nvIaF puwjIaF pusqkF

hor ikqfbF/mYgLjLIn vyKx leI kilwk kro:

pihlf pMnf dUjf pMnf

 

pusqk pVcol pusqk df nfm: mhfrfjf jwsf isMG rfmgVIaf - (ieiqhfs dI pYV ivc rfmgVHIey iswK)
sMpfdk: s hrijMdr isMG kMvl (ieMglYNz)
pRkfÈk: rfmgVHIaf gurdvfrf kvYMtrI (ieMglYNz)

kImq: £5

1803 eIsvI ivc rfmgVHIaf imsl dy mflk mhfrfjf jwsf isMG rfmgVHIaf pRlok gmn kr gey . so ies sfl AuhnF dI 200 sflf pRlok gmn ÈqfbdI rfmgVHIaf smfj vloN afs kIqI jFdI hY ik ivafpk pwDr qy mnfeI jfvygI aqy anyk Koj BrpUr pusqkF aqy suvnIar qy aKbfrF dy ivÈyÈ aMk pRkfÈq kIqy jfxgy jo BivwK ivc afAux vflIaF nslF dy rfh dsyrf bxngy .

ies pfsy sB qoN pihlF iswK ivdvfn sR hrijMdr isMG kMvl (kvYNtrI) vfilaF ny pihl kIqI hY . ies qoN pihlF AuhnF ny dsm gRMQ dIaF coxvIaF bfxIaF, siqgurU rfm isMG jI, siqgurU prqfp isMG jI aqy siqgurU jgjIq isMG jI qy Koj BrpUr pusqkF rcky iswK jgq dI pRsMsf dy pfqr bx cuwky hn . AuhnF dI jfdUmeI lyKxI ny sfihq jgq ivc iek invyklf sQfn bxf ilaf hY .

ies vfr AuhnF ny vz-afkfrI sfeIË df 'mhfrfjf jwsf isMG rfmgVHIaf' suvnIar pRkfÈq kIqf hY ijsdf nfm AuhnF ny 'ieiqhfs dI pYV ivc rfmgVHIey iswK' vI rwiKaf hY jo AuhnF ny mhfrfjf jwsf isMG rfmgVHIaf dI 200vNI prlok gmn ÈqfbdI nUM smrpq kIqf hY, ijs dy 74 sPy hn aqy lwg Bwg 85 rMgIn aqy blYk/vfeIt icwqr pRkfÈk kIqy hn . mhfrfjf jwsf isMG qoN ibnf gurU nfnfk dyv jI, BfeI lflo, siqgurU rfm isMG jI, BfeI suwKf isMG, BfeI arjn isMG bfgVIaf, sMq bfbf nMd isMG klyrF, sMq bfbf pUrn isMG jI krIco, bfbf ivÈvkrmF, suMdr isMG rfmgVHIaf, srdfr joD isMG rfmgVHIaf, ieMglYNz dy ivÈyÈ rfmgVHIaf skÈIaqF afidk dIaF qsvIrF bVI rIJ nfl pRkfÈq kIqIaF hn . ieh Auwdm bVf hI ÈlfGf Xog hY . ies Èfndfr qy KubsUrq sUvnIar dy pRkfÈk rfmgVHIaf gurdvfrf kvYNtrI, ieMglYNz hn .

kMvl sfihb dI BUmkf qoN ibnF ÈurU ivc s suirMdr isMG jMzU jI df sMdyÈ ivc pRkfÈq kIqf igaf hY . kMvl sfihb jI ny suMdr isMG rfmgVHIaf dI CotI jyhI durlwB pusqk "aYnlË afP rfmgVHIaf srdfrË" nUM dubfrf prkfÈq krky iswK jgq qy bhuq vwzf Aupkfr kIqf hY . ieh pusqk 1902 eIsvI ivc aMimRqsr ivc pRkfiÈq hoeI sI .ies qoN ibnF dyivMdr isMG igwl, cqr isMG bIr, zf: afqm hmrfhI, rxjIq isMG KVg, gurmuK isMG, bfbf pRym isMG hoqI mrdfn, mohn isMG hdIafbfdI, ikrpfl isMG nfrMg, ky aYs BMmrf, gurnfm isMG rfey afidk lyKkF qy kvIaF dy lLyK aqy kivqfvF ies suvnIar nUM Koj BrpUr dsqfvyË bxfAuNdy hn. mhfrfjf jwsf isMG bfry pihlI bfr kuJ durlwB qsvIrF pfiksqfn aqy hor dysF qoN pRfpq krky pRkfÈq kIqIaF hn . ieh aduwqI kfrj leI sR hrijMdr isMG kMvl jI nUM lwK lwK vDfeIaF hn . gurdvfrf rfmgVHIaf kvYNtrI dy pRbMDk vI ies kfrj leI vDfeI dy pfqr hn . hriek sUJvfn aqy KojI iswK leI ieh iek durlwB ieiqhfsk dsqfvyË hY .

         
pusqk pVcol pusqk rIvIAU - hrijMdr isMG kMvl
pusqk: sRI dsm gRMQ sfihb - dsmyÈ-ikRq pRmfixkqf
lyKk qy pRkfÈk: amrjIq isMG Kosf
kImq: £8 jF $6
ipRMtr:Bf:cqr isMG jIvn isMG, bËfr mfeI syvF, aMimRqsr .

jd ky dsm gRMQ bfry tIkf itpxI ËorF qy hY, s amrjIq isMG Kosf ny 'dsmyÈ-ikRq pRmfixkqf' vrgI aflIÈfn rcnF Cfp ky iswK pMQ nUM afpxy gurUaF aqy gRMQF prqI ivÈvfs nUM zolx qoN bcfieaf hY . afp jI ny afpxI ivdvqf df ieËhfr qF ies dI lyKxI aqy Koj ivc kIqf hI hY pr ijs lgn aqy afqm ivÈvfs nfl ieh ikqfb ilKI geI hY Aus bfry vfhvf qoN isvf koeI hor lPË nfl iesdI pRohVqf nhIN kIqI jf skdI.

idwgj ivdvfnf ig: sMq isMG mskIn, sRI hrbMs lfl, pI ayczI zIilt, zf hrpfl isMG pMnU, prOPYsr joD isMG aqy sqivMdrpfl isMG jMgI vrgIaF hsqIaF ny'Kosf' jI df smrQk bVy hI BrvyN ÈbdF nfl pUiraf hY .
amrjIq isMG jI ny ikqfb dI ÈurUafq sRI gurU grMQ sfihb aqy sRI dsm grMQ sfihb dI isDFiqk iekimkqf aqy iekwsfrqf qoN ÈurU kIqI. afp jI ny gurU gRMQ dI bfxI nfl dsm jI dI bfxI df myl krky dohF bfxIaF dI iekimkqf aqy ieksfrqf nUM mUl rUp ivc pRgt kIqf hY, Audfhrx dy qOr qy jpujI sfihb ivcoN; 'jIa jfiq rMgf ky nfv]' aqy jfp sfihb ivcoN; 'anykul qrMg hYN ]' iesy hI qrHF anykF hI Audfhrx hn jo ieh dono bfxIaF dy ivc koeI vI aMqr nhIN rihx idMdf . BfeI gurdfs dIaF vfrF aqy BfeI nMd lfl dIaF gËlF vI iesy hI afÈy ivc proeIaF geIaF hn . ieh AuhnF ivdvFnf nUM cnOqI hY jo kihMdy hn ky dsm jI dI bfxI gurU gRMQ sfihb dy asUlF qy nhIN ZuwkdI .

dsm gRMQ dIaF poQIaF df rcnkfl aqy sQfn gurU jI ny afpxI klm dy nfl aMkq kIqf imldf hY ijs nfl koeI vI Èwk dI gMujfieÈ nhIN rih jFdI ik ieh bfxIaF iksy hor kvI dIaF ikrqF hn . gurU jI dIaF sfrIaF bfxIaF ivc iek anoKI iewksfrqf hY jo akfl dI mihmF nUM mUl rUp ivc pRgt krdI hY . ilKfrI ny cMzI cirqR , vfr durgf kI , cObIs avqfr, igafn pRboD, cirqRo pfKXfn, aqy hkfXqF ivcoN kuJ qÈbIhF ibaFn krky ieh sfbq kr idqf hY ik ieh rcnfvF gurU sfihb qoN isvf hor iksy dIaF vI nhIN ho skdIaF .

isK pMQ aqy Kfs krky Kflsf pMQ iek hI cOpeI dy afsry KVf hY - 'hmrI kro hfQ dy rwCf---' . ieh cOpeI aMimRq bxfAux vyly pVHI jFdI hY aqy iesqoN bgYr aMimRq kdf icq vI iqafr nhIN ho skdf .ies dIaF afKIrlIaF sqrF hn, '-sMbq sqrh shs BixjY . arD shs Puin qIn kihwjY . Bfdv sudI astmI rivvfrf . qIr squwdRv gRMQ suDfrf . ]29] ieiq sRI cirqRo pKXfny qRIXf cirqRy BupmMqrI sMbfdy cfr sY cfr cirqR smfpqm squ suBm squ ]' hux pfTk afp hI PYslf kr lYx ik ieh bfxI iksdI hY aqy kI iesqy 'Kflsy' nUM ikMqU krnf jfieË hY?

