khfxIaF

ਹਾਸ਼ੀਏ

-ਮੇਜਰ ਮਾਂਗਟ-

ਠੀਕ ਹੈ ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਮਲਾਗਰ ਸਿੰਘ ਹੈ। ਮੈਂ ਅਜੇ ਡੇਢ ਕੁ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਨੇਡਾ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਅਨਪੜ੍ਹ ਤੇ ਦੇਸੀ ਸਮਝਦੇ ਰਹੇ ਨੇ। ਉਂਜ ਮੈਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਲਿਖਿਆ ਹਾਂ, ਪੁਲਿਟੀਕਲ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਐੱਮ ਏ ਹਾਂ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਸਿਆਸਤ ਨਹੀਂ ਆਂਉਂਦੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕੁੱਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਂਉਦਾ। ਮੇਰਾ ਸਾਂਢੂ ਮੈਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸੋਹਲਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਬੰਦਾ ਆਖਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਮਾਪੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪਛੜਿਆ ਪਣ ਕਹਿ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਹੀ ਸਰਾਪ ਬਣ ਗਈ ਏ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਹਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰੇ ਵਾਂਗੂੰ ਕਈਆਂ ਲਈ ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਸਰਾਪ ਬਣੀ ਹੋਊ।

ਜਿਸ ਦਿਨ ਮੇਰਾ ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਟੈਸਟ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਟੈਸਟ ਦੇਣ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕੁੜੀ ਵੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਫੇਲ ਹੋ ਗਏ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਭਲਾ ਸੋਹਲਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਬੰਦਾ ਹੋਇਆ ਕਾਰ ਕਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਚਲਾਈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਰ ਲਹੌਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰ ਭਜਾਈਂ ਫਿਰਨ ਵਾਲੀ ਸਲਮਾਂ ਕਿਉਂ ਫੇਲ ਹੋ ਗਈ? ਜਦ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਹਸ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ “ਤੇਰੇ ਵਾਂਗੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸਰਾਪ ਬਣ ਗਈ। ਮੇਰੀ ਅੰਮੀ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਕੁੜੀਏ ਜਾਂਦੇ ਵਕਤ ਏਧਰ ਉਧਰ ਨਹੀਂ ਦੇਖਣਾ ਤੇ ਐਕਜ਼ਾਮੀਨਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੂੰ ਆਲਾ ਦੁਆਲਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ। ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਕਰਾਂਗੀ ਅੰਮੀ ਨੂੰ ਫੋਨ। ਓਪਰੇ ਮਰਦ ਨਾਲ ਬਹਿ ਕੇ ਆਲਾ ਦੁਆਲਾ ਦੇਖਣਾ, ਮੈਂ ਤੇ ਕਦੀ ਸੋਚਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਐਡੀ ਜਲਦੀ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲ ਜਾਵਾਂ?” ਉਹ ਹੱਸੀ।

ਮੇਰਾ ਪਿਉ ਨਛੱਤਰ ਸਿੰਘ ਵੀ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਏਹੋ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਸੀ ਕਿ, “ਸ਼ਰਮ ਲੜਕੀ ਦਾ ਗਹਿਣਾ ਹੰਦੀ ਆ ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਪਰਦੇ ਅੰਦਰ ਈ ਚੰਗੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਨੇ”।

ਫੇਰ ਮੈਂ ਅਜਿਹਾ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਜਿਹਦੇ ਨਾਲ ਘਰ ‘ਚ ਕਲੇਸ਼ ਪੈਂਦਾ ਏ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਸਾਂਢੂ ਮੈਨੂੰ ਸੋਹਲਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਬੰਦਾ ਆਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਏ?

ਝਗੜਾ ਤਾਂ ਅਸਲ ਉਸੇ ਦਿਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਨੇਡਾ ਆਉਣ ਸਾਰ ਮਰੀ ਪਤਨੀ ਗੋਲਡੀ ਮੈਨੂੰ ਬੈਂਕ ਲੈ ਕੇ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਹ ਬਹਿਸਦੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ “ਜੋ ਮਰਜ਼ੀ ਹੋਵੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਬਦਲੋ ਤੇ ਮਾਡਰਨ ਜਿਹਾ ਨਾਂ ਰੱਖੋ ਹੈਰੀ, ਟੋਨੀ, ਬੌਬ ਵਿੱਕੀ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮਲਾਗਰ ਦਾ ਸ਼ੌਰਟ ਮੋਅ ਜਾਂ ਮਾਰਕ ਹੀ ਰੱਖ ਲਉ। ਮਲਾਗਰ ਵੀ ਕੋਈ ਨਾਂ ਹੈ? ਮੇਰੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁੱਲ ਨਹੀਂ ਜਚਦਾ…”। ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਸ਼ਰਮ ਆਂਉਂਦੀ ਹੈ। ਅਗਲਾ ਕਹੂ ਆਪ ਮੌਡਰਨ ਬਣੀ ਫਿਰਦੀ ਆ ਤੇ ਹਸਬੈਂਡ ਰਿਹਾ ਦੇਸੀ….”। ਉਸ ਨੇ ਮੱਥਾ ਸਿਕੋੜਿਆ।

