lwgf hF. qusIN muV apxy Gr hI cly jfE.
ksby ivWc sfzy ispfhI jnqf dI ihPfjLq leI cwkr lgf
rhy ny. mYN huxy hI iqMn tolIaF ByjIaF hn. abfdI qoN
bfhr afpdI jfn nUM KLqrf hY. sLihr ivWc asIN pihrf
lgf idWqf hY. Tfxydfr ny ikhf.
koeI
qswlI vflf juafb nf pfky mfstr jI ny apxy sfQIaF nfl
guPqgU kIqI. irafjLudIn dI slfh mYnUM TIk nhIN
lgdI. afpF nUM iKsk hI jfxf cfhIdf hY. Tfxydfr ajyhy
hflfq ivWc mjbUr ijhf lgdf sI. sfnUM afpo apxy Gr jfx
leI afKdf sI. Auh kihMdf sI ik ipMz bfkrpur qoN vI
bhuq BYVIaF KbrF af rhIaF hn. sfzy vs qoN bfhr ho
igaf hY, mslf. imltrI hI bcf skdI hY.
sfnUM
qF ipMz ivWc BFbV bldy njLr af rhy ny. hux qF rwiKak
vI hwQ KVHy kr gey. afpy hI kwuJ socxf peygf.
ieWk boilaf.
iksy
ny sihmqI dyx ivWc koeI dyr nhIN lgfeI. swBy socF
ivWc zuwb gey.
bfeIE,
jy mrnf hI hY kI Prk pYNdf hY. bcx dI koissLL qF krky
vyK lweIey. vfihgurU dy hWQ zorI PVfE aqy Bwjo aYQoN.
mfstr jI ny akl dI gwl kIqI.
sfiraF
ny srhwd vwl jfx vflf rsqf PVnf TIk smiJaf. bcf leI
jo sMBv sI cuwk ilaf. kfPlf irafjudIn nUM alivdf afK
ky dysL inkfly leI kUc kr igaf. hnyry dI afV,
vfihgurU dI imhr qy XkIn krdf dosqF df kfPlf
awgy vDdf igaf. jdoN vI ikqy Kqry df aihsfs huMdf Auh
lukx dI koisLs krdy, kdy kmfd dy KyqF ivWc, iksy toey
ivWc, itwibaF ipwCy jF JuMzF JfVF ipwCy. rsiqaF qoN
jfxU huMdy hoey vI aslI rsqy qoN dUr hI rihMdy.
iGsIaF pgzMzIaF AuWqy qurnf KLqry nUM bulfvf dyx vflI
gwl sI.
afiKr
iZWzF ny kurlfAuxf arMiBaf. BuwK aqy ipafs aish huMdI
jf rhI sI. hnyrf vDdf jf irhf sI. mnjIq ny sfiraF nuM
afiKaf, BuwK nflL nF mry qF ipafs nfl jLrUr mr
jfvFgy. sfhmxy sulqfn pur vflLy awlfdIn df KUh hY.
myrf dosq vI hY. POj ivWc ieWko stysLn qy
iekwTy rihMdy rhy aF. mYN jfky vyKdf hF. jy Auh iml
igaf qF aMn-pfxI df sLfied kuwJ hIlf-vsIlf bx jfvy.
Gwto Gwt pfxI qF pI hI lvFgy. qusIN kmfd ivWc Cupky
bYTo. jykr ieWk GMty dy aMdr mYN vfps nf aieaf qF
ieMqjLfr nF krnF. smJo KLqrf hI muwl lyY ilaf. iksy
df kI Brosf? pr jy ijLMdf irhf qF jLrUr drsLn krFgf.
mnjIq clf igaf.
shI-slfmq
KUh qy phuMcky hr pfsy ingfh GumfeI. awlfdIn
nhIN sI ikqy nyVy qyVy. ieWk KflI boql, ijs ivWc kuwJ
ivskI dy qupky pIx vfly nUM kos rhy sn, iml geI. Aus
ny boql Do ky apxy sfQIaF leI pfxI Br ilaf. afp rwjky
pIqf aqy boilaf, pihlf pfxI ijAu hY ijqu hiraf
siB koie.