amrjIq isMG jI ies afpxI pusqk df sMdyÈ pMQ nUM dyx ivc pUry pUry sPl rhy hn aqy AunHf dy ieh ÈbdF df mYN vI smrwQk krdf hF - "sRI dsm gRMQ qoN munkr / gurU pMQ qoN munkr ."

ikqfb mMgvfAux leI ieMglYMz, amrIkf aqy knyzf vfly, s amrjIq isMG Kosf nUM ies nMbr qy eI myl kr skdy hn:

Email: akhosa@dccnet.com
Phone: (604) 596 7446 (Canada)

         
gMdlF

pRkfsLk: Auzfn pblIkysLnjL,vftr vrks, mfnsf

kImq: 5 pONz (XU[ky[) 10 zflr (amrIkf,kYnyzf)



qyjf isMG qyj
         

STEAM SAFARI
WITH
EAST AFRICAN
RAILWAYS

LOCOMOTIVE
5918

Charan Singh Kundi

         

For further information write to:
Charan Singh Kundi(Channi)
33 Mornington Crescent, Cranford, Hounslow, Middx. TW5 9ST
(Tel: 020-8759 0564 and Mob: 07818-021112)

 

‘qIjI alivdf’:

inmn-mwD vrg df bhu-prqI sMqfp

zf: lKbIr isMG irafV


divMdr isMG syKf

‘qIjI alivdf’, divMdr isMG syKf duafrf ricaf igaf qIsrf nfvl hY.lyKk dI rcnfqmk sMBfvnf df aMdfËf Ausdy 1999 eI ivc Cpy nfvl ‘phu-Putflf’ qoN hI lwg jFdf hY, byÈk qIjI alivdf Ausdy pUrvly nfvlF nfloN sMGxy ibrqFq vflI rcnf hY.

hQly pypr dI iqafrI dOrfn ‘nfvl’ dI ivDf dy KudmuKqfr hoNd vfly Kfsy dI myry iËhn ivc aihm BUimkf rhI hY.aijhI idRÈtI qoN pRBfivq hox dI bjfie iviBMn pirBfÈfvF dy suimÈrx qoN AupjI hY.dUjy ÈbdF ivc iesnUM vwKo-vwKrIaF sfihq aiDaYn-pwDqIaF qoN acyq hI gRihx kIqy kuJ nukiqaF rfhIN smJx smJfAux df Xqn kIqf igaf hY.iksy iek aflocnf-pwDqI dy GVy GVfey PfrmUly nUM sfihq-ikrq Aupr lfgU krn qoN guryË kIqf igaf hY.

ies nfvl dI pVHq qoN ieMJ mihsUs huMdf hY ik nfvlkfr ny sucyq rUp ivc nfvl dy aMq nUM KulHf Cwz idwqf hY.ieh rcnf pMjfbI lok-mfniskqf dI bxI-bxfeI pfT-bxqr (Text structure) dy jmUd nUM qoVdI hoeI, afpxy invykly arQF nUM isrjdI hY. iesdy aijhy rUp ivcoN hI, pMjfb dI inmn-iksfnI dy ÈihrI mwDvrgI aqy inmn-mwDvrg ÈRyxI ivcly rUpFqrx(Transformation) dy kfrxF dI knsoa vI imldI hY.jy nfvlkfr vwloN iek-do QopIaF hoeIaF sQfpnfvF nUM nËr-aMdfË kr dyeIey qF nfvlI ibrqFq ies KulHy aMq krky pfTk nUM inmn-ÈRyxI dy pyNzU aqy ÈihrI vsyby dIaF qlK hkIkqF sfhvyN qF KVHf krdf hI hY, sgoN ies qbky dI aijhI hoNd bfry axigxq pRÈnF nUM socx bfry mËbUr vI krdf hY.ies nfvl dy pfqr cMgyrI iËMdgI dI Bfl ivc Èihr afAuNdy hn, QoVHI afriQk hflq suDrn qoN bfad smfj-siBafcfrk (Èocio-culturAl) dbfvF sdkf aqy kuJ mMzI dI afriQkqf krky, Auh iPr afriQk-KVoq dI avsQf ivc phuMc jFdy hn.inrfÈqf dy bfvjUd, aMq ivc Auh iPr qoN sMGrÈÈIl idKfey gey hn. nfvlkfr ny nf qF ienFH pfqrF nUM hflfq ivcoN jyqU drsf ky iksy XutopIey dI isrjnf kIqI hY aqy nf hI afriQk-smfijk dbfvF aDIn sMGrÈ qoN iQVkdy hoey drsfieaf hY.ibrqFq ivclf iehI aMÈ hY ijsnU asIN ‘KulHf-aMq’ ikhf hY.ieh Ausy qrFH asIm sMBfvnfvF BrpUr aMq hY, ijho ijhI iËMdgI Éud hY.

nfvlkfr ny rfm kOr, kuldIp aqy suwKI dy ikrdfr rfhIN iqMn pIVHIaF dIaF aOrqF dy, nUMh-sws irÈqy pRqI rvweIey nUM pyÈ krn dI koiÈÈ kIqI hY.rfm kOr df suBfa BfvyN inÈicq qOr qy suBfivk / sihj nhIN lgdf pRMqU QuVF mfry pirvfrF ivc aijhy ivakqIaF dI hoNd qoN ienkfr vI nhIN kIqf jf skdf. jy Ërf ghu nfl vyKIey qF Ausdy icVicVypn df afDfr Ausdy pirvfr dy vwzy hox vjoN aqy ingUxI afriQkqf ivcoN lwBygf. kuldIp afpxy mn ivc hmyÈf ieh icqvdI rihMdI hY ik Auh afpxI nUMh nUM bVy lfz ipafr nfl rwKygI.pRsiQqIaF df dbfAu, nUMh dy afgmn qy ies BRFqI nUM qoV idMdf hY.byÈk kQfkfr dI idRÈtI df pfskU kuldIp dy hwk ivc hY.Auh pirvfrk asMquln df kfrn suwKI dIaF Aulfr afdqF ivc inÈicq krdf pRqIq huMdf hY.ies dy bfvjUd ieh vI pRqwK hY ik kuldIp nUMh nfl ipafr nfl rihx vflI lok-lwj pflx qoN asmrwQ sfibq huMdI hY.sihvn hI pfTk ieh lok-AukqI socy ibnF nhIN rih skdf:‘pihlF myrI sws nhIN sI cMgI, hux myrI nUMh nhIN cMgI’.drasl ies guMJldfr siQqI nUM idsdy aqy axidsdy pwDr qy GoKx dI loV hY.Aupr vrixq iqMnF pIVHIaF ivc aOrq dI qRfsidk siQqI nUM iksy nf iksy smfjk-Aulfr nfl myc ky vyiKaf jf skdf hY.

rfm kOr, iek qrFH nfl mrd-pRDfn smfj qoN bfgI iesqrI pfqr hY.AusdI ieh bgfvq iksy nfrIvfdI idRÈtIkox qoN nhIN sgoN mrd dy kuMzy dI axhoNd kfrx afey asfvyNpn dI alfmq vjoN hY.nfvl ivc Ausdy aijhy vqIry nUM Aulfr mfniskqf nfl joiVaf igaf hY.smfjk mrXfdfvF dI AulMGxfvF dy kfrnF nUM Ausdy cirwqr-doÈF ivc inÈicq krn dI koiÈÈ kIqI geI jfpdI hY.ies dy bfvjUd aijhy glpIkrn rfhIN inmn iksfnI dI afriQk dÈf dy iviBMn psfrF dI toh imldI hY aqy jitl mno-guMJlF dy smfjk-afriQk pirpyK dI soJI pRfpq huMdI hY.

kuldIp aqy kulvMq dI iËMdgI ivc anyk Auqrfa-cVHfa afAuNdy hn. pRMqU AunHF dy pqI-pqnI irÈqy ivclI kfivkqf kfiem rihMdI hY.Auh dovyN afpo afpxy mfipaF qoN jfiedfd ivclf ihwsf nf mMg ky jF afpxf ihwsf BrfvF nUM dy ky pRcilq rsmo-irvfË dy anusfrI sMd bxdy idKfeI idMdy hn.siQqI dI ivzMbnf ieh bxdI hY ik AunFH dI afpxI aOlfd aijhy muwl-pRbMD nUM ivsfrdI ivKfeI geI hY. aOlfd dI nf-aihlIaq aqy nf-ÌurmfnI nUM kuldIp dI qRfsidk siQqI dy kfrnF vjoN pCfixaF jf skdf hY.kuldIp nUM afpxy puwqr jwgy dy ivhfr ivcoN aqy Aus duafrf pirvfrk irÈiqaF ivc kIqy pRcfr kfrn nmoÈI JwlxI pYNdI hY.qIsrI pIVHI dI suwKI afpxy pqI dy gYr-iËMmyvfr vqIry kfrn afpxy aOrqpn df apmfn krvfAuNdI hY.ieh glp vyrvf ajoky rfjnIqk-smfjk ZFcy dy Aus ZkvMj Aupr ivaMg bx jFdf hY, ijsdy qihq aOrq nUM vwD aiDkfr dyx df pRcfr kIqf jFdf hY.inrsMdyh, ieh ajoky ividak ZFcy pRqI sMdyhmfn ho jFdf hY.iek pfsy ieh ividak-pRbMD roËgfr pYdf krn pwKoN hIxf hY, dUjy pfsy smfjk kdr-pRbMD nUM vI Éorf lf irhf hY.suwKI dy apmfn nUM inmn mwD-vrg dI ÈihrI vsoN ivc Aupj rhy ipCFh- iKwcU ruJfn dy rUp ivc smiJaf jfxf cfhIdf hY.QoVHI ijhI afriQkqf suDr jfx nfl mn ivc pYdf hoieaf hMkfr Épq siBafcfr df ingUxf klpurËf bx jFdf hY.GtIaf iÌlmF dy asr hyT pnp rhI aijhI mfniskqf siBafcfrk inGfr vwwl ieÈfrf krdI hY.aMnHy munfÌfÉorF rfhIN vycy jf rhy niÈaF dy asr hyT ieh ÈRyxI aOrq nUM Bogx dI vsq qwk sImq kr idMdI hY.jwgy df afpxI mF nfl sMvfd iesdI ZukvIN imsfl bx jFdf hY.