ਲੇਕਿਨ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਕਿੰਨੇ ਚਾਅ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਵੀਹੀ ‘ਚ ਖੜ ਕੇ ਲੰਬੀ ਬਾਂਹ ਕੱਢ ਕੇ ਹਾਕ ਮਾਰਦੀ “ਵੇਹ ਮਲਾਗਰਾ ਘਰ ਨੂੰ ਆ ਜਾ ਘਰ ਰੋਟੀ ਠੰਢੀ ਹੁੰਦੀ ਆ” ਤਾਂ ਪੌਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਦ ਘੁਲ਼ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅੱਜ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਰੋਣ ਨਿੱਕਲ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਬੇਮੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਜਾਵਾਂ। ਠੀਕ ਹੈ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਨੇਡਾ ਮੰਗਵਾਇਆ ਹੈ ਪਰ ਮੇਰੀ ਹੋਂਦ ਤਾਂ ਨੀ ਖਰੀਦੀ। ਨਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਗੁਰਜਿੰਦਰ ਤੋਂ ਗੋਲਡੀ ਬਣ ਜਾ। ਐਵੇਂ ਨਿਆਣਿਆਂ ਜਿਹਾ ਵਾਲਾ ਨਾਂ ਰੱਖ ਕੇ ਬੈਠ ਗਈ। ਇੰਡੀਆ ਤੋਂ ਫੋਨ ਤੇ ਬੀਬੀ ਤਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਨਾਂ ਲਊ ਕਿ ‘ਹੋਰ ਭਾਈ ਗੁਰਜਿੰਦਰ ਕੁਰੇ ਤੇਰਾ ਕੀ ਹਾਲ ਐ?’ ਤੇ ਇਹ ਅੱਗੋਂ ਨੱਕ ਜਿਹਾ ਚੜ੍ਹਾਊ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਗੋਲਡੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੇ? ਦੱਸੋਂ ਕਿਤੇ ਬੰਦੇ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਈ ਹੁੰਦੀ ਆਂ। ਐਂ ਤਾਂ ਫੇਰ ਚੰਗੇ ਨਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਹੀ ਮਹਾਨ ਤੇ ਮੌਡਰਨ ਬੰਦੇ ਹੋਣ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਅਖੌਤੀ ਮਾਡਰਨ ਪੁਣੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ ਪਿਆ ਏ। ਜਿੱਥੇ ਜਾਊ ਮੈਨੂੰ ਮਚਾਉਣ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਅਗਲੇ ਬੰਦੇ ਨਾਲ ਹੱਥ ਮਿਲਾਊ। ਉਹ ਨੂੰ ਕਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ ਕਿ ਸਾਡੇ ਸੱਭਿਆਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਮਿਲਾਉਂਦੀਆਂ। ਨਾਲੇ ਸਾਡਾ ਸਮਾਜ ਏਦਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਸਮਝਦਾ ਏ। ਸਾਡੇ ਤਾਂ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਉਂਗਲ ਵੀ ਲਾ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਸਿਰ ਪਾਟ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਤੇ ਇਹ ਅਗਲੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਫੜਾ ਦਿੰਦੀ ਏ। ਬਾਪੂ ਜੀ ਵੇਖੂ ਤਾਂ ਊਈਂ ਸ਼ਰਮ ‘ਚ ਡੁੱਬ ਮਰੂ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸਮਾਜਿਕ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂ ਤਾਂ ਲੜਾਈ ਛਿੜ ਪੈਂਦੀ ਆ। ਉਹ ਵੀ ਈਨ ਮੰਨਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦਬਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਆ ਤੇ ਜੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਝੁਕਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਫੇਰ ਸਾਰੇ ਕਹਿਣਗੇ ਕਿ ਇਹ ਤੀਵੀਂ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਏ। ਏਸੇ ਕਰਕੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਬੇਚੈਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।

ਕਨੇਡਾ ਨੂੰ ਤੁਰਨ ਵੇਲੇ ਬਾਪੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨਾਂ ਛੱਡੀਂ। ਮੈਂ ਰੋਜ਼ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸਿੱਖੀ ਕੇਸਾਂ ਸਵਾਸਾਂ ਸੰਗ ਨਿਭੇ’ ਪਰ ਇਹਨੇ ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਮੇਰੇ ਵਾਲ ਨਹੀਂ ਕਟਵਾਏ, ਇਹਨੂੰ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਬਾਪੂ ਮੇਰੇ ਮੋਨੇ ਦੀ ਫੋਟੋ ਦੇਖ ਕੇ ਕਿੰਨਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਕਿੰਨੇ ਦੁਖੀ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ:

“ਮਲਾਗਰਾ ਮੇਰੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ ਖੂਹ ਖਾਤੇ ਪਾ ਕੇ ਘਰਵਾਲੀ ਦੇ ਮਗਰ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਜਿੰਨਾਂ ਕੇਸਾਂ ਖਾਤਰ ਸਿੰਘਾ ਨੇ ਰੰਬੀਆਂ ਨਾਲ ਖੋਪਰ ਲੁਹਾਏ, ਬੰਦ ਬੰਦ ਕਟਵਾਏ ਚਰਖੜੀਆਂ ਤੇ ਚੜੇ, ਪਰ ਸੀ ਤੱਕ ਨਾਂ ਉੱਚਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਤਾਂ ਯਾਦ ਕਰ ਲੈਂਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਲੱਗਦਾ ਈ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਮੁੰਡਾ ਏ?”

ਉਧਰ ਮੇਰੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸੇ ਦਾ ਹਸਬੈਂਡ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਸਾਂਢੂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਕੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਬੰਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦਾ।

ਉਹ ਨਵੇਂ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਹਾਣਦਾ ਹੋਣ ਲਈ ਦਵਿੰਦਰ ਤੋਂ ਡੇਵ ਬਣ ਗਿਅ। ਬਾਪੂ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਚੱਜ ਨਾਲ ਚਿੱਠੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲਿਖਦਾ। ਦੋ ਪੁੜਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਪਿਸਣ ਵਾਲਾ, ਕਈ ਵਾਰੀ ਮੈਂ ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ‘ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਪੁੱਤ ਨਹੀਂ, ਬਲੀ ਦਾ ਬੱਕਰਾ ਹਾਂ ਮੈਂ ਤਾਂ। ਤੇਰਾ ਅਪਣਾ ਮਨ ਕਨੇਡਾ ਆਉਣ ਲਈ ਲਲਚਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਤੈਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਫੀਤੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ ਕਨੇਡਾ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਦੀ ਤੇ ਬਾਕੀ ਟੱਬਰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੌੜੀ ਬਣਾ ਲਿਆ?’

ਗੋਲਡੀ ਨੂੰ ਹਸਬੈਂਡ ਨਾਂ ਦੀ ਛਤਰੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੁੱਝ ਸਮਾਜਿਕ ਦਾਇਰੇ ਅੰਦਰ ਆ ਸਕੇ। ਮੈਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖਲਬਲੀ ਮੱਚਣ ਲੱਗਦੀ ਏ। ਬੜਾ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਯਾਦ ਆ ਜਾਂਦਾ ਏ।