awlfdIn
nUM sLrfb pIx dI afdq imltrI ivWc hI peI sI. mnjIq dI
dosqI Aus nflL POj ivWc ieko CfAunI ivWc hox krky
hoeI sI. Auh lukdf iCpdf muV kmfd dy Kyq ivWc phMuc
igaf. sfQI ikqy njLr nF afey. Ausny apxy sfQIaF dy
cUpy gMny vyKy. ieh pihlF ikAuN nhIN swuiJaf? KUh
qy jfx dI loV hI nhIN sI. gMinaF c pUrf
rs nhIN, pfxI qF bQyrf hY. Ausny vI ieWk awD gMzyrI
cUpI. iekwlf hI cl ipaf apxI iksmq ajLmfAux. mMjLl
gfhuMdf igaf. rfq df vylLf, pr zr hnyry df nhIN sI.
zr sI hnyry ivWc acfnk hox vflyy iksy Gfqk hmly df.
aiKr sUrj ny vI apxf cfnx bKyrnf arMB idwqf. boql
coN kdy ieWk Guwt aqy kdy awDf pfxI mUMh nUM
lgfAuNdf irhf. POj ivWc iswKy swBy, bcfE dyy gur
vrqdf irhf.
acfnk
Aus dI ingfh apxy ivCVy sfQIaF qy peI. Coty
Coty JuMzF dy bUitaF dy ipwCy sfry hI lMmy pey sn.
nyVy jfx qoN pqf lwgf ik sfry ipafs nflL lg Bg
byhosLI dI hflq ivWc phuMcx vfly hI sn. sLyr isMG ny
hlkf ijhf hwQ ihlf ky mjbUrI dwsI. mnjIq ny apxI boql
coN QoVHf pfxI krmjIq, bflikrsLn aqy sLyr isMG
ipafieaf. mridaF nUM iqnky df shfrf qF iml
igaf, pr mfstr jI ivcfry nF ihwly aqy nF boly.
sLyr
isMG ny mnjIq nUM dwisaf, bfeI mfstr jI ivdf
hox qoN pihlF kih irhf sI ik jykr sfzy coN koeI
shI slfmq Bfrq phuMc igaf qF myrI pqnI qwk myrI
afiKrI jY ihMd phuMcf dyvy. ivcfrf sLUgr dI ibmfrI df
mrIjL sI. lgdf sLUUgr dI Gft Gfqk isWD hoeI.
mnjIq
ny hux sPr jfrI rKx dI slfh idwqI. sfiraF ny rwb awgy
hwQ joVy aqy mfstr jI vwl mMUh krky boilaf,
muafP krnf mfstr jI afp df afiKLrI sMskfr nhIN
kr skdy. qyrI icqf vI nhIN jlLf skdy. afqmf qoN rihq
sLrIr qF imWtI hY. imWtI ivWc apxy afp smf jfeygf.
vfihguru afp dI rUh nUM sLFqI bKLsLy. jY ihMd! jY
ihMd bolky sB ny mfstr jI qoN ivdfiegI leI.
myrf
iKLafl hY hux jldI kUc krIey. apxy kol pfxI dI mfqrf
bhuq Gwt hY. koeI hor ipafs dI Bytf nf cVH jfvy.
mnjIq ny ikhf.
kfPlf
agfhF vD irhf sI. sUrj ny hnyrf purI qrHF KLqm kr
idWqf sI. rfqo rfq srhwd pfr krn df supnf pUrf nf ho
sikaf. sLfied pfr kr vI leI hovy. iksy nUM pqf hI nf
irhf Auh ikWQy phuMc gey. gvfc hI gey. pfxI dI Gft
kfrn akl vI mwDm pY cukI sI. awKF qoN hux DuMdlf hI
idwsdf sI. acfnk bflikRsLn hfey bolky jLmIn qy
lyt igaf. Eh bybs ho ky boilaf, apxf sfQ aYnF
hI sI. jY ihMd! jY ihMd! CfqI pIV nflL Pt rhI hY.
myrI vI lgdf afKLrI GVI phuMc geI hY. ivCVy
sfQI dI ivdfiegI qy rox df smF jF ihMmq hux
iksy ivWc nhIN sI rih geI. Ausny pRfx iqafg idWqy.
kfPlf agfhF viDaf. ikWDr jf rhy sn? kdoN ikwQy
phuMcxgy koeI suwD buWD nhIN sI.