jwgy dy afpxy mfipaF pRqI ivhfr aqy iËMdgI pRqI rvweIey nUM AusdI nf-aihlIaq qwk mihdUd nhIN kIqf jf skdf.Ausdy aijhy vqIry dI qlfÈ, Épq klcr dy iviBMn amfnvI pfsfrF aqy mMzI dI afriQkqf ivcoN Aupj rhy moh rihq irÈiqaF ivcoN kIqI jf skdI hY.

ies nfvl ivc iksfnI dI sIimq afriQkqf nUM CotI dukfndfrI , dsqkfrI, ÌOjI BrqI aqy skUl mfstrI dI nOkrI ivc prvriqq huMdy drsfieaf igaf hY.pRMqU ikDry vI iesnUM svY-sMpMn DMdy vjoN pRPuilq huMdy nhIN drsfieaf igaf.CotI aqy mwDlI iksfnI dI kuiVwkI vrgI aijhI siQqI hI nfvl ivc pyÈ smwisafkfrI pihlUaF df afDfr ho inbVdI hY.

kuldIp dy bfp vwloN AusnUM ËmIn dyx vflf glp-vyrvf pMjfb dI jwt iksfnI dy suBfa nfl myl nhIN KFdf.glp dI sMBfivqf dy mwdynËr, ies Gtnf nUM pRqIinD XQfrQ nhIN mMinaF jf skdf.jwt iksfnI dI ieh mno-guMJl, jy pRfpq vyrivaF dy anusfr rUpFqirq ho jFdI/skdI qF aOrq dI afËfdI df mslf , iksy hwd qwk hwl ho jfxf sI.pRMqU ieh hkIkq nhIN bx sikaf. albwqf pMjfb dI DI dI mfniskqf ajy qk lgBg kuldIp dy amlI ivcfr vflI hI hY; ijsdy qihq Auh kurbfnI dy jËby nUM pfldI hoeI afpxy ihwsy dI ËmIn,bgYr iksy ihck qoN,BrfvF nUM dyx ivc ÌÉr smJdI hY.pMjfbI lokfcfr dI ieh kdr nf qF aOrq nUM sÉÈI qOr qy afriQk afËfdI dy skI hY aqy nf hI AusnUM BrfvF dI nËr ivc iksy iËkrXog snmfn dI hwkdfr bxf skI hY.

qIjI alivdf df iek hor pfsfr kimAUinst pfrtIaF dI isDFqk ÉihbfËI nfl sMbMD rKdf hY.pMjfb dy drimafny qbky nfl sMbMD rKdI kiQq pVHI ilKI kimAUinst ikafdq, sfmMqÈfhI kImq-pRbMD dy acyq vyg aDIn, ivakqIvfd df iÈkfr ho ky, vwKo-vwK DiVaF ivc vMzI jFdI hY.nfvl ivc pyÈ pfqrF dy sMvfd ivcoN ieh gwl AuBrdI drsfeI geI hY ik pMjfb ivc kimAUinst lihr dI asÌlqf df ieko iek kfrn ienFH pfrtIaF dI afpsI pftoDfV hY.pRMqU, asl ivc ieh ies vrqfry df iekpwKI aiDaYn hY.ies lihr dI asÌlqf dy hor bhuq sfry kfrn hn.

ies nfvl dI kyNdrI DunI iek sMXukq pirvfr dy bdldy afriQk pRbMDF aDIn vwKo-vwK ivakqI pfqrF dy huMgfiraF nfl AuBrdI drsfeI geI hY.kulvMq nUM Ausdy BrfvF vwloN idwqy sihXog dy iek apvfd qoN bÊYr bhuqI vfrI ieh huMgfrf mnÌI vqIry dI Èkl aÉiqafr krdf Bfsdf hY.nyVly smfjk irÈiqaF ivc ivafpq Èwk aqy eIrKf ies nFh-pwKI ruJfn nUM hor iqwKf krdy hn.kQfkfr, iksfnI dI afriQk mMdhflI qoN KihVf CuzfAux leI XqnÈIl pfqrF rfhIN iek aijhf pirpyK isrjx vwl ruicq pRqIq huMdf hY, ijs ivc svY-sMpMn afriQkqf df koeI isrf nËr nhIN afAuNdf.ies aml ivc nfvlkfr keI QfeIN ivroDI-juwtF dI isrjxf krn ivc vI kfmXfb hoieaf hY.imsfl dy qOr qy rfm kOr kihMdI hY;
‘sfzf twbr vI vwzf aqy sfzf bwbr vI vwzf’.

Aupr vrixq ibrqFq rfhIN afriQk mMdhflI nUM pirvfr dy vwzy hox nfl joiVaf igaf hY.ies dy Ault kulvMq aqy kuldIp df pirvfr sMXukq rUp ivc ikrq krky afriQk sMkt ivcoN AuBrdf vI idKfieaf igaf hY.ienHF vyrivaF rfhIN nfvlkfr ny jn-sMiKaf aqy vsIilaF dy qvfËn df ieÈfrf vI kIqf hY aqy ikrq-ÈkqI dy hF-pwKI pRBfv df iËkr vI.ieh dohrf pRqIq ho irhf mfpdMz asl ivc ivroDfBfsk siQqIaF df icqRx hY.iesnUM pRfpq siQqI dI ivzMbnfqmk alfmq vI ikhf jf skdf hY.

kuldIp afpxy vwzy puwqr jwgy aqy Coty drÈn dy amfnvI ivhfr qoN ies kdr qRih jFdI hY ik Auh afpxy sfAU puwqr suirMdr qoN vI bhuqI afsvMd nhIN.BivwK ivc Ausdy vI nf-Ìurmfn hox df ÉdÈf AusnUM inrfÈf dI ijwlHx ivc suwt idMdf hY.do muMizaF dy vfr vfr bfÊI ho ky GroN inkl jfx qoN bfad, AusdI mfnisk ÈkqI KMizq ho ky hfr mMn lYx vflI idÈf aÉiqafr kr lYNdI hY.kdy kdy AusnUM afpxy kumfpy hox df aihsfs vI Gyrn lgdf hY.kulvMq df mfnisk qnfAu AusdI ‘cwup’ ivc vt jFdf hY.Auh GrogI msilaF qoN inrlyp rihx dI koiÈÈ krdf hY aqy srIrk Qkfvt qoN inËfq pfAux leI Èrfb df afsrf lBdf hY.Ausdf aijhf vqIrf byÊfngI dI Bfvnf nfl juV jFdf hY.kulvMq dI ‘ÉfmoÈI’ asl ivc prsiQqIaF ivclI Auh ivroDfBfsk siQqI hY, ijs qihq Auh jwgy nUM afriQk qOr qy svY-inrBr hoieaf vyKxf cfhuMdf hY aqy Ausdy Aulfr vqIry aqy ivgVI mfniskqf qoN asMquÈt vI hY.

ÈihrI inmn mwD-ÈRyxI dy supinaF aqy hkIkq dy qnfsb df sMbMD, smfjk rsmF Aupr kIqy jf rhy Érc nfl vI jf juVdf hY.mfieafDfrIaF vwloN ivCfey gey jflL rfhIN, smfjk rsmF Aupr kIqy gey Érc nUM smfjk ruqby aqy snmfn df ichn bxf idwqf igaf hY.kulvMq ies lIh nUM ktdf hoieaf afpxy puwqr jgdIÈ df ivafh sfdy ZMg nfl krdf hY.pRMqU aijhf krn qy AusnUM afpxy pirvfr aqy irÈqydfrF vwloN kIqf igaf ivroD Jwlxf pYNdf hY.Ausdf afpxf puwqr dfj nf rokx bfry iËd krdf hY.Ëfihr hY ik smfjk rsmF df Ëorfvr vyg kulvMq dy smfj suDfrk nËrIey nUM sfh sq-hIn bxf idMdf hY.lok-sfihq aqy lok-isafxpF rfhIN sMicq aijhy igafn-pRbMD df ivroD krnf sOKf kMm nhIN.lokXfn ivcly aijhy muwl-pRbMD nUM mIzIey dI BUimkf rfhIN hor pwky pYrIN kIqf jf irhf hY.nOjvfn pIVHI aijhy Brm-jflL ivc lgfqfr PsdI jf rhI hY.ieh Brm-jflL mMzI dI afriQkqf nUM muafÌk bYTdf hY.smfjk rsmF Aupr kIqy jf rhy aMnyH Érc nUM pMjfbI sMsikRqI dI kdr ‘nwk rwKx’ nfl joV ky munfÌyÉor jmfq lokF nUM buwDU bxf rhI hY.