ਪਿਛਲੀ ਵੀਹੀ ਵਾਲਾ ਚਰਨ ਸਿਉਂ ਜਦੋਂ ਕਨੇਡਾ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਅਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਬਾਪੂ ਦੇ ਦੰਦ ਜੁੜ ਗਏ। ਉਹ ਕਾਰ ‘ਚੋਂ ਰਾਜਿਆਂ ਮਹਾਰਾਜਿਆਂ ਵਾਂਗੂੰ ਉਤਰਦਾ। ਗੋਡਿਆਂ ਤੱਕ ਲੰਮਾ ਕੋਟ, ਪੋਚ ਕੇ ਬੰਨੀ ਦਾੜੀ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ‘ਚ ਛੇ ਤੋਲੇ ਦਾ ਕੜਾ, ਮੁੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਹੱਥ ਝਿਲਮਲ ਝਿਲਮਲ ਕਰਦੇ। ਉਸਦੀ ਗਰੀਬੀ ਬਾਪੂ ਨੇ ਦੇਖੀ ਸੀ। ਦੋ ਤਿੰਨ ਏਕੜ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਵੀ ਨਹੀ ਸੀ ਤੁਰਦਾ। ਉਸਦੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਰੋਜ ਦਾਲ ਦੀ ਕੌਲੀ ਮੰਗਣ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੌਲ਼ੇ ਕੱਛਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਚਾਚੇ ਚਰਨੇ ਦੇ ਹੱਥ ਹਰੇ ਚਾਰੇ ਨਾਲ ਲਿਬੜੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਤੇ ਪਜ਼ਾਮਾ ਪਾਟਿਆ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਹਨੇ ਕਿਸੇ ਦਹਾਜੂ ਨੂੰ ਕੁੜੀ ਕੀ ਕਨੇਡਾ ਵਿਆਹ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਬੱਸ ਪਾਸਾ ਹੀ ਪਲਟ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੋ ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਵਾਲੇ ਉਸਦੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਦਸ ਦਸ ਲੱਖ ਦੇ ਕੇ ਵੀ ਲੋਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਲਈ ਤਰਲੇ ਕਰਦੇ। ਉਸਦੀ ਉਹੋ ਘਰਵਾਲੀ ਹੁਣ ਚੁੰਨੀ ਨਾਲ ਨੱਕ ਢਕ ਕੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪੱਥਵਾੜਿਆਂ ਕੋਲੋ ਲੰਘਦੀ ਕੇ ‘ਸਮੈੱਲ’ ਆਂਉਂਦੀ ਆ। ਬਾਪੂ ਵੀ ਕਾਗੋਂ ਹੰਸ ਬਣ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਦੀ। ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਿੱਤੀ ਮੈਂ । ਅਜੇ ਮੈਂ ਬਾਪੂ ਦਾ ਪੁੱਤ ਨਹੀਂ।

ਬਾਪੂ ਉਸੇ ਠਾਠ ਬਾਠ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਦੇਖਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਰੋਜ਼ ਅਪਣੇ ਸਾਢੂ ਤੇ ਸਾਲੀ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀਆਂ ਲਿਖਵਾਉਂਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ। ਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਸ ਨੇ ਮਾਸੜ ਨੂੰ ਮੋਮ ਕਰ ਹੀ ਲਿਆ। ਮਾਸੜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਤੀਜੇ ਦੀ ਸਾਲ਼ੀ ਨਾਲ ਜੋਰ ਪਾਕੇ ਮੇਰਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਗੋਲਡੀ ਦੇ ਮਾਪੇ ਵੀ ਉਸੇ ਘਰ ਰਹਿੰਦੇ ਤੇ ਉਸੇ ਦਵਿੰਦਰ ਦੀ ਸਾਲ਼ੀ ਹੈ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਗੋਲਡੀ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਸੋਹਲਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਬੰਦਾ ਆਖਦਾ ਏ। ਤੇ ਮੇਰੇ ਸਾਢੂ ਨਾਲੋਂ ਨਾਢੂ ਖਾਂ ਵੱਧ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਏ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਨੇਡੀਅਨ ਦੱਸਦਾ ਏ ਤੇ ਬਾਕੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਸੀ।

ਦੇਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ, ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਦੇਸੀਆਂ ਵਾਲੇ ਨਾਂ ਰੱਖਣੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਤਕ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਗੋਲਡੀ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਭਾਅ ਜੀ ਭਾਅ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਆ। ਕੋਈ ਵੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਆਖੂ ਭਾਅ ਜੀ ਤੋਂ ਪੁੱਛ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਭਾਅ ਜੀ ਹਰ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਫੁਰਮਾਨ ਜਾਰੀ ਕਰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਆਹ ਖਾਉ, ਏਥੇ ਜਾਉ, ਐਦਾ ਪਹਿਨੋ ਆਹ ਖਰੀਦੋ। ਮੈਂ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਮਾਧੋ ਹੋਵਾਂ। ਹਰ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਭਾਅ ਜੀ …ਕਈ ਵਾਰ ਮੈਂ ਲੜ ਪੈਂਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਵਿਆਹੀ ਮੈਨੂੰ ਹੋਈ ਏਂ ਜਾਂ ਭਾਅ ਜੀ ਨੂੰ। ਤਾਂ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਟੁੱਟ ਕੇ ਪੈਂਦੀ ਏ ਕਿ ਐਵੈਂ ਸ਼ੱਕ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਪਛੜੀ ਹੋਈ ਸੋਚ ਦਾ ਮਾਲਿਕ ਜੋ ਹੋਇਆ। ਫੇਰ ਅਸੀਂ ਕਈ ਕਈ ਦਿਨ ਨਹੀ ਬੋਲਦੇ। ਬੋਲਣਾ ਵੀ ਕੀ ਏ ਮੇਰੀ ਕਿਹੜਾ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸੁਣਨੀ ਆ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਏ ਕਿ ਆਲਮ ਲੁਹਾਰ ਦਾ ਗੀਤ ‘ਬੋਲ ਮਿੱਟੀ ਦਿਆ ਬਾਵਿਆ’ ਮੇਰੇ ਤੇ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਏ।