Auh
sfhmxy ieWk ipMz ijhf njLr af irhf hY. kI krIey?
lukIey ik cwlIey ipMz vwl? sLyrf boilaf.
jy
ipMz muslmfnF df hoieaf? smJo jIvn KLqm! ieWk
ny ikhf
vYsy
vI ipafs aqy BuwK nfl kuwJ GMitaF ivWc rwb kol phuMcx
vfly hI aF. mfstr jI qF svrg ivWc phuMcky suKI ho gey
ivcfry. bfrikRsLn kihMdf sI ijMdgI hr kImq qy
ssqI hY. hux dI soco. kwlH dI kwlH nUM socFgy.
krmjIq boilaf.
kfPlf
ipMz vwl qur ipaf. acfnk hI sLyr isMG ny JwilaF vFg
bolxF surU kr idWqf. Auh qoqlI ijhI afvfjL ivWc
boilaf, CwpV! CwpV! pfxI! pfxI. Auh Bwj
ky igaf aqy CwpV ivWc jf viVaf. ipwCy ipwCy gey Ausdy
sfQI. Ausny rwj ky pfxI nfl pyt Biraf. Pyr pfxI ivWc
goqf mfiraf aqy pfxI ivWc hI luVHk igaf. pfxI c
zuwbdf vyK Ausdy sfQIaF ny pfxI qoN bfhr iKwicaf aqy
jLmIn qy iltf ky afp vI lyt gey. rwb drgfhy
phuMcx dI iqafrI krn lgy.
krmjIq,
kfiem hYN? mnjIq ny aiKaf.
koeI
Kfs nhIN. sLyry qUM. krmjIq ny ikhf.
koeI
juafb nhIN imilaf?
ikqy
afjLLfd qF nhIN ho igaf bfeI. krmjIq
buVbuVfieaf.
ihMmq
rwKoo.
afho
Pyr
acfnk hI DUVF AuVfAuNdI POjIaF dI jIp af ky AunHf dy
kol Klo geI. Ptf Pt POjI inkly.
CyqI
kro. CyqI kro. ieh do qF byhosLI dI hflq ivWc phuMcy
hoey ny. sLrIr df pfxI muwk igaf lgdf hY. qIjy dI vI
nbjL qF cldI aY ajy, pr hflq KLrfb hYy. kYNp dy zfktr
dy hvfly kro jldI. POjIaF ny iqMny hI jIp ivWc
lMmy pfey qy kYNp ivWc lY gey.
zfktr,
ispfhI, tYNt vyK ky krmjIq boilaf, bfeI mnjIq,
kfiem hYN?
hF.
hux iPkr nhIN. kYNp ivWc phuMc gey hF.
ispfhI
jI, sfzf qIjf sfQI TIk hY?
nhIN,
asIN AusnUM bcf nhIN sky. quhfnUM kuwj idnf ivWc hI
afpdy dysL phuMcf idaFgy. iPkr nf kro. zfktr
boilaf.
mnjIq,
kr bFh AuWcI. afK jY ihMd, khIey alivdf apxy sLyry
nUM. krmjIq ny hlkI ijhI afvfjL ivWc ikhf aqy
apxI bFh cuwkI. mnjIq ny vI bFh AuWcI krn dI koisLsL
kIqI pr nf kr sikaf. Pyr POjI ny AusdI bFh PVky isWDI
KVHI kIqI aqy AUcI pr pIiVq afvfjL ivWc ikhf,
jY ihMd! jY ihMd!
ispfhI
tYNt qoN bfhr cly gey. dV, dV,dV,dV ------. jIp df
ieMjn grijaf. jIp Pyr DUVF AuVfAuNdI clI geI afjLfd
dysL dy iksy hor afjLfd vfsI dI jfn bcfAux. iksy hor
df kmfd qoN kYNp qwk df sPr isry cVHfAux!
(8
agsq 2006)
*****
kuldIp isMG bfsI dIaF hor
rcnfvF pVHn leI kilwk kro:
PLuwl dI swt: kuldIp isMG bfsI
myrI kivqf (iewk khfxI
): kuldIp
isMG bfsI
afeI ivsfKI--kuldIp
isMG bfsI
do kivqfvF: (1)krmf
df Kfqf (2)vYrfgI--kuldIp
isMG bfsI
do kivqfvF: pwkf isrnfmf
aqy Gr Gr ieho awg--kuldIp isMG bfsI
do
kivqfvF: ipwpl dI pukfr aqy bUtf Puwl gulfb df --kuldIp
isMG bfsI