suirMdr aqy Ausdy dosq dI gwlbfq ivcoN nfvlkfr ny iek nukqy Aupr iËafdf Ìoks kIqf hY.niÈaF ivc glqfn, mfipaF qoN ivhrn vflI nvIN pIVHI df vfl ktf ky afpxy ivrsy vwloN mUMh moVnf.ieh iblkul shI hY ik mfs mIzIey dI mdd rfhIN iviBMn siBafcfrF dy vwKry pCfx-icMnHF nUM Éqm/rUpFqirq krn dy sucyq Xqn ho rhy hn.ieh bhu-rfÈtrI kMpnIaF dI mfrkIitMg strYtyjI df iek ihwsf hY.aijhy ruJfn nUM isrÌ ivrsy dI gOrvqf dy pRcfr nfl TwlHxf muÈikl hY.awKrn vflI gwl ieh hY ik ivkisq ho rhy nv-bsqIvfd dy aijhy mnÌI ruJfnF nUM ivkisq igafn-pRbMD rfhIN smJx dI QfvyN BUqkflI ieiqhfsk vyrivaF rfhIN nijwTx dI koiÈÈ kIqI jf rhI hY.ivrsy dy gOrv nUM idRV krnf aqy smkflI msilaF nUM sMquilq phuMc rfhIN hwl krnf ieko gwl nhIN.

suirMdr aqy mMny dy hyT ilKy sMvfdF rfhIN lyKk iek vwKrI qrFH dI sQfpnf krdf nËrIN afAuNdf hY.
“qMU ipMz igaf sIivcfr iekwTy kIqy Pyr?” mMny ny acfnk svfl kIqf.
“hF,iek ivcfr iekwTf kIqY.”suirMdr ny sMjIdf rONa ivc hI jvfb idwqf.
“isrÌ iek?”
“hFAuh ivcfr hY, myrf koeI ksUr nhIN”

lokfcfr aqy lok-ivhfr aijhf hY ik smfj ivc rih irhf hr ivakqI afpxy afp nUM shI aqy dUsry nUM Êlq sfbq krn dI koiÈÈ kr irhf hY.aijhf Èfied ies krky hY ik ÈihrI aqy pyNzU rihql dI iËMdgI dIaF kuJ mjbUrIaF aqy duÈvfrIaF vwKo-vwKrIaF hn.kulvMq df afpxy irÈqydfrF kol afpxf pwK nf pyÈ krnf aqy jwgy df hr irÈqydfr kol ÌirafdI hoxf hI msly nUM Aultfa idMdf hY.kulvMq dI ‘cuwp’ ivclf siBak jfbqf Ausdy doÈ ivc qbdIl ho jFdf hY.jwgy dy ivhfr ivclI rfjnIqI qy ZITpuxf,AusnUM irÈqydfrF dI nËr ivc cMgf bxf idMdy hn.aijhI gflipk jugq rfhIN tyZy ZMg nfl smfj aqy mIzIey dy aMqr-sMbMDF df jfieËf lYx dI koiÈÈ kIqI geI hY.kulvMq dI mMdI afriQk siQqI nUM axizwT krky, AusnUM byiemfn,inrlwj aqy ÊYr-iËMmyvfr mihmfn-invfË iswD krn dI koiÈÈ kIqI jFdI hY.GrylU msilaF dy inptfAu dOrfn,aOrq dy nf bolx dy mwDkflI sUqr nUM vizafieaf jFdf hY.kuldIp dy Brf dy ivhfr ivcoN iesnUM sihvn hI pCfixaF jf skdf hY.ies qrHF ies pirvfrk JgVy dI qih ivcoN afriQkqf dI axsulJI guwQI aqy asMquilq smfjk ivhfr dy aMqr-ivroDF dI inÈfndyhI kIqI jf skdI hY.

ies nfvl dy rcnf-ivDfn nUM ‘jIvn svyr’, ‘jIvn dupihr’, ‘afQx vylf’ aqy ‘loey loey’ ihwisaF ivc vMizaf igaf hY.pMjfb dy mflvy iKwqy nfl sMbMiDq mwDvrgI iksfn pirvfr dy jIvn sMGrÈ dI gfQf nUM Aukq vrixq rUpkF nfl joV ky ivsiqRq arQ isrjx df Auprflf kIqf igaf hY.aijhI vMz arQ BrpUr hY.pRMqU jykr ‘jIvn svyr’ aqy ‘jIvn dupihr’ vfly mYtfÌr dI QF isrÌ ‘svyr’ aqy ‘dupihr’ dy pRqIk vrqy jFdy qF ienFH dI arQ-sMBfvnf hor klfqimk ho jfxI sI.

‘qIjI alivdf’ isrlyK vI mhwqvXog arQF df DfrnI bx skx ivc kfmXfb irhf hY.pihlI alivdf, gRfm sMsikRqI dy smfjk-afriQk sMdrB ivcoN ies dMpqI dy ipMz Cwz jfx nfl huMdI hY.dUjI alivdf df sMbMD smUihk qOr qy pirvfrk sMGrÈ qoN pYdf hoeI Aus ivkfsÈIl siQqI nfl jf juVdf hY, jdoN ieh pirvfr afpxf mkfn bxf ky ikrfey vfly Gr qoN ivdf huMdf hY.‘qIjI alivdf’ iPr qoN mkfn vyc ky ikrfey df mkfn lwBx vwl df sÌr hY.ies sÌr dy keI idsdy aqy axidsdy kfrn hn.aOlfd dI nf-aihlIaq, nf-ÌuurmfnI aqy nÈybfËI afid iesdy idsdy pfsfrF ivcoN pCfxy jf skdy hn. alp-afriQkqf, mfs mIzIey dI BUimkf, doÈpUrn ividak ZFcf, byqrs smfjk-afriQk pRbMD aqy mMzI dI afriQkqf dy dbfAu afid anyk axidsdy kfrnF nUM ies pfT-bxqr dI qih ivcoN pCfixaF jf skdf hY.ieh alivdf isrÌ pirvfr aqy smfj dI ÊYr-ishqmMd afriQk iÌjf qk mihdUd nhIN hY, sgoN mfx krnXog siBafcfrk muwl-pRbMD aqy mfnv-ihqYÈI ivhfr dy alivdfeI ichnF nUM vI ies tYkst dI qih ivcoN pCfixaF jf skdf hY.sMkt-siQqI ieh hY ik aijhy inGfr df koeI ielfj vI idKfeI nhIN idMdf.inrsMdyh, nfvlI pfT df qrk-pRvfh aijhI KVoq vfly smfijk-afriQk hflfq nUM iksy hwd qk cirwqr-doÈF ivc inÈicq krdf hY.ies dy nfl hI ikqy ikqy, glpkfr aijhy smfjk ivhfr dI aflocnfmk pux-Cfx vI krdf hY.msln, suirMdr dy vwKo-vwK irÈqydfrF dy ivcfr iekwTy krn nUM Auh iek jugq vjoN vrqdf hY.

nfvlI tYkst dy afr-pfr, ijs sUqr nUM nfvlkfr vfr-vfr idRV krdf hY, Auh hY ‘pirvfrk eykqf’ aqy ‘ieqÌfk’. pRMqU ies gwl nfl smuwcy rUp ivc sihmq nhIN hoieaf jf skdf.iksy Éfs sMdrB ivc ieh gwl TIk vI ho skdI hY. pRMqU bdldIaF afriQk prsiQqIaF, vDdy Épq siBafcfr dy pRBfvF aqy pnp rhI sÉÈI afËfdI dI Bfvnf, kuJ aijhy kfrn hn ijnFH sdkf ‘eykqf’ aqy ‘ieqÌfk’ mOjUdf smfj ivc sMBv nhIN.

smfj ivc vD rhy afriQk pfVy aqy asfvyNpn df iËkr vI bhuq hI klfmeI ZMg nfl kIqf igaf hY.nfvlkfr ies ‘tyZ’ nUM bVy BfvpUrq ÈbdF rfhIN icqRdf hY:

sB kuJ bdl igaf hux eyQy zwby bxfAux dI PYktrI lwg geI. sB kuJ bdl irhYgwl
isrÌ aYnI ku eI aY ik iksy dy Gr Ausrdy jf rhy aY aqy iksy dy pihly vI Zih rhy aY.