ਕਨੇਡਾ ਆਕੇ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਲਾਈਸੰਸ ਲੈ ਵੀ ਲਿਆ ਤਾਂ ਵੀ ਗੋਲਡੀ ਨੂੰ ਕੰਮ ਤੇ ਛੱਡਣ ਭਾਅ ਜੀ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਗੋਲਡੀ ਆਖਦੀ ਏ ਮੈਨੂੰ ਥੋਡੀ ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਤੇ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ। ਕਈ ਵਾਰ ਮੈਂ ਕਾਬੂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਇਹ ਸੋਚ ਦਾ ਖਹਿੜਾ ਛੱਡ ਦੇਈ। ਭਾਅ ਜੀ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇ ਛਾਏ ਹੋਏ ਨੇ। ਜਿਵੇਂ ਅਮਰ ਵੇਲ ਕਿਸੇ ਦਰਖਤ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢਕ ਲੈਂਦੀ ਆ। ਗੋਲਡੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਸਿਮਰਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਸਿੰਮੀ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਵੇਲ ਨੂੰ ਉਤਾਰਨ ਦਾ ਕਦੀ ਵੀ ਯਤਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਤਾਂ ਸਗੋਂ ਹਰ ਗੱਲ ‘ਚ ਆਖਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਆ ਆਪਣੇ ਭਾਅ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛ ਲੈ। ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਰੀੜ ਦੀ ਹੱਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਕੰਮ ਕਰਨਾ, ਰੋਟੀ ਲਾਹੁਣੀ ਤੇ ਨਿਆਣਾ ਨਿੱਕਾ ਸਾਂਭਣਾ। ਏਹੋ ਉਸਦਾ ਦਾਇਰਾ ਸੀ ਜਿਸ ‘ਚੋਂ ਉਹ ਬਾਹਰ ਨਾ ਨਿੱਕਲਦੀ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਹੈ ਪੁਸ਼ਪਪਾਲ, ਗੋਲਡੀ ਦੀ ਉਹ ਜਾਨ ਹੈ। ਕਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਕਡਾਨਲ ਲਿਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਦੇ ਕੱਪੜੇ ਲੈਕੇ ਦਿੰਦੀ ਆ ਤੇ ਕਦੀ ‘ਰਾਈਡਾਂ’ ਤੇ ਲਈ ਫਿਰਦੀ ਆ। ਪੁਸ਼ਪੀ, ਪੁਸ਼ਪੀ ਕਰਦੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਥੱਕਦਾ ਏ।...ਪਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਸ ਕੋਲ ਸਮਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ।

ਸਿੰਮੀ ਤੇ ਗੋਲਡੀ ਦੋਵੇਂ ਭੈਣਾਂ ਹਨ। ਭਰਾ ਏਨਾਂ ਦੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਦਵਿੰਦਰ ਨੇ ਏਹ ਹੀ ਦੇਖ ਕੇ ਤਾਂ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਡੈਡੀ, ਜਾਣੀ ਮੇਰਾ ਸਹੁਰਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਅਫਸਰੀ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਮੁਹਾਲੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਠੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਕਬਜਾ ਵੀ ਦਵਿੰਦਰ ਕੋਲ ਹੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਸਹੁਰੇ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਧਰੰਗ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਮੁਖਤਿਆਰ ਨਾਮਾ ਦਵਿੰਦਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਸੱਸ ਨਸੀਬ ਕੌਰ ਜੋ ਬਿਲਕੁੱਲ ਭਗਤਣੀ ਹੈ ਉਹ ਕਈ ਵਾਰੀ ਮੇਰੇ ਸਹੁਰੇ ਨੂੰ ਕਹਿ ਚੁੱਕੀ ਆ ਕਿ ‘ਉਹ ਮੁਖਤਿਆਰਨਾਮਾ ਤੁੜਵਾ ਦਵੋ। ਦੋਨੋਂ ਜਮਾਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਨੇ ਕੱਲ ਨੂੰ ਰੌਲ਼ਾ ਪਊ’। ਪਰ ਉਸਦੀ ਕੋਈ ਸੁਣਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਗੋਲਡੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਆ ਤਾਂ ਉਹ ਲੋਹੀ ਲਾਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਕਹਿੰਦੀ ਆ “ਭਾਅ ਜੀ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਨੀ, ਏਦਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ”।

ਗੋਲਡੀ ਭਾਅ ਜੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਪਿੱਛੇ ਭੰਬੀਰੀ ਵਾਂਗੂੰ ਘੁੰਮਦੀ ਆ। ਉਹਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਰਦੀ, ਜੂਸ ਪਾਕੇ ਦਿੰਦੀ ਜੋ ਮਰਜੀ ਕਹਿ ਦੇਵੇ ਸਿਰ ਮੱਥੇ। ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੁਕਮ ਮੰਨਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਅ ਜੀ ਨਾਲ ਰਲ਼ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਂਦੀ ਆ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਰਿਮੋਟ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਹੱਥ ਆ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਹੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਕੀ ਗ਼ਲਤ ਹੈ? ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਮੈਂ ਬਲੈਕਮੇਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਹੀ ਤਾਂ ਦੁੱਖ ਭਰੀ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਤਹਾਨੂੰ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗਿਆ ਹਾਂ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆ ਦੇ ਗਲ਼ ਪਾਏ ਇਹ ਪਟੇ ਗਲੇ ਦੀ ਹੱਡੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਹ ਪਟਾ ਉਤਾਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਕੀਤੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਤੇ ਸਾਰੇ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈ ਗਏ ਸਨ ਕਿ ਹੁਣ ਕਨੇਡਾ ਆ ਗਿਆ ਖਹਿੜਾ ਛੁਡਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜੀ ਦੀ ਕੁੜੀ ਲਿਆਉਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪੰਦਰਾਂ ਵੀਹ ਲੱਖ ਲੈਣ ਦਾ ਲਾਲਚ ਹੋਊ। ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਕਰਦੇ ਈ ਆ। ਏਧਰ ਆਪਣਾ ਮੀਡੀਆ ਵੀ ਖੂਬ ਰੌਲਾ ਪਾ ਰਿਹਾ ਏ ਕਿ ਕਨੇਡਾ ਆ ਕੇ ਜੋ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਰੂਰ ਮੱਕੂ ਠੱਪਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਮੁੜਕੇ ਵਿਆਹ ਨਾ ਕਰ ਸਕਣ। ਮੇਰੇ ਵਰਗਿਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਸੁਣਵਾਈ ਹੀ ਨਹੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਅਜਿਹੀ ਗੱਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੀਆਂ। ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਖਿੱਚੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਰੇਖਾਵਾਂ ਲੰਘ ਜਾਵੇਂ ਤਾਂ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਖਤਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਇਹ ਚੰਗੀ ਬਲੈਕਮੇਲਿੰਗ ਹੈ।