Aukq vrixq cyqnqf nUM nfvlkfr iksy ienklfbI pfqr dy sMGrÈ rfhIN iksy hF-pwKI ruJfn ivc pirvriqq krn qoN guryË kr igaf hY.afDuink glp ivc aijhf ‘guryË’ afpxy afp hI soJI ivsqfr dI iek jugq bx jFdf hY .lokF df iek ihwsf cyqnf qoN iknfrfkÈI dy rfh vI ipaf hoieaf hY.aijhf KwulfH aMq XQfrQ nUM isrjx aqy smJx leI hor mddgfr sfbq huMdf hY.

pRoPYsr, aYs[ zI[ aYm[ kflj, pTfnkot

****************

         
pusqk pVcol:

hrbKsL mksUdpurI dI kfiv pusqk
'afQx vylf'
iewk dfrsLink sMbfdI sur

zf: srbjIq isMG

afQx vylf hrbKLsL mkLsUdpurI dI qIjI kfiv-pusqk hY. kvI nfloN pihlF AusdI pihcfx iewk smIKak dy rUp ivc bx cuwkI hY. 'bRqfnvI pMjfbI sfihq dIaF pRfpqIaF' aqy 'kRFqIkfrI iswK lihr aqy pRqI-kRFqI' smIiKaf pusqkF ivc Ausny mfrksI ivcfr idRsLtI qoN inscy hI gOlx Xog kMm kIqf hY. bRqfnvI pMjfbI sfihq dIaF pRfpqIaF dIaF kuJ qrkF qy DfrnfvF nfl BfvyN sihmq nf hovo, pRMqU Ausdy qrk qy DfrnfvF nUM aKoN proKy nhIN kIqf jf skdf. pMjfb sMkt dy drimafn, ijs rUp ivc pRqI- ikirafvfdI qfkqF ny iswK Drm dy asly nUM afpxy ihwq ivwc vrqx dI sfijLsL rcI sI, Ausdy smfnFqr sMvfd rcfAuNdI AusdI pusqk 'kRFqIkfrI iswK lihr aqy pRqI-kRFqI' ny iswK Drm dy ienklfbI ikrdfr aqy pYdf hoeI aKfAuqI kRFqIkfrI lihr ivwc spsLt inKyVf aqy inrxf kIqf sI. Aus pusqk df sMvfd pRgqIvfdI qfkqF leI vI iewk cxOqI sI. 'afQx vylf' qoN pihlF 'ikxky qoN sUrj' aqy 'kfl-akfl' AusdIaF do kfiv pusqkF pihlF hI pfTkF qwk puj cukIaF hn. ijs iksm df sMvfd Auh afpxI smIiKaf ivwc CyVdf hY, AuhI sMvfd AusdI kivqf dy ipMzy ivwc vI Guilaf hoieaf hY.

hrbKLsL mksUdpurI mfrksvfdI hY, pr Auh pMjfbI siBafcfr dIaF amIr pRMprfvF, ijnHF dy asly ivwc kRFqIkfrI qwq hn, nUM nfl joVdf hY. imsfl dy qOr qy Auh iswK Drm dy kRFqIkfrI asly nUM isrP srl mfrksI lybl 'PIm' ivwc lpyt ky hI nhIN rwKdf, sgoN AusnUM mfrksI idRsLtI nfl iewk sur kr ky pMjfbI mnuwK dy avcyqn nUM jfnx smJx aqy PVn df Xqn krdf hY. hrbKLsL mksUdpurI siBafcfrk rIqIaF nUM jgf ky ajyhI idRsLtI aqy mfzl dI isrjxf dy afhr ivwc hY, ijsnUM sfzy bhuqy klfiskI mfrksvfdIaF ny smJx df Xqn nhIN kIqf. hrbKLsL dy smfnFqr pMjfbI siBafcfr Drfql pRqI guridafl isMG afpxy nfvl 'prsf' aqy krmjIq isMG kuwsf 'akfl purKI' ivwc pUrn qOr qy sucyq idKfeI idMdy hn. hrbKLsL mkLsUdpurI dI kivqf ivwc ieh pihlU dfrsLink sMvfd df pihlU hY, ijs nUM vfr vfr Auh afpxIaF njLmF dy kyNdr ivwc rKdf hY. 'BIsLm pRiqigaf' kivqf ivwc Ausdy ivcfrDfrk ichn-pRbMD nUM jfixaF jf skdf hY:-

mYN mrFgf nhIN
jd qwk,
myry puriKaF df
sunihrI supnf
hsqnfpur
suriKaq nhIN-
bfpU dy
pYrF qy isr rwK
mYN shuM KfDI sI. (pMnf-90)

AusdI kivqf nUM Drm dy Aus pwK nfl joV ky hI iekihry rUp 'c nhIN dyiKaf jf skdf, ikAuNik Auh aiDafqmI rwb dy afdrsLk rol qoN mukq hY. iesy leI ijwQy ijwQy vI aiDafqmI rwb, ByKfcfr, pfKMz df bolbflf huMdf hY, AuWQy hI AusdI kivqf ktfKsL bx jFdI hY. krmoN ivCuMny isDFq nUM Auh kFty hyT rKdf hY. jdoN Drm dy mfnv-ihqkfrI arQ Kqm huMdy hn qF Auh ivaMg ivDI ivwc iqKIaF nsLqrI kivqfvF ilKdf hY. ies sMgRih ivwc 'iks leI', 'iewk iesLiqhfr', cuwp df dfn', 'Auh ijhVy kql ho gey' pVHn vflIaF hn. ieAuN Auh dfrsLink qOr qy ijwQy kFfqIkfrI rIqIaF nUM nfl lY ky cwlx dI sUJ sMcfrdf hY, AuWQy Drm dy krmoN ivCuMny kfrj dI inKyDI vI krdf hY.

iesdy nfl hI AusdI kivqf ivwc pRikrqI ivigafn aqy hornF ivigafnF dI sUJ aqy icMqn sLfml hY. ieh eyny srl rUp ivwc sMcfiraf igaf hY ik kivqf boJl aqy bODkqf dy vfDU Bfr qoN bc geI hY. ies kivqf df pfTk sujwg hoxf jLrUrI hY, ikAuNik ies kivqf dy ipMzy ivwc pRikrqk ivigafn aqy ivigafn dy iviBMn anusfsLnF dI smJ rmI hoeI hY. dyKx nUM srl, sfdf, sMcfr muwK lgdIaF ieh kivqfvF ivcfr dI pDr qy iviBMn ivigafnF dI soJI nUM dfrsLink rUp ivwc sMcfrdIaF hn. imsfl dy qOr qy 'afid-kQf' kivqf pVHI jf skdI hY, ijs ivwc kfm, kRoD, loB, moh, hMkfr nUM pdfrQk idRsLtI qoN kivqf ky ienHf nUM rwdx dI QfvyN pdfrQk arQF ivwc smJx dI dfrsLink koisLsL hY. eysy qrHF 'ivsmfd', 'smfD aMdroN avfjL', 'hy srIrf myiraf', 'apfhj', 'awg', 'aDUrfpx', afid kivqfvF pVHnXog aqy smJx Xog hn.

hrbKLsL mksUdpurI dy ienHF kfiv srokfrF dy nfl nfl kuJ hor mhwqv pUrx kfiv srokfr vI hn. afDuink mnuwK nUM KUMnKfr isstm ny apfhj bxf idwqf hY. pdfrQk prfpqI dI AupBogI hoV ny Aus aMdroN bMidafeI nUM hI nhIN Kqm kIqf, sgoN AusdI jIvn jIAux dI iewCf sLkqI nUM apfhj bxf idwqf hY. hrbKLsL dI kivqf dy ies pihlU dy ipCokV ivwc ivksq srmfeydfrI smfj df kdr-pRbMD kfrjsLIl hY, pRMqU ieh hor vI mhwqvpUrn hY ik Auh ies kdr-pRbMD qoN Auprfm ho ky aqIq vl nhIN ahuldf, sgoN ivigafnk qrk rfhIN ies nUM 'pwqJV' kivqf rfhIN Ausfrdf hY. Aus dI kivqf ivwc prvfsI AudryvF nhIN, sgoN Auh mnuwK nUM vzyry pRsMg ivwc icqrdf hY, ijs krky Auh hr qrHF dy bMDnF qoN pfr ajLfd mfhOl dI isrjxf leI qFGdf hY:-

idl qF kihMdf
sfry bMDn qoV idaF
sfry kpVy pfV idaF
jfq jnm qy goq Drm nUM
Bul jfvF
nMgf ho ky
'QeIaf! QeIaf!'
nwc AuWTF
rom rom coN
anlhwk df
nfarf gUMjy. (pMnf 74)

afDuink smfj ivwc ivigafn dI qrwkI ny ijwQy mnuwK nUM bhuq sfrIaF inamqF bKsLIaF hn, AuwQy Aus dy asiqqv nUM vI sMkt idwqy hn. iewQy hrbKLsL nukqf AuTfAuNdf hY ik ijs isstm ivwc ieh asiqqvk sMkt AuBry hn, Aus isstm df mUl ikrdfr kI hY? Ausdf ikrdfr munfPfKor hox krky mnuwKI asiqqv dI suriKaqf nhIN, sgoN asuriKaf hY. ajoky ivigafn Xug ivwc klon aqy mfdf BrUx hwiqaf bfry Auh gMBIr njLmF kihMdf hY, ijs nfl irsLiqaF dy Kqm ho jfx df sMkt mMzlf irhf hY. iehnF ivwcoN hI Auh iewk qMd pRikrqI nfl joVdf hY.

pRikrqI pRqI hrbKsL vDyry Aumfh aqy AuqsLfh nfl kfiv isrjxf kr irhf hY. mhfmfeI(pRikrqI) dy aMdrly sMgIq nUM Auh vfr vfr AuBfrdf hY. Aus dIaF iehnF njLmF ivwc pUrn isMGI rumFs vI af jFdf hY, jdoN Auh mnuwK nUM pRikrqI nfl pRikrqk rUp ivwc juVn vl ahuldf hY. 'KyqF df pfVHf' kivqf ivwc ajyhf Bfv boD hY ik mnuwK nUM isrP rotI, kpVf aqy mkfn qwk sImq rihxf pYNdf qF cMgf sI, pr jdoN Aus aMdr pRikrqI df moh nf hovy jF pRikrqk jIvn nf hovy qF jIvn nIrs aqy lfsL vrgf bx jFdf hY(lfsL). Auh afpxI kivqf dy avcyqn ivwc mnuwK nUM pdfrQk sMjmqf pRqI avcyqn iesLfry krdf hY. ieh Aus smyN vDyry iqwKy rUp ivwc AuBrdy hn, jdoN Auh pRikrqI pRqI ijLafdf moh-Biraf ho jFdf hY. Auh ies moh nfl keI vyr aiDafqmI bixaf vI pRqIq huMdf hY, ijvyN 'kOx mflk' njLm ivwc. pRikrqk psfry nUM mnuwK vMzdf hY, pr ieh Auhdy nhIN hn ijnHF Auqy Auh kbjLf kr irhf hY. ies surqI krky hI zf: hirBjn isMG Aus dI 'kfl-akfl' pusqk dy muKbMd ivwc AusnUM aiDafqmvfdI rhwsmeI kihMdf hY, dUsrf ieh vI ik pRikrqI mfnx dI sLYa bxI rihMdI hY, pr Auh dvMdafqmkqf qoN pry rih jFdI hY. ieh aihsfs hrbKLsL dIaF pRikrqI moh dIaF njLmF ivwc vDyry huMdf hY, ijsdf hlkf jyhf pRBfv inrol pdfrQkqf nfl sMbMDq njLmF ivwv vI iml jFdf hY.