ਹੁਣ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੰਮ ਤੇ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਡੇਵ ਭਾਅ ਜੀ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਗੋਲਡੀ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, “ਇਸ ਨੂੰ ਬੱਸ ਚੜਨੀ ਸਿਖਾ ਦੇ”। ਭਾਵ ਗੋਲਡੀ ਨੂੰ ਉਹ ਕੰਮ ਤੇ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਬਹਾਨਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗੋਲਡੀ ਦਾ ਕੰਮ ਉਸ ਨੂੰ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਗੋਲਡੀ ਕੋਲ ਲਾਈਸੰਸ ਭਾਵੇਂ ਸੀ ਪਰ ਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਗੋਲਡੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਾਰ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਅ ਜੀ ਨੇ ਹੀ ਚਲਾਉਣੀ ਸਿਖਾਈ ਸੀ। ਪਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਟਾਈਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਛੋਟਾ ਗੋਰਿਆਂ ਵਾਲਾ ਨਾ ਰੱਖਣ ਦਾ ਵੀ ਸੁਝਾਅ ਉਨ੍ਹਾ ਦਾ ਹੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਰੱਖੇ ਕਤੂਰੇ ਦਾ ਨਾਂ ਰੱਖਦੇ ਆਂ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਂਢੂ ਦੇਸੀ ਲੱਗੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਫਰਕ ਪਵੇ। ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਉਹ ਤਾਂ ਕੰਮ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਜਾਂ ਦਾਲ ਸਬਜ਼ੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲਿਜਾਣ ਦਿੰਦਾ ਕਿ ‘ਗੋਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮੈੱਲ ਆਊ।‘ ਜੋ ਲਿਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਬੇਵਕੂਫ ਅਤੇ ਦੇਸੀ ਕਹਿ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਧਰ ਕੰਮ ਤੇ ਮੁੰਡੇ ਮੇਰਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਂਦੇ ਨੇ ਕਿ ‘ਵੱਡਾ ਗੋਰਾ ਬਣਿਆ ਫਿਰਦਾ ਹਾਂ’ ਜੋ ਰੋਟੀ ਨਹੀਂ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਬਰੈੱਡਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮੱਥਾ ਮਾਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਬੰਦਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜਾਵੇ ਕਿੱਥੇ?

ਮੈਂ ਕੰਮ ਤੇ ਹੀ ਜਾ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਲੋਕ ਬਿਨਾਂ ਮੀਂਹ ਕਣੀ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਛਤਰੀਆਂ ਚੁੱਕੀਂ ਫਿਰਦੇ ਨੇ। ਮੈਂ ਨਾਲ ਦਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆਂ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ, ਕਿ “ਭਰਾਵਾ ਤੂੰ ਅਜੇ ਨਵਾਂ ਹੈਂ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਚੀਜਾਂ ਦਾ ਇਤਬਾਰ ਨਾ ਕਰੀਂ ਵਰਕ, ਵੈਦਰ ਤੇ ਵੋਮੈਨ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵਕਤ ਵੀ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਨੇ। ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਉਣ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਕਿਤੇ ਗੋਲਡੀ ਭਾਅ ਜੀ ਨਾਲ…।

ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕੌਣ ਕਿਸੇ ਦਾ ਐਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸਕੇ ਭੈਣਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਦੇ ਪੁਛਿਆ ਤੱਕ ਨਹੀਂ। ਕਿਤੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਐਵੈਂ ਤਾਂ ਨੀ ਕਿਹਾ ਹੋਣਾ ‘ਸਾਲ਼ੀ ਅੱਧੇ ਘਰ ਵਾਲੀ’। ਉਸ ਦਿਨ ਦੇ ਮੈਨੂੰ ਜੀਜਾ ਸਾਲ਼ੀ ਬਾਰੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਗੀਤ ਸੱਚੇ ਜਾਪਦੇ ਨੇ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਗੋਲਡੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੱਕੀ ਤੇ ਮਾਨਿਸਿਕ ਰੋਗੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਤਾਂ ਭਾਅ ਜੀ ਦੀ ਬੇਹੱਦ ‘ਰਿਸਪੈਕਟ’ ਕਰਦੀ ਹੈ ਉਸ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰਲਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰਿਸਪੈਕਟ ਉਸਦੇ ਹਸਬੈਂਡ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੀ? ਤਾਂ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਆ “ਹੁਣ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੀ ਚੱਲਣੇ ਕਿ ਮੈਂ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ ਸਮਝਾਂ ਤੇ ਉਸ ਦੈ ਪੈਰ ਦੀ ਜੁੱਤੀ ਬਣ ਕੇ ਜੀਵਾਂ?’

ਮੈਂ ਇਕੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਬੰਦਾ ਸੋਹਲਵੀਂ ਸਦੀ ਵਾਂਗ ਕਿਵੇ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ। ਸਾਰੇ ਮੇਰੇ ਤੇ ਹੱਸਦੇ ਨੇ। ਕਈ ਤਾਂ ਗੋਲਡੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਇਹਦੀ ‘ਸਾਈਕਆਰਟਿਸਟ’ ਨਾਲ ਅਪੁਇੰਟਮੈਂਟ ਬਣਾਉ ਕਿ ਇਸ ਤਰਾਂ ਕਿਉਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਗੋਲਡੀ ਆਪਣੇ ਵਲੋਂ ਕੋਈ ਕਸਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀ ਜਿਵੇਂ ਕਸਾਈ ਬੱਕਰੇ ਨੂੰ ਹਲਾਲ ਕਰਦਾ ਏ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪੱਛਿਆ ਜਾਵਾਂ। ਕਾਬੂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁੱਟਾਂ ਮਾਰਾਂ। ਗੱਲ ਪੁਲੀਸ ਤੱਕ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਘਰ ਆਉਣ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾ ਦੇਣ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਅ ਜੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਣ ਫਿਰਨ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।

ਅਜੇ ਕੁੱਝ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਉਹ ਕੰਮ ਤੋਂ ਡੇਢ ਘੰਟਾ ਲੇਟ ਘਰ ਆਈ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੀ “ਵਾਲ

ਮਾਰਟ ਰੁਕ ਗਏ ਸੀ ਭਾਅ ਜੀ ਨੇ ਟਾਈ ਖਰੀਦਣੀ ਸੀ। ਤੇ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸ਼ੇਵ ਦਾ ਸਮਾਨ ਲੈ ਚੱਲਦੀ ਹਾਂ। ਭਾਅ ਜੀ ਵੀ ਏਹ ਹੀ ਬਰੈਂਡ ‘ਜੂਜ’ ਕਰਦੇ ਨੇ। ਆਹ ਹੀ ਆਫਟਰ ਸ਼ੇਵ ਭਾਅ ਜੀ ਲਾਉਂਦੇ ਨੇ ਇਸਦੀ ਸਮੈੱਲ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਆ।”