hrbKLsL mksUdpurI mfrksI idRsLtIkox df anusfrI hY. AusdI mfrksI isDFq pRqI AupBfvk phuMc nhIN, sgoN ivvykmeI hY. ies ivvyk kfrn Auh mnuwKI mukqI leI ivsLvfsL rKdf hY. 'ikv kUVY quty pfl' njLm ivwc ies pihlU nUM Auh bfKUbI sMcfrdf hY. 'cfnx dI lIk' ivwc vI Auh anHyiraF dI hoNd dy bfvjUd mnuwK dI dIpk jgfAux dI sLkqI nUM tuMbdf hY:-

kflI bolI rfq ivwc
hwQ nUM hwQ idsdf nhIN
mfXUsI nf hovy qF kI hovy?
afdmI dy vws sUrj qF nhIN
dIpk jgfAux dI sLkqI qF hY- (pMnf-27)

ieAuN hrbKLsL mkLsUdpurI dI kivqf ivwc dfrsLink iKafl hn, ijhVy srl sMcfr rfhIN afpxI sLkqI df iehsfs krfAuNdy hn. AusdI kivqf ivwc Coty Coty ibrqFq aqy idRsL hn. iehnF idRsLF rfhIN Auh sMjmqf nfl afpxI gwl kihx dy smRwQ hY. Aus dI kivqf pVHidaF aihsfs huMdf hY ik dfrsLink iKaflF nUM lok-jLubfn ivwc sMcfiraf jf skdf hY, prMqU ieh klf virHaF dy aiBafs ipwCoN pRfpq huMdI hY. avqfr dI 'asIN kfly lok sdINdy' qoN bfad brqfnIaf dI ieh dUjI pusqk hY, ijhVI pUrbly pRqImfnF nUM AulMG ky nvyN pRqImfn isrjdI hY, ijhVy BivK leI brqfnvI pMjfbI kfiv leI cuxOqI bxngy.

*****

kImq: £5 (pMj pONz)
imlx df pqf:

iswK sfihq aqy siBafcfr stfl XU[ky[
Daljit Singh Uppal
44 Chapman Street,
West Bromwich,
Birmingham, B70 8PS (U.K.)
Tel: 0121-580 2228
or

e-mail:
ilKfrI

         
pusqk pVcol:

dsmyÈ bfxI drpx
lyKk: hrijMdr isMG kMvl

rIvIAU ----pMjfbI itRibAUn –aYqvfr 2 PrvrI 2003-02-13
pRkfÈk: vYlivÈ pblIkyÈn - nvI idwlI

pMny: 140
kImq: £5, $10
imlx df pqf:

20 Trewint Close,
Exhall, Coventry CV7 9FG
or e/mail:
harjinder@kanwal99.freeserve.co.uk

dsm pfqÈfh sRI gurU goibMd isMG dI ikrq ‘dsm gRMQ’ bfry ivdvfn KojIaF vloN inrMqr Koj kIqI jf rhI hY . ivdvfn lyKk hrijMdr isMG kMvl ny pusqk ‘dsmyÈ bfxI drpx’ ivc ‘dsm gRMQ’ ivc drj sMpUrn bfxI nUM sRI gurU goibMd isMG dI ikRq mMnidaF inrxfiek mwq pyÈ kIqy hn . lyKk ny dsmyÈ pfqÈfh dIaF ikRqF nUM dUsrIaF BfÈfvF dy pfTkF qwk phuMcfAux leI pusqk nUM pMjfbI dy nfl nfl aMgryËI BfÈf ivc vI pRsquq kIqf hY .

sRI dsm gRMQ ivc drj smuwcI bfxI dsmyÈ ipqf dI hY, dI pRmfixkqf sQfpn krn leI hrijMdr isMG kMvl, BfeI mnI isMG jI vloN mfqf suMdrI jI nUM ilKI icwTI df hvflf pyÈ krdy hoey ilKdy hn ik, “BfeI mnI isMG jI ny dsm gRMQ dI bIV sMn 1713 ivc gurU jI dy ipafnf krn qoN bfad bfxIaF iekwqr krky bMnI .” afpxy ivcfr dI pRoVHqf leI lyKk ny gurmiq sfihq dy ivdvfn KojIaF, ‘BfeI rxDIr isMG irsrc skflr, igafnI guridwq isMG, zf: rqn isMG jwgI, zf: gurBgq isMG aqy zf: mihMdr kOr igwl dy kImqI ivcfr pyÈ kIqy hn . afpxy ivcfr nUM hor pRmfixk bxfAux leI kMvl horF ny pRiswD kvI kysr isMG iCwbr dI mohr lfeI hY ik “aTfrvIN sdI ivc iswK sMgqF vloN sRI dsm gRMQ aqy sRI afid gRMQ df ieko ijhf siqkfr sI . ieh donoN bIVF iekwTIaF hI pRkfÈ kIqIaF jFdIaF sn .” dsmyÈ ipqf dI bfxI bfry afpxf mwq pRgt krn dy nfl hI, lyKk ny sRI gurU goibMd isMG dIaF durlwB bfxIaF ijvyN AugrdMqI, cMzI dI vfr, Pqihnfmf, svwXy kilkI aqy Èsqr nfm mflf, df mUl rUp, pMjfbI qy aMgryËI anuvfd, Bfv arQF sihq pyÈ kIqf hY . ieAuN ieh pusqk ivdyÈF ivc vsdI pMjfbIaF dI nOjvfn pIVIH nUM gurbfxI qy gurU sfihbfn dIaF iswiKafvF nfl joVn ivc shfeI hovygI .

hrijMdr isMG kMvl gurU Gr dy ÈrDflU ivdvfn hn ijnHF ny gurU goibMd isMG dIaF durlwB ikRqF ijvyN ‘Pqihnfmf’ nUM pRfpq krky BfvfrQF sihq pfTkF dI JolI pfieaf hY, ieAuN ies bfxI dI mhwqqf smJ ky iswK pMQ KojI ivdvfn ies bhumuwlI ikrq nUM pRkfÈ ivc ilafAux leI Xqn afrMB krngy . lyKk ny ‘cMzI dI vfr’ df ‘sfrFÈ’ ilKidaF ies dy iqMMn pfqrF ijvyN rkqbIj, DUmrlocn aqy mihKfsur nUM gurmiq Dfrnf anusfr ivcfridaF kRmvfr, kfm, kRoD aqy hMkfr dy pRqIrUp qulnf kIqI hY . ieh mhF-ÈkqIaF mnuwK dy mn nUM siQr nhIN rihx idMdIaF . Auh Btkdf hY aqy cMgy guxF qoN dUr huMdf pMj-ivÈy ivkfr, ijnHF ivc ieh mhF ivkfrI ÈkqIaF Èfml hn . kfm, kRoD, hMkfr, loB qy moh df DfrnI ho jFdf hY . ieh bfxIaF mfnv nUM isiKaf idMidaF hn ik mnuwK nUM ienHF mhF-ivkfrI ÈkqIaF qoN dUr rih ky cMgy guxF df DfrnI hoxf cfhIdf hY jo ies pusqk df AudyÈ hY .

zf[ hrnyk isMG klyr

(DMnvfd sihq: pMjfbI itRibAUn qoN)

kudrq (kivqfvF)
lyKk:
virMdr pirhfr
pMny: 312
kImq: £10/-
pRkfsLk:
cyqnf pRkfsLn,luiDafxf

hux mYN kvIaF vFg
(kivqfvF)
lyKk: suirMdr sIhrf
pMny: 78
kImq: 75 rupey (sijld)

pRkfsLk:
kuknus pRkfsLn, jlMDr

sO kivqfvF pMj siPLaF 'qy
(kivqfvF)
lyKk:
rxDIr isMG inAUXfrk
pMny: 52
kImq: 50 rupey (sijld)
pRkfsLk:
pRqIk pblIkysLnjL, luiDafxf

surmyl (kivqfvF)
lyKk: bI[aYs[bIr
pMny: 120
kImq: 135 rupey
pRkfsLk:
afrsI pbilsLrjL, idwlI

ipRjLm dy afr-pfr
(kivqfvF)
lyKk: bI[aYs[bIr
pMny: 120
kImq: 135 rupey
pRkfsLk:
afrsI pbilsLrjL, idwlI

         
pusqk pVcol:

pusqk df nfm:

'KMBy'
lyKk: blbIr kOr sMGyVf
pRkfÈk: mnpRIq pRkfÈn, idwlI, jlMDr

pMny: 168

muwl: 180 rupey
KrIdx leI sMprk kro:

2945 Gulfstream Way,
Mississauga, Ontario
L5N 6J9 (Canada)

Tel/Fax:(905) 824-1881

blbIr kOr sMGyVf df khfxI sMgRih 'KMBy'

pVcolkfr: zf: hrnyk isMG 'koml'

"KMBy" prvfsI lyiKkf blbIr kOr sMGyVf df nvF khfxI-sMgRih hY jo Aus dy pihly khfxI sMgRih 'afpxy hI Ehly" (1992) qoN lgBg 19 sfl bfad pRkfiÈq hoieaf hY. AuNj, ies qoN pihlF, Aus dy do nfvl 'hwk dI mMg" qy 'iewk Éq nF swjxF dy" vI Cp cuwky hn. afpxy vwloN khy gey lyiKkf dy ÈbdF nfÜ sihmqI pRgt kridaF ikhf jf skdf hY ik lyKk iksy anuBv nUM rcnf jF ikqfbI rUp dyx `c vkÌf pf skdf hY prMqU lyKk dy aMdr isrjn-pRikRaf df kfrj inrMqr cldf rihMdf hY.

bfhrly dysF ivc vsdy BfrqI mUl dy lok dUhrI iËMdgI ijAuNdy hn. iek pfsy Auh afpxy siBafcfrk ivrsy nUM nfÜ lY ky qurn df Xqn krdy hn qy dUjy pfsy pwCmI siBafcfr hY ijs ivc Auh ivcrdy hn. aijhf jIvn, aksr AunHF leI duibDf, qxfE qy tkrfE df kfrx bxdf hY aqy BfrqI mUl dy lyKkF ny aijhI mnosiQqI qy prsiQqI nUM afpxI ilKq df ivÈf bxfieaf hY. blbIr kOr sMGyVf vI aijhy lyKkF ivcoN iek hY.

blbIr kOr sMGyVf dIaF khfxIaF df ivÈf-vsqU pRmuK rUp ivc, mrd dIaF vDIkIaF df iÈkfr aOrq aqy tuwtdy pirvfrk sMbMD hn. Aus dIaF lgBg sfrIaF khfxIaF df kyNdr-ibMdU aOrq hY. BfrqI mUl dy lok kYnyzf, ieMglYNz jF dunIaF dy iksy vI ihwsy ivc gey hn, Auh afpxy ikrdfr-ivhfr nUM afpxy nfÜ lY ky gey sn. DrqI bdl jFdI hY pr mrd df aOrq pRqI nËrIaf nhIN bdldf. aijhy smfj ivc aOrq nUM iek 'vsqU' hI smJ ilaf jFdf hY. lyiKkf ny Éud vI aOrq leI 'vsqU' Èbd vfr-vfr iesqymfl kIqf hY. crcf df afgfË blbIr kOr sMGyVf dI khfxI 'awg' nfÜ kIqf jf skdf hY. ieh khfxI mrd vwloN aOrq `qy qÈwdd qy mrd dI ieÉlfkI igrfvt df pRBfvÈflI icwqr pyÈ krdI hY. khfxI ivc vfprIaF GtnfvF dy vrnx qoN pqf lwgdf hY ik mrd ieKlfkI qOr `qy ies hwd qwk igr skdf hY ik lVkIaF df ÈoÈx kridaF afpxI DI nUM vI afpxI hvs df iÈkfr bxf lYNdf hY ijs dy PlsrUp DI dy mn ivc mrd pRqI nÌrq dI aijhI awg bldI hY, jo kdy ÈFq nhIN huMdI.

'jMg' khfxI df ivÈf hY - blfqkfr. BfrqI mUl dy mfipaF dI DI inwkI afpxy hI pMjfbI dosq rivMdr dI dirMdgI df iÈkfr ho ky asih qy akih mfnisk pIVf `coN guËrdI hY. 'buwq bdn' vI aOrq nfÜ huMdy ainaf dI kQf hY. 'ÈmIm' nF dI khfxI ivc vI aOrq nfÜ ainaf qy mrd vloN srIrk ÈoÈx df vrnx hY. drasl mrd df aOrq pRqI nËrIaf BogvfdI hI irhf hY. mrd leI aOrq kyvl iek vsqU hY - jd iek qoN jIa Br igaf Aus nUM ÌflqU cIË smJ ky dUjI nfÜ nfqf joV ilaf. iek bIvI nfÜ kuJ vrHy ibqf ky, iPr iksy hor kuVI nfÜ inkfh krn vfly mrdF leI kQfkfr ny 'igrJ' pRqIk vriqaf hY. igrJF muridaF df mfs KFdIaF ny pr mrd aOrq dy ijsm df mfs nocdy hn. lyiKkf dI khfxI 'igrJF' iesy hkIkq nUM ibafn krdI hY. keI vfr muhwbq hI aOrq nUM dUijaF dI nËr ivc gunfhgfr bxf idMdI hY ijvyN ik 'Êlq drvfËf' dI gurjoq dI iËMdgI ivc kuVqx Gul jFdI hY. ivdyÈF ivc pqI-pqnI dy tuwtdy sMbMDF qy mrd dI ÈwkI ËihnIaq nUM bfÉUbI pyÈ krdI hY blbIr kOr sMGyVf dI iek khfxI -"nrvs bryk zfAUn".

aOrq df jo srUp blbIr kOr sMGyVf dIaF khfxIaF ivcoN AuBrdf hY, Aus df vDIaf qy sfriQk pwK ieh hY ik lyiKkf aOrq nUM ablf qy qrs dI pfqr bxf ky afpxI khfxI Éqm nhIN krdI sgoN aOrq dy aMdrly svYmfn qy nvIN sor nUM AuBfr ky Aus nUM iËMdgI ivc nvIN ÈurUafq krn leI pRyrnf pRdfn krdI hY. Audfhrx vjoN, gurjoq (bMd drvfËf) iËMdgI df nvF sÌr ÈurU krdI hY. Aus aMdr nvIN soc jnm lYNdI hY. iesy qrHF ÈYrn (jMg) vloN hvs df iÈkfr inwkI nUM nftkI ZMg nfÜ suxfeI afpxI hwzbIqI mrd ivruD 'jMg' jfrI rwKx leI pRyrnf pRdfn krdI hY. Aus df kihxf hY ik 'ieh jMg dunIaF dy hr kony ivc hr aOrq nUM lVnI pYNdI hY.'

blbIr kOr sMGyVf ny ivdyÈF ivc vsdy BfrqI mUl dy lokF dI mfniskqf nUM mUrqImfn krn df sÌl Xqn kIqf hY jo siBafcfrk rUpFqrn dI pRikRaf ivcoN guËridaF afpxy ivrsy nfloN tuwtxf nhIN cfhuMdy. BfrqI mUl dy lok afpxy leI nhIN, afpxy bwicaF leI ijAuNdy hn pr pwCmI dyÈF ivc jMmy-ply bwcy afpxy mfipaF dI ies soc df KMzn krdy hn qy bwicaF dI QFh 'afpxy leI' ijAux leI kihMdy hn. 'KMBy' khfxI ivdyÈF ivc tuwt rhI pirvfrk sFJ qy irÈiqaF ivc peI qRyV nUM Aujfgr krdI hY. 'afpxI hoNd' vI tuwtdy pirvfrk sMbMDF dy duKFq nUM bfÉUbI pyÈ krdI hY. pYsy qy svfrQ nfl juVy pirvfrk sMbMD ivcoN Aupjy duKFq nUM lyiKkf ny afpxI khfxI 'irÈqf' ivc pyÈ kIqf hY. bwicaF nfÜ dosqfnF sMbMDF df ÉimafËf Bugqx AuprMq "afpxy leI" ijAux dy aihsfs nUM 'mukqI' nF dI khfxI ivc bfÉUbI icqiraf igaf hY.

sihj, sohj qy mOilkqf lyiKkf dI kQf-ÈYlI dy aihm qwq hn. KMBy, igrJF, awg, aOV afid pRqIk aqy swc df PMbf, Xfdf df kfÌlf, sIimMt df jMgl afid rUpk lyiKkf dI aiBivakqI nUM pRBfvÈflI bxfAuNdy hn. siBafvfrk rUpFqrn nUM mwdynËr rwKidaF aMgRyËI qy AurdU ÈbdfvlI df pRXog vfiËb hY.

inrsMdyh, blbIr kOr sMGyVf df ieh khfxI-sMgRih "KMBy" pMjfbI glp ivc AusdI aihm pRfpqI hY. ibnF lMmy vkÌy qoN, pMjfbI dy pfTkF nUM Aus dy aijhy hor khfxI-sMgRih dI AuzIk rhygI.

mnpRIq pRkfÈn 16/16 pihlI mMiËl, gIqf klonI, idwlI vloN pRkfiÈq ies pusqk dI Bfrq ivwc (zfk itkt qoN ibnF) kImq 180 rupey qy pMny 168 hn

   
Click to Read

Aanaran wala vehrra (in Persian script, 84 selected poems) by Amarjit Chandan

pRqIk pblIkyÈnË
vwloN pRkfiÈq 128 pMinaF
dI ies pusqk df muwl h
Y 6 pONz,10 amrIkI zflr
(riËstrz zfk rfhIN).