ਤੇ ਮੈਨੂ ਲੱਗਦਾ ਆ ਉਹ ਮਜ਼ਬੂਰੀ ਵਸ ਮੇਰੇ ਜਿਸਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਵੀ ਸਾਰਾ ਕੁੱਝ ਮੇਰੇ ‘ਚੋਂ ਭਾਅ ਜੀ ਵਰਗਾ ਹੀ ਭਾਲਦੀ ਆ। ਸੁਆਲ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੌਰੂ ਮਚਾਉਂਦੇ ਨੇ। ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਬੰਬ ਜਾਪਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਏ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਫਟ ਜਾਵੇਗਾ ਤੇ ਮੇਰੀ ਹੋਂਦ ਫੀਤਾ ਫੀਤਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਗੋਲਡੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ, ਉਸ ਦੁਆਲੇ ਭਾਅ ਜੀ ਵਲੋਂ ਵਲੀ ਕਾਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਵੇ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋਨਾਂ ਬਾਹਾਂ ਤੇ ਚੁੱਕ ਲਵਾਂ ਐਨਾਂ ਪਿਆਰ ਕਰਾਂ ਕਿ ਬੱਸ…। ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਅਜਿਹਾ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ।

ਕੰਮ ਤੇ ਮੁੰਡੇ ਬੜੀਆਂ ਅਜੀਬੋ ਗਰੀਬ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਨੇ। ਕਿ ਘਰ ਵਾਲੀ ਸੁੰਨੀ ਨੀ ਛੱਡੀ ਦੀ। ਫਲਾਣੀ ਆਪਣੇ ਦਿਉਰ ਨਾਲ ਆ। ਫਲਾਣੀ ਆਪਣੇ ਜੀਜੇ ਨਾਲ ਆ। ਮੇਰੇ ਅੰਦਰਲਾ ਨਾਗ ਉਸੇ ਵਕਤ ਫਣ ਲਹਿਰਾਉਂਦਾ ਮੈਨੂੰ ਡੰਗਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਹੀਆਂ ਵਰੀਆਂ ਸੁਪਰਵਾਈਜਰਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਸਬੰਧ ਬਣਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਨੇ? ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕੋਈ ਗੋਲਡੀ ਨੂੰ ਵੀ ਜਰੂਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੋਊ ਕਿ ਇਹ ਆਪਣੇ ਜੀਜੇ ਨਾਲ ਹੈ। ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਝੁੱਡੂ ਦੇਸੀ ਸਮਝਦੇ ਹੋਣੇ ਨੇ। ਏਸੇ ਕਰਕੇ ਤਾਂ ਗੋਲਡੀ ਨੂੰ ਦਵਿੰਦਰ ਨਾਲ ਅਗਲੀ ਸੀਟ ਤੇ ਬੈਠਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਲਾਂਬੂ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਭਲਾ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖ ਕੇ ਮੱਖੀ ਕਦ ਨਿਗਲ ਹੁੰਦੀ ਆ। ਮੇਰੇ ਮੱਥੇ ਵਿੱਚ ਫੁੰਕਾਰਦੇ ਸ਼ੱਕ ਦੇ ਨਾਗ ਨੇ ਸਾਰੇ ਘਰ ਦਾ ਮਹੌਲ ਜਹਿਰੀਲਾ ਕੀਤਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਕਿਸੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਵੇ। ਜੇ ਉਹ ਜਾਵੇਗੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਵਿਆਹ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਜਾਂਵਗਾ। ਫੇਰ ਭਾਵੇਂ ਜੋ ਮਰਜੀ ਕਹਿ ਲਿਉ ਕਿ ਮੈਂ ਕਨੇਡਾ ਲਈ ਹੀ ਆਇਆ ਸੀ। ਤੇ ਫੇਰ ਜਿਹੜਾ ਮਰਜੀ ਕਨੂੰਨ ਮੇਰੇ ਤੇ ਲਾ ਲਿਉ।

ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਧਾਰਾ ਵਗਦੀ ਹੈ ਕੰਢੇ ਤੋੜ ਕੇ ਵਗਣ ਵਾਲਾ ਦਰਿਆ ਬਰਬਾਦੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਸੀਲੋਂ ਵਾਲਾ ਮਾਸਟਰ ਮੇਹਰ ਸਿਉਂ ਇਹ ਅਕਸਰ ਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਲਿਖਦਾ ਲਿਖਦਾ ਜੇ ਕੋਈ ਹਾਸ਼ੀਏ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਭਾਵੇਂ ਉਸਦੀ ਲਿਖਾਈ ਜਿੰਨੀ ਮਰਜੀ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਖੁਸ਼ਕੱਤ ਹੋਵੇ ਉਹ ਕੁੱਟ ਸੁੱਟਦਾ। ਇਹ ਕੁੱਟ ਮੈਂ ਵੀ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰੀ ਖਾਧੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਉਦੋਂ ਦਾ ਹੀ ਕੋਈ ਡਰ ਮੇਰੇ ਮਨ ‘ਚ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ ਏ ਕਿ ‘ਜੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗਿਆ ਤਾਂ ਚਮੜੀ ਉਧੇੜ ਕੇ ਰੱਖ ਦਊਂ। ਇਹ ਹੀ ਗੱਲ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਗੋਲਡੀ ਨੂੰ ਕਹੀ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸਾਈਕਆਰਟਿਸਟ ਕੋਲ ਆਉਣਾ ਪਿਆ।

ਬਾਪੂ ਨੇ ਵੀ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਦੁਆਲੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲਕੀਰਾਂ ਖਿੱਚੀਆਂ ਨੇ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਦਾਇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ। ਇਹ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ ਪੰਗਾ ਵੀ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਏ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਬਾਪੂ ਤੇ ਮਾਸਟਰ ਮੇਹਰ ਸਿਉਂ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਲੱਗਦੇ ਨੇ ਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗਾ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਗੋਲਡੀ ਲਾਵਾਂ ਲੈਣ ਵੇਲੇ ਕੱਢੇ ਚੱਕਰਵਿਊ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਵੇ।

ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੱਲ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲ ਸਕਦਾ। ਇੰਡੀਆ ਸਾਡੇ ਗੁਆਂਢ ਦੋ ਭਰਾ ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਤੇ ਜਸਦੇਵ ਸਿੰਘ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਗੁਰਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਸਾਲੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਜਸਦੇਵ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਗੱਲ ਦਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਸੀ ਕਿ ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਲੁਕਾਣ ਲਈ ਭਰਾ ਨੂੰ ਬਲੀ ਚੜਾਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਸਾਲੀ ਉਸ ਤੋਂ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਗੁਰਦੇਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਬਾਪ ਦੀ ਤੇ ਭੈਣ ਦੀ ਇੱਜਤ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਮੂੰਹ ਸੀ ਲਿਆ ਸੀ। ਕਿ ਹੁਣ ਤਾਂ ਘਰ ਦੀ ਗੱਲ ਘਰ ‘ਚ ਹੀ ਹੈ ਜੇ ਬਾਹਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਚੰਦ ਚਾੜ ਲੈਂਦੀ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਜੀਂਦੇ ਹੀ ਮਰ ਜਾਂਦੇ। ਰੌਲਾ ਪਾਏ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਹੀ ਢਿੱਡ ਨੰਗਾ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਸੋਚਦੀ ਹੋਵੇ ਪਰ ਜਸਦੇਵ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਝੁੱਡੂ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਬਹੁਤ ਡਰ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਤੇ ਡੇਵ ਭਾਅ ਜੀ ਤੇ ਗੋਲਡੀ ਦੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਵੀ ਮੇਰੇ ਖਾਤੇ ਨਾ ਪੈ ਜਾਵੇ।

ਉਸ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਬੜਾ ਦੁਖਾਂਤਕ ਅੰਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਜਸਦੇਵ ਅਚਾਨਕ ਡਿਊਟੀ ਤੋਂ ਘਰ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਗੁਰਦੇਵ ਦੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਪੇਕੇ ਗਈ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਉਸਦੀ ‘ਬੇਬੇ ਬਾਪੂ’ ਮਕਾਣ ਗਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਗੁਰਦੇਵ ਨੇ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਮੌਕਾ ਨਾਂ ਖੁੰਝਣ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜਸਦੇਵ ਤਾਂ ਸ਼ਾਮ ਪੰਜ ਵਜੇ ਡਿਊਟੀ ਤੋਂ ਆਵੇਗਾ। ਇਤਰਾਜ ਯੋਗ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਫੜੇ ਜਾਣ ਦਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਿੱਤ ਚੇਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਲੋਕ ਭਾਵੇਂ ਲੱਖ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਜਸਦੇਵ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਤੇ ਰੱਬ ਵਰਗਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਜੋ ਚਕਨਾ ਚੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਸੱਚ ਨੂੰ ਹਜ਼ਮ ਕਰਨਾ ਕੋਈ ਅਸਾਨ ਥੋੜਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਿਨ ਉਸ ਨੇ ਰੱਜ ਕੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਤੀ। ਫੇਰ ਕਹੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਵੱਢਣ ਪੈ ਗਿਆ। ਵਿਆਹ ਵੇਲੇ ਹੱਥ ਫੜੀ ਤਲਵਾਰ ਕੱਢ ਕੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਟੋਟੇ ਟੋਟੇ ਕਰਨ ਦੌੜਿਆ। ਸ਼ਾਮ ਢਲਦਿਆਂ ਪਿੰਡ ‘ਚ ਰੌਲਾ ਪੈ ਗਿਆ ਕਿ ਮਾਸਟਰਾਂ ਦਾ ਜਸਦੇਵ ਪਾਗਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੇ ਫੇਰ ਉਸੇ ਰਾਤ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਨੂੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਰੀ ਪੰਚਾਇਤ ਗੁਰਦੇਵ ਨਾਲ ਰਲ ਗਈ। ਫੇਰ ਭਰਾ ਨੂੰ ਸੰਗਲ ਲਾ ਕੇ ਚਾਬੀ ਉਸ ਨੇ ਜੇਬ ਵਿੱਚ ਪਾ ਲਈ। ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਤਸਦੀਕ ਵੀ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਕਿ ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਪਾਗਲ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਂ ਬਾਪ ਨੇ ਵੀ ਬਥੇਰਾ ਕਿਹਾ ਕਿ ‘ਚੰਗਾ ਭਲਾ ਛੱਡ ਕੇ ਗਏ ਸਾਂ ਐਡੀ ਛੇਤੀ ਪਾਗਲ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਿਆ’? ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ “ਜੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ, ਪੁਲਿਸ ਵਾਲੇ, ਡਾਕਟਰ ਸਭ ਪਾਗਲ ਹੋਣੇ ਨੇ। ਜੇ ਇਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਫੇਰ ਕੌਣ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ?” ਆਖਰ ਮਾਂ ਨੇ ਵੀ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਸੰਗਲਾਂ ‘ਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਅਵਾ ਤਵਾ ਬੋਲਦਾ, ਗੰਦੀਆਂ ਗਾਲਾ ਕੱਢਦਾ। ਭਰਾ ਨੂੰ ਤੇ ਘਰ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਜਾਨੋਂ ਮਾਰਨ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਦਿੰਦਾ। ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਕੰਨ ਲਪੇਟ ਕੇ ਸੌਂ ਜਾਂਦਾ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਪਾਗਲ ਹੈ। ਆਖਰ ਸੱਚ ਮੁੱਚ ਹੀ ਉਹ ਪਾਗਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਇੱਟਾਂ ਬੱਟੇ ਮਾਰਦਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੂਕਾਂ ਚੀਕਾਂ ਸੁੰਨੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀਆਂ। ਉਸਦੀ ਐਡੀ ਬੇਵਸੀ ਵੇਖ ਕੇ ਮਨ ਕੰਬ ਉੱਠਦਾ ਸੀ।

ਕਿੰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਸਮਝੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਔਲਾਦ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਹੋਵੇ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਤਾਂ ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੁਆਕਾਂ ਵਾਂਗ ਸਮਝਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੀ ਹੀ ਉਸਦਾ। ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤੋ ਨੂੰ ਇਸੇ ਭੇਦ ਨੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਘਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬੈਠੇ ਬਿਠਾਇਆਂ ਹੀ ਉਦ੍ਹੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਨੇ ਘਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਕਮਾਂਡ ਸੰਭਾਲ ਲਈ। ਉਹ ਵੀ ਗੋਲਡੀ ਵਾਂਗੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਜੇ ਗੁਰਦੇਵ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਭਾਅ ਜੀ ਭਾਅ ਜੀ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਫੇਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਭੰਨੀ ਸੀਤੋ ਵੀ ਮਰ ਗਈ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਦੋ ਕੁ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਥਮਲੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਸਦੇਵ ਵੀ। ਹੁਣ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਗੁਰਦੇਵ ਤੇ ਗੁਰਜੀਤੋ ਨੂੰ ਹੀ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਸਮਝਦੇ ਨੇ। ਜੋ ਬੜੇ ਸੁੱਖ ਅਰਾਮ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰ ਰਹੇ ਨੇ। ਗੁਰਦੇਵ ਦੇ ਮਾਂ ਬਾਪ ਨੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ‘ਇਹ ਦੁਸ਼ਟ ਸਾਡੀ ਮੁਰਦਾ ਦੇਹ ਨੂੰ ਵੀ ਹੱਥ ਨਾ ਲਾਵੇ।’ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰਾਪ ਦਾ ਤਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਬਣਿਆ ਪਰ ਰਾਤ ਬੀਬੀ ਫੋਨ ਤੇ ਇੰਡੀਆ ਤੋਂ ਦੱਸਦੀ ਸੀ ਕਿ ਗੁਰਜੀਤੋ ਨੂੰ ਸਰਬ ਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਨੇ ਪੰਚਣੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਏਹੋ ਜਿਹੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਬੰਦੇ ਦੀ ਕੀ ਵੱਟੀਦੀ ਆ? ਨਾਲੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰ ਵੀ ਬਹੁਤੇ ਨੇ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਗੋਲਡੀ ਨੂੰ ਅੱਖੀਂ ਦੇਖ ਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰੋਕ ਸਕਦਾ। ਸਿਰਫ ਸਮਝਾ ਹੀ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।

ਘਟਨਾ ਵੇਲੇ ਜਿਹੜਾ ਮੈਨੂੰ ਦੌਰਾ ਪਿਆ ਹੈ ਹੁਣ ਉਸ ਦੀ ਵੀ ਸੁਣ ਲਉ। ਮੇਰੇ ਸੱਸ ਸਹੁਰਾ ਇੰਡੀਆ ਨੂੰ ਗਏ ਹੋਏ ਨੇ। ਡੇਵ ਭਾਅ ਜੀ ਦੀ ਵਾਈਫ ਜੋਤੀ ਦਿਨੇ ਕੰਮ ਤੇ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਗੋਲਡੀ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ ਮੈਂ ਬਲੱਡ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ ਮੈਂ ਪਰਿਗਨੈਂਟ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਉਸਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ‘ਚ ਪੂਰਾ ਸ਼ਰੀਕ ਵੀ ਹੋਇਆ। ਦੂਸਰੇ ਦਿਨ ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਮੈਂ “ਕੰਮ ਤੇ ਨੀ ਜਾਣਾ ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਦਰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਬੀਅਤ ਠੀਕ ਨਹੀ।” ਉਧਰ ਉਸ ਦਿਨ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਕੰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕੰਮ ਘੱਟ ਹੈ ਤੇ ਮੈਂ ਦੁਪਹਿਰੇ ਹੀ ਘਰ ਆ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਲੌਕ ਖੋਹਲ ਕੇ ਅੰਦਰ ਗਿਆ ਤਾਂ ਗੋਲਡੀ ਕਿਤੇ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਈ ਮੈਂ ਹਾਕਾਂ ਮਾਰੀਆਂ ਤਾਂ ਉਹ ਭਾਅ ਜੀ ਦੇ ਬੈੱਡ ਰੂਮ ‘ਚੋਂ ਨਿੱਕਲੀ ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ। ਕਹਿੰਦੀ ‘ਭਾਅ ਜੀ ਦੇ ਕੰਮਪਿਊਟਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ।’ ਭਾਅ ਜੀ ਵੀ ਅੰਦਰ ਹੀ ਸਨ। ਉਹ ਕੰਮ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਆਏ? ਮੈਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਦਬੜਸੱਟ ਪੌੜੀਆਂ ਉਤਰਨ ਲੱਗੇ ਤੇ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਬੋਲੇ “ਮੈਂ ਤਾਂ ਜਰੂਰੀ ਪੇਪਰ ਲੈਣ ਘਰ ਆਇਆ ਸੀ। ਜਲਦੀ ਬੈਂਕ ਵੀ ਜਾਣਾ ਹੈ ਮਾਰਟਗੇਜ ਰੀਨਿਊ ਹੋਣੀ ਹੈ।”

ਗੋਲਡੀ ਮਹੌਲ ਨੂੰ ਸਾਂਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਹੀ ਗੱਲਾਂ ਮਾਰਨ ਲੱਗੀ।

ਫੇਰ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗਾਲਾਂ ਕੱਢੀਆਂ। ਰੱਜ ਕੇ ਸ਼ਰਾਬ ਵੀ ਪੀਤੀ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਵਾਲਾ ਪਾਗਲ ਜਸਦੇਵ ਮੇਰੇ ਤੇ ਹੱਸਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਦੰਦ ਚਿੜਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਮੈਂ ਕੂਕਦਾ ਰਿਹਾ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਗੋਲਡੀ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਪੁੰਗਰ ਰਿਹਾ ਬੀਜ ‘ਹਾਸ਼ੀਏ’ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਅੱਖਰ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਮੈਨੂੰ ਮਾਸਟਰ ਮੇਹਰ ਸਿਉਂ ਡੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਕੁੱਟਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਮੈਂ ਚੀਖਦਾ ਰਿਹਾ।

ਬੱਸ ਫੇਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਿਆ ਤੇ ਮੈਂ ਗੋਲਡੀ ਨੂੰ ਕੁੱਟ ਸੁੱਟਿਆ। ਬੱਸ ਏਹੋ ਤਾਂ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਉਹਨੇ ਤੁਰੰਤ 911 ਘੁੰਮਾਇਆ ਪੁਲੀਸ ਆਈ ਤੇ ਮੈਂਨੂੰ ‘ਵਾਈਫ ਅਸਾਲਟ’ ਦੇ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀਹਨੇ ਕੀ ਸੋਚ ਕੇ ਜ਼ਮਾਨਤ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ।ਪਰ ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ ਘਰ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਕੇਸ ਅਜੇ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਕੋਰਟ ਵਲੋਂ ਹੀ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਕੌਸਲਿੰਗ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ।

(13 ਅਗਸਤ 2007)