imlx df pqf:718,rxjIq ngr-ey,pitaflf. Pon-0175-211463,
706463 eI
myl:
akaunkey@yahoo.com

amrjIq kONky df nF nvIN pMjfbI kivqf dy AuhnF pRmuK kvIaF ivcoN hY ijhVy pMjfbI- kfiv ivc afDuink cyqnf aqy bRihmMzk mfnvI ,asiqqvI msilaF nUM afpxI ivlwKx kfiv ÈYylI rfhIN sMcfr rhy hn.BfvyN afpxI pihlI pusqk 'inrvfx dI qlfÈ'c ' nfl hI Ausny nvIN pMjfbI kivqf ivc afpxI pihcfx bxf leI sI- pr Ausdy hr sMigRh ny pMjfbI kivqf ivc iek nvIN Auqyjnf aqy hlcl pYdf kIqI hY.

ghu nfl vficaf jfvy qF pusqk df nF iek idlcsp Pryb jfpdf hY ikAuN ik pusqk ivclI smgr kivqf kyvl BuqkflI ismrqIaF nUM hI smripq nhIN sgoN smkflI jIvn dIaF hor qMgIaF qurÈIaF,soc qMdF ,duibDfvF,rokF ,aVfAuxIaF,aMqribrqIaF, bfhrI pfsfrF, smfjI aqy swiBaFcfrk sMktF ,msilaF nfl vI do cfr huMdI hY.ies sMigRh ivclI kivqf Aus globl mnuwK dI hoxI nfl vI sbMiDq hY jo nfiek vI hY aqy Klnfiek vI.klfAUn vI aqy ivdUÈk vI.pr jo idÈfhIx BIV df hwQTokf nhIN bxnf cfhuMdf-

BIV dy nfl nhIN-mYN iekilaF qurnf
myry pYr isrP myry-myrI mMiËl isrP myrI
mYN afpxf sPr BIV dy nF ikAuN krF

kvI kyvl afpxy suqMqr icMqn, cyqnf,sMvydnf,soc kQnI aqy krnI qy inrBr krdf hY.Auh isrhIx BIV ivc ieklf hY.Kpq klcr dIaF ivroDI iKwcF c iGiraf Auh globl Xug dy amdrly aqy bfhrly qxfE aqy bygfngI df sMqfp hMZf irhf hY.iehI bygfngI aqy qxfE iehnF kivqFvF dI mUlL sur hY.ies sMigRh ivc irÈqy,muhwbq,Gr pirvfr,mfnvI asiqqv dy smucy msly aqy ivhfr dy sfry ichn iesy pRsMg ivc vyKy jf skdy hn.mhF pRIvrqn,mhF sMBog,mhF Klnfiek ies pusqk dy iviBMn moitP hn. nvyN icMqn,nvIN kivqf,afDuink mfnvI srokfrF aqy icMqf dI kfivk pyÈkfrI dI pCfx leI hr pMjfbI nUM mYN ieh pusqk pVn dI guËfirÈ krdf hF. pRqIk pblIkyÈnË vwloN pRkfiÈq 128 pMinaF dI ies pusqk df muwl hY-

6 pONz,10 amrIkI zflr(riËstrz zfk rfhIN).imlx df pqf:718,rxjIq ngr-ey,pitaflf. Pon-0175-211463,706463 eI myl-akaunkey@yahoo.com

irvIAUkfr-ajfieb kml nYrobI(iek lMmy pypr ivcoN kuJ aMÈ)

zf: pRIqm isMG kYNbo df sfrQk pRXfs
brqfnvI pMjfbI kivqf -iek idRÈtI
zf: s n syvk

zf: pRIqm isMG kYNbo brqfnIaf df iek AuGf pMjfbI lyKk hY ijs ny khfxI, sMpfdn qy aflocnf dy Kyqr ivc ÈlfGfXog kMm kIqf hY . sfihqk Koj ivc Aus dI ivÈyÈ rucI hY qy sfihq aflocnf Aus df ivÈyÈ Kyqr hY . Ëbq ÈUdf pMjfbI kivqf nUM iekwTf krn, Aus nUM iqMn inscq vrgF ivc pyÈ krn, aqy Aus Aupr ivÈy qy ÈYlI dy pwKF qoN sMqulq aiDaYn krn df ijhVf kMm Aus ny afpxy pI[ aYc[ zI[ leI Koj krn dy sMbMD ivc zf: krnYl isMG iQMd dI agvfeI ivc kIqf hY, Auh afpxI imsfl afp hY .

--pUrf lyK pVHn leI kilwk kro

puwqr dfn (khfxI sMgRih)
lyKk: kuljIq mfn

pMny: 158
muwl: 125 rupey
KrIdx leI sMprk kro:
e-mail: kuljitmann@hotmail.com

iks df ksUr
lyKk sfDU ibinMg
pRkfsLk: cyqnf pRkfsLn,luiDafxf
rIvIAUkfr: zf: rjnIsL bhfdr isMG

(sfDU ibinMg) prvfsI jIvn anuBv nUM afpxIaF glpI jugqF df afDfr bxfAux vflf pRmwuK kQfkfr hY . Auprokq kQf sMgRih qoN ibnF Aus dy kfiv-sMgRih awqy keI sMpfidk pusqkF sfhmxy af cukIaF hn. Auprokq kQf sMgRih ivc AusdIaF 13 khfxIaF drj hn. ieh khfxIaF awDy dhfky dy ieiqhfsk dOr nUM afpxy klyvr ivc smytI bYTIaF hn. khfxIaF dI qrqIb ipCl KurI muVdI hY. ‘iks df ksUr’, ies sMgRih dI tfeItl khfxI pwCmI smfj ivc vwD rhI kfmuk ivkRqI dI pRivrqI qy Aus ‘coN Aupjy duKFq nUM afpxy klyvr ivc smytdI hY. zwg dI lVkI jonI pwCmI siBafcfr ivc BtkdI nOjvfn pIVHI dI pRqIk hY. khfxIkfr ies smuwcy sMgRih ivclIaF khfxIaF ivc siQiqIaF dI krUrqf nUM pysL krdf hY. ‘amfnq’ khfxI vI kYlI aqy Ausdy dosq dy sIqo pRqI ivhfr nUM AuBfrdI hY. sIqo afdrsL ipafr ivc bwJHI hoeI kYlI pRqI Bfvukqf vflf ivhfr krdI hY. ‘jYlI’, khfxI ivc ivdysLF ivc sQfeI nfgirkqf pRfpq krn leI duwK BogdI pIVHI dI pysLkfrI hY. ‘POjI bMqf isMG’, bjLurg pIVHI sbMDI nvIN pIVHI dy ivhfr ‘coN Aupjy duwKFq nUM pysL krdf hY. sfDU ibinMg duKFq siQqI nUM pfqr duafly sMjmI sLYlI nfl AuBfrdf hY. ‘juwqI dy Xfr’, nslI ivqkry dI smwisaf nUM pysL krn dy nfl pMjfbI mfniskqf dy sfhsI srUp nUM vI AuBfrdI hY. ‘muwTI df ryqf’,’svfgqI BfsLx’, ‘jwt df puwq’ aqy ‘isr df qfj’ ies sMgRih dIaF gOlx Xog khfxIaF hn.

sfDU ibinMg prvfsI jIvn dy anuBv nfl juiVaf iek cyqMn khfxIkfr hY. Auh khfxIaF ivc iksy vI afroipq siQqI aqy ivcfrDfrk inscYvfn qoN bcfAuNdf hY. Auh khfxIaF ivclI smwisaf aqy ibrqFqk jugq dy afpsI irsLqy dI pUrkqf nUM smJdf hY. iesy leI ies sMgRih dIaF ijLafdf khfxIaF siQqIaF aqy mfniskqf dy irsLqy nUM vI smfnMqr rUp ivc icqrdIaF hn. sfDU ibinMg kYnyzf ivclI jIvn jFc dIaF JlkF nUM vI iksy pUrv inscq Dfrnf qoN ibnF pysL krdf hY. ikqy-ikqy khfxIaF ivc nYiqkqfmUlk afdrsLvfd BfrU hY. ieh afdrsLvfd khfxI dy ibrqFqk sMgTn nUM kmjLor nhIN krdf. ieh sfDU ibinMg dI pRfpqI hY. ies sMgRih dIaH kuJ khfxIaF kmjLor hn. pRMqU khfxIkfr dI klfqmk sUJ inrMqr ivkfs df aihsfs krfAuNdI hY.
(24 PrvrI 2002 dy pMjfbI itRbIAUn dy DMnvfd nfl)

From Across The Shores
(Punjabi Short Stories by Asians in Britain)

Translated in English and Critical Introduction by Rana Nayar

Published by:
Soma Books Ltd, London
Paramount Books (P) Ltd., Karachi
Sterling Publishers(P) Ltd., New Delhi

Pages: 194

Price: £10 (Available from Any Bookseller)

 

iswK sfihq aqy siBafcfr stfl XU[ky[
vloN
ivsLv pMjfbI pusqk sUcI iqafr
sMgRih krqf: dljIq isMG AuWpl

sUcI pwqr jF pMjfbI dIaF pusqkF prfpq krn leI sMprk kro:
Daljit Singh Uppal
44 Chapman Street, West Bromwich, Birmingham, B70 8PS (U.K.)
Tel: 0121-580 2228
or

e-mail:
ilKfrI
Likhari
likhari2001@yahoo.co.uk

 

hor ikqfbF/mYgLjLIn vyKx leI kilwk kro:

pihlf pMnf dUjf pMnf